Wprost

Na oficjalnej liście zawodów Ministerstwa Pracy ich profesji nie ma, chociaż liczbę kobiet żyjących z niej w Polsce policyjne statystyki szacują na 160 tys., a działających agencji towarzyskich – na mniej więcej 15 tys. Twarde dane na temat polskiego seksbiznesu nie istnieją. Ocenia się, że całość przychodów z tego rodzaju działalności to u nas około 10 mld zł rocznie, czyli opodatkowanie tych usług dałoby wpływy do budżetu na poziomie 2 mld zł. I ta kwota pobudza wyobraźnię polityków, którzy chcieliby ją wyjąć z szarej strefy.

Zdaniem Ireny Dawid-Olczyk z La Strady to wstyd, że politycy koncentrują się głównie na aspekcie ekonomicznym procederu. Bo prostytucja to problem przede wszystkim społeczny. – Powinniśmy przestać udawać, że nie ma jej jako kwestii społecznej, badać ten problem, wspierać organizacje pomagające kobietom zmuszanym do pracy w tym biznesie, przeznaczać pieniądze na projekty, które dekryminalizują prostytucję, a później dopiero się zastanawiać, co z nią zrobić – mówi. Podkreśla, że kolejni politycy mówiący o prawnym uregulowaniu problemu prostytucji, tak naprawdę nie mają na to żadnego pomysłu. – Zalegalizujemy i opodatkujemy. W porządku. Ale co dalej? Sprawdzanie dowodów klientów i liczniki? Dziewczyny miałyby je mieć między nogami? – pyta Dawid-Olczyk.

Weroniki to nie interesuje. To, że jest nielegalna i że wykonuje moralnie jednoznaczny zawód, w niczym jej nie przeszkadza. Zarabia i nikt nie pyta jak. Nie umiera też ze strachu, że policja czy fiskus ją zatrzymają, prześwietlą, ukarzą. Znalazłam ją przez serwis internetowy. Ona i kilka innych ogłaszających się tam dziewczyn zaliczają się do tzw. górnej półki. To dziewczyny do towarzystwa. Godzina z Weroniką kosztuje 500 zł. Gdy oglądam zdjęcia, nie mam wątpliwości, na czym to „towarzystwo" polega.

Spotykamy się w jednej z warszawskich restauracji. W rzeczywistości wygląda bardziej jak pilna studentka niż trzydziestoletnia już luksusowa prostytutka. Dżinsy, sportowa kurtka, okulary, warkoczyk. – Ojciec informatyk, matka lekarz. Religijna, wręcz fanatycznie religijna rodzina. Do tego ja. Skończona kosmetologia, więc dla nich chyba za mało – opowiada. – Może dlatego, gdy cztery lata temu mąż stracił pracę i zostaliśmy bez pieniędzy, wypięli się na nas. Jak długi urosły, ustaliliśmy, że to najlepszy sposób na odkucie się. Najpierw trafiłam do agencji. Gdy szefowa zapytała, jak długo chcę u niej pracować, odpowiedziałam, że góra trzy miesiące. Powiedziała: „Poczujesz pieniążki i zobaczysz, wszystkie opory ci miną". I miała rację – mówi Weronika. Nigdy dotąd nie musiała się tłumaczyć z zarobków. – W sklepach nie trzeba się spowiadać z pieniędzy. W bankach też nie. Regularnie wpłacam pieniądze i nikogo nie obchodzi, jak je zdobyłam – mówi Weronika.

Prostytucja i politycy

Posłowie z Ruchu Palikota pracują nad ustawą legalizującą, a więc i opodatkowującą prostytucję w Polsce. Wicemarszałek Sejmu Wanda Nowicka zwraca uwagę także na inne korzyści. – Chodzi o to, by uznać, że praca w seksbiznesie jest pracą jak każda inna. Żeby osoby trudniące się tym mogły pobierać w legalny sposób dochody, mieć ubezpieczenie zdrowotne i społeczne – wylicza.

Jak w każdej branży, także i w tej widać wyraźną stratyfikację. Od stojących przy ruchliwych szosach tzw. tirówek po pracujące we własnych lub w wynajętych apartamentach eleganckie call girl. Na pierwszy rzut oka różni je wszystko. Te pierwsze to zazwyczaj ofiary przestępstw: uprowadzone, gwałcone, zmuszane do zarabiania na mafijnych opiekunów. Te ostatnie robią to, bo to ich zdaniem łatwa kasa, a wzrost społecznej akceptacji dla zjawiska eliminuje poczucie wstydu. Pytam więc Inkę, kolejną „dziewczynę do towarzystwa", o koszty własne? – Ogromne. Wydaję mnóstwo pieniędzy, by dobrze wyglądać – mówi. Nie o takich kosztach myślałam, ale Inka nie bardzo rozumie, o co mi chodzi. Może woli nie rozumieć.

Prostytucja i zielone światło

Podkreślam: nie piszę o kobietach zmuszanych do pracy własnym ciałem. To ofiary przestępstw, więc sprawa dla policji i prokuratorów. Mówię o dziewczynach, które robią to z własnej woli i często przy akceptacji najbliższych. Dlaczego nie mają poczucia, że zarobkują w sposób niewłaściwy, niemoralny? – Obecnie ta profesja jest traktowana z dużo większą tolerancją aniżeli kilka lat temu. Nie jest to już coś tak sensacyjnego i wstydliwego jak kiedyś. Nie tyle jest na to przyzwolenie społeczne, ile większy luz, wręcz zielone światło na tego typu aktywność – mówi prof. Zbigniew Lew-Starowicz.

Wielu Polaków, zwłaszcza młodych, uważa „to" za normalną usługę, a taki sposób zarobkowania za zwyczajne czerpanie korzyści z własnej pracy. Potwierdziło to badanie zrealizowane przez prof. Jacka Kurzępę, dr Alicję Lisowską i dr Agnieszkę Pierzchalską. Niemal co trzeci ankietowany przyznał, że zna takie osoby i nie odczuwa z tego powodu zgorszenia, stawiał wręcz znak równości między prostytucją a zwyczajną transakcją. Biznes to biznes.

Prostytucja i rodzina

Od Weroniki wyszłam kompletnie oszołomiona. Dom, mąż, dziecko? Wkrótce jednak przekonuję się, że to nic nadzwyczajnego. – Gros z nich ma rodziny. To nie jest dla nich problem. Potrafią sobie emocjonalnie z tym poradzić. Wiedzą, co zrobić, by ochronić dotychczas zdobyty status, posiadanie męża i dziecka, a niekiedy nawet stałą, oficjalną pracę – wyjaśnia seksuolog Stanisław Dulko.

Świetnie, jak twierdzi, radzi sobie z emocjami Inka, drobna, 24-letnia blondynka. W kwestii nowej pracy dogadała się ze swoim chłopakiem. Po roku znajomości, gdy jemu nieźle się powodziło, wzięli razem kredyty na mieszkanie, samochód. Nagle jednak wszystko się zmieniło. Zostały tylko raty. Zdecydowali, że tak najszybciej zarobią kasę, a w zasadzie ona zarobi. Bo jego udział ogranicza się do wożenia Inki z pracy i do pracy. – Zdecydowałam się na prywatkę [wynajmowane przez dziewczyny mieszkanie – red.], bo wiedziałam, że tak można nieźle zarobić. I tak jest. Pieniądze przyzwoite, a ani ja, ani Tomek nie mamy z tym problemu. Kochamy się i planujemy wspólną przyszłość. Może kiedyś, gdy pojawi się dziecko, zrezygnuję, ale to dopiero za kilka lat. A do tego czasu na pewno zdołam sporo odłożyć – mówi.

A jest z czego. Godzina z nią kosztuje 800 zł, noc 4 tys.

Prostytucja i cień

Majka w ostatniej chwili zrezygnowała ze spotkania. Twierdziła, że ma wystarczająco dużo rzeczy na głowie i nie potrzeba jej kolejnych kłopotów. – Jakich? – pytam. – Przecież wszystkie twierdzicie, że nie macie z tym problemów. Ani emocjonalnych, ani z akceptacją społeczną. Nikt się was nie czepia. Majka chwilę milczy: – Wiesz, w tym zawodzie może znaleźć się ktoś, kto zechce, żebym podzieliła się z nim zarobkami. Takie rzeczy zdarzają się nie tylko tirówkom. A wtedy na pewno przyjemnie nie będzie. Widziałam, jak wyglądały dziewczyny po spotkaniach z takimi panami – mówi.

Czasami Kaja czuje się jak towar, jak kawał mięsa, ale nie chce o tym myśleć ani mówić. – Za to właśnie mi płacą, żebym się nie zastanawiała za dużo i robiła swoje – rzuca szybko. Jakoś też nie czuje się wielką damą przy swoich klientach. Bywa, że się ich boi. – Zdarzają się gwałty, dziewczyny mówią o takich rzeczach, ale co zrobić – ucina.

– Nie zawsze jest różowo. W agencjach trzeba płacić kolesiom z miasta. Zdarzają się też niemili klienci. Mnie raz jeden wziął bez mojej woli, i to bez gumki. Trzy miesiące się po nim leczyłam. No i pracować wtedy nie mogłam – opowiada Weronika. Ani ona, ani Inka nie wiedzą też, kto odwiedzi ich na „prywatce". Są tam przecież same. Gdy coś się stanie, mogą liczyć tylko na to, że sprawcę zarejestruje kamera ochrony. Ale wtedy będzie już po fakcie.

Prostytucja i ekonomia

Rynek usług seksualnych jest nie tylko potencjalnie kryminogenny. W przytłaczającej większości przypadków wpływy z tego procederu zasilają mafijną kasę. Nie we wszystkich jednak przypadkach. W Polsce najstarszy zawód świata wykon

ują również kobiety takie jak Weronika, Inka, Liza, Majka czy Kaja, których nikt do tego nie zmusza. Zarabiają dużo. Nawet 30 tys. zł miesięcznie, czyli znacznie więcej niż poseł na Sejm. I nie widzą powodu, by swą działalność legalizować. Bo jakie korzyści mogłyby z tego mieć? Emeryturę z ZUS? Ubezpieczenie zdrowotne? Stać je na prywatne leczenie, a na starość mają z czego odłożyć.

Prof. Zbigniew Izdebski w swojej pracy „Zachowania seksualne kobiet świadczących usługi seksualne" bierze pod lupę aspekt finansowy. Z jego badań wynika, że w Polsce niezwykle łatwo jest prowadzić agencję towarzyską. Bez problemu można ją zarejestrować, niekoniecznie podając prawdziwą jej funkcję. – Agencję zakłada się w ciągu kilkunastu minut. Wystarczy wypełnić odręcznie odpowiedni wniosek i złożyć go w Wydziale Działalności Gospodarczej Urzędu Miasta – pisze Izdebski. Właścicielem może być każdy. Wymagany kapitał własny to opłaty skarbowe. Do tego pełna dowolność w oficjalnym opisie agencji. Działalność kulturalno-rozrywkowa czy świadczenie usług towarzyskich to najczęściej podawane określenia rodzaju działalności, ale zdarzają się też takie jak: taksówka osobowa, handel okrężny, hurtowy, mała gastronomia, a nawet usługi stolarskie.

Prostytucja i ubogi student

Kaję dzięki pracy w agencji stać na znacznie więcej niż jej rówieśniczki. Na oko ma jakieś 20 lat. W rzeczywistości skończyła 27. Ale nawet w tym wieku drogie bmw nie jest standardem, zwłaszcza dla kogoś, kto właśnie robi doktorat z socjologii na UW. Choć niedawno złapała niezłą pracę, w której ma zarabiać ok. 4 tys., to może jej być trudno rozstać się z zawodem. Bo niełatwo zrezygnować z wielokrotności tej kwoty, wyjazdów zagranicznych z bogatymi biznesmenami i bywania w drogich lokalach i na ekskluzywnych przyjęciach.

– Byłam kiedyś na trzytygodniowym wyjeździe z kilkunastoma dziewczynami. Seks zdarzył się tam tylko trzy razy, a i tak zarobiłyśmy po 16 tys. euro. Jeden dzień z dziewczyną taką jak ja to nawet tysiąc euro. Rodzice mają gospodarstwo i w życiu nie byłoby mnie stać na takie auto ani na wakacje na Bali. Ta praca opłaciła też moje studia – mówi.

Jej klientami są zarówno Polacy, jak i obcokrajowcy. Biznesmeni, adwokaci, aktorzy, reżyserzy, sportowcy. I znów niby wszystko świetnie, ale z jakiegoś powodu Kaja nabrała wstrętu do bogatych mężczyzn. Zakochała się w zwykłym studencie UW, który za jej towarzystwo płacić nie musi i którego na nią nigdy nie byłoby stać. On oczywiście nie wie, skąd Kaja bierze pieniądze.

Polskie prostytutki oficjalnie nie istnieją. I prawdopodobnie długo jeszcze istnieć nie będą, bo politycy, poza chwytliwymi hasłami o legalizacji i opodatkowaniu, wiele więcej na ten temat powiedzieć nie mogą. – Jeżeli chce się przeprowadzić jakąkolwiek zmianę prawa, to się robi coś takiego jak studium wykonalności, przeprowadza jakąś rozsądną analizę. Analizę pokazującą, jak wpłynęłaby ona na rzeczywistość. Ruch Palikota nie jest pierwszym mówiącym o legalizacji prostytucji. Wcześniej pytał nas o to jeden z rzeczników praw obywatelskich. Jak się dowiedział, jak to wygląda w innych krajach, pomysł zarzucił – mówi Irena Dawid-Olczak z La Strady. Czy tak będzie i tym razem?

Weronice, Ince, Kai i Lizie pomysły legalizacyjne nie spędzają snu z powiek. Zanim cokolwiek w tej sprawie się wydarzy, pewnie i tak zmarszczki w naturalny sposób usuną je z rynku. W życiu ich koleżanek z „niższych półek" też przez najbliższe lata nic się nie zmieni. Niestety, bo one pilnie potrzebują pomocy. Tylko czy na pewno nie można się zająć ich losem bez odpowiedniej ustawy? Może nad tym politycy i stróże porządku powinni się głębiej zastanowić, niż tylko wywoływać wzbudzające rechot debaty, gdzie miano by zainstalować kasy fiskalne prostytutkom.