Jasna strona gier

Jasna strona gier

Zdjęcie ilustracyjne
Zdjęcie ilustracyjne / Źródło: Fotolia / V&P Photo Studio
Gry komputerowe mogą pomagać dzieciom w nauce i rozwoju społecznym. Skoro już są, warto korzystać z tego, co w nich najlepsze.

Jurek, 13-latek z Nieporętu, za kilka miesięcy podejdzie do egzaminu Cambridge English na poziomie B2. Angielskiego nauczył się sam z gier komputerowych i kanału YouTube, na którym oglądał filmiki dla graczy. – Jurek jest nieśmiały, wycofany – opowiada Teresa, mama chłopca. – Dlatego się zdziwiłam, że ma dziesiątki przyjaciół na całym świecie, swobodnie rozmawia, również przez telefon, z kolegami z Tokio, Vancouver czy Londynu. Jurek gra online w World of Tanks i World of Warships. Dlatego od dwóch lat ma same szóstki z historii, w klasie jest specjalistą od I i II wojny światowej.

Gdy 12-letnia Barbara z Poznania znowu na koniec roku była zagrożona z matematyki i fizyki, ojciec, z zawodu programista IT, postanowił wkroczyć do akcji. Na komputerze córki zainstalował Angry Birds oraz Stardew Valley. Grali razem codziennie, średnio przez godzinę, w weekendy dłużej. Po pół roku Barbara zaczęła przynosić z przedmiotów ścisłych czwórki. – Na koniec roku wymiatała. W rachunku prawdopodobieństwa biła na głowę klasowych kujonów – potwierdza Maciek, ojciec dziewczynki. Nie zdziwił się, gdy w kolejnym semestrze córka sama zapisała się na robotykę i kółko szachowe. – W szkole program jest fatalny, dzieciaki zasypiają z nudów. Grając w odpowiednie gry, mogą nauczyć się myślenia, strategii, logiki i analizy. To klucz do zrozumienia przedmiotów ścisłych – uważa ojciec. Teresa i Maciek, choć przyznają, że gry komputerowe miały pozytywny wpływ na rozwój ich dzieci, restrykcyjnie kontrolują czas spędzony przez nie na graniu i jakość wybieranych gier.

Bawiąc, uczą

Po latach bicia na alarm i straszenia zgubnymi skutkami grania w gry komputerowe i wideo naukowcy zmieniają front. Badania pokazują, że nie taki diabeł straszny, jak go namalowano, a gry mogą mieć pozytywny wpływ nie tylko na mózg, lecz także – wbrew powszechnej opinii – na zachowania wobec innych. Naukowcy z Instytutu Rozwoju Człowieka im. Maxa Plancka w Niemczech po przeprowadzeniu badania mózgu metodą rezonansu magnetycznego doszli do wniosku, że dzięki grom zwiększa się masa szarej materii w obszarach ważnych dla orientacji przestrzennej, pamięci, myślenia strategicznego i umiejętności motorycznych. W badaniu prowadzonym przez dwa miesiące pozwolili uczestnikom grać codziennie przez 30 minut w Super Mario 64.

Im więcej zabawy czerpał z gry uczestnik, tym bardziej wzrastała szara substancja w prawym hipokampie, korze przedczołowej i części móżdżku, a wraz z nią umiejętności poznawcze. Badania polskich psychologów z Uniwersytetu SWPS wykazały, że osoby grające w gry RTS (strategiczne gry czasu rzeczywistego – red.) mają lepiej rozwinięte połączenia między rejonami mózgu odpowiadającymi za zdolności wzrokowe i przestrzenne oraz obszar odpowiedzialny za automatyczne wykonywanie ruchów. Granie angażuje wiele złożonych funkcji umysłowych – od zdolności do jednoczesnego monitorowania kilku szybko poruszających się przedmiotów poprzez ciągłe utrzymywanie uwagi i odpowiedniego poziomu czujności aż po działanie pamięci roboczej, czyli odświeżanie informacji, przełączanie się pomiędzy różnymi zadaniami czy planowanie czynności. Z kolei Andrew K. Przybylski z Oksfordu chciał wiedzieć, w jaki sposób gry wideo wpływają na zachowania psychospołeczne. Poddał badaniom tysiące dzieci w wieku od 10 do 15 lat, prosząc je o codzienne zapisywanie, ile godzin spędziły przy grach wideo.

Na podstawie testów osobowości uczestników doszedł do wniosku, że osoby korzystające z gier wideo w umiarkowanym stopniu mają lepszą adaptację psychospołeczną, lepsze relacje interpersonalne, wykazują wyższy poziom zachowań prospołecznych i zadowolenia z życia niż non-players, czyli ci, którzy w gry nie grają wcale. Za to mają mniej konfliktów z rówieśnikami, emocjonalnych spadków nastroju i problemów z nadpobudliwością. Badanie przeprowadzone w mormońskim Uniwersytecie Brighama Younga w Utah sugeruje, że wspólne granie pozytywnie wpływa na relacje w rodzinie. Rodzeństwo, które wspólnie spędza czas przed komputerem lub konsolą, lepiej się rozumie, bardziej się wspiera i rzadziej kłóci. „Dobrej jakości gry edukacyjne usprawniają umiejętność spostrzegania, doskonalą refleks i zręczność manualną, rozwijają wyobraźnię przestrzenną, uczą podejmowania decyzji. Wzbogacają też wiedzę dziecka o otaczającym je świecie i mogą kształtować pozytywne postawy.

Gry strategiczne rozwijają zdolności myślenia, planowania, wykonywania kilku zadań równocześnie, analizowania i interpretowania zdarzeń, rozwiązywania problemów. Gry mogą także kształtować prospołeczne postawy dzieci, uczyć je współpracy i zachęcać do pomagania innym, także w świecie rzeczywistym. W wielu grach nie ma rywalizacji, gracze muszą współpracować, pomagać sobie oraz razem rozwiązywać problemy, aby osiągnąć wspólny cel. Dzięki grze w większym gronie dzieci uczą się pracy w zespole” – piszą specjaliści z Państwowego Instytutu Badawczego NASK w raporcie „Dzieci w świecie gier komputerowych”.

10 tys. Godzin czyni mistrza

– Rodzicu, zacznij grać razem z dzieckiem! – namawia Justyna Płatek, założycielka MindCloud. To szkoła programowania dla dzieci w wieku 7-13 lat. Zdaniem Płatek, jak w każdej dziedzinie, również podczas grania można spędzić czas jakościowo albo byle jak. – Przecież spacer po lesie z dzieckiem, kiedy rodzic całą drogę rozmawia przez telefon, trudno nazwać rodzinnym spędzaniem czasu, prawda? Jeśli damy dziecku tablet tylko po to, aby się czymś zajęło, nie liczmy na progres w rozwoju. Ale gdy zagramy z dzieckiem, świadomie wykorzystując edukacyjne walory gry, ukierunkowując je na ciekawostki i tłumacząc na bieżąco to, co się dzieje w grze, mamy realny wpływ na jego rozwój, sposób myślenia i postrzegania świata, nie tylko tego wirtualnego – mówi. Na jej kursach dzieci uczą się programowania, wykorzystując grę Minecraft. – To takie klocki Lego, tyle że wirtualne. Gracz może stworzyć z nich wszystko, a to wielki potencjał edukacyjny. Dobrze, że grafika nie jest ładna, bo nie o estetykę tu chodzi.

Korzystamy z edukacyjnych dodatków, które każdy może zainstalować w swojej grze – tłumaczy Płatek. Są więc żółwie, które należy zaprogramować, by wykonywały określone czynności. Dzieci mogą wykorzystać karty historyczne i przenieść się na przykład do starożytnej Grecji. Można poćwiczyć chemię, rozkładając kawałek drewna na czynniki pierwsze aż po protony, elektrony i neutrony, oraz biologię, zwiedzając od środka ogromną komórkę i poznając jej budowę. Można też obliczyć na podstawie ruchu słońca po niebie, jak duża jest kula świata Minecraft. – Gracz sam wybiera, co chce robić.

W pewnym sensie jest to bliższe zabawie na podwórku niż wykonywaniu zadań w szkole – tłumaczy Płatek. Sama jest wdzięczna rodzicom, że pozwalali jej grać w gry. – Jako dziewczyna miałam pod górkę. Właśnie w oparciu o kompetencje nabyte w grach stworzyłam swój biznes – mówi. Światowej sławy twórczyni gier i autorka książki „SuperBetter. Życie to gra, naucz się wygrywać” Jane McGonigal na podstawie rozmów z graczami zauważyła, że wielu z nich skorzystało z zasady „10 tys. godzin na sukces”. Badacze mózgu twierdzą, że możesz stać się mistrzem w jakiejś dyscyplinie, jeśli poświęcisz jej 10 tys. godzin, zanim skończysz 21 lat. Jej zdaniem dzisiejsi 30-latkowie to pierwsza generacja wirtuozów gier wideo, którzy kompetencje nabyte w czasie gry wykorzystują zawodowo. Choćby Mark Zuckerberg, twórca Facebooka, przypisuje swój sukces dziecinnej pasji do gier wideo: „Nigdy bym nie został programistą, gdybym nie kochał gier wideo jako dziecko” – mawia.

Umieją tylko straszyć

– Twórcy gier komputerowych bazują na znanym w psychologii zjawisku flow (doznanie, uniesienie – red.), czyli proponują zadania, które nie są tak trudne, by zniechęcić, ani tak łatwe, by wykonywać je automatycznie – tłumaczy psycholog Maciej Frasunkiewicz z USWPS. Działanie na takim poziomie daje poczucie sprawczości i kompetencji, więc chcemy je powtarzać i udoskonalać. Gra pobudza układ nagrody, bo zdobywa się wirtualne premie (kryształy, monety itd.), a to z kolei poprawia samopoczucie i prowadzi do dobrostanu. Do tego gry wprowadzają element zdrowej rywalizacji, potrzebnej nierzadko w życiu zawodowym. Zjawisko flow wykorzystuje się np. w szkoleniach dla pracowników korporacji i na kursach studenckich. Zdaniem psychologa byłby to dobry kierunek w edukacji, ale szkoła rzadko z niego korzysta. – Nauczyciele i szkolni psychologowie często nie mają pojęcia o grach, a więc o znacznej części dziecięcego świata. Nie są autorytetami ani partnerami w rozmowie, operują innym kodem językowym, nie rozumieją, o czym młodzież mówi. Umieją tylko krytykować i straszyć, że gry to samo zło – mówi Frasunkiewicz. Oczywiście nie jest tak, że gry komputerowe to samo dobro.

Naukowcy mówią jednym głosem: dziecko poniżej trzeciego roku życia lepiej trzymać z daleka od komputera, tabletu czy smartfona. Sześcio- lub siedmiolatek może sporadycznie zasiąść przed monitorem. – Ale nie na dłużej niż 15 minut i najlepiej nie codziennie. W tym wieku rozwija się wyobraźnia dziecka, szkoda zakłócać te procesy cyfrową stymulacją – radzi psycholog. W podstawówce można zacząć pozwalać dziecku na więcej, ale tylko będąc pewnym, że umie odróżnić, co jest światem rzeczywistym, a co wirtualną fantazją. I zawsze warto sprawdzić, czy gra jest odpowiednia do wieku dziecka, poczytać opinie, obejrzeć filmiki na YouTube. – Wiele zależy od charakteru i osobniczych predyspozycji dziecka. Podczas gier, zwłaszcza takich dla pojedynczego gracza, nie wykształca się niewerbalna mowa ciała. To może utrudniać relacje społeczne. Poza tym np. dzieci z ADHD i tak mają już zaburzenia koncentracji, a gra może je wzmacniać albo powodować hiperfokus, czyli nadmierne skupienie na jednej czynności – przestrzega Frasunkiewicz.

Między pasją a nałogiem

A co z argumentem, że gry komputerowe uczą dzieci przemocy i agresji? Badania nie potwierdziły tej tezy. Temat był gorący po masakrze w Columbine High School, gdzie dwaj nastoletni uczniowie weszli na teren swojej szkoły i strzelając z broni palnej, zamordowali 12 rówieśników i jednego nauczyciela i ranili 24 inne osoby. Sprawcy popełnili samobójstwo, zanim do budynku wkroczyła policja. – Podejrzewano, że to gry wideo były inspiracją dla morderców. Tymczasem okazało się, że młodzi zabójcy mieli problemy natury rodzinnej oraz społecznej. Gra była dla nich ucieczką od kłopotów, a nie ich przyczyną – mówi Frasunkiewicz.

W 2018 r. na listę zaburzeń psychicznych Światowej Organizacji Zdrowia WHO wpisano uzależnienie od gier komputerowych. Według definicji granie staje się zaburzeniem, gdy spełnia trzy warunki: gracz traci nad nim kontrolę, gra staje się priorytetem, dominuje nad innymi zainteresowaniami i codziennymi czynnościami oraz gracz kontynuuje granie mimo widocznych negatywnych konsekwencji. Takie zachowanie można zdiagnozować jako zaburzenie, gdy będzie obserwowane przez co najmniej 12 miesięcy. Wielu ekspertów uważa jednak, że nałogowe granie jest często wynikiem zmagań z zaburzeniami psychicznymi, a nie samym zaburzeniem. Zdaniem Frasunkiewicza dużo zależy od rodziców. To oni powinni nadzorować wolny czas dziecka. A przede wszystkim od najmłodszych lat rozwijać w nim pasje i różnorodne zainteresowania. Granie w gry może mieć walory edukacyjne i twórcze, ale nie zastąpi sportu, spotkań z rówieśnikami czy czasu spędzonego kreatywnie z rodziną.

Okładka tygodnika WPROST: 12/2019
Więcej możesz przeczytać w 12/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 12/2019 (1878)

  • Historia dwóch informacji 17 mar 2019, 20:00 Nie wiedzieć czemu właśnie teraz, ale w ubiegłym tygodniu media społecznościowe obiegła wypowiedź z grudniowej audycji Radia Maryja „Jak być dobrą żoną w sypialni”. Cytat rozchodził się wirusowo i brzmiał tak: „W czasie... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 17 mar 2019, 20:00 WIEMY, JAKĄ STRATEGIĘ PRZYJMIE PLATFORMA OBYWATELSKA NA WYBORY EUROPEJSKIE. I ta – o dziwo – będzie dotyczyła Unii Europejskiej. – Będziemy mówili, że Polski PiS nikt w UE nie traktuje poważnie. Że PiS w Europie to wstyd i obciach.... 6
  • Obraz tygodnia 17 mar 2019, 20:00 17,5 mln zł to koszt silnika, który został zamontowany w bolidzie F1 Roberta Kubicy. Wygrana Katarzyna Kant-Wysocka Dotarła do finału teleturnieju „Milionerzy”, wiedziała, co to różańcowa tajemnica chwalebna, więc wygrała 1 mln zł... 9
  • Prokuratura kontra wydawca „Wprost” 17 mar 2019, 20:00 Sąd nie przychylił się do wniosku prokuratury i nie zastosował wobec Michała M. Lisieckiego, prezesa PMPG, bezwzględnego aresztu tymczasowego. – Zarzuty, które mi postawiła prokuratura, są bezzasadne – skomentował decyzję sądu... 10
  • Info radar 17 mar 2019, 20:00 Samorządowcy podyskutują o przyszłości Tuż przed wyborami do Parlamentu Europejskiego, od 8 do 9 kwietnia, w Krakowie odbędzie się V Europejski Kongres Samorządów. Weźmie w nim udział ok. 2 tys. uczestników z niemal 40 krajów. Prawie... 12
  • Jak zostałem Jeziorańskim 17 mar 2019, 20:00 Rozmowa z Philippem Tłokińskim, aktorem 13
  • Święta ignorancja 17 mar 2019, 20:00 Lewo KIEDYŚ MI SIĘ WYDAWAŁO, ŻE JEZUS PRZYSZEDŁ NA ŚWIAT, BY GŁOSIĆ MIŁOŚĆ I WALCZYĆ Z PRZEMOCĄ, A KOŚCIÓŁ TO ZIEMSKIE NARZĘDZIE DO REALIZACJI TYCH CELÓW. Wydawało mi się też, że biblijna przypowieść o bogatym młodzieńcu... 14
  • Zabawa w chowanego 17 mar 2019, 20:00 Homoseksualiści w polskim sporcie to temat tabu. Boją się o nim rozmawiać nawet sportowcy, którzy osobami homoseksualnymi nie są. Wprawdzie kolegują się z gejami i lesbijkami, ale publicznie nie chcą ich popierać, bo boją się, że stracą sponsorów. 16
  • Mój coming out 17 mar 2019, 20:00 Jestem lesbijką i nie zamierzam robić z tego tajemnicy. Chcę być szczęśliwa i nie zrezygnuję z tego dla czyjejś wygody – ujawnia Katarzyna Skorupa, siatkarka. 22
  • Strach przed miłością 17 mar 2019, 20:00 Nie da się zmienić orientacji seksualnej, jest ona częścią natury człowieka. Jednak politycy, duchowni, środowisko i rodzina oczekują tego od osób LGBT. Konsekwencją są osobiste dramaty, depresje i próby samobójcze. 24
  • Tęczowy przełom w Watykanie 17 mar 2019, 20:00 ROZMAWIAŁ Karol Górski Pańskie zdjęcie z papieżem Franciszkiem robi furorę w internecie – zorganizowane grupy osób LGBT nie goszczą w Watykanie zbyt często. To była nasza trzecia pielgrzymka do Rzymu, jednak pierwszy raz gościliśmy u... 28
  • Ból 17 mar 2019, 20:00 Polska jest sercem Europy – twierdzi PiS. A ja się obawiam, że nie sercem, lecz zupełnie inną częścią ciała. Bólu tejże dostali polscy prawicowcy i biskupi w związku z deklaracją LGBTQ, którą niedawno podpisał prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski. 29
  • Wojna światopoglądowa na całego 17 mar 2019, 20:00 Prawica z lewicą kłócą się o deklarację LGBT+. Kto zyska, a kto straci na sporze, który wybuchł na trzy miesiące przed wyborami europejskimi? 30
  • Ratujmy dzieci przed facetami po czterdziestce 17 mar 2019, 20:00 Pół Polski rozprawia na temat standardów Międzynarodowej Organizacji Zdrowia (WHO) dotyczących edukacji dzieci. Ich zastosowanie, wedle krytyków, ma prowadzić do „seksualizacji dzieci przez środowiska LGBT”. Mieliśmy już wcześniej... 33
  • Rządy Koalicji Europejskiej będą koszmarem 17 mar 2019, 20:00 Prezes Kaczyński jest postacią bardzo charyzmatyczną i nie zauważyłem, by potrzebował bądź szukał następcy – mówi Adam Bielan, wicemarszałek Senatu. 34
  • Zemsta krwi nad Wisłą 17 mar 2019, 20:00 Mahomet Daudow, przewodniczący prorosyjskiego czeczeńskiego parlamentu, grozi „rodową zemstą krwi” mieszkającemu na terenie Polski czeczeńskiemu opozycjoniście Tumso Abdurachmanowowi. – Przyjadę po ciebie – zapowiada polityk. 38
  • Niebezpieczne pomieszanie ról 17 mar 2019, 20:00 Pomysł, że władze Niemiec lepiej rozumieją się na polskim interesie niż rząd w Warszawie, wygląda na zwariowany. Na pierwszy rzut oka warszawska deklaracja Manfreda Webera robi wrażenie niedorzeczności albo prowokacji. Oto bowiem... 41
  • Jasna strona gier 17 mar 2019, 20:00 Gry komputerowe mogą pomagać dzieciom w nauce i rozwoju społecznym. Skoro już są, warto korzystać z tego, co w nich najlepsze. 42
  • Amerykański sen w Polsce 17 mar 2019, 20:00 Tomasz Biernacki 20 lat temu otworzył swój pierwszy, niewielki sklep. Od 18 marca jego spółka jest notowana w gronie tuzów warszawskiej giełdy. 48
  • Zakupy na Maxxa 17 mar 2019, 20:00 Sklepy TK Maxx odnoszą sukces nad Wisłą, bo łączą to, co polski konsument kocha – znane marki, obniżone ceny i dreszczyk emocji. 52
  • Hossa Bessa 17 mar 2019, 20:00 Cyber-Gaga Lady Gaga wystąpi w „Cyberpunk 2077” – najnowszej grze od warszawskiego producenta CD Projekt RED. Taką informację opublikował w zeszłym tygodniu francuski portal ActuGaming, powołując się na źródła blisko związane z... 55
  • #nowePZU przynosi efekty 17 mar 2019, 20:00 Grupa PZU może zaliczyć 2018 r. do wyjątkowo udanych. Odnotowała rekordowe sprzedaż i zysk, poprawiła rentowność i cały czas inwestuje w nowe technologie. 56
  • Węgierski kogut i eurochadecka kura 17 mar 2019, 20:00 Jest stary kawał o tym, co myśli kogut, biegnąc za kurą, robiącą dla przyzwoitości ze dwa kółka, żeby nie wyglądać na zbyt łatwą. Podobne relacje łączą europejskich chadeków z Orbánem. 58
  • Powiedz ludziom, że umieramy 17 mar 2019, 20:00 Wenezuela stacza się coraz bardziej w nędzę, głód, chaos i bezprawie. Globalni gracze nie zdecydowali jeszcze, co z tym krajem zrobić. 62
  • Brexit jak schabowy w DVD 17 mar 2019, 20:00 To nie jest tak, że wszyscy nagle zwariowali. Mamy do czynienia z sytuacją, gdy racjonalny system zaczyna procedować straszny i kompletnie nieracjonalny pomysł – mówi Christian Davies. 66
  • Wiosna widoczna na twarzy 17 mar 2019, 20:00 Przesuszona, szara cera i zmęczenie wymalowane na twarzy – czas poprawić wygląd. Pozwól sobie rozkwitnąć na wiosnę. 68
  • Ochrona w sieci zagrożeń 17 mar 2019, 20:00 Inteligentne przedmioty opanowały nasze życie. Według szacunków w 2020 r. na świecie do internetu będzie podłączonych ponad 20 mld urządzeń. Ich ochrona to jedno z największych wyzwań przyszłości. 70
  • Masoński skarb w Poznaniu 17 mar 2019, 20:00 Zbiory masońskie, pozostające pod opieką Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu od 1945 r., nie mają sobie równych w Europie. 72
  • Szersze spojrzenie 17 mar 2019, 20:00 Zdjęcia Wojciecha Plewińskiego dla tygodnika „Przekrój” przez dekady kształtowały gust estetyczny w czasach PRL. Jego zdjęcia teatralne są ważnym źródłem wiedzy o historii teatru. 74
  • Wojna wraca do mnie w snach 17 mar 2019, 20:00 Po upadku powstania, mimo 11 lat, miałam siwe włosy. Wojenne obrazy wracały do mnie przez lata w koszmarnych snach – wspominała w niepublikowanym wywiadzie Zofia Czerwińska, wybitna aktorka, która zmarła w środę. 78
  • Wieszcz nienarodowy 17 mar 2019, 20:00 Stanął na cokołach, trafił na banknot, a 2019 r. ogłoszono jego rokiem. Jednak dopiero teraz odkrywamy, że słuchaliśmy uładzonych, „patriotycznych” interpretacji jego utworów. I zaczynamy słuchać prawdziwego Stanisława Moniuszki. 82
  • Kulturalna trzynastka 17 mar 2019, 20:00 Patryk Vega REŻYSER, SCENARZYSTA I PISARZ. W KINACH MOŻNA ZOBACZYĆ JEGO NAJNOWSZY FILM „KOBIETY MAFII 2”. 85
  • Wydarzenie 17 mar 2019, 20:00 Dżuma zamiast optymizmu Okazja do spotkania z mistrzem, który odszedł: wszystkie felietony Janusza Głowackiego zebrane w jednym tomie to dla miłośników jego pisarstwa nie lada gratka. Dlaczego był mistrzem gatunku? Dlatego że był... 86
  • Książka 17 mar 2019, 20:00 Koty i ludzie Ponad 150 lat temu subtelny francuski badacz literatury i sztuki wszelakiej poświęcił sporo czasu na napisanie książki o kotach, historii ich towarzyskiego życia z ludźmi, o ich miejscu w kulturze, charakterze, upodobaniach i... 87
  • Muzyka 17 mar 2019, 20:00 Bez syndromu drugiej płyty STARE PORZEKADŁO MÓWI, ŻE PO ŚWIETNYM DEBIUCIE NAJWYŻSZY CZAS SIĘ POTKNĄĆ. Zdobywczyni Fryderyków m.in. za debiut w zasadzie nic udowadniać nie musiała, bo w międzyczasie w jej życiu wydarzyło się dużo:... 88
  • Kalejdoskop 17 mar 2019, 20:00 Rozpacz antybohatera Po pogrzebie żony Tony żyje tylko dlatego, że jego pies nie potrafi sam otworzyć puszki z żarciem. Mężczyźnie jest tak bardzo wszystko jedno, że nie ma problemu, by powiedzieć szefowi, że gazeta, w której pracują,... 89
  • Balcerkowa 17 mar 2019, 20:00 Znam tę Balcerkową z Alternatywy 4 i powiem ci, że ona cię uwielbia”. Tak mi kiedyś powiedział chyba Mariusz Szczygieł. I to już od razu był dla mnie pewien sygnał, bo jak ktoś się obraca w kręgu Mariusza, to od razu wiadomo, że... 90
  • Jedzenie staje się nową muzyką 17 mar 2019, 20:00 Programy kulinarne tworzą apetyt na konsumpcję i hedonizm jedzeniowy. Kiedyś na koszulkach nosiło się idoli muzycznych, dziś – slogany „ogórki są cool” – mówi Tadeusz Müller, twórca konceptów kulinarnych i kucharz. 92
  • Przegląd kulinarnych trendów według Tadeusza Müllera 17 mar 2019, 20:00 1 Lokale rodzinne coraz więcej rodzin chce się łączyć we wspólnym biznesie. 2 Kuchnie Ameryki Środkowej i Południowej oraz azjatycka – wciąż mają dużo do zaproponowania polskim konsumentom. 3 „Sugaris a new tobacco”, czyli cukier... 95
  • Co warzą czarownice 17 mar 2019, 20:00 Magia kulinarna Świętokrzyskiego wyraża się w zupie. 96
  • Cieszą mnie sukcesy moich dzieci 17 mar 2019, 20:00 Mój sposób patrzenia na świat uległ zmianie. Coraz rzadziej znajduję w czymś motywację lub inspirację. Zacząłem jednak dostrzegać drobiazgi wokół siebie, które dają mi dużo radości i energii. 97
  • Zrób sobie… Suskiego 17 mar 2019, 20:00 Nic nam tak nie osłodzi życia jak wykwintny uśmiech Marka Suskiego. A jeszcze jak pan minister co powie! 98

ZKDP - Nakład kontrolowany