Prezydencki projekt ustawy dotyczącej sądownictwa spotkał się z bardzo krytyczną oceną Komisji Weneckiej oraz Dyrekcji Generalnej ds. Praw Człowieka i Praworządności Rady Europy. W opublikowanej opinii eksperci wskazali, że proponowane przepisy nie prowadzą do rozwiązania trwającego od lat sporu wokół polskiego wymiaru sprawiedliwości. Zdaniem autorów dokumentu obecna sytuacja sprawia, że dostęp obywateli do skutecznego wymiaru sprawiedliwości pozostaje zagrożony. Zamiast łagodzić napięcia, nowe regulacje mogą doprowadzić do dalszego pogłębienia konfliktu.
Ustawa o sądownictwie według prezydenta. Komisja Wenecka miażdży projekt
Szczególne zastrzeżenia wzbudziły zapisy przewidujące odpowiedzialność karną wobec sędziów w określonych sytuacjach. Komisja Wenecka oceniła, że możliwość karania sędziów za działania związane z wykonywaniem ich obowiązków stanowi poważne zagrożenie dla niezawisłości sądownictwa.
Eksperci zwrócili również uwagę na problem wakatów w sądach. W opinii podkreślono, że decyzje dotyczące uruchamiania nowych stanowisk sędziowskich nie powinny pozostawać pod wpływem czynników politycznych. Według Komisji mogłoby to negatywnie wpłynąć zarówno na efektywność pracy sądów, jak i ich niezależność.
Spór o KRS nadal pozostaje nierozwiązany
W dokumencie przypomniano także o trwających kontrowersjach wokół Krajowej Rady Sądownictwa. Komisja Wenecka wskazała, że około 30 proc. polskich sędziów zostało powołanych przy udziale KRS, której sposób funkcjonowania był wielokrotnie kwestionowany przez krajowe i międzynarodowe instytucje.
Zdaniem ekspertów projekt prezydencki nie rozwiązuje tego problemu. Wręcz przeciwnie, ogranicza możliwości podważania statusu sędziów powołanych przy udziale obecnej KRS, co może prowadzić do dalszych sporów prawnych i utrzymywania niepewności wokół wydawanych orzeczeń.
Opinia nie jest wiążąca, ale może mieć znaczenie dla organów UE
Komisja Wenecka podkreśliła, że Polska potrzebuje dziś przede wszystkim współpracy i dialogu pomiędzy najważniejszymi instytucjami państwa. Według ekspertów tylko takie działania mogą przywrócić stabilność w wymiarze sprawiedliwości.
Choć opinie Komisji Weneckiej nie mają charakteru wiążącego, są często analizowane przez instytucje europejskie i mogą wpływać na ocenę stanu praworządności w państwach członkowskich Unii Europejskiej.
Czytaj też:
„Szefie, poznaj prezydenta Polski”. Wyciekły szczegóły spotkania Nawrockiego w USA Czytaj też:
Ukraińskie media ostro o sporze z Polską. „Nawrocki ruszył z groźbami”