Drewniane cuda na majówkę

Drewniane cuda na majówkę

W mieście, na wsi, na szlaku. Piechotą, rowerem, samochodem. Szlak Architektury Drewnianej w Małopolsce daje duże możliwości zaplanowania niebanalnej majówki.

Szlak Architektury Drewnianej w Małopolsce to malownicze kościoły, cerkwie, dzwonnice, dwory, wille i skanseny. W sumie 253 cenne zabytki, z których każdy ma własną wyjątkową historię. Decydując się na majowy weekend w Małopolsce, niezależnie od miejsca, warto zaplanować go tak, aby zwiedzić najbliższe drewniane zabytki. Bo Szlak Architektury Drewnianej to ewenement na skalę światową, tym bardziej że osiem obiektów zostało wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO. Szlak został także nagrodzony Złotym Certyfikatem Polskiej Organizacji Turystycznej w konkursie na Najlepszy Produkt Turystyczny – Certyfikat POT.

Trasą UNESCO

To perełki szlaku. Cztery kościoły i cztery cerkwie, które trafiły na najbardziej prestiżową listę zabytków świata. Spędzając wolny weekend w okolicach Gorlic, Nowego Sącza czy Krynicy-Zdroju, warto zaplanować wycieczkę tak, aby zobaczyć datowany na mniej więcej 1500 r. kościół parafialny św. Michała Archanioła w Binarowej, kościół filialny świętych Filipa i Jakuba w Sękowej wzniesiony w 1520 r. z ręcznie ciosanych bierwion modrzewiowych, cerkiew greckokatolicką Opieki Bogarodzicy w Owczarach, cerkiew greckokatolicką św. Paraskewii w Kwiatoniu (ze względu na swoje proporcje uważana jest za jedną z najpiękniejszych cerkwi w Polsce), cerkiew greckokatolicką św. Michała Archanioła w Brunarach Wyżnych i cerkiew parafialną greckokatolicką św. Jakuba Młodszego w Powroźniku. Bawiąc w rejonie Bochni, nie można ominąć Lipnicy Murowanej, gdzie mieści się kościół św. Leonarda. To jeden z najstarszych drewnianych kościołów w Małopolsce. Według tradycji zbudowano go w 1141 r. na miejscu pogańskiej gontyny, z której podobno pochodzi tzw. słup Światowida, wspierający z tyłu ołtarz św. Leonarda. I wreszcie punkt obowiązkowy dla wszystkich, którzy w czasie majowego weekendu wybierają się na spływ Dunajcem. To Dębno Podhalańskie i kościół św. Michała Archanioła. Wewnątrz można zobaczyć m.in. tabernakulum z początku XIV w.

Chałupy, domy, wille

Warto podkreślić, że Szlak Architektury Drewnianej to nie tylko obiekty sakralne. To także drewniana zabudowa. Na przykład ta w Lanckoronie – niezwykle malownicze domy przy rynku i ulicach wylotowych pamiętają lata 1869-1872, a więc czasy po ostatnim pożarze miasta. Albo zabudowa w Zalipiu, która oszałamia kolorami. To wieś słynąca ze zdobienia domów malunkami, kwiatami z bibuły, wycinankami i pająkami ze słomy. Z kolei zespół drewnianego budownictwa ludowego w Chochołowie ukazuje tradycyjny układ wsi, gdzie domy stoją szczytami do drogi. Tu warto odwiedzić „chałupę z jednej jedli” – dom z końca XIX w. wybudowany z jednego pnia jodły ściętej na pobliskim wzgórzu Ostrysz. Zabytkową zabudową mogą się także pochwalić słynne uzdrowiska regionu – Krynica-Zdrój i Szczawnica. Z pewnością wiele osób na majówkę zawita do Zakopanego. Warto pamiętać, że stolica Podhala to nie tylko oscypki i Krupówki. Warto zajrzeć chociażby na ulicę Kościeliską, aby obejrzeć drewniane chałupy góralskie z XIX w. i willę Kolibę wzniesioną według projektu Stanisława Witkiewicza, będącą pierwszym budynkiem w stylu zakopiańskim. Witkiewicz projektował także kaplicę Najświętszego Serca Pana Jezusa w Jaszczurówce.

Skanseny i dwory

Na Szlaku Architektury Drewnianej w Małopolsce znajdują się także zabytkowe dwory. Warto zobaczyć ten w Laskowej, w barokowym stylu albo ten w Świdniku z częściowo zachowaną stolarką drzwiową. Drewniane dworki można podziwiać jeszcze na Polanie Sosny w Niedzicy, w Dołędze, Łopusznej i Nowym Wiśniczu. Na Szlaku znajduje się w sumie dziewięć skansenów. Warto zwrócić uwagę na Muzeum Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie, u podnóża zamku Lipowiec, zaledwie 40 km na zachód od Krakowa. Najważniejszymi obiektami są tu XVII-wieczny kościół z Ryczowa i XVIII-wieczny dwór z Drogini, w których co roku odbywają się koncerty muzyki kameralnej. Unikatowym miejscem jest Muzeum Pszczelarstwa im. Bogdana Szymusika w Stróżach. Znajduje się tu ponad sto rzeźbionych uli. Będąc w Nowym Sączu, warto odwiedzić Sądecki Park Etnograficzny. To kultura ludowa wsi sądeckiej w pigułce – ze wspaniałą łemkowską cerkwią z 1786 r. czy XVII-wiecznym dworem szlacheckim przeniesionym z Rdzawy. Nie mniej ciekawy jest Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej.

Z przewodnikiem

Jak co roku turystom w ramach projektu „Otwarty Szlak Architektury Drewnianej” jest udostępnianych ponad 70 obiektów, których wnętrza na co dzień są zamknięte lub otwierane jedynie na czas nabożeństw. Od maja do października można podziwiać wnętrza kościołów, cerkwi, domów – a przy każdym takim obiekcie do dyspozycji turystów jest profesjonalny przewodnik, który opowie o ciekawostkach związanych z zabytkiem i odpowie na pytania turystów. Wycieczkę można planować, korzystając z www.drewniana.malopolska.pl – oficjalnej strony Szlaku. Znajdują się na niej opisy i zdjęcia 253 obiektów, mapy przydatne w planowaniu podróży oraz informacje o wydarzeniach, np. festiwalu Muzyka Zaklęta w Drewnie. Na tej stronie są również polecone regionalne karczmy znajdujące się na Małopolskiej Trasie Smakoszy oraz certyfikowane obiekty agroturystyczne. ■

MUZYKA ZAKLĘTA W DREWNIE Niebawem ruszy 8. edycja Festiwalu Muzyka Zaklęta w Drewnie. To kameralne koncerty, które odbywają się od czerwca do sierpnia. W każde niedzielne popołudnie zabytkowe wnętrza ożywiają zarówno dźwięki z tradycyjnego nurtu muzyki dawnej, jak i bardziej współczesne brzmienia. Wstęp na wszystkie koncerty jest bezpłatny.

Okładka tygodnika WPROST: 18/2014
Więcej możesz przeczytać w 18/2014 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:

Czytaj także

 0