Koran po polsku. Wydadzą najstarszy, nieznany dotąd przekład

Koran po polsku. Wydadzą najstarszy, nieznany dotąd przekład

Koran
Koran / Źródło: Fotolia / StudioDin
Najstarszą i nieznaną do tej pory wersję polskiego przekładu Koranu wydadzą filolodzy z Centrum Badań Kitabistycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Autorami przekładu są Ignacy Domeyko oraz ks. Dionizy Chlewiński. Znak wodny na kartach rękopisu wskazuje na 1821 rok.

Powszechnie funkcjonuje przekonanie, że Koran na język polski przetłumaczył po raz pierwszy młody Tatar Jan Murza Tarak Buczacki. Jego przekład ukazał się w formie drukowanej w 1858 roku. "Jego fragmenty przechowywane są w Bibliotece Kórnickiej. Chodzi o pierwsze 11 sur (rozdziałów - PAP) w formie szczotki drukarskiej z 1848 roku" - przypomniała w rozmowie z PAP filolog z UMK w Toruniu dr hab. Joanna Kulwicka-Kamińska.

Jest jednak jeszcze starsza wersja Koranu - ustalili eksperci. W archiwum częściowo spalonego dworku swoich przodków w Czombrowie znalazła ją - "fragmenty jakiegoś rękopisu przekładu Koranu" - historyk sztuki Joanna Puchalska. – Nie wiedziała, co to jest – powiedziała dr hab. Kulwicka-Kamińska. Rękopis trafił do Związku Tatarów Rzeczpospolitej, gdzie jednak nie udało się go zidentyfikować. Później rękopis przekazano do prof. Czesława Łapicza z Centrum Badań Kitabistycznych UMK.

– On porównał ten przekład z tym, który już był znany - i stwierdził, że to pierwowzór, najwcześniejsza wersja tego tłumaczenia, które ukazało się pod nazwiskiem Jana Murzy Tarak Buczackiego. Według nas pochodzi on z 1. połowy XIX w., co potwierdzają znaki wodne i nasze badania języka tego tekstu, czyli warstwy polszczyzny północnokresowej – dodała Kulwicka-Kamińska.

Kto autorem?

Prof. Łapicz w rozmowie z PAP podkreślił, że trudności związane z ustaleniem autorstwa wiązały się z członkostwem rzeczywistych tłumaczy w Towarzystwie Filomatów. Ani cenzura wileńska, ani car rosyjski Mikołaj I nie chcieli zgodzić się na wydanie publikacji osób związanych z tym środowiskiem.

– Prawdziwymi autorami są Ignacy Domeyko oraz ks. Dionizy Chlewiński. Obaj należeli do koła filomatów. Byli represjonowani po procesie filomatów i po powstaniu listopadowym – wskazał Łapicz. Znany jest badaczom wcześniejszy przekład Koranu, dokonany przez Tatarów polskich (z II połowy XVI wieku) w formie tefsiru. Jest to tłumaczenie na język polski, ale zapisane alfabetem arabskim.

– Treść tego przekładu byłaby dla nich zrozumiała, bo była po polsku, ale wielu nie mogło tego odczytać, bo alfabet był hermetyczny. Filomaci swoje tłumaczenie dedykowali Tatarom, żeby mieli dostęp do najważniejszej dla nich księgi i mogli zachować wiarę przodków. Dlatego obecne znalezisko jest tak ważne – wskazał Łapicz.

Koran zostanie wydany

Rękopis polskiego przekładu Koranu został znaleziony w podworskim archiwum z Czombrowa kilka lat temu. Teraz ma zostać wydany. – Chcemy opublikować znalezioną część rękopisu z komentarzem filologiczno-historycznym w zestawieniu z tymi samymi surami z wydania drukowanego z 1858 r. Chodzi o pokazanie różnic. Drukowana wersja z 1858 roku zawiera bowiem wiele zmian w stosunku do pierwotnego tłumaczenia w warstwie językowej i tłumaczeniowej. W publikacji zaznaczymy również, że wcześniej były wzmianki o tym, że Domeyko tłumaczył Koran, ale do tego momentu nie było jednak żadnego rękopisu, śladu potwierdzającego ten trop - poza korespondencją i podaniami składanymi do cara o zgodę na druk przekładu. Całe odkrycie polega na tym, że pojawił się rękopis ze znakami wodnymi. Sury tego Koranu (od 69 do 111) zostaną wydane najpóźniej w pierwszej połowie 2019 roku – wyjaśniła Kulwicka-Kamińska.

Dwór w Czombrowie

Dziedziczka dworu w Czombrowie odkryła już wcześniej, że był on pierwowzorem Soplicowa znanego z "Pana Tadeusza". – Z tym dworkiem związany był dziadek Mickiewicza; później - jego córka, czyli matka Mickiewicza, która była tam panną apteczkową (osobą dbającą o zdrowie dworu - PAP). Z zachowanych dokumentów, korespondencji oraz historii udało się jej stworzyć wiarygodną opowieść, która ukazała się w postaci dwóch książek i wielu artykułów, że Czombrów jest pierwowzorem Soplicowa, a pewne wątki z "Pana Tadeusza" pokrywają się z historią tego miejsca – zakończyła filolog z UMK.

Filolodzy z UMK wciąż mają nadzieję na znalezienie całości rękopisu tłumaczenia autorstwa Domeyki oraz ks. Chlewińskiego.

Czytaj także:
Chińscy muzułmanie „na smyczy” GPS. Metody inwigilacji jak z Orwella

Czytaj także

 7
  • Prorok miał związane ręce przez ludzi którzy go otaczali jak i czasy w których działał . Poza tym czas naglił . Paradoksalnie , gdyby nie Islam to w dniu dzisiejszym nie było by innych wyznań na ziemi niż kult żyda z israela . Tylko on ich realnie powstrzymał .

    Żydzi nienawidzą Mahometa dużo bardziej niż zwykli ludzie . Mają swoje powody .

    Ja nie muzułmanin . Allah on jest naprawdę bardzo daleko .
    AMEN RE jest Bogiem .
    Potępiam daesh al queda . Potępiam wszystkie zamachy daesh w Europie i na świecie .

    HEJ HEJ HEJ HEJ HEJ PŁONIE PŁONIE PŁONIE KRÓLESTWO ISRAEL
    żydzi to nie są Bogowie , żyd z israela nie jest Bogiem ani jego synem , czarowniku żydowski my ci nie wybaczym im również nie
    • a co z talmudem babilońskim ha ha ah wszak to protoplasta koranu ha ha ha
      • Na śmietnik wyrzucić te wszystkie Korany i Biblie. Ludziom na poziomie nie są te głupstwa potrzebne.
        • Jeszcze Talmud ,żeby Chazarowie czuli się legalni w swoich oszustwach i będzie komplet
          • ja juz kupiłem subhe rózaniec arabski ha ha ah marze zeby szczuke i srode w burkach zobaczyć a o grodzkiej zapomniałem ha ha ah o  ile przezyje ha ah ah