Murale w Łodzi: dzieci na ścianach kamienic getta

Murale w Łodzi: dzieci na ścianach kamienic getta

Jeden z łódzkich murali (fot. PAP/Grzegorz Michałowski)
Trzy murale przedstawiające postaci dzieci żydowskich z łódzkiego getta odsłonięto w wtorek na ścianach trzech kamienic w łódzkiej dzielnicy Bałuty. Grupy młodzieży przeszła także ulicami dawnego getta w symbolicznym Marszu Pamięci.

Oba wydarzenia upamiętniają 70. rocznicę Wielkiej Szpery - akcji wysiedleńczej, w trakcie której od 5 do 12 września 1942 roku do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem wywieziono z Litzmannstadt Getto ponad 15 tys. osób - w tym niemal wszystkie dzieci poniżej 10. roku życia i osoby powyżej 65 lat.

Murale przedstawiające autentyczne postaci dzieci żydowskich powstały na ścianach trzech starych kamienic na ul. Organizacji "WiN" i ul. Łagiewnickiej na łódzkich Bałutach, gdzie w czasie okupacji Niemcy utworzyli getto oraz obóz dla dzieci polskich. Naturalnej wielkości obrazy namalowano na podstawie archiwalnych fotografii. Jeden z murali przedstawia chłopca niosącego ciężką skrzynię, a dwa inne - postaci żydowskich dzieci w charakterystycznych strojach.

- Kamienice są niemymi świadkami wydarzeń sprzed 70 lat. Naznaczyliśmy je malując postaci dzieci, które prawdopodobnie nie przeżyły. Nie znamy historii naszych bohaterów, ale chcemy uczcić ich pamięć odwzorowując ich sylwetki w najbardziej realistyczny sposób, na kamienicach z terenów getta - powiedziała dziennikarzom współorganizatorka akcji Katarzyna Tośta.

Będą też dzieci z obozu

Wkrótce w ramach projektu "Dzieci Bałut – murale pamięci" mają powstać także murale przedstawiające dzieci z obozu dla dzieci polskich przy ul. Przemysłowej. 1 grudnia tego roku przypada 70. rocznica utworzenia obozu dla dzieci na terenie łódzkiego getta. Autorem murali jest Piotr Saul - artysta graffiti, absolwent Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu, a organizatorem projektu Stowarzyszenie "Na co dzień i od święta"; został on dofinansowany ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu "Patriotyzm Jutra".

Po odsłonięciu murali sprzed budynku dawnego szpitala na terenie getta wyruszył symboliczny Marsz Pamięci, w którym wzięła udział młodzież z kilku łódzkich szkół biorących udział w projekcie edukacyjnym Centrum Dialogu im. Marka Edelmana. - Zaczynamy przy szpitalu przy ul. Łagiewnickiej, który był niemym świadkiem tych wydarzeń. Tutaj najpierw wszystkich pacjentów 1 września 1942 roku Niemcy wywieźli po to, żeby oczyścić ten budynek i by później zgromadzić w nim dzieci, które były przeznaczone do wywózek do Chełmna nad Nerem - mówiła dyrektor Centrum Joanna Podolska.

Zabawki w hołdzie pomordowanym dzieciom

Młodzi ludzie nieśli maskotki na stację Radegast, skąd w czasie okupacji wywożono Żydów z łódzkiego getta do obozów zagłady. Zabawki zostaną 6 września przewiezione do Chełmna nad Nerem, gdzie na terenie byłego obozu zagłady zostaną złożone ku pamięci pomordowanych dzieci. - Jest to taka lekcja historii może trochę inna niż na co dzień. Nie tylko wykład, ale także jakieś przeżycie mamy nadzieję - powiedziała Podolska.

Wieczorem w ramach rocznicowych obchodów zaplanowano kolejną prezentację spektaklu "Szpera '42" przygotowanego przez artystów z Izraela i Polski, a łączący w sobie muzykę, taniec, fotografię, sztukę video i teatr. Spektakl grany jest w przestrzeni miejskiej, w kilku ważnych dla getta miejscach.

Najpierw nieprzydatni do pracy

70 lat temu, 5 września 1942 r., Niemcy rozpoczęli w łódzkim getcie akcję wywożenia do obozu zagłady w Chełmnie n/Nerem nieprzydatnych do pracy - dzieci poniżej 10 lat, osób starszych i chorych. Akcja nazwana Wielką Szperą trwała do 12 września 1942 r.

Dzień wcześniej, 4 września, przełożony Starszeństwa Żydów w łódzkim getcie Mordechaj Chaim Rumkowski wygłosił przemówienie, w którym wezwał mieszkańców zamkniętej dzielnicy, by oddali swoje dzieci dla ratowania innych. W wyniku Wielkiej Szpery do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem (Kulmhof) wywieziono z Litzmannstadt Getto 15 - 20 tysięcy osób, w tym niemal wszystkie dzieci poniżej 10 roku życia oraz osoby powyżej 65. roku życia.

Niemcy utworzyli getto w Łodzi w lutym 1940 r. jako pierwsze na ziemiach polskich włączonych do Rzeszy. Łącznie przebywało tam ok. 220 tys. osób. Do getta trafiło wielu żydowskich intelektualistów z Polski, Czech, Niemiec, Austrii i Luksemburga. Przez pięć lat z głodu i wyczerpania zmarło w nim prawie 45 tys. osób.

W styczniu 1942 roku rozpoczęły się masowe deportacje Żydów z łódzkiego getta do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem. Całkowita likwidacja getta nastąpiła w sierpniu 1944 roku. Ostatni transport odjechał z Łodzi do obozu Auschwitz-Birkenau 29 sierpnia 1944 r. Według różnych źródeł, z łódzkiego getta ocalało od 7 do 13 tysięcy osób.

1 grudnia 1942 r. na terenie getta łódzkiego utworzono obóz dla dzieci polskich przy ul. Przemysłowej. Zgodnie z założeniami Niemieckiego Generalnego Planu Wschodniego miał on być wzorcowym obozem karnym dla dzieci i młodzieży. Do stycznia 1945 r. przez obóz przeszło kilkanaście tysięcy polskich dzieci w wieku od 2 do 16 lat.

em, pap

Czytaj także

 0

Czytaj także