Błazen w oku cyklonu

Błazen w oku cyklonu

„Psy 3. W imię zasad”
„Psy 3. W imię zasad” / Źródło: Wonder Studio
Po ćwierć wieku „Psy” wracają do kina, a wraz z nimi fi lmowy duet. Franz Maurer, czyli Bogusław Linda i Waldemar Morawiec, czyli Cezary Pazura.Ten ostatni na emeryturze, ale nie aktorskiej.

„Ktoś się rodzi księdzem, ktoś kurwą, a ktoś inny złodziejem”. Pan się urodził aktorem?

Podczas moich pierwszych egzaminów do szkoły teatralnej podobne pytanie zadawano każdemu ze startujących – czy wyobrażają sobie życie bez aktorstwa? I wszyscy prześcigali się w odpowiedziach, od jak dawna nie wyobrażają sobie innego życia. „Ja już w liceum chciałem być aktorem”, „ja w podstawówce”, „a ja w przedszkolu!”. Zwyciężył Edward Linde-Lubaszenko, który powiedział, że jako plemnik chciał być aktorem. Nie mam szans go przebić, ale mama zawsze mówiła, że będę artystą, bo położna przy-niosła mnie pierwszy raz do karmienia ze słowami: „No, pani Jadziu, niosę pani tego artystę”.

To mama zauważyła, że jak pan gra z Bogusławem Lindą, to on zawsze jest w marynarce, elegancki. A pan co? Koszulina w kratę, druciane okularki...

A nie, teraz mam już inne okulary, nie druciane. Ale za to koszulę z second-handu. Bohater ubiera się adekwatnie do swojej pozycji, a w „Psach 3. W imię zasad” jest prezesem ogródków działkowych. Społecznie. I inwalidą trzeciej grupy, bo jak wiadomo, nie ma kciuka. To człowiek niespełniony, pokrzywdzony przez los i przez Franza Maurera – też postanowił działać w imię zasad, co nie-koniecznie bywa opłacalne.

Ma pan sentyment do „Psów”?

Ogromny. Już spotkanie przy „Krollu” z Władkiem Pasikowskim i z Bogusławem Lindą, moim idolem, zapadło mi w pamięć. Byliśmy młodzi, mieliśmy czas, że-by pójść na wódkę wieczorem, pogadać, pobyć ze sobą. Nikt się nie spieszył do do-mu, żeby odebrać dziecko z przedszkola. Powrót na plan „Psów” po 20 latach był jak ożywczy prysznic – jesteśmy inny-mi ludźmi, ale wchodzimy do tej samej wody i przebieramy się za tych samych bohaterów, których pokochali ludzie. Nie spodziewaliśmy się przecież, że teksty z „Psów” – sama pani zacytowała jeden z nich – wejdą do obiegu, chociaż już wtedy o Pasikowskim mówiło się żartobliwie, że jeśli chodzi o dialogi, to w skali od 1 do 10 punktów, on ma 12. Zrobił rzecz niebywałą – dzięki jego filmom na początku lat 90. publiczność znowu zaczęła chodzić na polskie filmy.

Po pierwszych „Psach” Pasikowski mówił, że to bajka dla dorosłych. Zawsze jest jakiś Kopciuszek z sierocińca, są źli królowie i waleczni książęta. A Waldemar Morawiec to taki głupi Jasio?

Myślę, że on spełnia inne zadanie. Tak jak widz może zazdrościć Maurerowi, że jest twardy, wspaniały, a kobiety się w nim kochają, tak Waldemar Morawiec jest kolegą z sąsiedztwa, który trafi a w oko cyklonu. Już kiedy jako „Nowy” pojawia się w pierwszych „Psach”, zaraz po szkole policyjnej w Szczytnie, młodziutki, wrażliwy, nieskalany układami, to pierwsze słowa, jakie słyszy, brzmią: „Witaj w mafii”. Podobnie się czułem, kiedy wychodziłem ze szkoły teatralnej, w której byliśmy trzymani pod kloszem. Każdy wyobrażał sobie, że będzie grał Hamleta albo doktora Żywago, a potem wychodził na spotkanie starym wyjadaczom.

Dwa dni po premierze filmu rusza pan ze swoim stand-upem. Z czego będzie pan się naśmiewał?

Staram się swoje programy kroić na miarę tego, jak ludzie postrzegają świat, a świat w tej chwili ma dwa wymiary – realny i wirtualny. I z tego rozdwojenia najczęściej robię sobie żarty, ale też drwię z procesu starzenia. Bo ja oczywiście się nie starzeję, mam wciąż 37 lat.

Kryguje się pan?

Trochę. Najśmieszniejsze jest to, że duch w człowieku się nie starzeje.

To właśnie jest najsmutniejsze.

To jest strasznie śmieszne, że w środku jesteśmy cały czas młodzi, tylko wszyscy naokoło mówią, nie wiedzieć czemu, „proszę pana”.

Jaki ma pan teraz elektorat, proszę pana?

Olaf Lubaszenko, z którym spotkaliśmy się po raz pierwszy w „Krollu”, użył takiego powiedzenia. Trzy lata wcześniej zagrał w „Krótkim filmie o miłości” i śmialiśmy się, że jego elektoratem są dziewczyny w okularach, swetrach i z książkami pod pachą, a moim – nawaleni faceci po wojsku, którzy chcą się napić z kapralem Wiadernym. Zawód, który wykonuję, jest niewolniczy, bo aktor jest więźniem tego, jak go ludzie postrzegają. Teraz mam ten komfort, że mój kanał na YouTubie, „wujka Czarka”, śledzi 660 tys. subskrybentów i to są bardzo różni ludzie.

Są tematy, których unika „wujek Czarek”?

Polityczne, bo polityka zmienia się szybciej niż kabaret. Dlatego zwracam się do publiczności, żeby nie liczyła na kabaret, bo został zawłaszczony przez polityków. Ale pocieszmy się – w polityce jak w życiu, tylko jeden plemnik na milion zostaje człowiekiem.

Wybrał pan do swojej pracy magisterskiej temat „Mój błazen”. Dlaczego?

Wiele rzeczy się na to złożyło. Po pierwsze zagrałem Błazna w przedstawieniu dyplomowym „Maria i Woyzeck” w reżyserii Adama Hanuszkiewicza, a po drugie pisałem pracę magisterską w 1985/1986 r., kiedy jeszcze w szkole nas uczono, że kwintesencją aktorstwa jest Stańczyk, a zadaniem artysty – mówić prawdę. Schyłek komuny, wszyscy patrzyli władzy na ręce i mieli jej dość. Myśmy wtedy nie oddzielali swojej działalności od tego, co się dzieje w kraju. Kiedy grałem u Zenona Laskowika i cenzor wykreślał jedne kwestie, dopisywaliśmy następne, do momentu aż nie mógł się doczepić. Ludzie i tak wiedzieli, o co chodzi.

Czym panu imponował Laskowik?

Klasą, inteligencją, błyskotliwością, spostrzegawczością. Nie był cynikiem. Miał wspaniałą ideę – tak stworzyć program, żeby był zrozumiały i dla pani sprzątaczki, i dla profesora. To jest sztuka. Żeby napisać tekst pomiędzy „Elementarzem” a „Panem Tadeuszem”. I to jest zadanie artysty – prze-łożyć rzeczywistość na język kabaretu, sceny. Wtedy to była walka o godność człowieka, sprawiedliwość, o to, żebyśmy żyli w normalnym, zdrowym społeczeństwie.

Czasy się zmieniają, ale Polska wciąż jest krajem bezprawia i niesprawiedliwości – zgadza się pan z taką diagnozą „Psów 3”?

To nie Polska, to bohaterom filmowym tak się zdarzyło, że są akurat w środowisku, którym rządzą układy. I jeśli ktoś nie trzyma się zasad, staje się podatny na korupcję. Zło to temat dla kina. Serial „Ślepnąc od świateł”, w którym jakiś czas temu zagrałem, też jest o tym, jak zło wciąga ludzi. Ale mamy takiego rycerza jak Franz Maurer, który się temu nigdy nie poddał.

O czym szumią „Psy”

Przypomnijmy, był rok 1992. Sejm przyjął ustawę lustracyjną, politycy przerzucali się teczkami, a Patryk Vega nazywał się jeszcze Krzemieniecki i kończył podstawówkę. Kina świeciły pustkami. Premiera „Psów” wzbudziła sensację jak pierwszy McDonald’s w stolicy, do którego ustawiły się tłumy. Hambuger z „psa trzeciej kategorii pomielonego razem z budą” nie wszystkim jednakowo posmakował. I chociaż, jak pisał wtedy Mateusz Werner, „publicystyczna wrzawa wokół »Psów« wydaje mi się czymś śmiesznym i żałosnym”, od początku równie ciekawe jak to, co się dzieje na ekranie, było właśnie to, co się działo poza nim.

„Psy” narobiły szumu. Jedni mlaskali z zachwytu, inni dostawali niestrawności, narzekając, że prowokacje są tanie, bluźnierstwa infantylne, a wizja rzeczywistości prosta jak treść pierwszego w historii SMS-a (brzmiał: Merry Christmas). Usankcjonowany podział na „tych dobrych” z opozycyjną kartą (w filmie należą do partii ChUJ, czyli Chrześcijańskiej Unii Jedności) i „tych złych”, na usługach „czerwonych”, runął. Karty się wymieszały, nastąpiło nowe rozdanie. Przekorne kino gatunkowe wywołało w mediach burzę, o jakiej producenci mogą dziś tylko pomarzyć.

Dwa lata później polityczna piana opadła, a na pierwszy ogień poszła analiza damsko-męskich stosunków. Na łamach nieistniejącego już „Filmu” można było przeczytać, że „Psy 2. Ostatnia krew” opowiadają o „parze bohaterów, którzy chcą być razem. Jednak żyjąc w świecie zdominowanym przez heteroseksualną mafię, zmuszeni są do praktykowania wstrętnego, prymitywnego seksu z kobietą. Aby mimo przeszkód być bliżej siebie, uprawiają seks z tą samą, potwornie chudą zawodniczką, kupioną zresztą przez jednego z nich na bazarze”. Tym razem w filmie odbijały się echa wojny w byłej Jugosławii i Dostojewskiego. Franz (Bogusław Linda) strzelał z grubej rury: „A jeśli Boga nie ma, to co z ciebie za szatan”, mówił, celując do „chwasta” Sawczuka.

Nie ma się więc co dziwić, że po „Psach 3. W imię zasad” w powietrzu zawisło oczekiwanie: Co tym razem powiedzą o polskiej rzeczywistości? Czy też będą bluźnić, drwić, prowokować? Pasikowski wyraźnie się od tego zdystansował. Puścił oko do poprzednich „Psów” (więzienny monolog Arkadiusza Jakubika), trochę pożartował z konwencji i opowiedział historię o męskiej przyjaźni. Co widzi Franz Maurer po 25 latach więzienia, poza komitetem powitalnym z GRU, który czeka na niego przed bramą? Chyba nic, co mogłoby go zaskoczyć. To wciąż świat postawiony na głowie, w którym policjanci trzymają z gangsterami, a jedynego czystego (Marcin Dorociński) ze świecą szukać. Dobrze, że żyje jeszcze kapitan Stopczyk, to podpowie, jak go wywęszyć. Zamiast wymiar sprawiedliwości, mamy bezmiar niesprawiedliwości. Widać to po głośnej sprawie sprzed czterech lat, do której nawiązuje film. 25-letni Igor Stachowiak najpierw został zatrzymany omyłkowo na wrocławskim rynku, a następnie zakatowany w policyjnej toalecie. Chociaż niebo nad Polską pochmurne, burzy po „Psach 3” nie będzie.

Okładka tygodnika WPROST: 4/2020
Cały wywiad opublikowany jest w 4/2020 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 4/2020 (1920)

  • #MeToo po polsku 19 sty 2020, 20:00 Poniżanie, załamania nerwowe, próby samobójcze. To była cena, jaką polskie celebrytki płaciły za przygodę życia, która je miała czekać w Dubaju. Jechały tam jako ekskluzywne panie do towarzystwa, na miejscu okazywało się jednak, że – przynajmniej dla niektórych – raj zamieniał... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 19 sty 2020, 20:00 PiS pracuje nad ustawą o wtórnym dzieleniu się subwencją dla partii politycznych, którą wymusiły na Jarosławie Kaczyńskim mniejsze partie koalicyjne – Solidarna Polska i Porozumienie. Obecna ustawa przesądza, że dotację z budżetu dostają tylko te ugrupowania, które startowały... 6
  • 7 dni dookoła świata 19 sty 2020, 20:00 Wielka Brytania Książę żegna się z dworem Wnuk królowej Elżbiety Harry dokonał losowania drużyn w mistrzostwach świata w rugby w 2021 r. Może to być jego ostatnie oficjalne wystąpienie w roli członka rodu panującego. Wraz z żoną... 8
  • Obraz tygodnia 19 sty 2020, 20:00 12,8 mln zł czyli 3,7 mln dolarów – za tyle został sprzedany ford mustang, którym Steve McQueen jeździł w filmie „Bullitt”. Auto ma ponad 50 lat i jest w widoczny sposób napoczęte przez rdzę. Wygrana – Magda Zając Magda Zając... 11
  • Śmierć prezydenta nie wystarczyła 19 sty 2020, 20:00 Znowu publicznie padają najgorsze słowa, a ludzie, którzy je wypowiadają, nie muszą się wstydzić, przeciwnie, mogą być z siebie dumni. 12
  • My i Europa 19 sty 2020, 20:00 Czy polscy europosłowie mają moralne prawo popierać rezolucje PE wymierzone w polski rząd? Czy to donos na państwo, czy troska o demokrację? 13
  • Raj zamienił się w piekło 19 sty 2020, 20:00 Zarabiały niewyobrażalne sumy, ale nie zawsze zdawały sobie sprawę z zasad tej gry. Były przypadki przemocy, załamania nerwowe, próby samobójcze, mocne perwersje –  o bohaterkach reżyserowanego przez siebie filmu „Dziewczyny z Dubaju” mówi Maria Sadowska. 14
  • Ślub 19 sty 2020, 20:00 Moi przyjaciele brali ślub. W urzędzie stanu cywilnego wszyscy byli uśmiechnięci i mili. Urzędniczka pytała, czy zdają sobie sprawę, że małżeństwo jest na dobre i złe. Że to nie tylko same przyjemności, lecz także trudne chwile – na przykład obowiązek opieki nad chorym... 19
  • Absolutnie chory kraj 19 sty 2020, 20:00 Chociaż lekarze bardzo się starali, nie miałam leku, który by uśmierzał ból. Cierpiałam przez cały okres podawania chemii – mówi Janina Ochojska, szefowa Polskiej Akcji Humanitarnej, europosłanka. 20
  • Druga wojna PiS z Europą 19 sty 2020, 20:00 Ani kroku w tył – tak można określić wytyczne kierownictwa PiS w sprawie sądów i konfliktu z instytucjami unijnymi. 24
  • Pojawił się u nas syndrom tłustych kotów 19 sty 2020, 20:00 Skład zespołu obrony praworządności oraz przewodnictwo prof. Marka Chmaja, przeciwnika PiS, wyklucza nawet myśl o bezstronności – mówi Stanisław Karczewski, wicemarszałek Senatu z PiS. 26
  • Najgrubiej 19 sty 2020, 20:00 Michał Dworczyk: To, co zrobili w PE europosłowie opozycji, jest jawnym wystąpieniem przeciwko interesom Polski. Żyjemy w demokratycznym, praworządnym państwie. Niestety opozycja w imię własnych interesów politycznych godzi w polską rację stanu. 29
  • Ekościema 19 sty 2020, 20:00 Wielkie korporacje desperacko chcą sprawiać wrażenie, że zależy im na ekologii. W rzeczywistości dalej robią swoje, przerzucając poczucie winy i koszty niszczenia planety na zwykłych śmiertelników. 30
  • Kontrolerzy wiary 19 sty 2020, 20:00 Szymon Hołownia opisał u siebie na Facebooku sytuację, w której ksiądz nie chciał mu udzielić Komunii. Bardzo mu współczuję. I rozumiem, bo jakiś czas temu też doświadczyłem czegoś podobnego. 34
  • Młodzi niewidzialni 19 sty 2020, 20:00 Nie potrafią żyć samodzielnie, za to dobrze się kamuflują. Gdyby wylądowali na ulicy, przynajmniej można by im jakoś pomóc. 36
  • Matka, Polka, milionerka 19 sty 2020, 20:00 W jej rodzinnym domu kręcono „Kilera”. Mamę fotografował Tadeusz Rolke, a tata szył płaszcze dla Hugo Bossa. Kim jest Mama Ginekolog, kobieta, która w dwa dni zebrała 3 mln zł na Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy. 40
  • Co czeka naszą gospodarkę 19 sty 2020, 20:00 Drożej za prąd i wieprzowinę, taniej za mąkę, tylko siedem niedziel handlowych i brak rąk do pracy – takie są przewidywania analityków na 2020 r. 44
  • Czas budowania relacji 19 sty 2020, 20:00 W dobie nowoczesnych technologii imprezy targowe nabierają nowego znaczenia. To miejsca, w których buduje się relacje i zdobywa zaufanie klientów – uważa Andrzej Mochoń, prezes Targów Kielce. 48
  • Hossa bessa 19 sty 2020, 20:00 Gest miliardera Bill Gates apeluje, żeby najbogatsi ludzie świata płacili większe podatki. „Jestem świadomy, że rażące nierówności na całym świecie oddzielają szczę-śliwców od pechowców. Konsekwencją tych nierówności jest to,... 50
  • Putin forever 19 sty 2020, 20:00 Spekulacje o zbliżającej się politycznej emeryturze Władimira Putina okazały się bezpodstawne. Prezydent Rosji zapowiada zmiany konstytucji, które dadzą mu władzę dożywotnią. 52
  • Perski blamaż 19 sty 2020, 20:00 Nie uwierzyłem od razu, że to perscy Strażnicy Rewolucji zestrzelili ukraiński samolot pasażerski. Pewnie dlatego, że nazbyt mocno wierzę, iż państwa nie działają aż tak oczywiście przeciw swoim własnym interesom. 56
  • Zalew papieży 19 sty 2020, 20:00 Lata 20. mają zadziwiająco klerykalne otwarcie. Nie sposób tego przegapić, nie sposób się przed tym ukryć. Krótko po sylwestrze wracam do Warszawy, tarabanię się z Centralnego na tramwaj, patrzę – a tu papież. Nawet nie jeden, a dwóch. Dumnie powiewają na bilbordzie rozmiarów... 57
  • Papież kontra papież 19 sty 2020, 20:00 Zabierając publicznie głos w sprawie celibatu, Benedykt XVI stał się twarzą opozycji wobec Franciszka. Pytanie, czy emerytowany papież zrobił to świadomie, czy też dał się zmanipulować kardynałom z Kurii Rzymskiej. 59
  • Bycie gejem jest normalne 19 sty 2020, 20:00 Argument, że homoseksualizm jest „contra naturam”, czyli „przeciwko naturze”, nie jest w najmniejszym stopniu prawdziwy – mówi brytyjski genetyk Adam Rutherford. 62
  • Najgorszy poniedziałek roku 19 sty 2020, 20:00 20 stycznia wypada Blue Monday, najbardziej depresyjny dzień roku. Jak poradzić sobie z uczuciem lęku i niepokoju, a także ogólnym złym samopoczuciem? 64
  • Poczuć się u siebie 19 sty 2020, 20:00 Nieprawda, że młodzi nie interesują się polityką. Ale nie porusza nas PKB, tylko walka o zdrową planetę, doświadczanie życia i dzielenie go z innymi – mówi Bartosz Bielenia, wyróżniony Nagrodą Cybulskiego odtwórca głównej roli w nominowanym do Oscara „Bożym Ciele”. 66
  • Błazen w oku cyklonu 19 sty 2020, 20:00 Po ćwierć wieku „Psy” wracają do kina, a wraz z nimi fi lmowy duet. Franz Maurer, czyli Bogusław Linda i Waldemar Morawiec, czyli Cezary Pazura.Ten ostatni na emeryturze, ale nie aktorskiej. 70
  • W imię zasad 19 sty 2020, 20:00 Grany przeze mnie bohater jest trochę podobny do Franza z pierwszej części filmu. Nie waha się przed użyciem siły, ale robi to w dobrej wierze, żeby sprawiedliwość zatriumfowała – mówi Marcin Dorociński, aktor. 73
  • Między Polską a Polską 19 sty 2020, 20:00 Andrzej Mencwel pokazuje w swojej książce, jak polska kultura szukała i szuka nowego rozwiązania naszych konfliktów. Trzeciej drogi, która wyminie skrajności i nasyci rzeczywistość społeczną rozsądkiem. 74
  • Zbrodnia niedoskonała 19 sty 2020, 20:00 Nie sięgnęliśmy po twórczość Stephena Kinga z myślą o jego fanach – mówił mi w Los Angeles twórca serialu „Outsider”, Richard Price. – Znaleźliśmy w prozie pisarza trzymającą za gardło historię i przenikliwą analizę relacji społecznych, które rwą się jak stary sweter. 78
  • Film 19 sty 2020, 20:00 Na gigancie Telewizja, gadanie z koleżankami z Kauflandu, Facebook, malowanie się – tak opisuje życie swojej matki nastolatek z „Kawek w drodze”. I, oczy-wiście, marzy o czymś innym dla siebie. Kradnie samochód i razem z młodszym... 79
  • Muzyka 19 sty 2020, 20:00 Huczny jubileusz Na płycie wydanej z okazji 30-lecia Acid Drinkers pojawiają się artyści, którzy wypełniliby każdą arenę koncertową. Z ikonicznymi dla polskiego metalu kompozycjami zmierzyli się m.in. Kasie: Nosowska i Kowalska,... 80
  • Książka 19 sty 2020, 20:00 Wykluczenie Wstyd się przyznać, ale pamiętam spory sprzed lat o to, co jest lepsze: „Gra w klasy” Cortazara czy „Inny kraj” Jamesa Baldwina. Oczywiście jałowe. Zmarły w 1987 r. Baldwin był wybitnym pisarzem zaangażowanym w walkę z... 81
  • Przychodnia na Pułaskiej 19 sty 2020, 20:00 – No choćby Kopernik!– To kłamstwo! Kopernik była kobietą! – Co? No to Einstein! – Einstein też była kobietą! – A może Curie-Skłodowska też? (Śmiech). – To akurat nie najlepszy przykład. – No bo mnie zmyliły... Tę... 84
  • Hafty non-fiction 19 sty 2020, 20:00 Pochwy, feministyczne i równościowe teksty. Makatki, które ze swoimi hasłami jeszcze kilka dekad temu hołdowały patriarchatowi, dziś stają się sztandarami wyzwolonych kobiet. Chętnych do tego, by je wyszywać, cały czas przybywa. 87
  • Gem, set, Hurkacz 19 sty 2020, 20:00 Hubert Hurkacz ma zaledwie 22 lata, a już jest najlepszym polskim tenisistą. Będzie jedynym Polakiem w męskim turnieju Australian Open. Jeśli się dobrze zaprezentuje, jego gwiazda rozbłyśnie na dobre. Bo tenis od dawna jest trendy, ale wciąż jesteśmy głodni spektakularnych... 90
  • Zrobię film science fiction. Scenariusz już mam 19 sty 2020, 20:00 Byłam małą dziewczynką, gdy po raz pierwszy zabrano mnie do teatru. Od tamtego momentu bardzo chciałam zostać częścią tej magii – mówi dla „Wprost” Julia Marcell, piosenkarka, pianistka, gitarzystka i kompozytorka. 94
  • Ryba z boczkiem 19 sty 2020, 20:00 Przyzwyczailiśmy się do myślenia o rybie jako potrawie postnej,ale Kaszubi doskonale wiedzą, że wcale nie musi tak być. 96
  • Zimowy grzaniec 19 sty 2020, 20:00 Rozgrzewa, poprawia humor, a nawet pomaga w walce z przeziębieniem – grzaniec to idealny napój na zimowe wieczory. Podpowiadamy, jakie trunki mogą stanowić jego bazę. 97

ZKDP - Nakład kontrolowany