80 lat temu rozpoczęto „operację polską”. NKWD wymordowało ponad 100 tys. Polaków

80 lat temu rozpoczęto „operację polską”. NKWD wymordowało ponad 100 tys. Polaków

Spotkanie NKWD poświęcone przeprowadzeniu masowych represji ZSRS, czerwiec 1937 r. Ludowy komisarz spraw wewnętrznych ZSRS Nikołaj Jeżow (piąty od lewej w dolnym rzędzie)
Spotkanie NKWD poświęcone przeprowadzeniu masowych represji ZSRS, czerwiec 1937 r. Ludowy komisarz spraw wewnętrznych ZSRS Nikołaj Jeżow (piąty od lewej w dolnym rzędzie) / Źródło: Centrum Naukowo-Informacyjne „Memoriał” w Moskwie
„Operacja polska” NKWD przeprowadzona w okresie Wielkiego Terroru w Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich jest bez wątpienia jedną z największych zbrodni o znamionach ludobójstwa w historii Europy XX w. 11 sierpnia 2017 roku przypada 80. rocznica jej rozpoczęcia.

Na mocy rozkazu nr 00485 z 11 sierpnia 1937 r., wydanego przez ludowego komisarza spraw wewnętrznych ZSRS Nikołaja Jeżowa, pod rzekomym zarzutem przynależności do Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) prowadzącej rzekomo działalność szpiegowsko-wywrotową na rzecz Polski represjonowano nie mniej niż 139 835 osób, z czego zamordowano – najczęściej strzałem w tył głowy – nie mniej niż 111 091. Zdecydowaną większość ofiar „operacji polskiej” NKWD stanowili Polacy, ale wśród represjonowanych znaleźli się też Rosjanie, Ukraińcy, Białorusini, Żydzi i przedstawiciele innych grup narodowych i etnicznych zamieszkujących ZSRS. Dodatkowo, na podstawie rozkazu nr 00486 z 15 sierpnia 1937 r., wydanego również przez Nikołaja Jeżowa, represjom poddano żony i dzieci skazanych „zdrajców Ojczyzny”.

W okresie Wielkiego Terroru Polacy mieszkający w ZSRS stali się także ofiarami krwawej czystki przeprowadzonej przez Stalina w Armii Czerwonej, służbie bezpieczeństwa i aparacie partyjnym. Jednak to wielkie masowe operacje wymierzone m.in. w „niechciane narody” sprawiły, że bolszewicki terror zapisał się w historii jako „wielki”. „Operacje narodowościowe” dosięgły m.in. żyjących w ZSRS Niemców, Polaków, Łotyszy, Estończyków, Greków, Koreańczyków, Finów i Chińczyków.

Antypolska operacja przeprowadzona przez NKWD wyróżniała się skalą zbrodni i okrucieństwem. Polacy ginęli prawie czterdziestokrotnie częściej niż inni obywatele ZSRS. Szacuje się, że w okresie Wielkiego Terroru życie straciło co najmniej 200 tys.Polaków.

Pamięć o „operacji polskiej”

Mimo tak olbrzymiej skali zbrodni „operacja polska” NKWD z lat 1937–1938 do dziś nie zaistniała w masowej wyobraźni. Wątek ten nie był podejmowany w literaturze, filmie, teatrze, muzyce itd. Informacja o zbrodni nie znalazła się też w programach szkolnych, a literatura naukowa przedmiotu jest, jak na rozmiar zjawiska, znikoma. W okresie PRL temat terroru lat trzydziestych XX w. został sprowadzony jedynie do „okresu stalinowskich błędów i wypaczeń”, kiedy to ofiarami byli członkowie Komunistycznej Partii Polski. Z kolei w pamięci Zachodu Wielki Terror jest utożsamiany wyłącznie z nagłośnionymi procesami pokazowymi czołowych przywódców bolszewickich.

Działania podjęte przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia oraz Instytut Pamięci Narodowej, w tym stworzenie portalu popularnonaukowego poświęconego w całości „operacji polskiej” NKWD z lat 1937–1938, mają za zadanie zmienić ten stan rzeczy i przyczynić się do przywrócenia owej zbrodni na polskim narodzie należytego miejsca w świadomości i pamięci społecznej:

Czytaj także

 13
  • Treść została usunięta
    •  
      moze by tak zaczac od  mieszka 1?
      • Powiedzcie mi proszę jak to jest, że nas Polaków żaden sąsiad nigdy nie lubił i nie lubi ?
        • Treść została usunięta
          • Tak samo jak hiszpanie zabojady i belgowie zajmuja sie do dzisiaj z nudow maltretowaniem
            bezbronnych zwierzat to smutne zmongolizowane moskale co jakis czas popadaja w szal
            ludobojstwa a jak zabraknie wewnetrznych wrogow to wtargaja sie na podworko sasiada .

            Czytaj także