Kosmos nie wierzy łzom

Kosmos nie wierzy łzom

Widok Ziemi z Księżyca
Widok Ziemi z Księżyca / Źródło: Shutterstock / Dima Zel
Filmowcy zawsze z uwagą patrzyli w kosmos. Dzisiaj jednak zamiast nowych szans dla ludzkości znajdują tam odbicie ziemskich problemów: cynicznej polityki, nierówności, społeczeństwa oczekującego nieustannego spektaklu.

Mamo, umrzesz przede mną? – pyta ośmioletnia córka matkę. W „Proximie” Alice Winocour portretuje astronautkę. Uważnie śledzi jej przygotowania do lotu w kosmos. Pokazuje szklany sufi t, który bohaterka musi przebić, obserwuje próby wysiłkowe, symulacje lotów i wypadków. Ale przede wszystkim oddaje prywatny dylemat młodej kobiety, która na co dzień żyje ze świadomością niebezpieczeństwa swojego zawodu. A nawet jeśli nic złego się nie stanie, wie, że w czasie misji na rok zniknie z życia własnego dziecka.

– Filmowcy kochają pokazywać ludzi w kosmosie. A przecież to na Ziemi, w czasie nieustannych treningów, jest naprawdę trudno – mówi mi reżyserka. Francuzka poświęciła dwa lata, aby zbadać rzeczywistość pracowników Europejskiej Agencji Kosmicznej. Rozmawiała z astrofizykami, kontrolerami lotów, kosmonautami. Zrobiła film oschły i realistyczny. Ale ta pozorna nieatrakcyjność „Proximy” dobrze oddaje atmosferę współczesnych produkcji o kosmosie. Gwiezdnych kowbojów zastąpili w nich ludzie złamani i obolali, którzy nie patrzą w niebo z nadzieją. Raczej próbują uciec od ziemskiej rzeczywistości, na której tyle razy już się zawiedli. I to niezależnie od tego, czy fabuły rozgrywają się w latach 60. i 70., jak w „Pierwszym człowieku” i nowym serialu platformy Apple TV+ „For All Mankind”, współcześnie – jak w „Grawitacji” i „Proxima” – czy w odległej przyszłości z „Ad Astra”.

Galaktyka emocji

„Tu nie ma miejsca na uczucia” – poucza pracownicę NASA dyrektor Wernher von Braun w „For All Mankind”. W „Pierwszym człowieku” Damiena Chazelle’a, historii programu księżycowego od 1961 r. aż do wielkiego finału, jedno z najważniejszych pytań w czasie rozmowy rekrutacyjnej Neila Armstronga brzmi: „Czy odejście pana córki wpłynie na pańskie zachowanie?”.

Agencja kosmiczna staje się dla artystów pars pro toto amerykańskiego społeczeństwa. To ono narzuca bohaterom wzór silnego, opanowanego mężczyzny, który nie powinienem „babrać się” w swoich emocjach. „Nigdy nie rozmawiał ze mną o śmierci Karen” – uzmysławia sobie żona Armstronga, patrząc, jak w trudnych chwilach mąż w milczeniu wychodzi do ogrodu i obserwuje gwiazdy. Przed lotem w nieznane mężczyzna nie umie nawet przytulić swoich dzieci, wygłasza do nich zdania żywcem wzięte z oświadczenia dla mediów. A w „For All Mankind” jego kolega po fachu usłyszy od partnerki: „Nawalony zrobiłeś dla dziennikarza coś czego nie byłeś w stanie zrobić dla rodziny i bliskich: powiedziałeś, co naprawdę czujesz. Cierpiałam przez te wszystkie lata, a wystarczyło nauczyć się pić”.

Kosmos jest dla bohaterów azylem od kultury, która nie dała im narzędzi do zrozumienia siebie. Armstrong u Chazelle’a leci do gwiazd, aby stawić czoła własnej żałobie. Pilotka z „Grawitacji” Alfonso Cuaróna dopiero w galaktyce uwierzy w życie po stracie córki. W „Ad Astra” Jamesa Graya podróż w przestworza pozwoli granemu przez Brada Pitta facetowi odkryć, jak odbiło się na nim wychowanie bez ojca. I także dla tej terapii oni wszyscy decydują się zapłacić tak wysoką cenę za swój zawód.

– Czasem myślałam, że są masochistami – śmieje się Eva Green, która zagrała główną rolę w „Proximie”. – Thomas Pesquet powiedział mi wprost: w tej branży bez bólu nic się nie osiągnie.

I rzeczywiście, jej bohaterka, zanim wsiądzie do rakiety, opowiada: „W kosmosie nie będę nic ważyć. Przestanę się pocić. Moje łzy nie będą płynąć. Urosnę od 5 do 10 centymetrów. Komórki ciała postarzeją się o 40 lat w ciągu pół roku. Uszkodzeniu ulegnie moja siatkówka”. A inny kosmonauta zwraca jej uwagę: „Przygotowujemy się do startu, ale nie on jest najtrudniejszy, tylko powrót. Kiedy odkrywa się, że ludzie przywykli do życia bez ciebie”.

Gwiezdne wojny

Takie są prywatne cele i koszty kosmonautów. Ale filmowcy pokazują też motywacje rządów, które decydują się rozwijać programy kosmiczne. Ich cyniczną, polityczną grę.

„Wspomnijmy niedawną śmierć Charliego Bassetta i Elliota See: czy ten program jest wart takich strat? Zarówno pieniędzy, jak i ludzkiego życia?” – pyta dziennikarka na konferencji NASA w „Pierwszym człowieku”. Misja Apollo pożera gigantyczny budżet w czasach, gdy Ameryka żyje wojną w Wietnamie, codziennością rządzi rasizm, powiększają się nierówności ekonomiczne. „Nie mam jak zapłacić za leczenie żony, ale biały poleci w kosmos” – krzyczy w filmie demonstrujący Afroamerykanin. Widząc skalę protestów, prezydent tylko wywiera większą presję na agencję. Czeka na spektakularny sukces, który oszołomi opinię publiczną.

Z opowieści Chazelle’a wynika jasno: nic poza amerykańskim imperializmem epoki zimnej wojny nie stało za wysłaniem człowieka na Księżyc. Pierwsze zdanie, jakie pada w centrum kontroli lotów po sukcesie, to: „Dzwońcie do Cronkite’a. Niech powie Sowietom, że mogą się pieprzyć”. A wizję tę potwierdzają badacze. – Tworząc program Apollo prezydent Kennedy uzasadniał, że na świecie toczy się walka między wolnością i tyranią – mówił prof. Paweł Moskalik z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika. – Polityk podkreślał, że jej wynik miał zależeć także od rywalizacji w kosmosie: że jeśli tam Ameryka przegra, może ponieść porażkę również na Ziemi. Gdy Neil Armstrong i Buzz Aldrin wylądowali na Księżycu, osiągnięto cel propagandowy. Trudno wskazać pragmatyczne powody decyzji o locie.

Właśnie dlatego „For All Mankind” jest tak ciekawy. Akcja serialu zaczyna się w 1969 r. To alternatywna wersja historii, w której pierwszy krok na Księżycu zamiast Armstronga stawia sowiecki kosmonauta „w imię leninowsko-marksistowskiego stylu życia”. Twórcy serialu zręcznie mieszają prawdę z fikcją. I tak po lądowaniu Rosjanina na Księżycu Richard Nixon wpada we wściekłość, że „NASA prowadziła przez cały mecz, a tuż przed bramką skusiła”. Reprezentant Białego Domu nieustannie towarzyszy szefostwu NASA w zebraniach. Także on, zgodnie z wolą prezydenta, wymusza, że do nowo otwartego programu dołączy żona jednego z astronautów – atrakcyjna blondynka. Bo „media pokochają naszą kosmiczną parę”.

Z filmów o kosmosie wyłania się obraz społeczeństwa oczekującego nieustannego spektaklu. Łatwego w manipulowaniu, rządzącego się emocjami. I twórcy nie wierzą, że to się zmieni. W futurystycznym „Ad Astra” agencja kosmiczna zataja prawdę o astronaucie, który porywa statek i ucieka w przestrzeń galaktyki. Oficjalnie „uśmierca go” i nazywa bohaterem. Bo przecież to łatwiejsze niż przyznanie się do braku kontroli nad własnym człowiekiem.

Powolna ewolucja

Jednak są elementy rzeczywistości, które ewoluują w dobrą stronę. I te przemiany, często powolne i trudne, również pokazują reżyserzy. Stałym tematem ich opowieści o „podboju kosmosu” jest walka o równouprawnienie na Ziemi – kobiet, mniejszości rasowych, środowiska LGBT.

W obu produkcjach, których akcja rozgrywa się na przełomie lat 60. i 70. – „Pierwszym człowieku” i”For All Mankind” – pojawia się ten sam obraz: gospodynie domowe, które w czasie lotów mężów nasłuchują wewnętrznej komunikacji pilotów z centrum kontroli. Gdy dochodzi do wypadku, dowódcy odcinają ich transmisję. Kobiety trwają w ciszy, niepewne, czy już zostały wdowami.

Nikogo nie dziwi tu pęknięcie rzeczywistości. Podział na „kobiecy” świat kuchni, sypialni i salonu oraz męskie realia agencji. Kontrolerzy mogą do siebie krzyczeć: „Panowie, skupmy się”. W serialu „For All Mankind” jednak kobieta aplikuje o tę pracę. „Muszę wiedzieć, czy jak ją dostaniesz, nie uciekniesz mi rodzić dzieci” – pyta rekruter, a kiedy kandydatka zapewni, że nie ma takich planów, usłyszy: „OK, nie każda kobieta nadaje się na matkę”. Niezależnie od odpowiedzi, bohaterka wypada źle. Wciąż CIA bada tu prywatne życie pracowników NASA, by upewnić się, czy nie ma wśród nich „komunistów”. W tej definicji mieszczą się w czasach Nixona geje i lesbijki.

Z każdym rokiem jednak widok się polepsza. Wpływ na rzeczywistość ma choćby lot w przestworza Rosjanki. „Zdjęcie Anastazji Belikowej z radosnym uśmiechem, zrobione na powierzchni Księżyca, stało się ikonicznym obrazem powielanym na okładkach gazet na całym świecie. Jest ona porównywana do Rózi Nitowaczki, typowo amerykańskiej bohaterki symbolizującej kobiecą siłę w latach 40”. – mówi dziennikarka programu informacyjnego, a NASA szuka astronautek. Choć jeszcze długo nie będą traktowane przez kolegów poważnie.

„Proxima” rozgrywa się współcześnie, gdy nikogo nie powinny dziwić kobiety w skafandrach. Alice Winocour pokazuje jednak, że mit o kosmosie pozostaje męski i patriarchalny. „Jest Francuzką, co nam się przyda w galaktyce, bo Francuzki dobrze gotują” – przedstawia astronautkę kapitan misji. Na każdym kroku bohaterka musi udowadniać, że „mimo płci” posiada kompetencje. Wymaga się od niej więcej. A do tego dochodzi wiele innych problemów. Często pozornie błahych. – Przed lotem w kosmos astronautki muszą zadecydować, czy chcą mieć w czasie tej wyprawy okres, czy „problemem” ma się zająć lekarz – opowiada Winocour. – Jeśli zachowają miesiączkę, produkty higieniczne trafiają do osobistego ekwipunku i pilotki mogą zabrać mniej rzeczy osobistych. Skafandry projektowano z myślą o mężczyznach, więc są szersze w barach, a węższe w biodrach, i przez to dla kobiet niewygodne. Tę listę można mnożyć.

Przemiana świadomości wymaga czasu. Ale odbywa się na naszych oczach. Nic dziwnego, że George Clooney, przedstawiciel dawnych „gwiezdnych kowbojów”, musi w „Grawitacji” zginąć w ciemnej otchłani, a jego miejsce za sterami statku zajmie Sandra Bullock. Podobnie pod szybkami kostiumów pojawia się coraz więcej twarzy o różnych odcieniach skóry. W 2018 r. poza ziemską orbitę poleciała pierwsza lesbijka otwarcie mówiąca o swojej tożsamości.

Artyści nie wierzą, że w kosmosie znajdziemy lepszy świat. Nie mają nadziei, że w próbkach przywożonych z Księżyca odkryjemy lekarstwo na raka, odkładają na półkę bajki o zaczynaniu wszystkiego od nowa na innej planecie. Jednak ciągle chętnie „wywożą” swoich aktorów w kosmos. Bo wiedzą jedno: że często z dystansu widać więcej. A w trudnych czasach powinien być on odpowiednio duży.

Okładka tygodnika WPROST: 5/2020
Artykuł został opublikowany w 5/2020 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 5/2020 (1921)

  • Luksusowa patologia 26 sty 2020, 20:00 W dzisiejszych czasach patologia nie jest odrażająca. Nie śmierdzi, nie jest brudna i nie chowa się do podziemia. Ma pozory luksusu, prawdy, czasem dobra. Zresztą w epoce postprawdy, gdzie wszyscy mogą powiedzieć wszystko i – co najgorsze – wszyscy twierdzą, że mają rację –... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 26 sty 2020, 20:00 Jeszcze nie zostały ogłoszone wybory prezydenckie, a już pojawiły się spekulacje, że po wyborze nowego szefa PO kandydatura Małgorzaty Kidawy-Błońskiej na prezydenta może się nie utrzymać. – W kuluarach sejmowych krąży plotka, że to jest ostatni poniedziałek z Kidawą-Błońską... 6
  • 7 dni dookoła świata 26 sty 2020, 20:00 USA Trump, król Twittera Każda redakcja chciałaby mieć takiego wymiatacza. Donald Trump w ciągu jednego dnia w Davos opublikował 142 tweety, bijąc swój własny rekord, wynoszący 123 wpisy. Aktywność prezydenta zbiegła się z... 8
  • Obraz tygodnia 26 sty 2020, 20:00 20 ha powierzchni ma największy park wodny w Polsce, który zostanie otwarty prawdopodobnie 18 lutego w okolicy Mszczonowa. 45 osób otrzymuje w Polsce najwyższe, przekraczające 10 tys. zł brutto emerytury – dowiedział się w ZUS portal... 11
  • Dwie witaminki jednego wieczoru 26 sty 2020, 20:00 Rozmowa z Katarzyną Kwiatkowską, aktorką Na ile sztuka „Policja. Noc zatracenia” to komedia, a na ile thriller komediowy z wątkami politycznymi? To drugie wydaje się trafnym ujęciem. Jest to na pewno tragifarsa, z bardzo silnymi wątkami... 12
  • Ostatni gasi światło 26 sty 2020, 20:00 Przyjęcie przez Sejm ustawy dyscyplinującej sędziów rzeczywiście przybliża nas do polexitu, czy to tylko histeria opozycji? 14
  • Wnuczek ważniejszy niż brexit 26 sty 2020, 20:00 Otworzyłam dziś lodówkę, niczego złego się nie spodziewając, a tu nagle wyskoczyli na mnie Meghan i Harry. Zaglądam do internetu, tam to samo – „Süddeutsche Zeitung”, „Die Zeit”, „Die Welt”, „Spiegel”, „The Guardian”, „The New York Times”, „Financial Times”. Tytuły krzyczą –... 15
  • Czy ABW inwigilowała Kaczyńskiego 26 sty 2020, 20:00 Prokuratura Regionalna w Krakowie prowadzi śledztwo dotyczące inwigilacji polityków partii rządzącej. Jednym z wątków jest kwestia nielegalnego rozpracowania operacyjnego szefa PiS Jarosława Kaczyńskiego – dowiedział się „Wprost”. 16
  • Inna wrażliwość 26 sty 2020, 20:00 Sylwia Spurek: To jest sztuka inspirowana listami Żydów, które napisali z obozów koncentracyjnych. Sami porównywali swoje cierpienia z doświadczeniami zwierząt. 19
  • Trzymam kciuki za Hołownię 26 sty 2020, 20:00 Małgorzata Kidawa-Błońska nie jest cyborgiem, maszyną ani niczyją marionetką – mówi Bartosz Arłukowicz, europoseł PO. 20
  • Taniec z Bosakiem 26 sty 2020, 20:00 Były poseł LPR, uczestnik programu „Taniec z gwiazdami” i marszów 11 listopada, wywalczył sobie prawo do kandydowania na prezydenta z ramienia Konfederacji. 23
  • W piątek odpinamy wrotki 26 sty 2020, 20:00 Piją, ćpają i urządzają seksualne orgie. Dzieci polskich bogaczy jadą po bandzie. Mieli wyrosnąć na młodych inteligentów, więc co poszło nie tak? 26
  • Naprawdę kogoś to dziwi? 26 sty 2020, 20:00 Skoro rodzice dają nastolatkom telefony za kilka tysięcy i złote karty kredytowe bez limitu, to na co liczą? – pyta raper Tede. 31
  • Stój, bo strzelam! 26 sty 2020, 20:00 Myśliwi dostali właśnie w prezencie nieograniczony dostęp do lasów i łąk wyłącznie na własny użytek. Chyba że prezydent zawetuje „lex Ardanowski” i nie pozwoli, by spacer po lesie przypominał lekcję survivalu. 32
  • Co zostało z Planu B 26 sty 2020, 20:00 Jaka była sytuacja mieszkaniowa w PRL? Tragiczna. Było tak, że ludzie wpłacali pieniądze na książeczki mieszkaniowe, a nie dostawali mieszkania. To była grabież. Ci, którzy dzisiaj chwalą tamte czasy, są zniewoleni przez złe emocje do ludzi bogatych i do kapitalizmu, bez... 36
  • Podjadanie Białorusi 26 sty 2020, 20:00 Blisko, tanio i bez konkurencji. Białoruś miała być ziemią obiecaną dla polskich przedsiębiorców. Ale okazuje się, że wkrótce 400 naszych firm może stamtąd uciec. Niektóre już się zresztą ewakuowały 40
  • Najpierw sąsiad, później Suwalszczyzna 26 sty 2020, 20:00 Polska naprawdę może utracić fragment swojego terytorium. Ekspansja rosyjska jest nieobliczalna, a nasi zachodni sojusznicy nie do końca godni zaufania – mówi Agnieszka Romaszewska, dyrektor telewizji Biełsat. 43
  • Hossa bessa 26 sty 2020, 20:00 Fiskus kontra Airbnb Minister finansów idzie na wojnę z Airbnb, serwisem udostępniającym mieszkania na krótkoterminowy wynajem. Tadeusz Kościński w wywiadzie dla „Financial Times” przyznał, że chciałby opodatkować wszystkich,... 44
  • Wygodne ładowanie w zasięgu 26 sty 2020, 20:00 Volkswagen włącza się w rozbudowę elektromobilnej infrastruktury, wprowadzając na rynek przystępną cenowo ładowarkę do samochodów elektrycznych. 45
  • Grosza daj Wiedźminowi 26 sty 2020, 20:00 Polskie firmy marzą o tym, żeby powtórzyć sukces „Wiedźmina” CD Projektu. W ubiegłym roku na GPW zadebiutowało 10 firm z sektora gamingowego, a w tym roku ma być ich już dwa razy więcej. 46
  • Rozrywka w komórce 26 sty 2020, 20:00 Rynek gier mobilnych rośnie, klienci chcą mieć stały dostęp do ulubionej rozrywki i są gotowi płacić za dodatkowe opcje – przekonuje Maciej Popowicz, prezes Ten Square Games. 48
  • Czarodzieje wirtualnej rzeczywistości 26 sty 2020, 20:00 Mamy nadzieję, że wkrótce logo Carbon Studio stanie się dla wszystkich graczy VR certyfi katem jakości – mówi Błażej Szaflik, prezes zarządu Carbon Studio. 49
  • Biuro szyte na miarę 26 sty 2020, 20:00 Masz prężną, kilkuosobową firmę? Szukasz biura, które będzie nie za duże, nie za drogie, za to w świetnej lokalizacji i dostępne od zaraz? Podpowiadamy, jak je wybrać. 50
  • Między biznesem a baśnią 26 sty 2020, 20:00 Czy istnieje idealny hotel na wyjazd służbowy? I tak, i nie. Nie, bo gusta i potrzeby firm oraz gości są różne. Tak, jeśli wiemy, na co zwracać uwagę przy wyborze. Oto krótki poradnik. 52
  • Jerozolimski klub przyjaciół Władimira Putina 26 sty 2020, 20:00 Klub pożytecznych idiotów Kremla poszerzył się o szacowny przecież Yad Vashem i premiera Binjamina Netanjahu. W tle toczy się ostra rywalizacja o przejęcie kontroli nad pamięcią o Holokauście między Żydami amerykańskimi a tymi sprzyjającymi Rosji. 56
  • Na kłopoty Bernie 26 sty 2020, 20:00 Bernie Sanders wyrasta na nieoczekiwanego lidera wyścigu po nominację na kandydata na prezydenta USA z ramienia Partii Demokratycznej. Światowa polityka stoi u progu zmiany, która może być bardziej doniosła niż wybór Donalda Trumpa w 2016 r. 60
  • Za mało Rosjan 26 sty 2020, 20:00 Reforma ustroju Rosji zdominowała doniesienia na temat orędzia o stanie państwa, które 15 stycznia wygłosił w Dumie Władimir Putin. Nic zresztą dziwnego, skoro z kształtu owej reformy wszyscy próbują odczytać, jakie polityczne plany może mieć władca Rosji po roku 2024, kiedy... 64
  • Ojciec Solidarności 26 sty 2020, 20:00 Jan Paweł II był nie tylko inspiratorem wolnościowej rewolucji, lecz także w pewnym sensie sam brał w niej udział. Oto kilka nieznanych szerzej faktów świadczących o wyjątkowych związkach papieża i Solidarności. 66
  • Zapomniana kolebka Sierpnia 26 sty 2020, 20:00 Sierpień 1980 r. miał przełomowe znaczenie nie tylko dla polskiej historii, lecz także dla kształtowania się tożsamości powojennych mieszkańców Wrocławia. 68
  • Wróćmy do Sierpnia 26 sty 2020, 20:00 Powrót do ideałów roku 1980 może być dla Polski drogą do rozstrzygania wielu fundamentalnych dylematów – mówi Jarosław Broda, uczestnik wrocławskich strajków. 74
  • Solidarność – to znaczy jeden i drugi 26 sty 2020, 20:00 Idea strajku, który nie wysuwa własnych postulatów, lecz popiera w całości Gdańsk, zrodziła się we Wrocławiu. Za przykładem poszli inni, co nadało dynamikę całej solidarnościowej rewolucji. 76
  • Sposób na zdrowe stawy 26 sty 2020, 20:00 Ludzie będą żyli coraz dłużej. Od tego, w jakim stanie będzie ich układ kostno-stawowy, zależy w dużej mierze ich komfort życia i stan zdrowia w późnej starości. 80
  • Kosmos nie wierzy łzom 26 sty 2020, 20:00 Filmowcy zawsze z uwagą patrzyli w kosmos. Dzisiaj jednak zamiast nowych szans dla ludzkości znajdują tam odbicie ziemskich problemów: cynicznej polityki, nierówności, społeczeństwa oczekującego nieustannego spektaklu. 82
  • O tym Salinger nie pisał 26 sty 2020, 20:00 W styczniu ubiegłego roku minęła setna rocznica urodzin J.D. Salingera. Teraz, 27 stycznia 2020 r. – 10 lat od jego śmierci. Przez trzy dekady XX w., głównie za sprawą powieści „Buszujący w zbożu”, Salinger był chyba najbardziej wpływowym pisarzem świata. A wciąż na publikację... 86
  • Niebo nad Berlinem 26 sty 2020, 20:00 Tom Tykwer i jego ekipa nie cofają się do Berlina dwudziestolecia międzywojennego, aby obserwować narodziny nazizmu. Zamiast tego tworzą fascynującą kronikę przemian społecznych. Pokazują codzienność pracowników wydziału dochodzeniowego, którzy prowadzą śledztwo w sprawie... 90
  • Film 26 sty 2020, 20:00 Na zachodzie bez zmian Nie martw się, pewnie dostaniemy za to medal. Nic tak nie ucieszy wdowy, jak kawałek metalu” – mówi młody kapral w „1917”. W ogarniętej I wojną światową Francji dwóch żołnierzy próbuje przedostać się... 91
  • Muzyka 26 sty 2020, 20:00 Elitarna szkoła Uczeń słynnego liceum. Syn słynnego profesora. Mata w kilka tygodni stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci na polskiej scenie muzycznej. Nagrał „Patointeligencję”, którą jedni czuli się obrażeni, inni... 92
  • Książka 26 sty 2020, 20:00 Archiwalne ostatki Kiedy się patrzy na opasłe tomy korespondencji np. Lema czy Mrożka, rodzi się pytanie: kiedy aktywni autorzy znajdowali czas na pisanie tylu listów? Jednak znajdowali i czytelnicy mają teraz z tego uciechę, a badacze... 93
  • American Beauty 26 sty 2020, 20:00 Z uwagi na zbyt niskie zarobki nie mogę się uważać za klasę średnią (w USA od ok. 10 tys. dolarów miesięcznie), ale w miarę jak się starzeję, to, oczywiście, „mieszczanieję”. Zapewne gdyby zbuntowany 16-letni Michaś miał spędzić dzień w przyszłości z samym sobą 45-letnim,... 94
  • Rozbudziłam erotycznie Polki 26 sty 2020, 20:00 Nie można zignorować tego, że moja książka zapoczątkowała rewolucję seksualną w tym kraju – mówi Blanka Lipińska, autorka serii bestsellerowych powieści erotycznych i scenariusza do filmu „365 dni”, który w lutym wejdzie na ekrany. 96
  • Wzbudzać emocje w odbiorcach 26 sty 2020, 20:00 Stephen King nieustannie mnie inspiruje. Ilekroć mam słabsze dni, czytam lub oglądam jakiś wywiad z Kingiem – mówi Remigiusz Mróz. 100
  • ORLEN z Alfa Romeo Racing 26 sty 2020, 20:00 PKN ORLEN został tytularnym sponsorem zespołu Alfa Romeo Racing w sezonie 2020 Formuły 1. W ramach współpracy Robert Kubica dołączył do zespołu, a logotyp ORLEN będzie głównym elementem graficznym na bolidzie i kombinezonach 102
  • Kugiel, czyli zapiekanka 26 sty 2020, 20:00 Pierwotnie kugiel gościł na żydowskich stołach jako wykwintne i koszerne danie z dodatkiem gęsiny lub baraniny 104
  • Jak polepszyć swoje życie 26 sty 2020, 20:00 Zapomnij o cudach, czarach i dobrych wróżkach. Poprawa twojego życia jest możliwa, pod warunkiem że sam się do tego zabierzesz. Najlepiej od zaraz. 105
  • Zrób sobie… Lindę 26 sty 2020, 20:00 Obudź się, Pasikowski! Mamy rok 2020, James Bond wkrótce będzie kobietą, a Franz Maurer wciąż jest tym samym Bogusiem! 106

ZKDP - Nakład kontrolowany