Wprost

KRZYSZTOF KRAWCZYK: Biskup jest facetem przecudownym, bo on kocha śpiewać.

Ale czy umie?

W studio różne cuda można zrobić z głosem. On śpiewa tak, jak słychać na płycie. To nie jest wybitny zawodowiec i trudno tego od biskupa wymagać. Śpiewamy o brukselskim bruku, o Europie, o przedmurzu chrześcijaństwa.

Politycznie i religijnie sobie śpiewacie.

Biskup śpiewał w sutannie? Myśmy się w ogóle nie widzieli w studio. Tekst jest dość mocny, moim zdaniem, bo ja nie lubię ortodoksyjnych postaw w żadnych sytuacjach...

Ale zaśpiewał pan: „nie możesz żyć bez Boga".

Bo to są moje poglądy i nie muszę się ich wypierać. Ale możesz żyć bez Boga, nie tylko katolików. Poza tym miałem starszego brata w wierze, który chodził do bóżnicy. Kiedyś przyprowadziłem go do naszego kościoła i mówię: to jest mój przyjaciel Żyd, z którym zrobiłem braterstwo krwi, Marian Lichtman, perkusista z Trubadurów… A proboszcz na cały kościół: „Niech żyją Żydzi!". U nas się zapomina, że przecież Chrystus był Żydem, Matka Boska była Żydówką, apostołowie, i tak dalej. Nie podoba mi się to, że tak ortodoksyjnie patrzymy. 

Ja rozumiem śpiewającego do Europy biskupa, on ma ewangelizować. A pan też ma w sobie taką potrzebę ewangelizacji?

Na siłę nie chcę nic robić, bo widzę, jaki jest stosunek do wiary, że ludzie uciekają raczej w przyjemności. Od lat mam jednak taki margines twórczości – oprócz kolęd, które wszyscy nagrywają, mam jeszcze płytę maryjną, płytę „Ojcu Świętemu śpiewajmy" i inne. Ale to jest taka część mojej twórczości, na której myśmy zbankrutowali totalnie. Założyliśmy sobie, że jak nagramy „Ave Maryja" i wszystkie maryjne piosenki, które ludzie tak kochają. Skoro mamy sto tysięcy parafii, na pewno płyta się rozejdzie w niesamowitej liczbie egzemplarzy.

I co?

Zbankrutowaliśmy. Polacy mają tak: w kościele się śpiewa kościelne piosenki, a w domu nie. Szukaliśmy powodów naszego bankructwa i nie ma firmy, która by docierała do tych ludzi.

Radio Maryja jest taką firmą.

Byłem w Radio Maryja dwukrotnie, raz mieliśmy nocne spotkanie, o Elvisie Presleyu była mowa. Zadzwonił rockowiec i mówi: Mam długie włosy, gram na gitarze, czy mogę chwalić Boga, jeśli śpiewam rockowo? Odpowiadam: daleko nie szukać, twój dziadek Elvis Presley, baptysta, mimo że sam się wpędził w tragedię, mówił, że można śpiewać na chwałę Panu, i niech pan się tego nie wstydzi! I powiedziałem człowiekowi: śpiewaj na chwałę Panu Bogu. Jeżeli czujesz, że potrafisz i chcesz. Jest wpół do drugiej w nocy, dzwoni ojciec Rydzyk: Panie Krzysztofie, ja tu nie śpię przez to, co pan powiedział! Przecież Elvis był antychrystem, Elvis był narkomanem, Elvis był pijakiem, zdradzał żonę!. Ja na to: Na pewno jest w tym dużo prawdy, ale też robił dobre uczynki, dużo szpitali pootwierał, działał, biednym pomagał...

Przekonał pan Rydzyka?

On mówi: Nie, ja wiem na pewno, proszę pana, że pan się myli. Pytam: A kto księdzu to powiedział? Siostra zakonna ze Stanów Zjednoczonych. Więc opierał się na autorytecie osoby duchownej, czyli nie do końca w tej sprawie obiektywnej. Później był taki wywiad ogólny: dlaczego wierzę… A z moją wiarą jest tak jak ze wszystkimi ludźmi: jesteśmy słabi, krzywi, fałszywi, czasami koniunkturalni, nietolerancyjni, jesteśmy zwykłymi rasistami… U mnie w rodzinie jest tak, że jedna z moich przyszywanych córek ma narzeczonego z Czarnego Lądu i jest straszliwa afera! Matka nie akceptuje, teściowa – tragedia! To samo nadal trwa z Cyganami, z Żydami. My braterstwo krwi z Lichtmanem zrobiliśmy na przekór całej Łodzi, myśmy sobie ręce pocięli….

Jak Indianie?

Tak, byliśmy młodzi chłopcy, walnęliśmy po pół szklanki wina, kochaliśmy się jak bracia, do dzisiaj tak jest.

Co do pańskiej wiary, to na pogrzebie swojego ojca 16-letni Krzysztof Krawczyk krzyknął: „Boga nie ma!". I stracił wiarę na 20 lat.

Ojciec zmarł i nie było mi smutno. Musiałem trzeć oczy, żeby wyglądały na czerwone, żeby ludzie widzieli, że rozpaczam, płaczę. A ja nie płakałem, byłem wściekły, że ten Bóg na niebie zabiera mi ojca!

I co się stało, że pan na powrót uwierzył?

Trafiłem do kościoła w Chicago, prawie 20 lat po tamtym pogrzebie. Denerwowało mnie, że wszyscy muszą na tej mszy wstawać, i siadać. Pomyślałem: Nie można zrobić tak, że wszyscy stoją albo wszyscy siedzą? I jeszcze żułem gumę. Wikary to zobaczył. Ruszyły mnie w tym kościele dwie bardzo krańcowe postawy. W pobocznych nawach biednie ubrani ludzie, którzy trzymają, modląc się, ręce o tak...

Mocno zaciśnięte.

...że człowiek ma aż białe palce. A później widzę, że krokiem dosyć dostojnym wchodzi pani w futrze, pan bardzo elegancki, stukają obcasami, wchodzą do pierwszych ławek, chcieli jakoś zostać zauważeni. To były dwie różne postawy, jedna pełna pychy, a druga bliska załamania, bo to jednak emigracja, ludzie mieli po co płakać i o co płakać. Wstaję, wcześniej tę gumę pod ławkę – tak jak w szkole – ze złości wlepiłem i wychodzę. Tłum jest przy bramie i nagle ktoś mnie puka… Wikary. I on zamiast mi to powiedzieć na ucho, to chyba chciał mnie trochę wychować i mówi głośno: Krzysiek, to jest Dom Boży, no nie żuj, na Boga, gumy w czasie mszy świętej! I mnie to walnęło w głowę… Zapytałem teściowej, czy ma książeczkę do nabożeństwa. Miała, otworzyłem na rozmyślaniach i tak od początku jechałem jak każdą książkę. A tam napisano, że my żyjemy w Bogu, a Bóg w nas. Zacząłem to analizować, aż do tego krzesła, na którym siedzę, aż do tego drzewa, które było ścięte, aż do tych piwnic, aż do tego wynalazku, jakim jest ludzki umysł. I wtedy dostałem, nie wiedząc o tym, dar wiary! Bo myślę, że to jest jednak jakiś prezent.

To się czuje?

To się czuje po całym życiu. Ale sprawa wiary jest trudna, ponieważ jestem człowiekiem słabym i jak większość ludzi upadam.

Jak?

Pod wpływem swoich słabości, obiecuję sobie, że nie zapalę, że nie wypiję, że nie krzyknę na żonę, a później… Fajnie jest tylko po spowiedzi... Ale w łasce sakramentalnej wytrzymuję ledwie tydzień. Nie wiem, czy to dlatego, że się starzeję, zaczynam troszkę się rozczytywać w Biblii, bałem się Starego Testamentu, a teraz zaczynam go czytać...

Dlaczego się pan bał?

Bo tam co chwila był...

Srogi i karzący Bóg.

Tych Egipcjan szlag trafił, później były plagi nieprawdopodobne – moja wyobraźnia przestała to ogarniać. Postać Abrahama jest dla mnie ważna, poświęca życie syna dla Boga i ten to docenia. I mówi: Twoje pokolenie i każde następne będzie jak gwiazda na niebie, piasek rozsypany na plaży, w nagrodę za lojalność i wierność.

Wierność okrutnemu Bogu.

W sumie tak, okrutny… Nie mogę pogodzić się z tym, że kiedy Mojżesz poszedł na górę rozmawiać z Bogiem, to gdy wrócił, oni mieli już zrobionego tego złotego cielca...

I po wszystkim.

I Bóg kazał wyrżnąć te trzy tysiące ludzi! Dlatego Chrystus to w Nowym Testamencie zmiękczył. Nie ma już: „oko za oko", tylko „wybaczyć" i „miłować nieprzyjaciół”. To mógł chyba tylko Bóg wymyślić — żeby kochać drugiego człowieka tylko dlatego, że jest moim bratem. Już Einstein powiedział, że mu na końcu wyszła miłość, po teorii względności. I ta recepta Dekalogu w moim życiu działa. Jeżeli się pilnuję, to przychodzi nagroda, a jeśli nie, dzieje się coś złego.

Co bywa nagrodą?

Na przykład ten dom. Żyję wśród 60 brzóz, mam taki zapiecek u Pana Boga, jestem jak Alicja w Krainie Czarów. Tu mi się otwierają gwiazdy na niebie.

Czy elementem pańskiej wiary jest strach przed piekłem?

Miłosierdzie Boga jest tak wielkie, że w piekle aż takich tłumów chyba nie ma. Pan Bóg musiałby wytracić połowę ludzkości...

Bóg ze Starego Testamentu nie miałby z tym problemu.

Tak, ale scedował wiele na swojego syna. Nie jestem teologiem, ale nie mam odwagi żyć bez odwołania się do życia duchowego. Jeżeli natomiast istnieje piekło, to jest nim powszechna świadomość tego, czym jest miłość boża, i odebranie jej człowiekowi. I on cierpi, nie widząc Boga. To jest coś zupełnie dla mnie tajemniczego. Nie ma jednak co się bać, jeżeli człowiek żyje zgodnie ze swoim sumieniem.

A co z rock and rollem?

Mnie wiara dziś napędza, żeby robić coś dobrego swoim głosem, i mam dowody na to, że się starałem. Przyjeżdżam do Kielc, bilety sprzedane, trzy tysiące, przyjeżdżam do Gdańska – dwa tysiące, przyjeżdżam gdzieś do małej miejscowości, pełna sala. A bilety wcale nie są takie tanie. Uważałem całe życie na to, żeby nie spalić żadnego koncertu, żeby nie dać ciała, bo ja tu kiedyś wrócę. I to są miejscowości, do których się wraca czasami po trzy, cztery razy w całej karierze.

Panu się jeszcze chce śpiewać?

W tej chwili dla mnie jest to lek na wszystko.

Bo pan na tej scenie zapomina o wszystkim?

Tak. Dostaję takiej adrenaliny, to jest mój ring, moja ambona, to jest moje miejsce i moim zadaniem jest, żeby widzowie czuli się szczęśliwi.

Ma pan 65 lat, ciągle pan pracuje. Popiera pan pomysły emerytalne rządu?

Nie jestem ekonomistą, nie wiem, dlaczego tak się dzieje, że boimy się jakiejś zapaści ekonomicznej w przyszłości. Wokół mnie widzę i widziałem ludzi starszych, którzy chcieli pracować jak najdłużej. Nasza pani Halinka ma 68 lat, ale lata jak fryga. Przy mnie laryngolog powiedział 84-letniemu Mieczysławowi Foggowi, że jeśli przestanie śpiewać, to umrze. Tyle wiem i widziałem. I nie bawię się w politykę. Raz się opowiedziałem za AWS i jedna czwarta Polski była dla mnie zamknięta.

Naprawdę?

Tak. Śpiewałem hymn AWS, gardłowałem mocno i wierzyłem w to, że oni mogą coś zrobić. Do Buzka miałem wyjątkowy sentyment. Kiedy się z nim spotkałem, miałem wrażenie, że rozmawiam z senatorem, z księciem, z królem wręcz, był taki dostojny, wspaniały. Jednak później i Krzaklewski...

Uwierzył pan Krzaklewskiemu?

Krzaklewskiemu nie, Buzkowi uwierzyłem. Po tamtych doświadczeniach z politykami jestem bardzo ostrożny.

Polityka dzisiaj pana emocjonuje?

Emocjonuje, ale staram się być od niej jak najdalej, dlatego, że nie mam do nikogo stuprocentowego zaufania.

Musi pan mieć jakieś swoje zdanie… Jesteśmy świeżo po obchodach drugiej rocznicy katastrofy smoleńskiej i…?

Ja, jak większość moich znajomych, uważam, że przy takiej rocznicy nie powinno być żadnych podziałów. Jest jakiś majestat śmierci.

Ale są.

I ogromnie mi przykro, że ta wojna polsko-polska trwa, mimo że strony sobie obiecywały, że już trzeba ją zakończyć.

Pana emocjonuje samo wyjaśnianie katastrofy? Do której grupy Polaków pan należy? Do tych, którzy wierzą, że nie została wyjaśniona i być może był to zamach, jak mówi Kaczyński?

Ja po prostu nie wiem.

Można być Polakiem i nie wiedzieć?

Można. Nie mam pojęcia, jak było naprawdę.

Nie przekonuje pana Tusk, który mówi, że komisja Millera katastrofę wyjaśniła.

Nie miałbym komfortu psychicznego, gdybym zaczął wymierzać jakieś razy słowne, czy psychiczne rządowi Tuskowi. Może gdybym widział partie, które by były samą szlachetnością, a mamy same nazwy, jak nazwa „Prawo i Sprawiedliwość", wzięta ze Starego Testamentu. Nie unikam odpowiedzi, tylko nie wiem, jaką odpowiedź bym musiał dać.

Może przyjdą czasy, kiedy będzie pan musiał powiedzieć, czy wierzy w zamach?

Nie daj Boże, żeby tak było, bo to by znaczyło, że znowu żyjemy w świecie totalitarnym. Jeżeli ja nie wiem do końca, czy Chrystus zmartwychwstał, przyszedł do nich, a nawet jeden facet, który widział, jak trupy wstają, ten niewierny Tomasz, mówi, że „jak nie dotknę, to nie uwierzę", no to czy ja, który nie widziałem, mogę mieć pewność? Zostaje tajemnica, coś takiego, jak gra w ciemno. Ale bardzo ponętna, bardzo świetlana jest perspektywa życia wiecznego. I po prostu byłbym idiotą, gdybym ją zaprzepaścił...

A może to jest koszmar, to życie w nieskończoność?

A może to jest inne po prostu życie, o którym dziś nie mamy bladego pojęcia...

Może pan chce po prostu w tym chórze serafinów występować?

Jeżeli jest chór dla Szefa najwyższego, na niebie, to Elvis śpiewa w pierwszym rzędzie, Violetta w piątym, a są jeszcze Jarocka i Klenczon, i Ada Rusowicz, Anie Jantar i German, a Komeda pisze aranże i jest super. Panie Piotrze, jeszcze się nie spotkałem z pomysłem, że życie wieczne może być koszmarem.

Pomyślmy… Rozsiądźmy się w tym życiu wiecznym i uzmysłowmy sobie, że tak już będzie wiecznie, końca nie będzie. To może być przygnębiająca myśl.

Wydaje mi się, że jednak w głowie, tym komputerze, który Pan Bóg stworzył, jest coś, czego nie poznamy za życia, a co nam objaśni życie po śmierci. To jest moje takie trochę baśniowe wyjaśnienie...

Tajne oprogramowanie.

Takie, że jeszcze nie teraz, bo „jeśli mnie zobaczysz, to zginiesz" – mówi Bóg. A ze szczęścia można umrzeć. Mój przyjaciel wygrał siedem milionów dolarów na Florydzie i umarł ze szczęścia, dostał zawału.

Nie ze szczęścia, tylko z nerwów, emocji.

Podobno ze szczęścia, tak się strasznie cieszył, żona mi mówiła. Może ta wspaniałość Boga jest tak wielka, a jego uczucia i miłość do nas takie, że nam się to nie będzie nudzić? Wyobrażam sobie to tak, że przychodzi mój Anioł Stróż i mówi: Krzysiek, a co byś chciał? A ja bym chciał na Merkurego, do innej galaktyki, zobaczyć te stworzenia, chciałbym zobaczyć, jak Pan Bóg stworzył wszechświat! Jeśli trzeba będzie tam śpiewać, to będę śpiewał. Śpiewak jest od śpiewania.

Jeszcze pan żyje tu.

Chciałby pan jeszcze zaśpiewać o czymś, o czym pan nie zaśpiewał? Mały margines tej działalności religijnej trochę uspokaja moje sumienie. Ale muszę tak powiedzieć szczerze, że chciałbym coś robić tak, żeby zasłużyć na uśmiech Boga...

Czyli widzowie, słuchacze przestali być ważni — teraz słuchaczem jest Pan Bóg?

Słuchacze są bardzo ważni, bo Pan Bóg działa przez ludzi. Jeżeli idę do lekarza, jest genialny, robi trach i po krzyku, ma talent… Znowu wkraczamy w teologiczne rozważania: talent jeden dostaje do śpiewania, drugi robi świetnie buty, jeszcze trzeci leci na Księżyc.

A co z tymi, którzy nic nie dostają?

Każdy coś dostaje, tylko że trochę się marnuje. Po pierwsze, świat jest bardzo nęcący, jest w jakimś sensie hedonistyczny...

Pan jest ofiarą hedonizmu?

Nie, bo ja nigdy nie ulegałem tylko przyjemności. Jeśli choruje ktoś bliski, potrafię sobie zrobić ascezę tego typu, że w piątek i środę jestem tylko o chlebie i wodzie. I koniec.

W intencji.

W intencji. To nie modlitwa.

Skoro nagrał pan z biskupem tę piosenkę, to uważa, podobnie jak Kościół w Polsce, że nasz kraj ma do odegrania rolę inicjatora powtórnej ewangelizacji Europy?

To się nie uda. I nie sądzę, żeby biskupi byli na tyle naiwni, by wierzyć w nową ewangelizację Europy. Ludzie idą w hedonizm, w przyjemności, ponieważ im się proponuje bez przerwy nowe zabawki. A są słabi, wszyscy jesteśmy słabi. Pojęcie ekumenizmu jest mi bardzo bliskie, ale nie wiem, czy to jest w ogóle możliwe. Islam jest potężny, chrześcijaństwo też jest potężne, judaizm także, granice nie chcą się zacierać. Niedawno zmarł cadyk, jeden z największych mądrali na tym świecie. Opowiadał mi o tym Marian Lichtman. Kiedy uczniowie otworzyli jego testament, przeczytali: „nie czekajcie na Mesjasza, bo Mesjasz już przyszedł, jest nim Jezus Chrystus". Zaczęli drzeć testament, pluć na niego i nie chcieli tego przyjąć do wiadomości.

Czy próba zdjęcia krzyża z sali sejmowej pana poruszyła?

Miałem pogląd, żeby takich rzeczy nie robić, bo jednak Polska jest bardzo katolicka. Może nie jest to ten katolicyzm mój wymarzony, tylko pełen wierzących niepraktykujących, ale…

Ale ateiści uważają, że wieszanie krzyża w Sejmie to z kolei presja wywierana na nich przez państwo, które powinno być świeckie. Jak z tego wybrnąć?

Na szczęście tych ateistów zdecydowanych, walczących nie ma zbyt wielu. Nie lubię takich bardzo krańcowych postaw, także religijnych. Mnie to mrozi, odrzuca.

Najcenniejszą chyba dla człowieka rzeczą jest mieć wątpliwości. Moim zdaniem to nawet cenniejsze niż łaska wiary w jakąkolwiek religię. A pan nie boi się, że straci swoją odzyskaną po latach wiarę?

Nie. I wiara nie zniknie, nie tylko katolicka, przecież każda nacja ma swój „krzyż", konfucjanizm, lamaizm. I nie wierzę, żeby Pan Bóg nie brał w tym udziału. Myślę, że Pan Bóg miał wielu synów, którzy byli powołani, tak jak Budda czy Konfucjusz. Te wszystkie wiary mówią o jednym: nie wolno się bić, nie wolno zabijać. Tak samo trzeba się odczepić w końcu od ateistów, bo czasami ten ateista prawdopodobnie pójdzie do nieba szybciej niż niektórzy z nas.

Ksiądz Tischner żartował, że katolicy w raju będą otoczeni takim wysokim murem, żeby nie widzieli, że do raju trafili też inni, bo to byłoby dla nich nie do zniesienia.

Mam tyle dowodów na to, że jeżeli postępuję dobrze, to dostaję nagrodę, a jeśli postępuję źle – dostaję karę…

Te złote płyty — bo siedzimy w pokoju ze ścianami zakrytymi złotymi płytami — to jest nagroda?

To co innego, to kamienie milowe mojej kariery.

Kariera to nagroda?

Między innymi.

Jest pan megalomanem?

Nie, nigdy w życiu.

Przy tylu złotych płytach…

Nie. Wie pan, co ja myślę, kiedy na nie patrzę? Mówię: no, synek, nie straciłeś tego czasu, coś tam zostało w tych ludziach, nikt im nie kazał tego kupować.

Pan chciałby jeszcze coś zwojować na scenie czy tylko trwać?

Już nic nie zwojuję, więc trzeba dawać ludziom tę radość, którą się daje, nagrywać płyty, może się trafi jakiś fajny utwór i będą mieli ludzie z tego radość. Mam za sobą ring amerykański, na którym straciłem i pieniądze, i zdrowie. I dobrze mi mówił Andrzej Marzec z Pagartu: Krzysiek, ty jedziesz tam na wakacje i nie zawracaj sobie głowy karierą. Nie posłuchałem i spadłem z wysokiego konia bez kasku. To była dobra szkoła.

Miał pan wtedy nadzieję, że rzeczywiście podbije tamten rynek?

Dopóki nie pojechałem do Nashville, gdzie na każdym rogu słyszałem albo Krawczyka, albo krawczykopodobnych, albo dziewczynę, która wymiata tak, że koniec świata. Więc spadłem i teraz śpiewam z ziemi. Połowa moich piosenek jest o niczym, a połowa o czymś. Udało mi się wyśpiewać kilka fajnych płyt. Na przykład, kiedy słyszę „Grenadę" Elvisa i tam pokazuję taki typowy głos – nie ryczącego spaślaka, jak mnie pan kiedyś nazwał, a ja się z tym zgodziłem – ale taki już naprawdę wyważony, dojrzały, to się nie wstydzę..

Piosenki o niczym śpiewa się inaczej niż piosenki o czymś?

Powiedziałem: piosenki o niczym, bo to teksty o miłości, a ile można o miłości zaśpiewać? Bardzo szanuję tych artystów, którzy odskakują swoją oryginalnością — Kazik czy Muniek to są bardzo bliscy mi ludzie. Są odważni, odważniejsi niż ja. Ja mam menedżera, który lubi mój głos... Nie chciałem na przykład zaśpiewać Presleya po polsku, a teraz z przyjemnością sobie czasami słucham, choć nie jestem fanem Krzysztofa Krawczyka.