Kiedy rozmawiamy z naszymi dziadkami, często możemy usłyszeć, że dawniej życie było wolniejsze, a teraz czas pędzi nieubłaganie. Memem stały się opowieści, że dopiero co zaczęło się lato, a już za chwilę Wszystkich Świętych i Boże Narodzenie. Kiedy sami wspominamy swoje dzieciństwo, też wydaje nam się, że wtedy czas płynął wolniej, a obecnie tygodnie zlewają nam się w jedną całość i uciekają niepostrzeżenie.
Naukowcy o poczuciu wolniej upływającego czasu
Naukowcy od lat zajmują się zagadnieniem zmiennej percepcji czasu. Jednym z najczęściej powtarzanych wyjaśnień jest sposób zapisywania wspomnień przez mózg. Dr Marc Wittmann z Instytutu Obszarów Granicznych w Psychologii i Zdrowia Psychicznego we Fryburgu, autor książki „Felt Time: The Psychology of How We Perceive Time”, przyjrzał się temu zjawisku. O swoich ustaleniach rozmawiał z portalem Popular Science.
– W dzieciństwie wszystko wydaje się nowe: pierwsza jazda na kucyku, pierwsza wycieczka do cyrku, pierwsze wakacje na plaży. Wszystko jest pierwsze. To sprawia, że zapisujemy te doświadczenia jako coś wyjątkowego – tłumaczył. Każde nowe przeżycie wymaga od dziecka większej uwagi i pozostawia w pamięci trwały ślad. Sprawia to, że okres dzieciństwa wydaje się „gęsty” od wyraźnych wspomnień i dłuższy niż późniejsze etapy życia.
W dorosłości dni zaczynają wyglądać podobnie do siebie, więc mózg przestaje rejestrować je z tak dużą intensywnością. Powstające wtedy wspomnienia są mniej wyraźne, a czas jakby przyspieszał. Do tego naukowcy dodają, że mózg dziecka cały czas się rozwija i zmienia. Chodzi więc nie tylko o nowe doświadczenia, ale i aktualizowany co chwilę mózg – nową aparaturę do przetwarzania tych doświadczeń.
– Każdy rok jest zupełnie nowy dla dziecka i nastolatka. Zachodzi tak wiele zmian, zarówno fizycznych, jak i psychicznych. Dziecko co roku staje się kimś innym – mówił obrazowo dr Wittmann.
Naukowcy: Inaczej odczuwamy teraźniejszość, a inaczej wspomnienia
Badacze tego zagadnienia zwracają uwagę na jeszcze jedną kwestię. Ludzie zupełnie inaczej odczuwają czas teraźniejszy, „tu i teraz”, a inaczej, kiedy odtwarzają sobie z pamięci zapisane wspomnienia. Obecnie w pracy lub podczas oczekiwania może nam się dłużyć, ale w przyszłości w naszym wspomnieniu będą to krótkie okresy, ponieważ niewiele się w nich wydarzyło.
Z drugiej strony – przeżywane na bieżąco nowe doświadczenia mogą sprawiać wrażenie intensywnych i krótkich, a z perspektywy czasu będziemy wspominać je jako dłuższe i bogatsze przeżycia.
Co zrobić, czy upływ czasu nieco zwolnił?
Prowadzi nas to do kluczowego zagadnienia. Czy możemy spowolnić upływ czasu, lub choćby to, jak odczuwamy tę kwestię? Naukowcy mają prostą odpowiedź – wystarczy wprowadzać do naszej codziennej rutyny nowe bodźce, nawet nieznaczne zmiany. Nowe miejsca, nowi znajomi, zajęcia, czy rozmowy na nietypowe tematy. To wszystko sprawia, że nasz mózg pracuje na większych obrotach i zapisuje więcej szczegółów.
Wittmann zaznacza jednak, by nie popełniać częstego błędu i nie wypełniać naszego czasu po brzegi różnymi zadaniami. – Ludzie bardzo często myślą, że muszą wypełnić swoje soboty mnóstwem zajęć. Ale wtedy skupiają się na realizowaniu harmonogramu i czas znów ucieka – zauważał.
– Zamiast tego spróbuj po prostu przeżyć swój sobotni poranek. Rozpocznij dzień bez żadnych planów. Bądź świadomy tego, jak się czujesz, co chcesz robić i pozostań otwarty na to, co przyniesie los – radził. Inna rada od dr Wittmanna to emocje. Według jego wiedzy, to najlepszy „klej” dla pamięci. Emocjonalne dla nas momenty zapamiętamy przecież na całe życie.
Czytaj też:
Lew-Starowicz: Niektórzy pacjenci traktują swoje ciało jak laboratorium. Przestrzegam przed tym kierunkiemCzytaj też:
Naukowcy: W ten sposób można poważnie zmniejszyć ryzyko demencji