Chirurgia bez skalpela

Chirurgia bez skalpela

Nowa technika chirurgiczna nie stresuje pacjentów i nie powoduje powikłań, a jej skuteczność jest taka sama jak w wypadku tradycyjnej operacji. Nowa metoda polega na użyciu tzw. cybernetycznego noża (Cyber Knife). Pozwala na wykonanie zabiegów trwających średnio kwadrans i możliwych w ambulatorium.
Cybernetycznym nożem był operowany aktor Patrick Swayze, chory na raka trzustki. W czerwcu 2008 r. poddał się leczeniu w Stanford University Medical Center w Kalifornii, a już w lipcu rozpoczął zdjęcia do nowego filmu.
Jeszcze niedawno ta technika była wykorzystywana jedynie w operacjach mózgu. Teraz jest stosowana w leczeniu raka płuc, trzustki, wątroby, prostaty i przerzutów do klatki piersiowej albo jamy brzusznej. Takie operacje wymagają precyzyjnego usunięcia nowotworu, na dodatek miejsce pola operacyjnego podlega ruchom oddechowym. Cyber Knife nie jest jednak nożem, który tnie tkankę. Wykorzystuje energię protonów i elektronów, wywołując chorobę popromienną w operowanym miejscu, czyli stopniową jego martwicę. Z precyzją rzędu ułamków milimetra trafia w cel, najczęściej w nowotwór. Dotychczas był stosowany tzw. nóż gamma (Gamma Knife). Jest to metoda podobna do cybernetycznego noża, z tą różnicą, że wykorzystuje promieniowanie gamma i jest stosowana wyłącznie do zabiegów na mózgu. Podczas zabiegu tą techniką głowę pacjenta umieszcza się w specjalnym „hełmie" mającym ponad 200 otworów, z których każdy „przepuszcza" w kierunku operowanego miejsca po jednym promieniu gamma. Energia pojedynczego promienia jest tak mała, że nie szkodzi tkankom, które znajdują się „po drodze". Dopiero gdy u celu skupia się 200 promieni, chora tkanka zostaje zniszczona.
Nóż gamma niszczy naczyniaki i guzy złośliwe i jest niezastąpioną techniką eliminowania guzów łagodnych, które też mogą być śmiertelne. Przykładem jest nerwiak nerwu słuchowego, położony obok ważnych dla życia ośrodków w pniu i trudno dostępny dla chirurga. Klasyczna operacja nerwiaka trwa kilka lub kilkanaście godzin i jest obarczona ryzykiem poważnych powikłań: paraliżu połowy twarzy, zaburzeń połykania i odkrztuszania, a przede wszystkim – śmierci. Po zabiegach z użyciem noża gamma powikłania zdarzają się wyjątkowo rzadko.
Działanie cybernetycznego noża polega na tym, że sprzężony z komputerem przyspieszacz liniowy precyzyjnie niszczy ruchomy cel, gdyż sterowany przez komputer robot stale podąża za zmieniającym położenie operowanym miejscem. Do komputera przesyłane są bez przerwy informujące o tym zdjęcia radiologiczne. Dzięki temu mogą być operowane „statyczne" guzy i naczyniaki mózgu (tak jak w wypadku Gamma Knife), jak też „ruchome" guzy w płucu, trzustce, wątrobie, a nawet przerzuty podlegające ruchom oddechowym. Chorych z takimi nowotworami kwalifikowano dotąd wyłącznie do leczenia klasycznego – operacji z otwarciem klatki piersiowej lub brzucha albo naświetlania promieniami rentgena, które nie jest precyzyjne i prowadzi do powikłań.
Technika Cyber Knife jest dostępna w Stanach Zjednoczonych i w Japonii. Po trzy urządzenia kupiły Francja i Włochy, dwa ma Turcja, po jednym – Niemcy, Grecja, Hiszpania i Holandia. Polska nie ma żadnego. – W naszym kraju wciąż trwają jedynie popisy zręczności chirurgicznej, zapoczątkowane niegdyś wprowadzeniem technik mikroskopowych – mówi prof. Wojciech Maksymowicz, kierownik Katedry i Kliniki Neurochirurgii Uniwersytetu Warmińsko--Mazurskiego w Olsztynie.
Nóż Gamma kosztuje ponad 15 mln zł, do czego należy doliczyć koszt budowy bunkra do jego instalacji. Tyle samo trzeba zapłacić za nóż cybernetyczny. Jest to jednak inwestycja, która szybko powinna się spłacić. – Oszczędzamy na kosztach tradycyjnej operacji, dłuższej hospitalizacji i leczenia poważnych powikłań. Dla takich efektów warto nie tylko kupić arata, ale też pracować na okrągło, nawet całą dobę – mówi prof. Wojciech Maksymowicz.
Wydolność aparatu Cyber Knife to trzy zabiegi dziennie. Sam zabieg jest krótki, ale jego planowanie zajmuje około sześciu godzin. Trzeba zrobić tomografię komputerową, rezonans magnetyczny, potem fuzję obu i fuzję z chorym. Jednym takim aparatem można leczyć rocznie 1000 chorych.

Technika Gamma Knife została opracowana 40 lat temu przez szwedzkich specjalistów. Polska była jednym z pierwszych krajów, które z niej korzystały. Szwedzcy lekarze przyjmowali polskich pacjentów w sztokholmskim szpitalu Karolinska. Dziś techniką Gamma Knife dysponuje większość państw. Na zabiegi tą techniką polscy pacjenci jeżdżą głównie do Czech (do dawnej rządowej kliniki na Homolce, która kupiła urządzenie tuż przed upadkiem komunizmu). Zabieg kosztuje tam poniżej 20 tys. zł, a w wypadku udokumentowania, że nie ma możliwości leczenia choroby metodami dostępnymi w Polsce, jest refundowany przez NFZ.

W Polsce stosowane są jedynie zwykłe przyspieszacze liniowe, wzbogacone o możliwość wykonywania tzw. stereoradiochirurgii. Takim aparatem dysponują dwa ośrodki: gliwicki i lubelski. Urządzenie krąży wokół głowy, koncentrując się na celu. Ale mimo że jest dynamiczne, cel musi być statyczny. Nie da się zmienić kierunku ruchu urządzenia ani go zsynchronizować z ruchem ciała. Nie nadaje się zatem do niszczenia guzów w klatce piersiowej ani w brzuchu. Wady ma też klasyczne napromienianie przerzutów. Stosowana wiązka promieni nie jest ani tak duża, żeby zahamować rozwój guza, ani na tyle precyzyjna, żeby nie uszkodzić tkanek w sąsiedztwie.

Nóż cybernetyczny

Technika Gamma Knife została opracowana 40 lat temu przez szwedzkich specjalistów. Polska była jednym z pierwszych krajów, które z niej korzystały. Szwedzcy lekarze przyjmowali polskich pacjentów w sztokholmskim szpitalu Karolinska. Dziś techniką Gamma Knife dysponuje większość państw. Na zabiegi tą techniką polscy pacjenci jeżdżą głównie do Czech (do dawnej rządowej kliniki na Homolce, która kupiła urządzenie tuż przed upadkiem komunizmu). Zabieg kosztuje tam poniżej 20 tys. zł, a w wypadku udokumentowania, że nie ma możliwości leczenia choroby metodami dostępnymi w Polsce, jest refundowany przez NFZ.

W Polsce stosowane są jedynie zwykłe przyspieszacze liniowe, wzbogacone o możliwość wykonywania tzw. stereoradiochirurgii. Takim aparatemdysponują dwa ośrodki: gliwicki i lubelski. Urządzenie krąży wokół głowy, koncentrując się na celu. Ale mimo że jest dynamiczne, cel musi być statyczny. Nie da się zmienić kierunku ruchu urządzenia ani go zsynchronizować z ruchem ciała. Nie nadaje się zatem do niszczenia guzów w klatce piersiowej ani w brzuchu. Wady ma też klasyczne napromienianie przerzutów. Stosowana wiązka promieni nie jest ani tak duża, żeby zahamować rozwój guza, ani na tyle precyzyjna, żeby nie uszkodzić tkanek w sąsiedztwie.

Okładka tygodnika WPROST: 50/2008
Więcej możesz przeczytać w 50/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 30
  • mariola437wp.pl IP
    witam,proszę o namiary kliniki w czechach ,przeprowadzającą operacje nożem gamma,to jedyny ratunek dla mojego braciszka,ma guz mózgu i jest po 2 operacjach głowy,z góry wielkie dzięki
    • www.wp.pl IP
      witam,proszę o kontakt z kliniką w czechach która wykonuje operacje nożem gamma ,z góry wielkie dzięki,dla mojego BrCISZKA TO OSTATNIA DESKA RATUNKU.
      • [email protected] IP
        może ktoś wie czy zmiany dysplastyczne mózgu można leczyć nożem gamma moja córka ma 12 lat
        • IRENA IP
          w szpitalu onkologicznym w Bydgoszczy robią takie operacje na fundusz NFZ
          • bez-nazwy IP
            ciężko mi jest finansowo bo mam tylko 420zł renty jestem już po 6 operacji guza mózgu w styczniu od 16 lat likwiduje meningioma meningotheliale czyli oponiak mózgu nie złośliwy ale znowu odrasta może mi NFZ pomoże proszę jak najszybciej byłam już na pierwszej konsultacji znowu muszę zrobić prywatnie rezonans przecież to kosztuje700 złotych Pani Minister proszę mi pomóc błagam Barbara
            • bozenaikrzysztofop.pl IP
              urolodzy w renomowanej klinice w Warszawie odnoszą sie do tej metody bardzo sceptycznie wręcz z lekceważeniem na moje pytania dotyczące raka prostaty absolutnie odradzją kontakty z Gliwicami - radzą tylko naświetlanie w Centrum Onkologi na Ursynowie.Dlaczedo jeślijest tak dobrze - to jest tak żle jeśli chodzi o opinie warszawki.Rownież lekceważąco opiniował to onkolog-radiolog.
              • [email protected] IP
                Bardzo proszę o namiary w jaki sposób można dostać sie do lekarza,który przeprowadza operacje cyber nożem-chodzi mi o guza piersi, jeżeli ktoś sie orientuje to proszę o informację. Pozdrawiam
                • malutka IP
                  przepraszam mam pytanie mam guza w kosciach podstawy czaszki ,,kłębczak ,,czy ktos wie czy mazna go unieszkodliwic ty nożem gamma??
                  • [email protected] IP
                    makrogruczlak przysadki mózgowej hormonalnie nieczynny uciska nerw wzrokowy czy można przeprowadzić operację cyber nożem
                    • [email protected] pl IP
                      mam guza trzustki wielkości 4.5cm/4 z naciekiem do wątroby meta do  węzłów chłonnych czy mogę mieć jakąś nadzieję na zakwalifikowanie do takiej operacji jak o to się starać o tą nową metodę nadmieniam że przez 1.5 roku byłam leczona chemioterapią
                      • ewa IP
                        jestem po nieradykalnym zabiegu guza w rdzeniu kręgosłupa , jestem na wózku inwalidzkim, cz możnaby usunąć pozostałą część guza nową metodą
                        • beti IP
                          moj tata chory jest na raka jelita grubego, czy ta nowa metoda by jemu pomogła, prosze o rade
                          • edyta IP
                            I jeszcze dodam-szkoda,że autor powyższego artykułu nie podaje bardzo istotnej wiadomości-mianowicie-guz nie może być wiekszy niż 30 mm.
                            Jeszcze raz zapraszam na forum www.nerwiak.fora.pl
                            • edyta IP
                              Nie ma co dyskutować co jest lepsze-operacja czy gamma knife bo ta druga metoda bije na głowę klasyczną operację. Zainteresowanych tą metodą,opiniami na jej temat osób które przeszły gamma knife zapraszam do dyskusji na forum http://www.nerwiak.fora.pl/index.php
                              • piniu IP
                                co to artykułu to ma on dużo nieścisłości ale najważniejsze jest to że faktycznie GK jest to dobra alternatywa do konwencjonalnego leczenia. Jeśli kogoś interesuje GK to zapraszam na stronę www.nerwiak.fora.pl gdzie podane są adresy klinik wykonujących zabieg opisy, ceny i wiele innych cennych porad osób, które są po GK.

                                Czytaj także