Kraj

Mag Nowosielski
"Fiasko dzisiejszej działalności artystycznej polega na tym, że współcześni twórcy próbują w geście pychy zerwać z wszelką tradycją. (...) Proszę z Lutosławskiego zrobić muzykę popularną... Albo z któregoś z wiedeńskich dodekafonistów... No i mamy rezultaty - mamy nasze wycia i ryki, i bełkot subkultury muzycznej. W Paryżu nie ma w tej chwili ani jednego malarza" - trafnie zauważa mistrz. Nowosielski z tradycją nie zrywa, wręcz przeciwnie. W jego sztuce widać zarówno rzemieślnicze terminowanie w krakowskiej Kunstgewerbeschule (podczas wojny), jak i kontakt ze sztuką ikon w Ławrze Świętego Jana Chrzciciela pod Lwowem (podczas nowicjatu). W 2002 r. jego obrazy znalazły się na drugim i trzecim miejscu najdrożej sprzedanych dzieł polskiej sztuki współczesnej ("Akt z oknem" poszedł za 165 tys. zł), tuż za Andrzejem Wróblewskim ("Zatopione miasto"). Na wielkiej wystawie w Zachęcie można oglądać niemal 600 prac mistrza (portrety i akty, pejzaże, abstrakcje, ikony). Z wystawą (czynną do 27 kwietnia) zbiegło się wydanie najważniejszych tekstów prof. Mieczysława Porębskiego, wielkiego znawcy sztuki Nowosielskiego, przyjaciela malarza od 60 lat.

Kto się boi Nicole Kidman?

Nagrodzona pięć lat temu Pulitzerem powieść Michaela Cunnighama "Godziny" (właśnie ukazało się polskie tłumaczenie) znowu będzie bestsellerem - za sprawą brytyjskiego reżysera Stephena Daldry'ego. Tak zręcznie przełożył on wielowątkową powieść na język filmu, że krytycy i żeńska część widowni nie posiadają się z zachwytu. Opowieść o pisarce Wirginii Woolf (oszpecona nie do poznania Nicole Kidman) oraz jej duchowych siostrach szukających sensu życia wejdzie na nasze ekrany 28 marca. Książkowa wersja "Godzin" jest już dostępna w naszych księgarniach.

Literatura dopisana
Nie wstydziłbym się pokazać swojej książki Sienkiewiczowi - mówi Martin Abram, autor "Quo vadis. Trzecie tysiąclecie". Abram to pseudonim polskiego dziennikarza, który napisał kontynuację "Quo vadis". Akcję powieści przeniósł w XXII wiek do Nowego Jorku, stolicy Stanów Zjednoczonych Świata. Rządząca wówczas ziemią klika jajogłowych celowo doprowadza do gospodarczego megakrachu, by na tym zarobić, a jednocześnie pozbyć się chrześcijan, rzekomo winnych kryzysowi. W globalnym audiotele chrześcijanie zostają skazani na śmierć przez ukrzyżowanie.
Futurystyczna antyutopia Abrama to oryginalna trawestacja dzieła Sienkiewicza, ale to wyjątek na tle najróżniejszych ciągów dalszych, inspiracji i pożyczek, którymi coraz częściej karmi się literatura.
Zdziwiłby się hrabia Lew Tołstoj, czytając na przykład "Pierre'a i Nataszę" Wasilija Stawoja. Bohaterowie "Wojny i pokoju" zostali w tej książce zesłani na Sybir, bo buntują się przeciw carowi. Jane Austen zapewne przewróciłaby się w grobie, gdyby poznała nowe przygody Elżbiety, pięknej bohaterki "Dumy i uprzedzenia". Wzbogaciły się także biografie trzech muszkieterów i Robinsona Cruzoe. Gorzko śmiałby się Molier, śledząc dalsze losy "Mizantropa", dopisane po wiekach przez Jacquesa Rampala. Jego polskim odpowiednikiem jest Andrzej Możdżonek, autor wydanej właśnie "Zemsty II". Akcja rozgrywa się ćwierć wieku po właściwej "Zemście".
- Jeżeli bez żadnych oporów można dopisać dalszy ciąg Trylogii, to jadę do Wrocławia domalować kawałek "Panoramy Racławickiej" - denerwuje się prawnuk Henryka Sienkiewicza, czytając powieść "W ręku Boga". Jej autor Andrzej Stojowski broni się, twierdząc, że losy kilku Sienkiewiczowskich postaci były jedynie pretekstem do przedstawienia życia codziennego ludzi z tamtych czasów. Barwna postać Zagłoby zainspirowała niegdyś wybitnego pisarza Teodora Parnickiego do opisania jego losów, nim pojawił się w "Ogniem i mieczem".
Bohaterem bardziej fascynującym od Zagłoby (i prawdziwą żyłą złota) okazał się Pan Samochodzik. Zmarły w 1994 r. Zbigniew Nienacki pozostawił 16 książek z przygodami dzielnego historyka sztuki i detektywa, a prawa autorskie scedował na wydawnictwo Warmia. Obecnie jest już
49 powieści z tego cyklu (zostały napisane przez sześciu pisarzy). Zremasterowany Pan Samochodzik szuka kindżału Hasan-beja, Arki Noego i złota Inków. Z właścicielem wehikułu z silnikiem ferrari 410 może konkurować tylko wojowniczy Conan, który po śmierci swego ojca Roberta E. Howarda wcale nie stracił wigoru. Drogę wskazuje kino. Po sequelach przyjdzie czas na prequele. "Młody człowiek i morze", "Szkolne lata Izuni Łęckiej" czy "Dzieciństwo Połanieckich" z pewnością znajdą wiernych czytelników.

Jacek Melchior

Świat
Królowa rocka
Karen O, wokalistka nowojorskiej grupy Yeah Yeah Yeahs, znalazła się na pierwszym miejscu listy najbardziej wpływowych kobiet muzyki młodzieżowej. YYY's są przedstawicielami nowej fali garażowego rocka. Chociaż ich debiutancka płyta ukaże się dopiero w kwietniu, krytycy już porównują zespół do Velvet Underground, zaś Karen'O nazywają nową Patti Smith. W rankingu opublikowanym przez "New Musical Express" drugie miejsce zajęła Avril Lavigne, która sprzedała swój pierwszy album w 11,5 mln egzemplarzy, a trzecie - córka Ozzy'ego Osbourne'a Kelly. To kolejne potwierdzenie, że pop się przejadł i wraca moda na rocka.

Książka

Dzieje ludzkiej próżności
Na ostatniej fotografii "Historii mody" (dzieło wydane po polsku przez Arkady) młody mężczyzna pozuje w kapeluszu-statku z piór i czarnej satyny. Nie pójdzie w nim do biura ani rano po bułki. Stroje codziennego użytku i te, które oglądamy na pokazach haute couture, to obecnie dwa różne światy. Samo życie i teatr przenikają się jednak w dziejach mody od zawsze. W kwestii, co było najpierw - konieczność ochrony przed zimnem czy chęć podobania się - zdania są podzielone. Tak czy inaczej historia mody to dzieje ludzkiej pomysłowości i próżności. Fran˜ois Boucher opowiada o tunikach, kołnierzach, cholewach, krawatach czy fryzurach niezwykle ciekawie. Zarówno lektura, jak i oglądanie setek ilustracji nie pozwalają się jednak oprzeć wrażeniu, że wszystko już było: moda na pantofle ze spiczastymi noskami zapanowała przecież w... 1652 roku.

Płyty 1. "Biography" Lisa Stansfield BMG Największe przeboje mistrzyni białego soul. Od "Change" po pamiętne wykonanie "These Are The Days Of Our Lives" z grupą Queen i George'em Michaelem. 2. "Reflections" Apocalyptica Universal Po hardrockowym piekle utworów Metalliki czterech fińskich wiolonczelistów dorobiło się własnego repertuaru. Płonący instrument na fotografii w albumie dobrze oddaje nastrój i temperaturę płyty. Równie gorąco było na niedawnym koncercie we Wrocławiu. 3. "The Paul Simon Collection" Warner 19 słonecznych przebojów powstałych podczas ponadtrzydziestoletniej kariery piosenkarza i kompozytora. Na drugim CD koncertowe wersje megahitów w rodzaju "Mrs. Robinson", niestety, bez Arta Gurfunkela. 4. "Unplugged 2" Warner - Universal Nowe wersje ballad Stinga, Tori Amos, Björk, Seala i innych gwiazd we fragmentach słynnych koncertów MTV "Bez prądu". 5. "Glass Onion. Songs of the Beatles" Warner Wokalne i instrumentalne opracowania tematów Lennona i McCartneya z czasów Beatlesów. Trochę festiwalu, trochę dansingu. Najlepiej broni się Aretha Franklin w "Let It Be".

Bestsellery Wprost Teatr 1. "Mąż i żona" Aleksander Fredro Gdańsk, teatr Wybrzeże reż. Anna Augustynowicz Fredro tyleż kontrowersyjny, co zabawny. Erotyzujący, ale nie wulgarny. 2. "Burza" William Szekspir Warszawa, Teatr Polski reż. Jarosław Kilian Bajka dla dorosłych dziejąca się na tajemniczej wyspie, która w tym przedstawieniu jest po prostu... sceną - jak świat jest teatrem. 3. "Namiętna kobieta" Kay Mellor Warszawa, Teatr Współczesny reż. Maciej Englert W dniu ślubu jedynaka jego matka zamyka się na strychu... Tragikomiczny koncert gry Marty Lipińskiej. 4. "Wschody i zachody miasta" Robert Urbański Legnica, Teatr Modrzejewskiej reż. Jacek Głomb Specjalnie napisany dramat o Niemcach, Rosjanach i Polakach władających legnicką sceną w latach 1933-1956. Hołd oddany sztuce wygrywającej z polityką. 5. "Opera Mleczana" Stanisław Radwan Kraków, Stary Teatr reż. Mikołaj Grabowski Show wysnuty z rysunków Andrzeja Mleczki. Krakusy śmieją się w nim z seksu, ludzkości i z samych siebie, a kompozytor z historii muzyki.

Albumy 1. "Niezwykłe zwierzęta" G+J Węgorze elektryczne, ptaki śpiewające przez sen, jaszczurki tryskające krwią, chrząszcze symulujące zgon i inne osobliwości światowej fauny opisane przez Karla P.N. Shukera. Niby dla nastolatków, ale i starsi będą czytać i oglądać z wypiekami na twarzy. 2. "Julian Fałat" Buffi Reprodukcje dzieł mistrza akwareli ze zbiorów muzeum w Bielsku-Białej. W 150. rocznicę urodzin Fałata warto wreszcie odkryć, że nadworny malarz cesarza Wilhelma II nie tylko śnieg malował znakomicie. 3. "Gaudi - dzieła wszystkie" Warbud SA Dzieła katalońskiego ekscentryka stały się ostatnio wręcz obiektem kultu, a sam Gaudi ma szansę stać się świętym. W Watykanie trwa jego proces beatyfikacyjny. Ponad 400 fotografii, także nie zrealizowanych projektów. 4. "Majowie - życie, legendy i sztuka" National Geographic Zwięzłe kompendium wiedzy o fascynującej cywilizacji Greków Ameryki. Tekst Timothy'ego Laughtona zdobią znakomite zdjęcia i reprodukcje słynnych kodeksów Majów, które cudem uniknęły spalenia przez katolickich misjonarzy. 5. "Sanktuaria w Europie" Muza Od kolegiaty św. Piotra i Gwidona w Anderlechcie, do kijowskiej Ławry Peczerskiej.