Śmiejcie się z nami, nie z nas

Śmiejcie się z nami, nie z nas

Przemysław Kossakowski z uczestnikami programu „Down the road. Zespół w trasie”
Przemysław Kossakowski z uczestnikami programu „Down the road. Zespół w trasie” / Źródło: KOBAS LAKSA
Mimo że ludzi z zespołem Downa nie wytyka się palcami na ulicach, są spychani na margines, ktoś cały czas na siłę próbuje zamykać przed nimi drzwi – mówi Przemysław Kossakowski, prowadzący pierwsze reality show, które ma to zmienić.

Czego nauczyli cię ludzie, z którymi przejechałeś prawie pół Europy jako prowadzący program?

Czegoś, co umiałem w dzieciństwie. Ale jak każdy z nas się tego oduczyłem.

Czyli?

Jak ważna jest szczerość. Że zastanawianie się przez cały czas, czy warto coś powiedzieć, czy może lepiej tego nie robić, niekoniecznie ma sens. My, dorośli, bardzo często oduczamy się takich cnót w świecie, w którym nie ma ludzi z zespołem Downa. Tymczasem ci ludzie nie kalkulują, nie szacują, mówią prawdę i właśnie to było niezwykle odświeżające przeżycie.

Prawda w reality show?

„Zespół w trasie” to nie jest program w konwencji reality, to prawdziwe reality show. Nikt nikogo nie udawał. Każdy, kto choć raz widział podobny format, wie, że w produkcji telewizyjnej to coś nadzwyczajnego.

Żaden rodzaj niepełnosprawności nie miał do tej pory w Polsce takiej reprezentacji w programie telewizyjnym. Wiedza o zespole Downa w przypadku wielu widzów ograniczała się do losów Maćka z „Klanu”.

Wcześniej był Corky Thatcher z amerykańskiego serialu „Dzień za dniem”. Wprawdzie wiemy, że są ludzie z zespołem Downa, ale bywa, że nasza wiedza sprowadza się do tego, co na ten temat powiedzą nam scenarzyści. Dlatego zdarza się, że ludzi z zespołem Downa traktujemy jako zjawisko na pograniczu pewnego rodzaju abstrakcji, coś nie do końca prawdziwego, jak wytwór wyobraźni. Jest jeszcze kilka problemów z wiedzą na temat trisomii.

Jakich?

Filmy czy kampanie, które pokazują, że wszyscy jesteśmy tacy sami, są kłamstwem. Fajnie wyglądają i wzruszają, ale problem jest zdecydowanie bardziej złożony. Ja sam już dzisiaj nie powiem, że są tacy sami jak my, bo oni też tego nie mówią. Oraz: mam wrażenie, że ludzie, patrząc na osoby z zespołem Downa, myślą, że oni od siebie się nie różnią. Tymczasem każdy z nich jest indywidualnością. To także pokazujemy w programie. Są ludzie, którzy potrzebują ciągłej pomocy, ale są i wysoko funkcjonujący, którzy przy niewielkim wsparciu świetnie sobie radzą w życiu. Michał, jeden z naszych bohaterów, jest urzędnikiem gdańskiego magistratu.

O tym, że został zatrudniony, mówiło pół Polski.

Chciałbym, żeby widzowie spojrzeli na naszych bohaterów i doszli do wniosku, że nie tylko są wrażliwi i bezpośredni, ale że mogą być także zawodowo przydatni. Nie mówię, by ktoś im teraz oferował menedżerskie stanowiska. To nie jest tak, że oni chcą pracy, by zarabiać na wakacje. Chcą pracować, by czuć się częścią całości. By tak się mogło stać, wystarczy zaprosić ich do naszego świata.

Dostrzegłeś w ich opowieściach obawy, lęk przed barierami?

Cały czas są wąskim, odizolowanym gronem. A wiesz, co powstaje, gdy izoluje się pewne grupy społeczne od innych? Powstają getta.

Jeden z bohaterów w programie mówi: „Nie mogę pogodzić się z tym, że jestem chory. Czasami, gdy zasypiam, myślę, że jestem zdrowym człowiekiem”. Te słowa zrobiły na mnie ogromne wrażenie.

Mają świadomość tego, jak bardzo są inni. Bywa też, że czasem słyszą komunikaty, że są gorsi. Dlatego tak ważna jest dla nich praca, próby autonomicznego życia. Ale obraz Polaków pojawiający się w ich opowieściach nie jest taki tragiczny. Zdarzają się historie, że jakiś kretyn powiedział „ty Downie”, ale myślałem, że takich opowieści będzie więcej. Problem leży gdzie indziej. Mimo że ludzi z zespołem Downa nie wytyka się palcami na ulicach, są spychani na margines, ktoś cały czas na siłę próbuje zamykać przed nimi drzwi, choćby te zawodowe. Nie wiem, w jaki sposób „Zespół w trasie” zmieni życie bohaterów, ale mam nadzieję, że wpłynie na nas.

Już za moment znów masowo założymy dwie różne skarpetki jako sygnał naszej solidarności z osobami z zespołem Downa, potem naszym osiągnięciem pochwalimy się w mediach społecznościowych...

Jesteśmy bardzo przywiązani do manifestów, za którymi nie idą jakiekolwiek czyny. Post nic nie zmieni. Zmienia działanie. Dlatego byłbym szczęśliwy, gdyby ludzie z zespołem Downa byli brani pod uwagę na rynku pracy, żeby w ogóle byli poważnie traktowani.

W programie są rozmowy dotyczące relacji, zakładania rodzin, seksualności. Może się mylę, ale mam wrażenie, że takie tematy w przestrzeni publicznej nie istnieją.

Niestety, jeśli chodzi o podejście do seksualności osób z niepełnosprawnościami, nie sadzę, by program cokolwiek zmienił. To mnie załamuje, ale skoro mamy problem z porozumieniem się na temat wychowania seksualnego, to nie mam złudzeń, że seks osób z niepełnosprawnościami będzie tematem jakiejkolwiek dyskusji.

Na świecie są nawet instytucjonalne rozwiązania. Ludzie z niepełnosprawnościami dostają możliwość seksualnego spełnienia dzięki wyszkolonym asystentom czy asystentkom.

Rozmawiałem o tym z jednym z bohaterów. Opowiadał mi, że ma problem ze skumulowaną seksualną energią. Zapytałem go o onanizm, na co odparł, że nie może tego robić, bo to grzech, zło. On w to naprawdę wierzy. Ktoś mu to powiedział. I kiedy w końcu nie wytrzyma tej narzuconej wstrzemięźliwości, będzie czuł się jak człowiek, który wszystkich zawiódł. To niesprawiedliwe, jak ci ludzie są traktowani. Pragną mieszkać sami, zakładać rodziny, ale to niestety jest bardzo trudne.

Zdarza się, że na przeszkodzie do samodzielności stają także obawy rodziców czy opiekunów.

To prawda, ale często taka samodzielność nie jest możliwa. Czasami te obawy są po prostu uzasadnione. Niektórzy potrafią znakomicie funkcjonować, inni wymagają kontroli. Znam rodziców, którzy wychowują ludzi z zespołem Downa i, wychodząc rano do pracy, wyciągają kurki z kuchenek gazowych. Nie z obawy o to, że ich podopieczny będzie chciał popełnić samobójstwo, ale dlatego, że może zdarzyć się, że jakiś impuls – dźwięk z korytarza czy widok za oknem – rozproszy go na tyle, że zapomni o gotującej się wodzie.

Trudno ci było oswoić się z otwartością bohaterów, przytulaniem się, dotykiem?

Zazwyczaj chcemy mieć te 50 cm marginesu bezpieczeństwa. Kiedy ktoś do nas podchodzi zbyt blisko, czujemy narastający dyskomfort. A tu raptem okazało się, że poznałem ludzi, którzy na powitanie mnie przytulają. Wiedziałem, że tak będzie, ale pomiędzy „wiedzieć”, a „doświadczać” jest przepaść i to ona sprawia, że teoretyczne przygotowanie nie działa. W pierwszych chwilach czułem się niezręcznie. Ostatecznie okazało się, że jako prowadzący zostałem wciągnięty na orbitę swoich bohaterów. Pod koniec ludzie z ekipy mówili na mnie „siódemka”, stałem się siódmym bohaterem. Generalnie starałem się jednak być na drugim planie.

Gdy jakiś czas temu Piotr Kraśko zrobił program, w którym zabrał grupę Polaków na wycieczkę po obozach dla uchodźców, krytyce nie było końca. Miał być program misyjny, wyszło odwrotnie. Nie boisz się, że i wy stąpacie po kruchym lodzie?

Ten program jest programem misyjnym, nie mam co do tego wątpliwości, choć owszem, wielu może uznać, że zrobiliśmy coś niestosowanego, pokazując tak poważny temat w tak czasami lekki sposób. Ale trudno, żeby nie było zabawnie, skoro na planie byłem z ludźmi z natury radosnymi i bezpośrednimi. Gdy pierwszy raz usłyszałem o formule, od razu wiedziałem, że pojawi się krytyka, i kompletnie mi to nie przeszkadzało. Bohaterowie mojego programu są szczęśliwi z tego powodu, że mogli wziąć w nim udział. Inne głosy mnie nie interesują.

„Down the road. Zespół w trasie”

Belgijski pierwowzór „Down the road. Zespół w trasie” przed dwoma laty został wyróżniony europejskim Oscarem branży telewizyjnej. Polska jest drugim krajem po Belgii, który zdecydował się na produkcję formatu. Uczestnicy w wieku od 22 do 36 lat zostali wyłonieni w czasie castingów, o których dowiadywali się m.in. za pośrednictwem organizacji pomagających ludziom z zespołem Downa czy mediów społecznościowych. Premiera na antenie TTV 23 lutego o godz. 22:05. W sumie telewizja pokaże 12 części nagranych w czasie dwutygodniowej wyprawy.


Przemysław Kossakowski – z wykształcenia plastyk, z zamiłowania podróżnik, od kilku lat dziennikarz związany ze stacją TTV, w której prowadzi reality show „Down the road. Zespół w trasie” (emisja od 23 lutego).

Galeria:
„Down the road. Zespół w trasie”
Okładka tygodnika WPROST: 8/2020
Cały wywiad dostępny jest w 8/2020 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 8/2020 (1924)

  • Gdy państwo pokazuje środkowy palec 16 lut 2020, 20:00 Platforma idzie niemal łeb w łeb z PiS. W środku stawki PSL. Lewica prawie się nie liczy. To nie wynik nowego, sensacyjnego sondażu, lecz opis rankingu najbogatszych polityków, który do tego numeru opracował Paweł Bednarz (s. 16). Odwieczny spór, czy polityk powinien być... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 16 lut 2020, 20:00 Bohaterką czwartkowej nocy w Sejmie została w ubiegłym tygodniu Joanna Lichocka. A właściwie jej środkowy palec, który jakoś tak samowolnie po głosowaniu nad dotacją dla TVP ustawił się w obraźliwym geście skierowanym do opozycji. – Tak jej się niechcący dwa razy ustawił ten... 6
  • 7 dni dookoła świata 16 lut 2020, 20:00 Irlandia Powrót lewicy Wybory w Irlandii przyniosły nie lada sensację, kładąc kres dwupartyjnemu systemowi na wyspie. Znakomity wynik osiągnęła bowiem lewicowa partia Sinn Féin, pozostająca do tej pory na marginesie życia politycznego... 8
  • Obraz tygodnia 16 lut 2020, 20:00 – Oczywiście naraziłam się wielu osobom w Los Angeles takim materiałem. Ale taka jest cena pisania tekstów „insiderskich”. I trzeba trochę odwagi. Dziennikarze cały czas wszystkim się narażają – opowiada o swojej bohaterskiej... 11
  • Opowieść o marzycielu 16 lut 2020, 20:00 Rozmowa z Anną Wieczur-Bluszcz, reżyserką spektaklu „Człowiek z La Manchy” w Teatrze Dramatycznym w Warszawie. 12
  • Granice słuszności 16 lut 2020, 20:00 Zapadł wyrok w sprawie furgonetek antyaborcyjnych. Mariusz Dzierżawski ma zapłacić grzywnę. Czy wyrok jest zasadny? 14
  • 50 najbogatszych polityków 16 lut 2020, 20:00 10 najbogatszych polskich parlamentarzystów zgromadziło w sumie 238 mln zł majątku. W czołówce znalazł się premier Mateusz Morawiecki, ale od lidera dzielą go grube miliony. 16
  • Zróbmy referendum w sprawie związków partnerskich 16 lut 2020, 20:00 Dobrze, że przynajmniej jedna kobieta startuje w wyborach prezydenckich, ale to nie płeć będzie decydująca – mówi Władysław Kosiniak-Kamysz, prezes PSL, kandydat Koalicji Polskiej na prezydenta. 24
  • Historia się nie powtarza 16 lut 2020, 20:00 Uważam, że porównywanie sytuacji w Polsce do lat 30. w Niemczech to gruba przesada. Choć mnie samą czasem ponosi, więc rozumiem, skąd się to bierze. Z poczucia bezsilności. Ale też jest to apel o opamiętanie się. Na przykład kiedy kolejne samorządy ogłaszają strefy wolne od... 29
  • Gowin kontra Ziobro 16 lut 2020, 20:00 Jarosław Gowin twierdzi, że Solidarna Polska postanowiła poświęcić prezydenturę Andrzeja Dudy na rzecz pozyskania twardego elektoratu PiS. 30
  • Palec i twarz kampanii 16 lut 2020, 20:00 Joanna Lichocka: Na przyszłość muszę bardziej uważać na to, że mamy kampanię opartą na skrajnej nienawiści, nihilizmie i cynizmie ze strony PO. Wszystko może być wykorzystane w sposób absolutnie totalny. 33
  • Śmiejcie się z nami, nie z nas 16 lut 2020, 20:00 Mimo że ludzi z zespołem Downa nie wytyka się palcami na ulicach, są spychani na margines, ktoś cały czas na siłę próbuje zamykać przed nimi drzwi – mówi Przemysław Kossakowski, prowadzący pierwsze reality show, które ma to zmienić. 34
  • Patodeweloperka 16 lut 2020, 20:00 Deweloperzy sprzedają wszystko na pniu, nawet mieszkania, które przypominają więzienne cele. 40
  • Zuzia nie jest sama 16 lut 2020, 20:00 Najpierw wynieśli z jej pokoju stolik, później kanapę, potem chcieli zabrać kota. Tak komornik ściągał dług w domu 14-letniej Zuzi Krupy spod Krakowa. Działał na polecenie firmy windykacyjnej, która sama ma potężne długi. 44
  • Wielkopolskie Orły rozdane 16 lut 2020, 20:00 W Poznaniu odbyła się uroczysta gala Orłów Wprost. Nagrodzone zostały najlepsze firmy regionu. 50
  • Strategiczna zmiana energetyki 16 lut 2020, 20:00 Najbliższe miesiące będą dla polskiej energetyki kluczowe, bo na lata wyznaczą kierunek, w którym podążą koncerny energetyczne, a razem z nimi ich klienci – odbiorcy prądu. 52
  • Know-how 16 lut 2020, 20:00 Lexus przyszłości Japończycy przedstawili swoją wizję nowoczesnej motoryzacji. Jest nią koncepcyjny model Lexus LF-30 Electrified. Integruje w sobie pracę silników, układu kierowniczego, zawieszenia i hamulców. LF-30 posiada napęd na... 55
  • Gorycz Nancy Pelosi 16 lut 2020, 20:00 Komentatorzy tym razem są zgodni. Tak szybki i łatwy upadek aktu oskarżenia przeciw Donaldowi Trumpowi nie tylko dodaje pewności siebie prawicowym wyborcom, lecz także czyni z prezydenta niemal pewniaka w listopadowych wyborach. Można by rzec, że skutki pochopnie wniesionego... 56
  • Wojtyła nie bał się bezpieki 16 lut 2020, 20:00 Przyszły papież twierdził, że nie ma nic do ukrycia. Dlatego z machinerii agenturalnej potrafił robić sobie żarty – mówi prof. Marek Lasota, historyk. 58
  • Na celowniku Moskwy 16 lut 2020, 20:00 Od dnia wyboru na papieża Jan Paweł II stał się obiektem wszechstronnego zainteresowania komunistycznych służb specjalnych – głównie radzieckiego KGB i wschodnioniemieckiej Stasi. 62
  • Zanim wybuchła Solidarność 16 lut 2020, 20:00 Karol Wojtyła jeszcze jako krakowski biskup czynnie wspierał rodzącą się opozycję demokratyczną. W tej sprawie różnił się dość mocno od bardziej zachowawczego prymasa Stefana Wyszyńskiego. 66
  • Każdego roku o tej samej porze 16 lut 2020, 20:00 Tropem Wilczym – Bieg Pamięci Żołnierzy Wyklętych to największy bieg pamięci na świecie. Ósma edycja odbędzie się już 1 marca w 370 miastach w Polsce i za granicą. 68
  • Skandal, obciach i pieniądze 16 lut 2020, 20:00 Przez lata budził podziw. Jednak jego nowa płyta „Music To Be Murdered By” pokazuje, że Eminem nie nadąża za nowoczesnością. A tego się raperom nie wybacza. 72
  • Trzydzieści lat samotności 16 lut 2020, 20:00 Ostatnią dekadę Xavier Dolan przepracował na najwyższych obrotach. W „Matthiasie i Maximie” ogląda się wstecz. Pokazuje, jak on i ludzie z jego pokolenia zagubili się w pędzie. 76
  • Społeczna odpowiedzialność Oscarów 16 lut 2020, 20:00 Cztery Oscary dla „Parasite” nie są wybrykiem Akademików. Raczej potwierdzeniem trendu, który widoczny jest już od dawna. Hollywood otwiera oczy na świat. 80
  • Banalność zła 16 lut 2020, 20:00 O tym, że zło wyrządzone światu przez Holokaust (przynajmniej w tak przerażającym rozmiarze, w jakim miało miejsce), nie byłoby możliwe, gdyby nie praca „cichych” współpracowników nazistów, wiemy doskonale od czasu książki Hannah Arendt „Eichmann w Jerozolimie. Rzecz o... 81
  • Film 16 lut 2020, 20:00 Miłość i neuroza „Miłość mojego brata” Spowiedź reżysera Sophia i Karim są rodzeństwem idealnym. Mieszkają razem, mają podobne wartości, podejście do życia, zainteresowania, choćby przygodnym seksem. Sielanka jednak pryska, gdy... 82
  • Muzyka 16 lut 2020, 20:00 Echo i pogłos Na wyspach krytycy okrzyknęli wokalistkę La Roux „największą nadzieją Wielkiej Brytanii” i porównują jej twórczość do muzyki Davida Bowiego. Jest w tym sporo dziennikarskiej przesady, ale Elly Jackson ma duży... 83
  • Książka 16 lut 2020, 20:00 Selfie ze Stachurą Edward Stachura to fenomen – poeta i prozaik, który stał się w latach 70. i 80. idolem młodego pokolenia, jak gwiazda rocka. Swoją legendę zbudował na niezależności, artystycznej swobodzie i wrażliwości, którą... 84
  • Najbardziej przereklamowany produkt świata 16 lut 2020, 20:00 Ponieważ co roku piszę felieton walentynkowy, powoli kończą mi się już skąpe przemyślenia na ten temat. Tym bardziej że w moim życiu miłość to było jedno wielkie rozczarowanie i uważam za jedną z największych zalet okresu po czterdziestce, że już nie trzeba wciąż jej szukać,... 86
  • Od ucha do ucha 16 lut 2020, 20:00 Podcast to powrót złotej ery radia, tyle że radia na żądanie. Boom na treści audio, przy których naprawdę warto zamienić się w słuch, trwa. Treści, w których ważny jest twórca, a nie logo, które za nim stoi. I właśnie to oferują podcasty. 88
  • Azylem był dla mnie Kościół 16 lut 2020, 20:00 Jako dziecko azyl odnalazłam w Kościele. Należałam do chóru katedralnego, właśnie tam zaczęłam rozwijać się wokalnie na tyle dobrze, że podjęłam decyzję o pójściu do szkoły muzycznej – mówi Izabela Trojanowska. 91
  • Bartłomiej Marszałek w barwach ORLEN Teamu w wodnej Formule 1 16 lut 2020, 20:00 ORLEN Team wzmocnił kolejny utytułowany sportowiec – Bartłomiej Marszałek, pierwszy w historii Polak startujący w wodnej Formule 1, najbardziej prestiżowej i widowiskowej klasie wyścigów motorowodnych na świecie. PKN ORLEN w sezonie 2020 i 2021 będzie wspierać go w walce o... 92
  • Wielkie święto jeździectwa w Krakowie 16 lut 2020, 20:00 CAVALIADA Tour to cykl międzynarodowych zawodów jeździeckich, które odbywają się w Poznaniu, Lublinie, Krakowie i Warszawie. Trzeci etap tych rozgrywek w dniach 20-23.02.2020 odbędzie się w TAURON Arenie Kraków. 94
  • Karnawałowe róże 16 lut 2020, 20:00 Róże robi się z takiego samego ciasta jak chrust, różnią się tylko wykonaniem. Są bardziej wykwintne, bo gdzie tam zwykłemu chrustowi do róż. 96
  • Kosmetyki handmade 16 lut 2020, 20:00 Są tanie, naturalne i wspierają walkę o dobro planety. Stanowią alternatywę dla kosmetyków sprzedawanych w nieekologicznych plastikowych opakowaniach. 97

ZKDP - Nakład kontrolowany