Michał Witkowski analizuje teksty kolęd. „Po co od razu niszczyć ten sielankowy nastrój?”

Michał Witkowski analizuje teksty kolęd. „Po co od razu niszczyć ten sielankowy nastrój?”

Nuty, zdjęcie ilustracyjne
Nuty, zdjęcie ilustracyjne / Źródło: Fotolia / fot. markenrat
Rok temu omawiałem liczne nieporozumienia co do tekstów polskich kolęd, wynikające już to z niezrozumienia archaicznych wyrazów, już ze złej akustyki w kościele. Dość, że wielu z nas żyło w fałszywym przekonaniu, że „Jezus malusieńki leży wśród wanienki”. Że ktoś kogoś liże nieskromnie w kolędzie „Przybieżeli do Betlejem pasterze.”... Że kategoryczny rozkaz Matki Boskiej skierowany do Dzieciątka: „Lulaj” ma coś wspólnego z późniejszym, wielkanocnym, pełnym zachwytu „Ale luja!”. Czyli że posłuszne dziecko wykonało polecenie. W kolędzie „Jezus malusieńki” dziecko „płacze z zimna, nie dała mu matula sukienki.

Bo u Boga była”... – niejeden z nas zacinał gniewnie usta, myśląc, co to za Bóg, co nie dał kasy na sukienkę, kamień by się zlitował! Klasyczne już „W żłobie leży Któżpobieży”... Brzmiało groźnie i wcale nie niewinnie, Któżpobieży to dobre na imię dla potwora, a nie małego dziecka. Jakiś „zwierzoczłekoupiór” (że nawiążę do tytułu powieści Konwickiego) tam leży! Poza tym „w żłobie” – jak to się kojarzyło dzisiejszemu dziecku? „Żłób” ma konotacje wyłącznie negatywne, „ale tu żłób! – mówi mama – posprzątałbyś, ciocia przyjdzie!”. Wujek został partyjnym i jest „przy żłobie”. Może w żłobku? Może urodził się od razu w żłobku, ale też nie fajnie... Kto lubił być w żłobku? W kolędzie „Chrystus się rodzi” nie od dziś wiadomo, że w tę wyjątkową noc zwierzęta nie tylko gadają ludzkim głosem, ale i „bydlęta klękają”. To tyle tytułem podsumowania stanu badań sprzed roku, ale wysyłaliście mi wówczas wiele waszych, równie śmiesznych pomyłek z dzieciństwa, oto kilka z nich. Zacznę od mojej: „Bóg się rodzi, moc truchleje, Pan niebiosów obnażony”... Dlaczego obnażony? Czy jest w tym coś nieprzyzwoitego?

Tym dokładniej analizowałem dalszy tekst kolędy, gotów do najdalej idących, skrajnie ryzykownych interpretacji... No więc jest okryty, ale tylko chwałą, do tego wzgardzony... Nie wyglądało to dobrze. Jest tam też jakieś ciało (gołe?). Wszystko to razem się nie kleiło. Kolęda „Chrystus się rodzi” powodowała, jak się zdaje, najwięcej waszych niepokojów, a to głównie za przyczyną ordynarnego stwierdzenia „Ma ryja panna”. Po co od razu niszczyć ten sielankowy nastrój? Nie polepszała sprawy „trwała na wysokości”, ani „i Józef Stalin, i Józef Stalin ono pielęgnuje”. Nie oddalibyśmy komuś takiemu naszego bezbronnego dziecka do pielęgnacji, toż lepiej od razu wysłać je Herodowi! Przekręcaniu tekstów świątecznych dała początek moja babcia, która grając w bożonarodzeniowej szopce ambitną rolę gwiazdeczki, za fałszywym podszeptem swojej siostry zamiast „A my tutaj we dwie nad chateczką we śnie”, powiedziała głośno i wyraźnie: „A my tutaj we dwie nad haleczką we śnie”... Niech moc będzie z Wami!

Czytaj także:
Opowiadanie wigilijne

Okładka tygodnika WPROST: 51/2018
Felieton został opublikowany w 51/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 3
  • Wszystko dzięki temu wspaniałemu człowiekowi, zwanemu dr Agbazarą, wspaniałemu czaru rzucającemu we mnie radość, pomagając mi przywrócić mego kochanka, który zerwał ze mną Cztery miesiące temu, ale teraz ze mną przy pomocy dr Agbazary, wielkiego zaklęcia miłosnego odlewnik. Wszystkim dzięki niemu możesz również skontaktować się z nim o pomoc, jeśli potrzebujesz go w czasach kłopotów poprzez: ( [email protected] ) możesz również Whatsapp na ten numer +2348104102662 [.
    •  
      Jestem antyklerykałem Panie Witkowski, ale Pański tekst Mi Chałą to pachnie!
      • Witkowski, jesteś po prostu kretynem. Żadne leczenie ci już nie pomoże.
        Taki tekst, jak twój, mógł opublikować tylko szmatławiec, jakim stał się WPROST.

        Spis treści tygodnika Wprost nr 51/2018 (1866)

        • Jak zatrzymać Święta na dłużej 16 gru 2018, 20:00 To jeden z najbardziej nerwowych tygodni w roku. W pracy pośpiech i liczne obowiązki, w sklepach tłok, na ulicach miast korki. Paradoks polega na tym, że ten szalony czas poprzedza dni dla wielu z nas uroczyste i wzruszające, Wigilię oraz... 8
        • Niedyskrecje parlamentarne 16 gru 2018, 20:00 WEWNĘTRZNE WAŚNIE TO SPORY PROBLEM ZJEDNOCZONEJ PRAWICY. – Prezes powiedział, że nasi ludzie źle wypadają w mediach, że chodzą do nich nieprzygotowani, a w ogóle pokazują się nie ci, co powinni, i że nad tym trzeba popracować –... 12
        • Obraz Tygodnia 16 gru 2018, 20:00 150 dolarów Kosztuje para majtek zaprojektowanych i promowanych przez Emily Ratajkowski, top modelkę o polskich korzeniach 7 011 000 zł zapłacono na warszawskiej aukcji za pięć – traktowanych jako całość – obrazów Wojciecha Fangora.... 16
        • Info radar 16 gru 2018, 20:00 Szach premiera Pomysł Mateusza Morawieckiego, by złożyć wniosek o wotum zaufania dla premiera, stanowił ściśle strzeżoną tajemnicę nawet w obozie Zjednoczonej Prawicy – ustalił „Wprost”. Zarówno posłowie PiS, jak i opozycji... 18
        • Morawiecki jak Tusk 16 gru 2018, 20:00 MATEUSZ MORAWIECKI NAUCZYŁ SIĘ UWODZIĆ I CZAROWAĆ SŁUCHACZY PODCZAS publicznych wystąpień. Jego ostatnie przemówienie przypominało wystąpienia Donalda Tuska z czasów, gdy lider PO nie był jeszcze zmęczony władzą. Szef rządu był w... 19
        • Po naszej publikacji poseł pod lupą ABW 16 gru 2018, 20:00 Po naszej publikacji na temat kulis działalności posła Kukiz’15 Pawła Skuteckiego szef sejmowej komisji ds. specsłużb zwrócił się do ABW o wyjaśnienia w tej sprawie. – W ubiegłym tygodniu zwróciłem się do szefa Agencji... 20
        • Czego Polacy szukali w Google 16 gru 2018, 20:00 Ile palców ma koń, ile kosztuje szczepionka na odrę i co to jest niepodległość? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań szukali polscy internauci w wyszukiwarce Google w mijającym roku. Co roku firma publikuje listę haseł najbardziej... 21
        • Polski reporter w Angoli 16 gru 2018, 20:00 Rozmowa z Danielem Nenowem, współreżyserem pełnometrażowej animacji – „Jeszcze dzień życia”. 22
        • Czołganie Theresy May 16 gru 2018, 20:00 TO JEST KOMPLETNA PORAŻKA SZEFOWEJ RZĄDU JEJ KRÓLEWSKIEJ MOŚCI. Theresa May najpierw odłożyła głosowanie nad planem brexitu w Izbie Gmin, bo wiedziała, że je przegra. Potem przetrwała próbę odwołania ją przez własną partię,... 23
        • Ludzkim głosem, ale o czym? 16 gru 2018, 20:00 lewo CO BY BYŁO, GDYBY POLITYCY PRZEMÓWILI LUDZKIM GŁOSEM? Nic! Mówią przecież takim głosem codziennie! Irytuje mnie określenie „mówić ludzkim głosem”. „Ludzkim”, czyli lepszym, tak jakby głos zwierząt był gorszy,... 24
        • Prognozy dla Polski i świata na kolejne 35 lat 16 gru 2018, 20:00 Z okazji 35-lecia naszego tygodnika poprosiliśmy laureatów tytułu Człowiek Roku „Wprost”, który przyznajemy od 1991 r., o ich prognozy dotyczące Polski, Europy i świata. Obecni i byli premierzy, prezydenci oraz liderzy opinii. Osoby, które przez ostatnie dekady kształtowały... 27
        • Wiara i cała reszta, czyli jezuicki poradnik świąteczny 16 gru 2018, 20:00 Na szczęście rady udzielane przez księży nie u wszystkich cieszą się uznaniem. Mimo to proponuję krótki bożonarodzeniowy poradnik: „Jak stać w świątecznym rozkroku i nie upaść na głowę”. 34
        • Nie zamierzam odpoczywać 16 gru 2018, 20:00 Słyszałam: „Masz nazwisko i twarz Dymnej, to ci pomoże, ludzie ci ufają, niejeden potencjalny sponsor kochał się kiedyś w Marysi Wilczurównie”. Dlatego założyłam tę fundację – mówi Anna Dymna 38
        • Powrót do wigilijnego stołu 16 gru 2018, 20:00 Po latach odchodzenia od tradycji Polacy znów się fascynują kuchnią staropolską. Najlepszą okazją, by znów poczuć stare smaki, jest wigilia. 43
        • Nie umiem stać z boku 16 gru 2018, 20:00 Z okazji świąt Polakom życzę wyciszenia. A Polsce? Dobrej zmiany. Ale tym razem naprawdę dobrej, już bez cudzysłowu – mówi Jolanta Kwaśniewska, prezeska Fundacji Porozumienie bez Barier. 49
        • Człowiek na dyżurze 16 gru 2018, 20:00 Jak ktoś starszy zaczyna mówić, to ja już nie mam w sobie pośpiechu – mówi Mariusz Szczygieł. 54
        • Gorące christmasy 16 gru 2018, 20:00 Podniosły nastrój? Choinka i prezenty? Śnieżek prószy, zimowa sielanka? Nic bardziej mylnego – większość wielkich świątecznych hitów powstaje… w wakacje. 56
        • Jestem raczej wytrawna 16 gru 2018, 20:00 Długo dojrzewała na teatralnych deskach, ale okazało się, że czas działał na jej korzyść. Od kiedy o Dorotę Kolak upomniało się kino, apetyt na jej aktorstwo nie maleje. 58
        • Opowiadanie wigilijne 16 gru 2018, 20:00 Proszę! Sprzedawca w TK Maxxie, młody chłopak, miał na głowie – jak cała reszta obsługi – czapkę świętego mikołaja, która przykro kontrastowała z jego kompletnie wyczerpaną, szarą twarzą. Spróbował przesłonić ją jakimś uśmiechem, ale ten był tak krzywy i wymuszony, że... 63
        • Alfabet 2018 16 gru 2018, 20:00 Działo się, oj, działo tego roku w polityce i życiu publicznym. Wiele było wpadek, pomyłek, śmiesznych wydarzeń, choć nie wiemy, czy wypada z nich wszystkich żartować, bo jak to w polityce, nawet głupstwa miewają mocne konsekwencje. 69
        • Schyłek trzech królów 16 gru 2018, 20:00 Rok 2018 jest koronnym dowodem na to, jak naiwni są politycy i komentatorzy, powtarzający w kółko słówka: „stabilność”, „przewidywalność”, „kontynuacja”. Co jak co, ale te ich ulubione słówka w najmniejszym nawet stopniu nie opisują dziś politycznej rzeczywistości naszego... 75
        • Rokita dla „Wprost”: Symbolicznym końcem 2018 r. jest jednoczesne podważenie przywództwa 3 najważniejszych mocarstw w UE 17 gru 2018, 18:41 Rok 2018 jest koronnym dowodem na to, jak naiwni są politycy i komentatorzy, powtarzający w kółko słówka: „stabilność”, „przewidywalność”, „kontynuacja”. Co jak co, ale te ich ulubione słówka w najmniejszym nawet stopniu nie opisują dziś politycznej rzeczywistości naszego... 75
        • O byłych dziennikarzach 16 gru 2018, 20:00 :Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich właśnie złożyło pozew do sądu przeciwko dziennikarzowi „Gazety Wyborczej” Wojciechowi Czuchnowskiemu za jego tekst: „Stowarzyszenie Donosicieli Polskich” – o tym, jak SDP wysłało list do TVN... 76
        • Jesień życia na plus 16 gru 2018, 20:00 Polacy są coraz bardziej starzejącym się społeczeństwem. Wyzwaniem staje się zmiana postrzegania starości i zapewnienie seniorom programów, które pozwolą im na zachowanie aktywności i w razie potrzeby zapewnią dostęp do specjalistycznej opieki. 78
        • Wojna o karpia 16 gru 2018, 20:00 Kilka milionów karpi, które miały w tym roku trafić na świąteczne stoły, poczeka do kolejnej Wigilii w polskich stawach. Markety w ostatniej chwili zdecydowały, że żywego karpia sprzedawać nie będą. Cieszą się ekolodzy, hodowcy liczą straty. 80
        • Know How 16 gru 2018, 20:00 Borys, prawie robot Każdy chce w dzisiejszych czasach być nowoczesny. Rosja też. Tamtejsza telewizja Russia 24 zademonstrowała nowy cud rosyjskiej techniki, czyli robota Borysa. Prezentacja odbyła się na forum Projektoria, gdzie pokazywane... 84
        • Zrównoważona moda 16 gru 2018, 20:00 Świat wielkiej mody coraz chętniej otwiera się na recykling tekstyliów i tworzyw sztucznych, coraz częściej budując swój image na koncepcji zrównoważonego rozwoju. 86
        • Abonament na samochód 16 gru 2018, 20:00 Firmy Sixt rent a car oraz BP uruchomiły program długookresowego najmu samochodów. To odpowiedź na nowy trend w motoryzacji – coraz większą popularność wynajmu pojazdów zamiast ich kupowania. 88
        • BIOdoskonałość 16 gru 2018, 20:00 Nasza linia produktów ekologicznych „I am BIO” jest odpowiedzią na zapotrzebowanie rynku – mówi Dariusz Polinceusz, prezes zarządu Excellence SA z siedzibą w Lipie koło Strykowa. 90
        • Wyprzedaże z niską ratą 16 gru 2018, 20:00 Wyprzedaże to dobry czas na zakup auta z Grupy Volkswagen. Dzięki atrakcyjnemu finansowaniu można zyskać podwójnie. 92
        • Zagrożony gatunek człowieka 16 gru 2018, 20:00 Największym zagrożeniem dla plemion unikających kontaktu z cywilizacją są organizacje ekologiczne zabiegające o tworzenie wielkich parków narodowych – mówi Jonathan Mazower z organizacji Survival International. 95
        • Dziękuję, ale nie przełknę 16 gru 2018, 20:00 Ucisk w żołądku, uporczywe mdłości, skurcze jelit. Co robić, gdy męczy nas niestrawność lub przesadziliśmy z alkoholem? 98
        • Metamorfozy są w DNA aktora 16 gru 2018, 20:00 Grzeczna dziewczyna, miła pani, dama – z tym kojarzycie Małgorzatę Kożuchowską? Zapomnijcie o tych wizerunkach i przygotujcie się na dużą zmianę. 100
        • Hity i kity, czyli podsumowanie roku 2018 16 gru 2018, 20:00 Popkultura OCENIA Bartosz Czartoryski Polskie konwenty Może i San Diego Comic-Con pozostaje niedoścignionym ideałem, ale polscy fani popkultury mają do wyboru coraz więcej imprez na europejskim poziomie, z Pyrkonem (43 tys. gości!) na czele.... 104
        • Moje pół wieku na scenie 16 gru 2018, 20:00 Mój zawód jest piękny. Ma ogromny sens społeczny i moralny – mówi Andrzej Seweryn, wybitny aktor, który świętuje 50-lecie pracy artystycznej. 108
        • Na pewno coś pozostało 16 gru 2018, 20:00 10 grudnia podczas koncertu „Gintrowski – a jednak coś po nas zostanie...” na scenie Teatru Polskiego w Warszawie wystąpili wielcy artyści, a specjalną nagrodą został uhonorowany Franciszek Pieczka. 110
        • Polska głównym daniem uczty 16 gru 2018, 20:00 Celem projektu „Niepodległa” jest budowa na świecie silnej marki polskiej kultury – mówi Krzysztof Olendzki, dyrektor Instytutu Adama Mickiewicza. 112
        • Recenzje 16 gru 2018, 20:00 Powrót do domu Alfonso Cuarón ogląda się wstecz. Po trzech dekadach emigracji i po 17 latach od poprzedniego filmu czarno-białą „Romą” wraca do rodzinnego kraju i do dzieciństwa. Podkreśla, że nie ma tu jednej zmyślonej sceny i... 116
        • Kłopoty z kolędami 16 gru 2018, 20:00 Rok temu omawiałem liczne nieporozumienia co do tekstów polskich kolęd, wynikające już to z niezrozumienia archaicznych wyrazów, już ze złej akustyki w kościele. Dość, że wielu z nas żyło w fałszywym przekonaniu, że „Jezus... 118
        • ...udane prezenty pod choinkę 16 gru 2018, 20:00 Głośne „Wow!” czy lapidarne „nie trzeba było”? Jak na twoje prezenty gwiazdkowe reagują najbliżsi? Oto 5 sposobów, by prześcignąć samego Świętego Mikołaja. 120
        • Zrób sobie… Dzieciątko 16 gru 2018, 20:00 Na gorące, rozpolitykowane głowy w świąteczny czas polecamy domową terapię Dzieciątkiem. 122

        ZKDP - Nakład kontrolowany