53 proc. uczestników ankiety przeprowadzonej przez America Online wśród prawie 50 tys. Amerykanów stwierdziło, że pakiet stymulacyjny na pewno nie pomoże gospodarce, 39 proc. uznało, że pomoże jej niewiele, a tylko 8 proc. uwierzyło, że w dużym stopniu wesprze on amerykańską gospodarkę. Politycy jednak uparcie mitologizują nowy ład Roosevelta. Jakie były jego rzeczywiste skutki?

---

Nowy ład nie zmniejszył bezrobocia. Pod koniec 1938 r., po prawie dziesięciu latach pompowania pieniędzy w gospodarkę, niemal co piąty Amerykanin w wieku produkcyjnym był bez pracy. Budowano drogi, zapory na rzekach, sadzono drzewa. Ale każdy dolar wydany na stworzenie państwowego miejsca pracy pochodził z kieszeni podatników, którzy zmuszeni byli posyłać swe ciężko zarobione dolary do Waszyngtonu. Pieniądze te nie trafiały na rynek, by pobudzić lokalną gospodarkę i mały biznes. Co gorsza, niektóre programy realizowane w ramach nowego ładu przyniosły fatalne, niepożądane przez ich twórców skutki. I tak płacono farmerom, aby nie uprawiali części swej ziemi (by uniknąć nadprodukcji). Farmerzy wzięli federalne pieniądze i w ogóle przestali uprawiać cokolwiek. Powstał deficyt na rynku zbóż, który musiano uzupełniać ogromnym importem. W tym samym czasie armia biurokratów z ministerstwa rolnictwa prowadziła inspekcję farm, sprawdzając, czy dotowani farmerzy nie prowadzą upraw.
Podatki na sfinansowanie nowego ładu były astronomiczne. W 1935 r. Roosevelt zdecydował się podnieść podatek dla najlepiej zarabiających do 79 proc., a trochę później do 90 proc. Ta konfiskata prywatnego majątku przez opanowany rząd federalny spowodowała całkowity zanik przedsiębiorczości. Nie zakładano firm, nie tworzono miejsc pracy, więc wielki kryzys się przedłużył. „Wydajemy więcej pieniędzy niż kiedykolwiek i to nie działa. Po ośmiu latach rządzenia mamy bezrobocie takie jak na początku, a do tego gigantyczne zadłużenie" – stwierdził w maju 1939 r. sekretarz skarbu Henry Morgenthau, zaufany współpracownik Roosevelta.
Nowy ład podzielił i upolitycznił cały kraj. Ci, którzy mieli największe wpływy polityczne, otrzymywali od państwa subsydia i wsparcie finansowe. Inni, z realnie większymi potrzebami, nic nie otrzymywali. Weterani wojenni dostali w 1936 r. 2 mld USD. Nauczyciele – niemający silnego lobby – prawie nic. W czasach „kryzysowych" prezydentów – Herberta Hoovera i Roosevelta – stan Illinois, w tym Chicago, mając dobrych lobbystów, otrzymał ponad 55 mln USD na pomoc socjalną dla mieszkańców. Stan Massachusetts nie dostał nic. Joseph Ely, gubernator tego stanu, powiedział wówczas: „Faktem jest, że sposób, w jaki pomoc federalna jest rozdzielana, pokazuje, że pieniądze te są wielkim kapitałem w rękach partii rządzącej”. Wielu ludzi zaczęło wierzyć, że nie ma nic lepszego niż państwowa posada. Biurokracja rozrosła się do niespotykanych rozmiarów pod pretekstem, że trzeba kontrolować prawidłowość wydawania rządowych pieniędzy.
Federalny dolar zawsze przekształca się w dolar polityczny. Partia Demokratyczna wykorzystywała te pieniądze, aby zdobyć głosy wyborców. W stanie Pensylwania Joseph Guffey, kandydat demokratów do Senatu USA, wygrał wybory pod hasłem, że rząd demokraty Roosevelta dba o Pensylwanię. W tym okresie z Waszyngtonu do kasy stanowej wpłynęło 678 mln USD. Guffey obiecywał wyborcom, że kurek z federalnymi pieniędzmi będzie dla Pensylwanii stale otwarty. James Doherty, demokrata ze stanu New Hampshire, stwierdził wówczas: „Jestem przekonany, że łupy będą należeć do zwycięzcy w tych wyborach, a znaczy to, że uzyskamy większość pozycji w zarządzie WPA, co wzmocni naszą pozycję w następnych wyborach w roku 1940". Works Progress Administration (WPA) była agencją rządową powołaną do rozdziału pieniędzy na roboty publiczne, kulturę i sztukę oraz pomoc socjalną. W latach 1936-1939 wydała 7 mld USD.
Historia uczy, że gdy Barack Obama ustanowi swój nowy nowy ład z bezpłatną służbą zdrowia, wykupem przedsiębiorstw i banków czy robotami publicznymi, będzie to niezwykle kosztowne, na wskroś upolitycznione i zakończy się klapą.