Grobowiec Szewardnadzego

Grobowiec Szewardnadzego

Dodano:   /  Zmieniono: 
Gruzińska rewolucja róż obnażyła słabość eurazjatyckich autokratów
Azerowie mają ropę, Ormianie diasporę, a my Szewardnadzego" - mawiali Gruzini. Tymi słowami dumny naród, dla którego położenie geograficzne okazało się mało łaskawe, wygłaszał swoistą deklarację patriotyczną. Szewardnadze sprawił, że małe państwo stało się znane w świecie. Gruzini traktowali go jak narodowy skarb.
Eduard Szewardnadze, pełniący w latach 70. i 80. funkcję I sekretarza Komunistycznej Partii Gruzji, był doskonale znany jako szef dyplomacji ZSRR, zorientowany na Zachód reformator, który stał się twarzą radzieckiej pierestrojki w czasach, gdy sekretarzem generalnym KPZR był Michaił Gorbaczow. W 1992 r. powrócił do Gruzji pogrążonej w chaosie na skutek działań separatystów i wybuchu wojny domowej, obejmując najpierw stanowisko przewodniczącego Rady Państwa, a następnie szefa parlamentu. Toczył boje ze swym dawnym wrogiem, rosyjskim prezydentem Borysem Jelcynem, o zapewnienie nowo powstałemu państwu gruzińskiemu niepodległości. Miał poparcie Zachodu. Ten "miejscowy chłopak", który odniósł sukces za panowania systemu sowieckiego, szybko dostosował się do nowej rzeczywistości. W 1995 r. wystartował w wyborach prezydenckich i odniósł przytłaczające zwycięstwo.

Rewolucja róż
Za rządów Szewardnadzego rozszalały się korupcja, bezrobocie i przestępczość. Gruzja, która była jedną z najbardziej rozwiniętych ekonomicznie republik radzieckich, znalazła się w dramatycznym położeniu. Popularność prezydenta błyskawicznie malała. Coraz więcej młodych urzędników rezygnowało z uczestnictwa we władzach wykonawczych. Obywatele pokładali nadzieję na zmiany w listopadowych wyborach do parlamentu. Decyzja Szewardnadzego o sfałszowaniu ich wyników okazała się kroplą, która przepełniła czarę goryczy.
Do gmachu parlamentu w Tbilisi wkroczyły tysiące nie uzbrojonych Gruzinów z różami w dłoniach, domagając się ustąpienia prezydenta, który w reakcji na to ogłosił stan wyjątkowy i postawił buntownikom ultimatum: albo wycofają się, albo użyje przeciwko nim siły. Demonstranci, którym przewodził charyzmatyczny Michaił Saakaszwili, były minister sprawiedliwości w rządzie Szewardnadzego, odmówili spełnienia żądań. W końcu Szewardnadze podał się do dymisji.
Saakaszwilemu, podobnie jak całej gruzińskiej opozycji, należy się uznanie za otwartość i starania, by nie doszło do aktów przemocy. Podczas przejmowania władzy nikt nie zginął, co jest w tym zakątku świata wręcz nadzwyczajne.

Moskwa - Tbilisi - Waszyngton
W minionym dziesięcioleciu USA uważały Szewardnadzego za przyjaciela, być może najlepszego w regionie. W porównaniu z innymi państwami postsowieckimi Gruzja otrzymała największą - na mieszkańca - pomoc finansową. Z kolei stosunki Szewardnadzego z Rosją nie były wolne od napięcia, ale w ostatnich latach uległy poprawie z powodu zależności Gruzji od rosyjskich źródeł energii.
Pierwsza na wydarzenia w Tbilisi zareagowała administracja Busha, wzywając do przeprowadzenia niezależnego dochodzenia w sprawie wyników wyborów prezydenckich (z roku 2000), które - jak to sformułowano - "nie odzwierciedlają w sposób dokładny woli gruzińskiego narodu". Kontrastowało to ze stanowiskiem większości państw sąsiadujących z Gruzją i Francji, które poparły prezydenta znajdującego się pod ostrzałem krytyki. Władimir Putin wzywał natomiast do umiaru. Ponieważ już wówczas opozycja wyrzekła się możliwości przejęcia władzy siłą, Rosja jednoznacznie ostrzegła Szewardnadzego przed zastosowaniem środków przymusu. Wkrótce po zajęciu przez opozycję parlamentu Igor Iwanow, rosyjski minister spraw zagranicznych, poleciał do Tbilisi, aby załagodzić spór. Wkrótce po spotkaniu z nim Szewardnadze podał się do dymisji.
To pewne, że zarówno Rosja, jak i USA w sposób selektywny udzielają poparcia legalnej władzy przedstawicielskiej w krajach tego regionu. W sąsiednim Azerbejdżanie prezydent Ilham Alijew przejął władzę po ojcu w wyniku wyborów, w których wiarygodność można wątpić. Doprowadziło to do potężnych demonstracji i zastosowania środków represji. Tam i w wielu miejscach rejonu Morza Kaspijskiego USA oraz Rosja tolerują taką sytuację. Mimo to eurazjatyccy autokraci z pewnością obserwują wydarzenia w Tbilisi z niepokojem. Gruzińska rewolucja róż obnażyła ich słabość. Rezygnacja Szewardnadzego jest wydarzeniem, które bez wątpienia będzie w regionie pamiętane jako najlepsze dla demokracji od czasu upadku ZSRR. Gruzini nie mają już Szewardnadzego. Muszą teraz tchnąć życie w pozostały po nim grobowiec.

Demokracja na rosyjskiej minie
Z naszego punktu widzenia to jedno z najważniejszych przedsięwzięć w energetyce - mówił Spencer Abraham, sekretarz USA ds. energii, podczas rozpoczęcia budowy rurociągu z azerbejdżańskiego Baku do tureckiego portu Ceyhan. Ten rurociąg jest największą i najbardziej kontrowersyjną inwestycją na Zakaukaziu. Warty 3 mld dolarów ropociąg będzie przechodził przez siedem stref potencjalnych konfliktów i 20 rzek - m.in. Tygrys, Eufrat i Bordżomi, gruzińskie źródła świeżej wody, a także przez uskok geologiczny powodujący trzęsienia ziemi w Turcji. W 2005 r. rurociągiem o długości 1760 km będzie można transportować 50 mln baryłek taniej kaspijskiej ropy rocznie. Rosjanie twierdzą, że budowa BTC jest niepotrzebna, a do transportu kaspijskiej ropy wystarczy ich rurociąg z Baku do Noworosyjska. Amerykanie chcą dokończyć budowę. Trasa rurociągu prowadzi przez gruzińskie przełęcze, niedaleko Tbilisi, kto więc będzie trzymał władzę w Gruzji, będzie też kontrolował budowę rury. Nie przypadkiem więc Gruzja na liście pomocy USA zajmuje drugie miejsce (po Izraelu). Nieprzypadkowo również tuż przed listopadowymi wyborami parlamentarnymi Rosjanie na chwilę zakręcili gazowy kurek, powodując zamieszanie w całej Gruzji i pokazując, kto będzie rozdawał karty. Główny pojedynek rozegra się 4 stycznia, w dniu wyborów prezydenckich. Michaił Saakaszwili popiera budowę rurociągu i zapowiada obronę interesów USA. Jak podał brytyjski dziennik "The Guardian" GRU szkoli już ludzi, którzy w przebraniu czeczeńskich bojowników lub obrońców przyrody wysadzą w powietrze "rurociąg Amerykanów".
Więcej możesz przeczytać w 1/2004 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

Spis treści tygodnika Wprost nr 1/2004 (1101)

  • Na stronie - Dwa i pół zaufania4 sty 2004Prawdziwą walutą współczesnego świata jest zaufanie.3
  • Peryskop4 sty 2004Zagłada Bam Trzęsienie ziemi zniszczyło miasto Bam w Iranie. Dziesiątki tysięcy ludzi walczą o życie na gruzowisku - bez wody, żywności, bez elektryczności, w mrozie, pozbawieni namiotów i koców. wstrząsy o sile 6,7 stopnia w skali...6
  • Dossier4 sty 2004Adam MICHNIK redaktor naczelny "Gazety Wyborczej" "W skład grupy trzymającej władzę, która ma moc sprawczą, wchodzili Aleksandra Jakubowska, Robert Kwiatkowski i sekretarz KRRiTV Włodzimierz Czarzasty. Rywin kontaktował się z...7
  • Kadry4 sty 2004Torbacz8
  • Jestem, więc piszę - Wiara bez nadziei4 sty 2004Antropologowie twierdzą, że w społeczeństwach prymitywnych, przedpiśmiennych przesądne wierzenia stanowią integralną czźść światopoglądu. Prawie każdy wierzy prawie we wszystko. Na pierwszy rzut oka wydaje siź, że nie jesteśmy już społeczeństwem...9
  • Polski sport4 sty 2004Marek majewski10
  • Playback4 sty 2004Liderzy Platformy Obywatelskiej: Donald Tusk i Jan Maria Rokita.10
  • Amerykańska wściekła krowa4 sty 2004Pierwsza wściekła krowa w USA została zabita 9 grudnia w zakładach mięsnych Vern's Moses Lake, ale wyniki testów na BSE były znane dopiero dwa tygodnie później. W tym czasie mięso zwierzęcia trafiło już na rynek, prawdopodobnie w...10
  • Poczta4 sty 2004List od czytelnika11
  • Z życia koalicji4 sty 2004 Nie dało się spędzić tych Świąt bez Jolanty Kwaśniewskiej. Pierwsza kandydatka do prezydentury sezon bożonarodzeniowych występów zainaugurowała szlochem w rękaw Piotra Zawsze-Do-Usług Najsztuba w "Przekroju", a potem się...12
  • Z życia opozycji4 sty 2004Karząca ręka sprawiedliwości dopadła osobników zamieszanych w tak zwaną aferę mostową. Sąd koleżeński Platformy Obywatelskiej wyrzucił z partii Małgorzatę Ławniczak-Hertel. Poza tym jedna osoba dostała naganę, jedna upomnienie....13
  • Fotoplastykon4 sty 200414
  • Człowiek epoki terrorystycznej4 sty 2004Najbliższe 15 lat będzie epoką superterroryzmu" - napisali autorzy opracowania "Terror 2000", przygotowanego w 1995 r. dla Departamentu Obrony USA. Przewidzieli to nie tylko na podstawie raportów organizacji wywiadowczych, lecz przede wszystkim na...16
  • Prasowanie Europy4 sty 2004Dawno w Europie nie było tak zmasowanej kampanii przeciw jednemu państwu, jak teraz przeciw Polsce.22
  • Nasi oni4 sty 2004Najważniejszym konfliktem w Polsce - wbrew powszechnemu przeświadczeniu - nie jest konflikt ekonomiczny między biednymi a bogatymi (choć 60 proc. badanych uznaje go za istotny). Na pierwsze miejsce na polskiej mapie konfliktów wysuwa się...26
  • Teczki Leppera4 sty 2004Haki na polityków PO, PiS i PSL zbierają pracujący dla Samoobrony byli pracownicy służb specjalnych.30
  • Brygady pracy duchowej4 sty 2004Polscy księża i misjonarze stali się jednym z naszych ważniejszych towarów eksportowych.32
  • Mur z ognia4 sty 2004Cudzoziemiec odnoszący sukces na wsi wywołuje agresję, bo burzy rytuał nieróbstwa36
  • Nałęcz - Popis janczarów4 sty 2004Wirusowi PRL ulegają ci, którzy zapowiadali jego zniszczenie38
  • Poczta4 sty 2004List od czytelnika38
  • Giełda i wektory4 sty 2004Hossa Świat Boeinga wniebowstąpienie Boeing znów wyprzedza Airbusa! 7E7 Dreamliner to pierwszy od trzynastu lat nowy model samolotu pasażerskiego Boeinga. Amerykański koncern chce dzięki niemu odzyskać pozycję lidera na rynku, którą...42
  • Egzekucja podatników4 sty 2004Dusząc w zarodku klasę średnią, klasa polityczna popełnia samobójstwo44
  • Nagroda Złamanego Grosza4 sty 2004Nominacje, regulamin49
  • Rewolucyjna destrukcja4 sty 2004Antyglobaliści przekonują świat, że jedyną drogą rozwoju jest globalizacja50
  • Cegła Einsteina4 sty 2004Sześć miliardów milionerów. Czy to możliwe?54
  • Niebiańska reklama4 sty 2004Mimo deszczu tysiące gapiów przybyło 25 października 2003 r. na podlondyńskie lotnisko Heathrow, by ostatni raz zobaczyć podchodzący do lądowania odrzutowiec ponaddźwiękowy Concorde. Linie British Airways i Air France, jedyne eksploatujące te...56
  • Balcerowicz wprost4 sty 2004Bez konstytucyjno-liberalnych ograniczeń demokracji grozi degeneracja i zanik. The Future of Freedom" ("Przyszłość wolności"), praca Fareeda Zakarii, znanego amerykańskiego komentatora politycznego, to jedna z najciekawszych książek, jakie...58
  • Czego rok 2004 oczekuje od Polaków?4 sty 2004Zbliżają się lata wielkich szans i równie wielkiego wysiłku59
  • Supersam4 sty 2004Podkład jak puder Na podkład Cashmere Perfect firmy L'Oréal nie trzeba nakładać pudru, a cera pozostaje matowa przez dwanaście godzin. Podkład zawiera składnik żelujący będący pochodną cukru. Jego cząsteczki tworzą uporządkowaną siatkę, w...60
  • Stosunek przerywany4 sty 2004Niemców najbardziej kochają Japończycy i Mongołowie, a najmniej Anglicy i Holendrzy62
  • Król David I4 sty 2004David Beckham jest jednocześnie sportowcem, przywódcą religijnym, gwiazdą telewizji i chłopakiem z sąsiedztwa66
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Smak portfela4 sty 2004Drogi Przyjacielu! Mój pobyt w Lublinie był bardzo krótki, ale wystarczyło czasu, by dać się oczarować bogactwem kultury kulinarnej tamtego regionu.69
  • Diamentowy gułag4 sty 2004Namibijska pustynia wygląda jak wielki śmietnik: obok hałd odpadów uwagę zwracają wraki ciężarówek, wywrotek, spychaczy czy zużyte taśmociągi. Żadna z maszyn, która wjechała na ten teren, nie może go opuścić. To Consolidated Diamond Mines w...70
  • Kto to jest Hitler?4 sty 2004Dopiero trzeciemu pokoleniu powojennych Niemców dane było się zbliżyć do prawdy o III Rzeszy72
  • Know-how4 sty 2004Biała śmierć, Rachunek za Vivaldiego, Bezbolesne zastrzyki, Bliźniaki na marsie76
  • Nowa genoracja4 sty 2004Nadchodzi epoka dzieworództwa. Sklonowany przez naukowców z firmy biotechnologicznej Advanced Cell Technology w Massachusetts ludzki zarodek po raz pierwszy osiągnął stadium szesnastokomórkowego embriona. Zespół uczonych z USA i Europy...78
  • Gorączka czarownic4 sty 2004Grypa może przemienić człowieka w roślinę Grypa powoduje niekiedy przypominające chorobę Alzheimera otępienie! - alarmują brytyjscy wirusolodzy z National Institute for Medical Research (NIMR). Bezpośrednią przyczyną schorzenia jest śpiączkowe...82
  • Bez granic4 sty 2004Kupiecka uczciwość Nigeryjski szaman Ashi Terfa zginął podczas testowania amuletu, który sprzedawał. Czarownik padł ofiarą wiary we własne siły - reklamował talizman kuloodporny, a gdy zażądano, by go przetestował, założył amulet na szyję i...84
  • Norymberga w Bagdadzie?4 sty 2004Wprost" przedstawia najbardziej prawdopodobne warianty przebiegu procesu dyktatora Iraku - jego tryb i możliwe miejsca osądu zbrodniarza, zawartość aktu oskarżenia, listę potencjalnych świadków oraz ich wypowiedzi86
  • Klan satrapy4 sty 2004Dzięki rodzinie, którą zatrudnił na najwyższych stanowiskach w państwie, Saddam Husajn utrzymywał władzę przez trzy dekady. W tym samym czasie skazał na śmierć 46 krewnych, których podejrzewał o nielojalność. Poznajmy najbardziej prominentne...92
  • A mury runą4 sty 2004Nastąpi Bliski Wschód światowej demokracji95
  • Jądra Europy4 sty 2004Spoiwem Franken-Reichu jest antyamerykanizm96
  • Grobowiec Szewardnadzego4 sty 2004Gruzińska rewolucja róż obnażyła słabość eurazjatyckich autokratów98
  • Menu4 sty 2004Kraj Nowy Władca na nowy rok Nowozelandzki reżyser Peter Jackson chyba po cichu wykradł hobbitowi Frodo pierścień władzy. Każda kolejna część "Władcy pierścieni" oczekiwana jest z coraz większym zainteresowaniem, a potem okazuje się...100
  • Zawał mięśnia4 sty 2004W dzisiejszym kinie herosa może zagrać tylko cherlak lub kobieta102
  • Piekło Gibsona4 sty 2004Zawsze gdy sztuka wkracza na obszar religii i wiary, wkracza na pole minowe106
  • Roman(s) z wampirami4 sty 2004Roman Polański przegrał na Broadwayu, ale triumfuje w Hamburgu108
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego4 sty 2004MICHAEL BUBLÉ BRITNEY SPEARS109
  • Sława i chała4 sty 2004Dvd Miłość francuska Na początku była powieść. Zachęcony entuzjastycznym przyjęciem "Balzaka i małej krawcówny" Sijie Dai zasiadł na krześle reżysera. Miał do tego pełne prawo - książka jest przecież jego autobiografią. Ponieważ...110
  • Perły do lamusa?4 sty 2004"Niewidoczni" Frearsa przekonują, że handel ludzkimi narządami przynosi większe zyski niż handel narkotykami111
  • Nowowizja - Prognozy4 sty 2004Na przełomie roku wróżki mają potwornie dużo roboty. Szklane kule pękają z przepracowania, a pewien czarny kot z nadmiaru stresów rzucił się pod helikopter premiera. I zapeszył. Nic dziwnego, że w Europie zaraz zaczęto mówić o...112
  • Z grzędy zrzędy - Niech żyje Stary Rok!4 sty 2004Trzeba mieć nieprawdopodobne szczęście, żeby spadając w sondażach, dodatkowo spaść jeszcze w helikopterze! Zachodzi więc podejrzenie, że sondaże tyle warte, co i helikopter. Od lat wiadomo, że na potłuczonych dziadków najlepiej działają112
  • Organ Ludu4 sty 2004TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 1 (66) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 29 grudnia 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza113
  • Skibą w mur - Pozwólcie utyć Małyszowi!4 sty 2004Czy objadając się makowcem w czasie świąt i popijając wódeczkę, pomyślałeś choć raz o tym, że Małysz też chętnie by się najadł?114