Dlaczego kreaturę? Stanisława, babcia trzech słodkich wnuków i jeszcze słodszej wnuczki, przeczytała w jednym z tabloidów, że Katarzyna W. już w ciąży robiła wszystko, by zabić Madzię. Wtedy jej się nie udało, dziecinka tak bardzo chciała żyć. Z Będzina Stanisława ma dobre połączenie z Sosnowcem, za grosze. Więc przyjechała na pogrzeb, by pożegnać tę dziecinkę. Nawet zdążyła tuż przed ceremonią zjawić się w parku. Tak, przy tych ruinach, gdzie matka zakopała swoje dziecko.

– Jaka tam z niej matka – denerwuje się Stanisława. Więc tam, przy ruinach, emerytka sięga do torebki i wyciąga z niej kopertę. Wiesza kartkę z napisem „Mamusia cię już nie skrzywdzi". Kartka nie różni się wiele od pozostałych, zawieszonych między przysypanymi już śniegiem portretami Madzi. Takich jak ta: „Jesteś potworem”. A na kartce Stanisławy nie ma, że matka Madzi to potwór. Albo że powinna zgnić. Bo zdaniem Stanisławy „zgnić” to za delikatne słowo. Powinna sczeznąć, natychmiast, tu i teraz.

Jeszcze w parku (trzeba się spieszyć, za chwilę pogrzeb) Stanisława zaśpiewa Madzi kawałek ulubionej pieśni pogrzebowej: „W krainie życia będę widział Boga Pan jest łaskawy i sprawiedliwy....". W tym samym parku, też jeszcze przed pogrzebem, Krzysztof Markus Markiewicz, artysta iluzjonista, jak też – tak się przynajmniej przedstawia – dziennikarz śledczy oraz podstawiony świadek Krzysztofa Rutkowskiego (kłamał w słusznej sprawie, by wydobyć zeznania od Katarzyny W.), ustawi się do zdjęcia fotografowi prasowemu. W ręce weźmie złotą tabliczkę.

Na tabliczce napis kończący się słowami: „Madziu, nie kochała Cię własna matka, pokochała Cię cała Polska". – Całą Polskę oszukała – irytuje się Edyta z Mysłowic. Mówi głośno, tupiąc z zimna nogami. Tupie tak pod kościołem, obok męża (z papierosem w ustach) i trzyletniej córeczki Nikoli (z kolejnym chipsem w ustach). Przy cmentarzu, przy ulicy Smutnej w Sosnowcu. Msza pożegnalna już się zaczęła. Z kościoła ledwo dochodzą słowa pierwszej pieśni: „Nie płaczże, dziecino, nie płaczże już, nie. Nie, nie, nie, nie...”.

Dzidzia kaput

 Nikola, trzy lata (z płaczem): – Nie, nie, nie. Nikola do domu, do domu, do domu... Ojciec Nikoli: – Czy ona zawsze musi marudzić? Nie chcesz pożegnać dziewczynki, którą zabiła mamusia? Dzieci jest sporo. Okutanych w czapki, szaliki, w wózkach, na rękach, na barana. Jednym jest zimno, innym wesoło. Innym to i owo trzeba jeszcze wytłumaczyć. – Dzidzia kaput, u Bozi – wyjaśnia babcia czerwonemu od mrozu wnuczkowi.

Emerytów nie brakuje. Oprócz sprawy Madzi przeważają tematy medyczne i polityczne. Paru wagarowiczów opowiada sobie kawał. O tym, jak dwóch wariatów wyłowiło z rzeki trupa. – I odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy... – to grupa modlitewna, aż z Wrocławia.

Wśród niej Barbara, matka dorosłych już bliźniaków, położna, która dziennie odbiera nawet kilka porodów, więc doskonale wie, jaki to cud, kiedy na świecie pojawia się nowe życie. – Nieraz miałam na rękach nieżywą istotkę, wiem, jaka to tragedia dla matek – położna ma łzy w oczach. – A ona tak sama, własną ręką, własnemu dziecku odebrała tchnienie. Dla takich według Barbary nie powinno być litości. Zasadniczo Barbara jest jednak litościwa. Od 15 lat udziela się charytatywnie, zbiera datki na małych Murzynków w Afryce. Sama doznała kiedyś wielkiego nieszczęścia – kiedy miała osiem lat, zmarła jej matka. Ale to była prawdziwa mama, nie taka jak Katarzyna W.

Są też studenci z Gdańska, Gdyni i Sopotu, którzy poznali się przez internet po tym, jak dwoje z nich ogłosiło w sieci, że organizuje transport na pogrzeb Madzi. I szuka tych, którzy się dołożą do benzyny. Jest coraz zimniej. Trochę więc z zimna, a trochę z nudów student Tomek z Trójmiasta fotografuje się pod samochodem z napisem „Rutkowski Patrol". Tomek jest fanem detektywa Krzysztofa Rutkowskiego. – Dobrze, że, k…, tak szybko rozpracował. A w kościele już po Ofiarowaniu.

Wierni intonują kolejną pieśń: „Rzekłeś: Nie może ze mną być w niebie Kto nie chce dziecku podobnym być". Emeryci najchętniej kręcą się pod kościołem. Z wyjątkiem pań z koła gospodyń wiejskich spod Żywca, które wybrały pozycję przy bramie cmentarza, bo tam można rozmawiać swobodnie. Pani w czapce z lisa: – Słów nie mam. Obdarłabym ją ze skóry. Pani w chuście: – Zobaczysz, Krysiu, jeszcze się będzie z nas śmiać, na Hawajach. Pani w czapce: – To takie maleństwo było, a ona nim tak z całej siły o próg. Boże, Ty widzisz i nie grzmisz.

Są jeszcze spacerowicze. Potykając się o kolejne grobowce i kolejne ekipy telewizyjne, zmierzają powoli (bo ślisko) w stronę grobowca, w którym spocznie Magda. Zaglądają do dziury w ziemi. Wśród nich Edward z Rybnika, emerytowany górnik. Wdowiec, bezdzietny. Przyjechał do Sosnowca, bo w głowie mu się nie mieści, że jak już Bóg komuś dziecko da, to ten nie doceni szczęścia. Toż to zbrodnia niebywała. Edward, przy samej dziurze: – Pani widzi, ile tam śniegu? To się potem zamieni w wodę! W wodzie będzie leżeć! Ewa, studentka marketingu z Katowic: – Wcześniej leżała w śmieciach, to i tak lepiej... Mogę prosić, żeby mi pan przy grobie zrobił zdjęcie? Tak, wiem, że rodzina prosiła, by podczas nabożeństwa fotografii nie robić. Ale o cmentarzu przecież nie było słowa. Aparaty fotograficzne, komórki cykają zdjęcie za zdjęciem. A na mszy ludzie śpiewają: „Nadzieję naszą omdlałą wzbudź, Daj przetrwać mężnie prób ciężki czas. O Jezu, pociesz nas".

Nie ręczę za siebie

Pod kościołem tłum zaczyna gęstnieć. Ktoś potem policzy, że przyszło nawet półtora tysiąca osób. Śnieg wpada żałobnikom do oczu. Emeryt 1.: – Jakbym ją zobaczył, jakbym ją dorwał...

Emerytka: – Ja bym tu nie przyszła, bo ja taka ciekawska jak inni nie jestem, tylko że znam rodzinę ojca Madzi. Porządni ludzie. Tylko jak oni mogli pozwolić, by syn ożenił się z taką szmatą? Sebastian przyjechał z Rudy Śląskiej, jest elektrykiem i ojcem niespełna rocznej Wiktorii. Wiktoria to jego oczko w głowie. Jak sobie czasem wieczorem pomyśli, że jego żona tak by mogła najpierw rzucić dzieckiem, a potem je pod tymi kamieniami zakopać, to nie może w nocy spać.

Ojciec Madzi też mu się nie podoba: – Normalnie nie wiem, czy jak wyjdą z tą trumną, to nie wyciągnę noża. Bo co, oni uważają nas za idiotów? Że uwierzymy, że matka sama zabiła i zakopała sama? Żona Sebastiana, Agata, na wychowawczym, na cały głos: – Dzwoniła do mnie sąsiadka. Morderczynię zwolnili z więzienia! Sąd pozwolił jej wyjść! Jak się tu zjawi, nie ręczę za siebie. Rzeczywiście, ok. godz. 13.00 pojawia się wiadomość, że Katarzynie W. uchylono areszt. Wychodzi jednak na wolność dopiero kilka godzin później. W każdym razie Sebastian i Agata zamówili za Madzię, w jednym z kościołów w Sosnowcu, mszę. Za jej słodką duszyczkę, za to, by ta duszyczka nie pamiętała ziemskiego cierpienia.

Na mszy pogrzebowej tymczasem, przy Smutnej, pieśń ostatnia, pożegnalna: „Chóry anielskie niechaj cię podejmą...". Żałobnicy przed kościołem ustawiają się na wcześniej wypatrzonych pozycjach. Jedni w szpalerze na chodniku, inni co sił w nogach lecą na cmentarz, byle bliżej grobu. Kondukt z księdzem i rodziną powoli schodzi po schodach. W tłumie robi się gorąco. Pojawiają się oskarżenia, że biała trumna zbyt maleńka, że przypomina skrzynkę. – Jak dla psa – komentuje ze złością w głosie pan w kowbojskim kapeluszu, polonus, który właśnie przyleciał z Chicago, by odwiedzić rodzinę na Śląsku.

Zanim orszak dotrze do grobu, prowadzący kondukt ksiądz Andrzej Domagała, proboszcz miejscowej parafii św. Tomasza Apostoła, rozpocznie koronkę do Miłosierdzia Bożego. W końcu jest już 15.00, a to godzina miłosierdzia. – Dla Jego bolesnej męki, miej miłosierdzie dla nas i całego świata – zawtórują mu emeryci, Tomek z Trójmiasta, koło gospodyń wiejskich i ojciec Nikoli, już bez papierosa. Po drodze potrącą trębacza, który w jednej z alejek gra „Ave Maria".

Małą Magdę włożą do grobu szybko, rodzina jakby rozpłynie się w powietrzu. Jeszcze tylko ksiądz powie do żałobników: „Nie sądźcie, abyście nie byli sądzeni". Nam już po pogrzebie doda, że nie było zbyt wielu kapłanów chętnych, by pogrzeb Madzi poprowadzić.– Skorzystałem z tego, chciałem ludziom coś powiedzieć, żeby do nich dotarło – mówi proboszcz Domagała. I jeszcze pieśń ostatnia, nad grobem: „Do Ciebie wołamy, wygnańcy, synowie Ewy. Do Ciebie wzdychamy, jęcząc i płacząc na tym łez padole. Przeto, Orędowniczko nasza, one miłosierne oczy Twoje na nas zwróć”. Potem już kwiaty, maskotki, zdjęcia, dużo zdjęć. I przepychanie się w tłumie, złorzeczenia: gdzie się pan tak pcha?

Ludzie, czy wy to widzicie?

I nagle ktoś rzuca, że ona tu jest. Ukrywa się gdzieś za drzewami, komuś jej postać przemknęła obok bramy. Już nie ma księdza ani rodziny. Jest ruchomy cel. No nie do końca ruchomy, bo przecież może też siedzieć, np. w samochodzie Rutkowskiego. A ten, choć już przecież po pogrzebie, nie wiedzieć czemu, stoi jeszcze pod cmentarzem. No właśnie, po co? Więc tłum osacza samochód, coraz gęściej, jak powietrze osacza śnieg. Coraz mniej widać, coraz więcej słychać. – Wysiadaj, suko – krzyczy Edyta, kosmetyczka z Mysłowic, ta od męża, który dużo pali, ta od trzyletniej Nikoli, która chce do domu. – Zabójczynię ukrywa, ludzie, czy wy to widzicie?! – drze się wniebogłosy jej mąż. Jedni widzą, inni nie. – Wyciągnąć sukę! – wtóruje Edward, były górnik z Rybnika.

Studentka marketingu z Katowic, Ewa, nie mówi nic. Robi zdjęcia. Rutkowski odjeżdża. – To była chyba jakaś inna kobieta, na pewno – uspokaja rozsierdzoną Edytę Eugenia, emerytka z Katowic. Emerytka dziwna jakaś. Bo weszła do kościoła, modliła się w nim za Madzię, gdy było już w nim prawie pusto. Bo nie używa słów: potwór, kreatura i morderczyni. Eugenia opowiada za to ludziom historię. Oczywiście tylko tym, którzy chcą jej wysłuchać. Ta historia zaczęła się dawno, bo grubo ponad pół wieku temu, pod Babią Górą. Stamtąd właśnie Eugenia pochodzi. A było tak, że w studni, w bardzo biednym domostwie, odnaleziono dziecko. To był chłopczyk, nie tak mały jak Madzia, miał pięć lat. – Jego matkę wsadzono za kratki, dla otoczenia jej wina nie budziła niczyich wątpliwości. No bo dlaczego nie szukała pomocy, dlaczego nie zawiadomiła nikogo, że zniknął jej synek? – wspomina emerytka z Panewnik.

– Kobietę wsadzono do aresztu. Choć czasy były stalinowskie, nieludzkie, obywatele byli tak wściekli, że podpalili areszt z matką. Zginęła w płomieniach. Potem okazało się, że dziecko wpadło do studni samo. Widział to jeden z sąsiadów, ale złożył zeznania za późno. – Jeszcze wiele lat po linczu ludzie zadawali sobie pytania, dlaczego ta kobieta milczała, choć zniknęło jej dziecko? Nigdy się tego nie dowiedzieliśmy, nie mogła już tego wyjaśnić – mówi Eugenia. To może nawet nie jest jakaś bardzo podobna historia do tej, o której mówi dziś cała Polska, ale przez to, że od lat leży jej na sercu, starsza pani z Panewnik wybrała się na pogrzeb do Sosnowca. Także dlatego, że czuje się chrześcijanką. – O ile pamiętam, uczyli mnie, że należy miłować bliźniego – wyjaśnia. – No i kto pierwszy rzuci kamieniem...

Tyle że w Sosnowcu to w Eugenię rzucili kamieniem. Kilka dni przed pogrzebem, pod murem, pod którym matka zakopała ciało dziecka. Zaraz po tym jak po raz pierwszy w rozgorączkowanym tłumie opowiedziała historię matki spod Babiej Góry.

Po ciebie wyjdzie litościwa Matka

A pod murem już pusto. Stoją przed nim tylko Damian i Marcin, dwóch chłopców, którzy na pobliskiej górce zjeżdżali sobie po śniegu. – Ale heca – śmieje się Damian. – Nigdy wcześniej nie widziałem tylu maskotek w śniegu. I tylu zniczy i kartek. Powoli, dukając, Damian odczytuje na głos kolejne napisy.

Niektóre są trudne. Choćby ten, całkiem nowy, ze strofą pogrzebowej kościelnej pieśni: „Niech na spotkanie w progach Ojca domu Po ciebie wyjdzie litościwa Matka...". Potem Damian przeczyta o tym, że: matka nie kochała, zakopała i porzuciła. I że, tak przynajmniej wyczyta z kartek, jest potworem. – Wszyscy jesteśmy potworami – mówi szeptem Eugenia. Cicho, żeby chłopcy nie słyszeli. Współpraca: Daniel Markiewicz