Laboratorium w zegarku

Laboratorium w zegarku

Zbigniew Zaremba popularyzował bieganie (fot. sxc.hu) / Źródło: FreeImages.com
Smartfony i gadżety fitnessowo-medyczne pozwalają zbierać coraz więcej wartościowych danych o zdrowiu. Czy entuzjaści ciągłego monitorowania stanu swojego organizmu zrewolucjonizują medycynę?

Krzysztof Kornas

Z roku na rok rośnie popularność urządzeń do pomiaru i analizy wielu parametrów funkcjonowania organizmu człowieka. Mniej więcej przed dekadą przestały one być wyłączną domeną lekarzy i naukowców. Wykorzystywane w nich sensory taniały i zwiększała się ich dostępność. W rezultacie w ciągu kilku lat rynek zasypała lawina małych, przenośnych gadżetów, a także aplikacji mobilnych, wykorzystujących rosnące możliwości techniczne smartfonów lub dodatkowo skomunikowanych z zewnętrznymi narzędziami. A przedmiot, który do niedawna służył wszystkim głównie jako telefon, zaczął się zamieniać w przenośne „laboratorium”. Czy po dziesięciu latach od dostrzeżenia tego zjawiska możemy mówić o zmianie myślenia o zdrowiu, która ma szansę ukształtować przyszłość opieki medycznej?

Wszystko pod kontrolą

Opisany trend zauważyli jako pierwsi Kevin Kelly i Gary Wolf, dwaj redaktorzy „Wired”, amerykańskiego magazynu poświęconego wpływowi nowoczesnej techniki na kulturę. Zaczęli określać go mianem quantified self (skwantyfikowanego ja) – skwantyfikowanego, czyli ujętego ilościowo. Zwrócili uwagę na liczbowy wymiar, jaki regularne pomiary aktywności dodają do codziennego życia, a następnie stworzyli organizację Quantified Self (QS) skupiającą badaczy i entuzjastów tego zjawiska. Lokalne społeczności takich osób spotykają się dziś pod egidą QS w ponad 100 miastach na świecie oraz na dorocznych konferencjach, które przyciągają naukowców, lekarzy oraz twórców produktów i usług wpisujących się w trend dokonywania pomiarów. Już samo bogactwo dostępnych rozwiązań technicznych może oszałamiać. Najpopularniejsze gadżety będące dziś w użyciu to najczęściej bransoletki (lub pełne różnych czujników zegarki), opaski na klatkę piersiową lub na głowę (umożliwiające uproszczony pomiar EEG) oraz nowoczesne wagi. Można też znaleźć mierzące naszą aktywność tzw. inteligentne ubrania lub pierścienie, klipsy na uszy i słuchawki douszne, plastry z sensorami, a także urządzenia do monitorowania otoczenia (jakości powietrza, poziomu hałasu, temperatury). Każdy z tych przedmiotów jest zazwyczaj skomunikowany z zaprojektowaną z myślą o nim aplikacją mobilną, która umożliwia wizualizację zbieranych danych. Również takie urządzenia jak ciśnieniomierz czy glukometr – dobrze znane osobom zmagającym się z przewlekłymi chorobami – są dziś dostępne w wersjach automatycznie wysyłających dane do smartfona. 

Cały ten techniczny arsenał umożliwia monitorowanie imponującej liczby parametrów. Oprócz dobrze wszystkim znanych pomiarów masy ciała czy ciśnienia krwi możemy też na bieżąco mierzyć temperaturę ciała, tętno i natlenienie krwi, zmienność rytmu serca, poziom cukru we krwi, potliwość skóry (pomiar pomocny w badaniu stresu), a także aktywność fizyczną (pokonany dystans i prędkość chodu lub biegu czy wysokość, na którą się wspięliśmy) – a wszystko to za pomocą niewielkich urządzeń, które w każdej chwili możemy mieć przy sobie i które działają bez konieczności poświęcania imuwagi. Nieco większego spokoju wymaga pomiar aktywności bioelektrycznej mózgu, cenny np. kiedy śpimy (pozwala określić jakość snu) lub kiedy ćwiczymy jakąś zdolność poznawczą (np. uwagę lub pamięć). Wiele osób monitoruje liczbę spożytych i spalonych kalorii, przyjmowane suplementy czy ilości wypitej kawy i alkoholu. W połączeniu z pomiarami środowiska, w którym się żyje, wszystkie te dane tworzą całkiem precyzyjny obraz aktywności człowieka i jej zależności od zewnętrznych warunków. Oprócz urządzeń i aplikacji pomiarowych mamy też do dyspozycji nowe możliwości szczegółowego spojrzenia wewnątrz organizmu. Coraz tańsze stają się badania, dzięki którym możemy poznać nasze geny oraz bytujące w nas bakterie (wchodzące w skład tzw. mikrobiomu, czyli wszystkich zasiedlających nasze ciała mikroorganizmów niezbędnych dla jego prawidłowego funkcjonowania). Praktyka ciągłego monitorowania stanu swojego organizmu nie jest co prawda nowa, ale rozwój techniki ją unowocześnił, ułatwił i upowszechnił. Gdyby wymagała wyłącznie aktywnego zapisywania danych z wymienionych pomiarów w zeszycie lub arkuszu kalkulacyjnym, osoby, dla których nie jest to element radzenia sobie z chronicznymi dolegliwościami, nie byłyby raczej skłonne do podejmowania takiego trudu. Sytuacja się jednak zmienia, kiedy z chwilą dokonania pomiaru za pomocą jakiegoś urządzenia dane automatycznie trafiają do smartfona albo nawet sam pomiar odbywa się biernie, nie wymagając naszej uwagi.

Pacjent xxi wieku

Tylko czy może w ogóle istnieć osoba, która rzeczywiście zrobi użytek ze wszystkich tych możliwości? I czy na pewno byłoby to „zdrowe” podejście do profilaktyki, a nie obsesyjna potrzeba panowania nad własnym organizmem? Trudno o lepszy – i bardziej skrajny – przykład takiego „pacjenta przyszłości” niż Larry Smarr, fizyk i informatyk z Kalifornijskiego Instytutu Telekomunikacji i Techniki Informatycznej (Calit2). Profesor Smarr jest jednym z tych przypadków, kiedy skrajność najwyraźniej ukazuje możliwe konsekwencje danego zjawiska. Jego ambicje były początkowo skromne – po przeprowadzce ze środkowego zachodu USA do Kalifornii, gdzie panuje kult zdrowia i sprawności fizycznej, znalazł się nagle w otoczeniu ludzi wyglądających jak półbogowie i chciał schudnąć. Nie spodziewał się, że w konsekwencji monitorowania organizmu, głównie w celu zrzucenia wagi, odkryje u siebie poważną chorobę. Jak na prawdziwego naukowca przystało, postanowił potraktować swoje ciało jak projekt badawczy. Aby osiągnąć cel, zmienił jadłospis i zaczął prowadzić aktywny tryb życia, a żeby na bieżąco przyglądać się konsekwencjom tych zmian regularnie (znacznie częściej niż większość ludzi, nawet chorych), badał ponad 150 różnych parametrów (we krwi, w moczu, kale), częściowo poznał swój genotyp (dzięki badaniu, w którego wynikach uwzględnia się te geny, o których związkach z chorobami wiemy najwięcej) oraz zbadał swój mikrobiom. 

Wykorzystywał również większość z wymienionych wcześniej urządzeń oraz inne, bardziej skomplikowane techniki diagnostyczne, do których miał dostęp dzięki pracy na wyższej uczelni. Ponadto mógł dzięki temu korzystać z superkomputerów, które umożliwiły mu analizę ogromu zbieranych danych. Smarr zauważył, że niektóre z mierzonych parametrów przekraczają normę nawet kilkanaście razy. Przerażony, że z jego organizmem dzieje się coś bardzo złego, wybrał się do lekarza, któremu przedstawił swoje ustalenia. Sceptyczny lekarz najpierw spytał go jednak o to, jak się czuje. A kiedy Smarr stwierdził, że subiektywnie nic mu nie dolega, pożegnał go, mówiąc, że ma „prawdziwych” pacjentów i żeby wrócił, kiedy będą jakieś objawy. Na nic zdały się protesty i wskazywanie na zebrane dane. Smarr nie jest ani biologiem, ani lekarzem, ale zapoznanie się z artykułami naukowymi z tych dziedzin nie jest dla niego problemem. Przebrnął zatem przez ponad pół tysiąca artykułów, aby zrozumieć zauważony problem. Ponadto niedługo później objawy się jednak pojawiły i na kolejną wizytę mógł pójść z tymi „dobrymi wieściami” – wybrał już jednak innego lekarza. Dziś wnioski z wszystkich tych badań, szczegółowo opisane za pomocą licznych wykresów, prezentuje na ogromnej, zbudowanej z kilkudziesięciu ekranów ścianie w swoim ośrodku badawczym. Ostatecznie okazało się, że profesor wykrył u siebie chorobę Crohna we wczesnym stadium, kiedy nie dawała jeszcze objawów. W perspektywie leczenia dostrzeżenie problemu tak wcześnie jest niezwykle istotne. Obecnie Smarr pracuje z najlepszymi specjalistami w dziedzinie leczenia swojej i podobnych chorób. Chce pomóc im wykorzystać własne odkrycia w celu wyjaśnienia przyczyn tego rodzaju problemów ze zdrowiem i znalezienia najskuteczniejszych terapii.

Nowy model opieki zdrowotnej

Okresowe kontrolowanie stanu zdrowia zaleci każdy lekarz – zawsze lepiej jest uprzedzić problemy zdrowotne niż mierzyć się z ich konsekwencjami. Poświęcanie swojemu organizmowi większej uwagi zaleca się także osobom zmagającym się z przewlekłymi chorobami. Do ludzi, którzy bez wyraźnych powodów drobiazgowo monitorują stan Najważniejsza jest zmiana podejścia do zdrowia, którą przyniosły nowe urządzenia: stawianie na profilaktykę na podstawie danych, a nie objawów swojego zdrowia, lekarze wciąż podchodzą niechętnie. Historia Smarra dobrze obrazuje sytuację, w jakiej pacjenci mogą już niedługo częściej stawiać się u lekarzy. Wprawdzie większość ludzi nie może sobie pozwolić na tak szczegółowe „prześwietlenie” swojego organizmu i zdoła zgromadzić dużo prostszy zestaw danych, ale ogólna zasada jest taka sama – wyjście poza subiektywne odczucia, a zamiast tego gromadzenie możliwie najbardziej rzetelnych danych z pomiarów. W artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym „International Journal of Environmental Research and Public Health” Melanie Swan, filozofka z New School for Social Research w Nowym Jorku, analizuje zmiany, jakie w opiece zdrowotnej może przynieść wzrost popularności przenośnych urządzeń pomiarowych i monitorowania swojego zdrowia. 

Według niej pacjent bogatszy o dane i hipotezy nie musi być dla lekarza koszmarem – jeśli dane będą rzetelne, a hipotezy postawione na podstawie aktualnych badań naukowych, może to tylko pomóc w dobraniu odpowiedniej terapii. Kiedy czyta się analizy trendu quantified self i badania społeczności jego entuzjastów, nie trafia się na głosy kwestionujące potrzebę naukowego rygoru w prowadzeniu badań. Nikt nie zamierza odbierać lekarzom wpływu na dobór leczenia – chodzi raczej o zmianę relacji między lekarzem a pacjentem na bardziej partnerską, a nie usługową. Dzięki większej wiedzy o swojej chorobie i naukowemu podejściu do zbierania danych na swój temat pacjent może być dla lekarza świadomym współpracownikiem zaangażowanym w leczenie, a nie tylko biernym odbiorcą zaleceń, który ma minimum informacji o swoim stanie zdrowia. Lekarz staje się w tej relacji przewodnikiem oferującym ekspercką pomoc: weryfikuje hipotezy, doradza, pomaga interpretować dane, a niekoniecznie wszystko projektuje, wyłączając z tego procesu pacjenta. Ponadto „pacjenci przyszłości” dzielą się danymi ze swoich pomiarów w grupach osób borykających się z takimi samymi problemami zdrowotnymi. Istnieją już pierwsze serwisy społecznościowe dla pacjentów, a konta często zakładają tam również lekarze – wymiana doświadczeń w takim gronie dodatkowo ułatwia znalezienie najskuteczniejszych form terapii.

System wczesnego ostrzegania

Wszystko to pozwala na zaprojektowanie opieki zdrowotnej, która jest silnie spersonalizowana, dostosowana do potrzeb konkretnej osoby. Na przykładzie Larry’ego Smarra widać, że nowoczesne techniki diagnostyczne umożliwiają stworzenie niezwykle precyzyjnego systemu wczesnego ostrzegania przed chorobami. W porównaniu z wiedzą, jaką o stanie organizmu daje jego ciągłe monitorowanie, badania przeprowadzane dopiero po tym, kiedy pojawią się objawy, wypadają coraz mniej efektywnie. Trudno się jednak spodziewać, żeby w najbliższym czasie lekarze zaczęli częściej przepisywać pacjentom zamiast lekarstw gadżety z sensorami i aplikacje i zalecać wszystkim poznanie swojego biologicznego „oprogramowania”: genomu i mikrobiomu. Poza tym dziś jeszcze nie wszyscy mogą korzystać z każdej z tych możliwości. Niektóre z dostępnych rozwiązań technicznych i badań nadal pozostają dość drogie. Wiele prostszych narzędzi zyskuje jednak na popularności, a łącząc je z możliwościami najnowszych smartfonów, da się już wykonać pomiar naprawdę wielu parametrów oraz uzyskać szczegółową analizę wyników. Najważniejsza wydaje się jednak zmiana podejścia do zdrowia, którą przyniosły nowe urządzenia pomiarowe: stawianie na profilaktykę na podstawie danych zamiast reagowania na objawy. Nie ma bowiem zbyt wiele pożytku z tego, że ktoś czuje się dobrze, kiedy na poziomie zmian fizjologicznych choroba już się rozwija – zwłaszcza jeśli jest do wykrycia. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 8/2017
Więcej możesz przeczytać w 8/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 8/2017 (1775)

  • Polityk: władca czy zarządca 19 lut 2017, 21:00 Czy politycy mają być władcami, czy menedżerami zarządzającymi określonym obszarem? Odpowiada naczelny tygodnika „Wprost” Jacek Pochłopień. 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 19 lut 2017, 21:00 KOMISJA ŚLEDCZA DS. AMBER GOLD NA 28 MARCA ZAPLANOWAŁA PUBLICZNE PRZESŁUCHANIE MAŁŻEŃSTWA P. Czeka jeszcze na zgodę sądu, gdyż oboje małżonkowie przebywają za kratkami, ale posłowie opozycji nie mają najmniejszych wątpliwości, że... 6
  • Obraz tygodnia 19 lut 2017, 21:00 140 000 zł (wysokość z chwili zamykania numeru) zebrali internauci na nowego fiata seicento dla kierowcy, który spowodował kolizję z autem pani premier Wygrana Syrena Nowa odsłona z elektrycznym silnikiem. Tylko jak projekt dwuosobowego... 8
  • Info radar 19 lut 2017, 21:00 Francja płonie, Le Pen wygrywa Zaczęło się od zwyrodniałych policjantów, którzy zgwałcili pałką czarnoskórego chłopaka z przedmieścia Paryża. W reakcji na tę zbrodnię na ulice wyszły tysiące młodych Francuzów arabskiego i... 9
  • Spięcie tygodnia 19 lut 2017, 21:00 Andrzej Jaworski (PiS) Wszyscy muszą być równi wobec prawa PAMIĘTAJĄ PAŃSTWO SYTUACJĘ SPRZED NIECAŁYCH PIĘCIU LAT, kiedy pędzący na motocyklu polityk Platformy Obywatelskiej Jarosław Wałęsa staranował włączającą się do ruchu... 11
  • Zdarzyło się jutro 19 lut 2017, 21:00 Film tygodnia: „Czterej pancernii ich seicento”. 12
  • Lewo 19 lut 2017, 21:00 prof. Magdalena Środa filozofka, feministka Pokot, czyli piękno zabijania JEDNI LUBIĄ LANDRYNKI, INNI POLITYKĘ, JESZCZE INNI LUBIĄ ZABIJAĆ. Dziwne? Bynajmniej! To szlachetna potrzeba wsparta złożoną ideologią, poważną nauką, wielką... 13
  • Prawo 19 lut 2017, 21:00 Taniec z kotami „KOT MOŻE BYĆ BIAŁY ALBO CZARNY, BYLEBY ŁAPAŁ MYSZY” – TŁUMACZYLI CHIŃSCY PRZYWÓDCY, CIĄGNĄC KRAJ OD KOMUNIZMU DO SOCJALKAPITALIZMU. Lubię w felietonach obcych autorów takie właśnie początki: „Już... 13
  • Wypadki (przy) władzy 19 lut 2017, 21:00 Beata Szydło, Antoni Macierewicz, wcześniej Andrzej Duda. Seria wypadków drogowych z udziałem polityków każe postawić pytanie, czy z zabezpieczeniem najważniejszych osób w państwie jest wszystko w porządku. 15
  • Smog w państwie z kartonu 19 lut 2017, 21:00 JAN ŚPIEWAK Polska jest czarną dziurą na europejskiej mapie zanieczyszczenia powietrza. Z 50 najbardziej zanieczyszczonych miast w Unii Europejskiej aż 33 mieści się w Polsce. Polak umiera przez smog średnio kilka lat wcześniej niż jego... 19
  • Prezydent bez parasola 19 lut 2017, 21:00 PO już się pogodziła, że kariera Hanny Gronkiewicz-Waltz jest nie do uratowania. Wiele wskazuje na to, że nawet szef partii Grzegorz Schetyna zwinął znad głowy prezydent Warszawy parasol ochronny. 20
  • Dzielenie szkoły przez zero 19 lut 2017, 21:00 Bez wprowadzenia do szkół podstawowych reguł wolnorynkowych dyskusja o przyszłości polskiej oświaty nie ma sensu. 22
  • Operator w opałach 19 lut 2017, 21:00 Problemy szefostwa rządowego operatora telekomunikacyjnego. Padają pytania o kondycję finansową spółki, ale też standardy bezpieczeństwa i poufności. W tle pojawia się wątek śledczy, a nadzór chce zmian zarządu. 23
  • Huzia na ministra 19 lut 2017, 21:00 Reforma służby zdrowia przygotowana przez Konstantego Radziwiłła staje się przedmiotem rozgrywki wewnątrz obozu Zjednoczonej Prawicy. 27
  • „Za życiem” swoje, a życie swoje 19 lut 2017, 21:00 Program „Za życiem” ma przerwać nieudolność państwa w pomocy rodzinom wychowującym niepełnosprawne dzieci oraz zachęcać do ich rodzenia wypłatą 4 tys zł. Sprawdzamy, jak to się ma do potrzeb. 30
  • Spuentować Boga 19 lut 2017, 21:00 W ostatni piątek wszedł na ekrany film Martina Scorsesego „Milczenie”, nakręcony na podstawie książki Shūsaku Endō. Jako że jestem amatorem (z jęz. łac. miłośnik) historii, postanowiłem przed obejrzeniem przeczytać książkę.... 34
  • Licencja na szperanie 19 lut 2017, 21:00 Sprawdzanie niani. Zdrady w 24 h. Wyciek danych z firmy... Około dwa tysiące detektywów czeka na zlecenia. 35
  • „Wprost” dotarł do sprawozdań finansowych. O. Rydzyk dysponuje majątkiem, który plasowałby go na 83. miejscu listy najbogatszych Polaków 19 lut 2017, 21:30 ,,Wprost” dotarł do sprawozdań finansowych kluczowych biznesów o. Tadeusza Rydzyka. Ich łączny przychód jest rekordowy i przekracza 55 mln zł. Majątek, którym dysponuje zakonnik, dałby mu dziś 83. miejsce na liście najbogatszych Polaków. 38
  • Ojciec milioner 19 lut 2017, 21:00 „Wprost” dotarł do sprawozdań finansowych kluczowych biznesów o. Tadeusza Rydzyka. Ich przychód jest rekordowy i przekracza 55 mln zł. Majątek, którym dysponuje zakonnik, dałby mu 83. miejsce na liście 100 najbogatszych Polaków. Mimo że, wbrew doniesieniom mediów, zakonnik... 39
  • Drugie życie prezesa 19 lut 2017, 21:00 Polityczna miotła dalej zamiata w państwowych spółkach. Ale ci, których zmiotła, wcale tak bardzo nie żałują. Najlepsi mają święty spokój u prywaciarza. 44
  • Hossa Bessa 19 lut 2017, 21:00 Pożar na kółkach Prawie 6 tys. aut musi naprawić Lamborghini. Jeden z najbardziej znanych producentów samochodów sportowych poinformował o kampanii naprawczej obejmującej samochody z wadą produkcyjną, przez którą pojazdy mogą stanąć... 47
  • Zyskowne spotkania 19 lut 2017, 21:00 Turystyka biznesowa daje branży hotelowej szansę na wyjście z sezonowości, a miastom perspektywę szybszego rozwoju. 48
  • Zapanować nad chaosem 19 lut 2017, 21:00 Polska staje się kluczowym przyczółkiem Amazona w Europie. Koncern chce tu postawić swój piąty magazyn. 52
  • Elektryzujące możliwości 19 lut 2017, 21:00 Perspektywa dynamicznego rozwoju elektromobilności w naszym kraju powoduje, że wiele polskich firm testuje swoje rozwiązania i szuka korzyści biznesowych. 56
  • Mobilne wyzwanie 19 lut 2017, 21:00 Idea elektromobilności wpisuje się w strategię i cele biznesowe polskich firm z branży energetycznej. 58
  • Skończmy z kolonialnym uzależnieniem 19 lut 2017, 21:00 Polskie umysły zasilają międzynarodowe firmy, nie tworząc wartości dodanej dla rodzimej gospodarki. Przykładem są prace nad samochodami elektrycznymi – mówi prof. Piotr Moncarz. 60
  • Know How 19 lut 2017, 21:00 Z placu zabaw na drogi W styczniu Lego wypuściło na rynek kolekcjonerski zestaw klocków dla fanów motocykli Lego Technic BMW R 1200 GS Adventure. Można z niego zbudować motor, ale jak się pokombinuje – także coś innego. Tak właśnie... 63
  • Prezydent Bannon 19 lut 2017, 21:00 Jeśli wierzyć amerykańskim mediom, Białym Domem rządzi były żołnierz, bankier, przedsiębiorca i filmowiec, a obecnie doradca prezydenta i prawdziwy autor wprowadzanej właśnie przez Donalda Trumpa prawicowej rewolucji. 64
  • Zarządzanie kryzysowe 19 lut 2017, 21:00 Fali głębokiej politycznej zmiany, która zaczęła się w Polsce, a która potem pokazała się jako brexit czy wygrana Donalda Trumpa w USA, nie da się zatrzymać – mówi Krzysztof Szczerski, minister w Kancelarii Prezydenta RP. 68
  • Ta dymisja wstrząsnęła administracją Trumpa. Szczerski: To sygnał dla Moskwy 20 lut 2017, 17:04 – To jest rodzaj sygnału wysłanego do Moskwy – mówi w rozmowie z "Wprost" o dymisji Michaela Flynna Krzysztof Szczerski, minister w Kancelarii Prezydenta RP. 68
  • Globalne szachy 19 lut 2017, 21:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK Wielu analityków i astrologów sili się na kreowanie przyszłości po wyborach w USA. Po wyborach, które wbrew pozorom nie zaskoczyły socjologów. Wszak od końca poprzedniej dekady wieszczą oni narodziny społeczeństw... 71
  • Ekspresowa rewolucja 19 lut 2017, 21:00 Socjalistyczny rząd w Bukareszcie wycofał się z ustaw uznanych za sprzyjające korupcji. Wzburzony tłum idzie jednak za ciosem i teraz domaga się dymisji całego gabinetu. I to dwa miesiące po wyborach. 72
  • Bezpieczeństwo vs wolność z Mussolini w tle... 19 lut 2017, 21:00 RYSZARD CZARNECKI Ostatnia debata w Parlamencie Europejskim w Strasburgu na temat bezpieczeństwa na Starym Kontynencie w jakiejś mierze była kopią wcześniejszych, toczonych i tutaj, w „rodzinnej Europie”, i w Ameryce. Szeroko rozumiana... 75
  • Laboratorium w zegarku 19 lut 2017, 21:00 Smartfony i gadżety fitnessowo-medyczne pozwalają zbierać coraz więcej wartościowych danych o zdrowiu. Czy entuzjaści ciągłego monitorowania stanu swojego organizmu zrewolucjonizują medycynę? 77
  • Festiwal zabójców 19 lut 2017, 21:00 Zamach na brata północnokoreańskiego przywódcy przypomina, że reżim Kimów ma długą i bogatą historię mordowania swoich przeciwników na całym świecie. 80
  • Północnokoreański festiwal zabójców. Jak dynastia Kimów mordowała swoich wrogów 24 lut 2017, 21:05 Zamach na brata północnokoreańskiego przywódcy przypomina, że reżim Kimów ma długą i bogatą historię mordowania swoich przeciwników na całym świecie. 80
  • To nie jest świat dla starych kobiet 19 lut 2017, 21:00 O swoim najnowszym filmie „Pokot”; o tym, dlaczego była przeciwko kandydaturze filmu Wajdy do Oscara, oraz o tym, jak serial „House of Cards” przewidział zwycięstwo Trumpa, opowiada Agnieszka Holland. 83
  • Imperium (z plastiku) kontratakuje 19 lut 2017, 21:00 Królujący obecnie w kinach Batman z klocków to kolejny dowód na potęgę firmy Lego. Choć kilkanaście lat temu była bliska bankructwa, odrodziła się dzięki bohaterom popkultury. 86
  • 30 lat minęło... 19 lut 2017, 21:00 Na swoje urodziny De Mono zrobi prezent fanom w postaci nowej płyty – zdradza nam Marek Kościkiewicz. 89
  • Świat pilnych informacji 19 lut 2017, 21:00 Reżyserzy filmów prezentowanych w Berlinie przypomnieli, że często o kształcie polityki decydują nasze codzienne wybory. 90
  • Co zagramy po Grammy? 19 lut 2017, 21:00 Rozdanie nagród Grammy pokazało, że na szczycie sytuacja jest stabilna: Adele i Beyoncé wciąż trzęsą muzycznym biznesem. 92
  • Dorota Warakomska: To się państwu spodoba 19 lut 2017, 21:00 ZACZĘŁAM ZGŁĘBIAĆ OPERĘ, TO COŚ NOWEGO W MOIM ŻYCIU. 93
  • Wydarzenie 19 lut 2017, 21:00 FILM Rozrywkowa Polska Na ulicach Warszawy mijają się samotny profesor zamawiający prostytutkę, chłopak przedzierający się przez urzędniczą paranoję, by pozbyć się węża, czy rozgoryczony żołnierz z zespołem stresu pourazowego.... 94
  • W Berlinie czuć już wiosnę 19 lut 2017, 21:00 EWA WANAT Czym byłoby społeczeństwo, w którym nie starczyłoby miejsca dla rajskich ptaków czy ludzi, którzy są w jakiś sposób inni?” – pyta retorycznie w jednym z wywiadów Olivia Jones, chyba najbardziej znana w Niemczech drag... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany