Odcienie purpury

Odcienie purpury

Anthony Hopkins i Jonathan Pryce w filmie „Dwóch papieży”
Anthony Hopkins i Jonathan Pryce w filmie „Dwóch papieży” / Źródło: Netflix
Niereligijni reżyserzy zaglądają za zamknięte bramy Watykanu. Nie tylko po to, aby skrytykować współczesny Kościół. Także w poszukiwaniu duchowego przywództwa.

„Jeśli zawładniecie emocjami bliźniego, pójdzie on za wami, gdzie tylko będziecie chcieli. To się nazywa władza” – mówi do kardynałów Pius XIII o niebieskich oczach Jude’a Lawa. Filmowy świat żyje ostatnio opowieściami o papieżach. 9 marca HBO wyemituje finałowy odcinek „Nowego papieża” Paola Sorrentina – wybitnej kontynuacji świetnego serialu „Młody papież”, a Anthony Hopkins i Jonathan Pryce, odtwórcy ról Benedykta XVI i Franciszka w filmie „Dwóch papieży”, zdobywają kolejne nominacje do najważniejszych nagród z Oscarami na czele.

Włoch mocno odwoływał się do swojej wyobraźni. W „Młodym papieżu” na tronie Piotrowym zasiadał młody seksowny mężczyzna, który okazywał się radykałem i tradycjonalistą. W nowym sezonie, po tym, jak Pius XIII zapadł w śpiączkę, głową Kościoła zostaje najpierw wariat, szybko wyeliminowany przez służby specjalne, a później grany przez Johna Malkovicha brytyjski arystokrata w depresji, który przyjmuje imię Jan Paweł III. Bliższy rzeczywistości Meirelles wyobraża sobie prywatne spotkanie Jorge Bergoglio i Josepha Ratzingera (tuż przed jego abdykacją) – ich dyskusję o misji Kościoła w dzisiejszych czasach.

Tak naprawdę jednak twórców nie interesują problemy wiary. Na pytania o religijność Sorrentino odpowiada wymijająco: „Zawsze ciekawiły mnie drogi, jakimi ludzie podążają, aby stać się lepszymi”. Fernando Meirelles zaś: „Jestem katolikiem. Tylko dawno nie praktykowałem”. Nie zrobili filmów o absolucie i metafizycznym porządku, lecz spróbowali zdiagnozować społeczną rzeczywistość budowaną z religijną legitymizacją. Opowiedzieli o poszukiwaniu poczucia bezpieczeństwa, duchowego przywództwa. Zapytali: „Jaki mesjasz mógłby nas zbawić w trzeciej dekadzie XXI w.?”. Ale pozostali bliżej ziemi niż nieba.

Ludzki pan

Bo przecież papieżami zostają ludzie – ze swoimi słabościami, nawykami, przywarami. U obu reżyserów rodzi to kawalkadę żartów. Na początku „Dwóch papieży” Franciszek nie może kupić biletu na samolot, bo pracownica infolinii myśli, że ktoś robi sobie żarty, podając dane „Jorge Bergoglio, Watykan”. A jeszcze jako kardynał purpurat raz w tygodniu chodzi na lekcje tanga, tłumacząc: „Jestem Argentyńczykiem. Tango i piłka nożna są dla mnie zajęciami obowiązkowymi”. W tym samym filmie Benedykt wspomina kabaretowe piosenki Zary Leander, ogląda „Komisarza Rexa”, a po fałszywej nucie w czasie gry na pianinie rzuca: „Przy klawiaturze moja nieomylność się kończy”.

Wyobrażając sobie fikcyjnych duchownych, Sorrentino mógł sobie pozwolić na więcej niż Meirelles. I tak w „Młodym papieżu” grany przez Jude’a Lawa Pius XIII domaga się puszki Cherry Coke Zero na śniadanie, pali papierosy we wnętrzach watykańskich pałaców i gra w tenisa o ścianę klasztornego muru. Jego następca zaś zażyczy sobie wizyty Sharon Stone, którą poprosi, by pozostawiła swoje szpilki w darze dla Kościoła. „Będziemy je chronić jak najcenniejszego skarbu” – rzuca zalotnie do aktorki. Przede wszystkim jednak w obu odsłonach seriali Włoch uważnie przygląda się cielesności duchownych. „Tak, jestem nieludzko przystojny” – lubi powtarzać Pius XIII. „Nowy papież” kipi seksem, fetyszyzmem i zmysłowością. Watykan z jego nobliwością i restrykcyjnymi zasadami staje się idealną przestrzenią dla perwersji.

Twórcom nie chodzi jednak o drwinę ani skandal. Odzierają następców Piotra ze świętości, bo interesuje ich świecka gra biskupów Rzymu. W „Dwóch papieżach” Meirelles uważnie rejestruje „kampanie wyborcze” w czasie konklawe: fluktuacje „elektoratu”, przekazywanie sobie głosów, zakulisowe negocjacje. A i po powrocie rutyny konflikty nie gasną. „Kuria jest jak maszynka do mięsa – narzeka zmęczony intrygami Benedykt XVI. – Jeśli wsadzisz do niej rękę, przerobi ją na kotlet mielony”. U Sorrentina scenie wyboru papieża towarzyszy plemienna muzyka afrykańska – wojenne rytmy odbijają prawdziwe emocje skryte za zasłoną rytuałów. A powracającym wątkiem obu jego seriali pozostają knowania sekretarza stanu, kardynała Voiello, który zręcznie rozgrywa pozostałych duchownych, zbiera na nich haki i wykorzystuje ich słabości. Gromadzi wokół siebie bogactwo i może powiedzieć czarnoskóremu dziecku: „Ten dywan jest wart tyle, co PKB twojego kraju”. Ale trzyma cały ten kram w ryzach. Dba o porządek i minimalizuje koszty kolejnych afer i skandali.

Bo ludzka strona kleru ma swoją cenę. Filmowy Benedykt XVI akurat musi poradzić sobie z kryzysem. Właśnie doszło do wycieku danych i ukazała się książka „Jego świątobliwość. Tajne dokumenty Benedykta XVI” Gianluigiego Nuzziego, w której dziennikarz ujawnia finansowe przekręty, tuszowanie pedofilii i nieprawidłowości w Gwardii Szwajcarskiej.

Polityka zagraniczna

Jednak ważniejszy od wewnętrznych wstrząsów Kościoła jest wpływ jego decyzji na resztę świata. Meirelles po wyborze papieża pokazuje sondę uliczną, w której ludzie z całego świata opowiadają o swoich oczekiwaniach wobec nowego papieża i zastanawiają się, jak jego pontyfikat odbije się na życiu w ich krajach.

– Wyobrażałem sobie obu swoich papieży przede wszystkim jako mądrych polityków. A takich rzadko się dzisiaj spotyka – mówił z kolei Sorrentino. Duchowny nie boi się tu interweniować w politykę Włoch za każdym razem, gdy premier wraca do pomysłu wycofania ośmiopromilowego podatku na utrzymanie Watykanu. Posuwa się nawet do groźby przywrócenia encykliki „Non expedit”, która zakazywała katolikom głosować w wyborach. Za pomocą systemu misjonarzy tworzy alternatywną quasi-państwową strukturę w Afryce. A przede wszystkim konfrontuje się z globalnymi problemami.

Agent wywiadu zwięźle i dobitnie podsumowuje w „Nowym papieżu” wyzwania, przed jakimi stoi Stolica Piotrowa: „Terroryści u bram, przedawkowanie erotycznych skandali, które demokratycznie dotyczą całej eklezjalnej hierarchii, i papież, który nie jest lubiany, lecz ubóstwiany. Bałwochwalstwo zaś to preludium wojny”. Widmo zamachów terrorystycznych nieustannie unosi się tu nad Kościołem, a biskup Rzymu staje się głównym rozgrywającym walki z przestępcami.

Ma wielką siłę tworzenia symboli. Po jednym z ataków – na pielgrzymów w Lourdes – musi wygłosić kazanie. Ale John Malkovich wyszepcze tylko do mikrofonu: „Nie”. Potem powtórzy owo „nie” głośniej. I jeszcze raz. Po kilku minutach tłum skanduje to najprostsze słowo sprzeciwu. Religia pozwala Sorrentinowi wedrzeć się w najgłębsze obszary ludzkiej duszy. Dostrzec ich ukryte niespełnienia, żale i pragnienia. Nie tylko na poziomie pojedynczych ludzi, lecz także całego społeczeństwa.

Wytyczanie nowej drogi

I to jest właśnie centralny dylemat produkcji o Watykanie. Choć Sorrentinowi śmiało można by zarzucić herezję, żaden z reżyserów nie atakuje Kościoła. Raczej uświadamiają oni, jaką siłę ma papież, którego – jak uczy w serialu mądra siostra Mary – „słowom i czynom zawierza miliard osób. Jedna piąta ludzkości”. I zastanawiają się, jakie powinien on reprezentować wartości, aby realnie wpłynąć na rzeczywistość.

Josepha Ratzingera i Jorge Bergoglia z „Dwóch papieży” nie mogłoby dzielić więcej. Niemiec jest tu człowiekiem odwróconym od świata. Zamknięty w katedrze jak w twierdzy nie rozumie, dlaczego Abbey Road owiane jest legendą, a kiedy usłyszy, jak ktoś gwiżdże „Dancing Queen” Abby, dopytuje, co to za melodia. Nic dziwnego, że odpowiedzi na problemy współczesności szuka w tradycji. Namawia do powrotu do łaciny. Jest orędownikiem dawnego Kościoła: oddalonego od świata, zamkniętego dla homo­seksualistów, potępiającego stosowanie antykoncepcji. Wykluczającego ze wspólnoty ludzi, którzy nie są mu w pełni poddani.

Meirelles jednak wstrzymuje się od oceny tej postawy. Choć czuje się, że jego serce bije mocniej do Bergoglio, reżyser składa hołd mądrości człowieka, który mimo wyrobionych poglądów jest w stanie uznać cudze spojrzenie na rzeczywistość. „Zaprosić do siebie Argentyńczyka, który – jak mówi w filmie Benedykt – krytykuje Kościół całym sobą. Swoim sposobem życia, słowami, nawet tymi znoszonymi butami”. Zresztą przyszły Franciszek nie boi się powiedzieć swojemu zwierzchnikowi w twarz: „Kiedy nasza planeta umiera, nierówności rosną jak rak, my dyskutujemy, czy mamy mówić po łacinie czy nie. Otoczyliśmy się murem”. Albo wspomnieć o tuszowaniu przez instytucję pedofilii i skwitować: „Nie chcę być sprzedawcą produktu, którego nie mogę z czystym sumieniem polecić”. I chyba właśnie to najmocniej ujmuje w „Dwóch papieżach”. Film staje się peanem na cześć dialogu. Niesie nadzieję, że w czasach, gdy do władzy dochodzą politycy przekrzykujący się populistycznymi hasłami, właśnie Kościół może zaoferować głęboką refleksję nad światem.

Niemal 20 godzin „Młodego.”.. i „Nowego papieża” oddaje podobny konflikt: starcie między tradycjonalizmem a nowoczesnością, gdzie racje pozostają równo rozłożone. W pierwszej części cyklu młody seksowny Pius XIII proponował niemal starotestamentową wizję Boga: wymagającego, groźnego, srogo karzącego za grzechy. Głosił, że tolerancja już została z Watykanu „wyeksmitowana”, a ekumenizm to „stara śpiewka”. Bo „dzisiaj to fanatyzm jest miłością”.

No i nagle, w czasie choroby Piusa, przyszedł „nowy papież”. Przeciwieństwo starego. Człowiek, który w pierwszej homilii mówił o łasce i o miłości. O kryjącej się w ludziach delikatności, której trzeba za wszelką cenę bronić. W przeciwieństwie do poprzednika, który wykrzyczał wiernym: „Nie zasługujecie na mnie”, Jan Paweł III deklarował tłumom na placu Świętego Piotra: „Nie wiem więcej niż wy”.

Jednak Sorrentino ma w sobie zbyt dużo przekory, aby po prostu zderzyć te pontyfikaty ze sobą i na końcu wyłonić zwycięzcę. Portretuje dwóch diabelsko (nomen omen) inteligentnych mężczyzn i obserwuje ich pojedynek na charyzmę i znajomość psychologii społecznej. Ale w swojej błyskotliwości Włoch pokazuje, jak ciężar obowiązków złamie obu. Gniewny Pius odkryje siłę miłości, otworzy się na drugiego człowieka i zrozumie niebezpieczeństwa radykalizmu. W pełnym uczuć, subtelnym Janie Pawle III zaś Watykan obudzi wyrachowanego, zgorzkniałego politykiera. Obaj jednocześnie odniosą zwycięstwo i poniosą porażkę.

Po przejściu przez morze bluźnierstw, nieprzyzwoitości i intryg Sorrentino wynosi na ołtarz czułość i uważność na innych. A ze wszystkich trzech produkcji wypływa jeszcze jeden wniosek: że w dobie zamętu piekielnie (znów nomen omen) ważne jest, jak opowiadamy sobie o współczesności. I nie chodzi tylko o wybór między Benedyktem XVI i Franciszkiem ani Piusem XIII i Janem Pawłem III. Kino niedawno przyniosło portret jeszcze innego duchownego. Księdza uzurpatora z bieszczadzkiej wsi – z „Bożego ciała”. Przebierańca, który od początku potrafił to, czego długo uczyło się czterech papieży w HBO-wskich i netfliksowych produkcjach: wysłuchać drugiego człowieka. Czasem taki kapłan może okazać się najważniejszy, nawet jeśli nigdy nie przekroczy bram Watykanu.

Okładka tygodnika WPROST: 9/2020
Artykuł został opublikowany w 9/2020 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 9/2020 (1925)

  • Dwie twarze Kościoła 23 lut 2020, 20:00 To nie jest tekst antykościelny. Jego autorem jest Radosław Gruca, (s. 16) autor jednej z najgłośniejszych w Polsce książek o pedofilii wśród duchownych („Hipokryzja. Pedofilia wśród księży i układ, który ją kryje”). Sam o sobie w jednym z wywiadów mówił: „Jestem wierzący i... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 23 lut 2020, 20:00 Obóz Zjednoczonej Prawicy ostatnie posiedzenie Sejmu może uznać za prawdziwą katastrofę. Bo posłanka Joanna Lichocka swoim wystawionym palcem przyprawiła swoich kolegów o palpitację serca. Podobnie ministrowie konstytucyjni: zdrowia (Krzysztof Szumowski) i finansów (Tadeusz... 6
  • 7 dni dookoła świata 23 lut 2020, 20:00 Brazylia Pomnik Pelego W żyjącym ostatnio karnawałem i sambą Rio de Janeiro odbyła się ważna impreza: odsłonięto naturalnej wielkości pomnik Pelego. Brazylijczycy obchodzą bowiem w tym roku 50. rocznicę zdobycia przez Canarinhos... 8
  • Obraz tygodnia 23 lut 2020, 20:00 200 000 000 euro wydał Watykan na kamienicę w Londynie. Przynajmniej część tej sumy (według tygodnika „L’Espresso”) pochodzi z papieskiego funduszu charytatywnego zasilanego pieniędzmi, które wierni wpłacają na biednych Wygrana... 11
  • Historia o dwóch Zuziach 23 lut 2020, 20:00 Ciąg dalszy historii dziewczynek ściganych przez firmy windykacyjne i tego samego komornika za długi rodziców. 12
  • Nawrót rozterek prezydenta 23 lut 2020, 20:00 Ból głowy państwa wywołuje pytanie: czy oddać telewizji publicznej 2 mld zł, które bardziej przydałyby się pacjentom onkologii? 14
  • Pod lupą Watykanu 23 lut 2020, 20:00 Arcybiskup Sławoj Leszek Głódź znalazł się pod lupą wyznaczonego przez Watykan obserwatora, który ma przekazać Stolicy Apostolskiej raport na temat nieprawidłowości w diecezji gdańskiej – ustalił „Wprost”. 16
  • Znieważenie z recyklingu 23 lut 2020, 20:00 Jolanta Turczynowicz-Kieryłło: „Każda wolność ma swoje granice, a tą granicą jest godność drugiego człowieka. Nie można drugim ludziom robić krzywdy poprzez słowa, poprzez wyzwiska, poprzez gwizdy. To jest zupełnie co innego niż spór polityczny”. 23
  • Prezydencki gwiazdozbiór 23 lut 2020, 20:00 Chaos, wpadki, zaskakujące nominacje i kontrowersyjne wypowiedzi – to nie jest opis kampanii prezydenckiej opozycji tylko obozu Zjednoczonej Prawicy. Coś zgrzyta w machinie wyborczej PiS. 24
  • Wszyscy ludzie prezydentki 23 lut 2020, 20:00 Sztab Małgorzaty Kidawy-Błońskiej na razie działa jak dobrze naoliwiona maszyna wyborcza. Najważniejsze decyzje podejmują w nim ludzie Donalda Tuska: Sławomir Nowak i Igor Ostachowicz. 28
  • Czy Pan miłuje Prawo i Sprawiedliwość 23 lut 2020, 20:00 P an miłuje prawo i sprawiedliwość. Jeśli brzmi to choć trochę znajomo, to pewnie dlatego, że dokładnie taki werset psalmu pojawia się od czasu do czasu w kościołach – dziwnym zbiegiem okoliczności również w niektóre niedziele... 31
  • Kto się boi najbardziej 23 lut 2020, 20:00 Budapeszt – Warszawa: wspólna sprawa” – skandowałam sobie bezwiednie pod nosem hasło polskiej prawicy, stojąc wieczorem 3 grudnia 2018 r. na rogu ulic Nádor i Zrínyi. Pod siedzibą właśnie wyrzucanego ze stolicy Węgier Uniwersytetu... 32
  • Ranking najlepiej i najgorzej ubranych Polaków 23 lut 2020, 20:00 Warto czasami się przejrzeć w cudzych oczach – ta zasada dotyczy zwłaszcza ludzi, którzy żyją na świeczniku. Bo może się okazać, że oni sami podziwiają siebie w lustrze, za to inni widzą ich w krzywym zwierciadle. 33
  • Rodzice porywacze 23 lut 2020, 20:00 Porwanie rodzicielskie to czasem jedyny sposób, by nie stracić więzi z dzieckiem. W Polsce nie jest to sposób nielegalny. 42
  • Porno po polsku 23 lut 2020, 20:00 Polki bajerują przed sekskamerkami bogatych Niemców i Amerykanów. Polskie wytwórnie kręcą kilkaset filmów porno rocznie. Nasza branża erotyczna imponuje rozmiarami, ale i fantazją. 46
  • Hossa bessa 23 lut 2020, 20:00 Dom Dominiki Dominika Kulczyk, która od lat zajmuje pierwsze miejsce w naszym rankingu 50 najbogatszych Polek, kupiła właśnie obłędną rezydencję w Londynie za ok. 300 mln zł. Według brytyjskiego dziennika „The Telegraph” Kulczyk... 49
  • Wieś odpowiedzialna społecznie 23 lut 2020, 20:00 Szklanka zamiast butelki. Bambus zamiast słomki. Walka ze zmianami klimatu nie polega tylko na walce z plastikiem. Do gry weszli rolnicy, którzy mają swoje pomysły na to, jak być bardziej eko. 50
  • Jakość, nie ilość 23 lut 2020, 20:00 Albo będziemy produkować żywność wysokiej jakości, albo przegramy z zagraniczną konkurencją. Przy naszych słabych glebach i ograniczonym dostępie do wody to może być jedyna szansa dla polskiego rolnictwa – mówili uczestnicy debaty „Wprost” na temat ekologicznej... 52
  • Coraz więcej ekologicznej energii 23 lut 2020, 20:00 Kraków stawia na zielone. Dąży do samowystarczalności energetycznej spółek komunalnych i inwestuje w projekty eko. 54
  • Wspólna sprawa 23 lut 2020, 20:00 Zrównoważony rozwój to przede wszystkim kompleksowe podejście do wyzwań środowiskowych. A to wymaga czasu – tłumaczy Anna Borys-Karwacka z McDonald’s Polska. 55
  • Czas na rolniczą Dolinę Krzemową 23 lut 2020, 20:00 Zmiany klimatu to wyzwanie dla rolnictwa. Jeśli nie chcemy stanąć przed wizją głodu, czas szukać innowacyjnych rozwiązań – uważa Marek Różniak, twórca nowego Centrum Badawczo-Rozwojowego Agro-Środki-Technika-Technologia. 56
  • Razem dla klimatu 23 lut 2020, 20:00 Polska jest 10. partnerem handlowym Francji, wyprzedzając Japonię czy Rosję. Innowacje, nowe technologie i ochrona środowiska to kolejne obszary, w których może się wzmacniać polsko-francuska współpraca. 58
  • Ekożywność na fali 23 lut 2020, 20:00 Kupowanie produktów ekologicznych czy bio przestało być wyłącznie modą, a stało się rynkowym zjawiskiem, które coraz mocniej przybiera na sile. 60
  • Jedz na zdrowie 23 lut 2020, 20:00 Niech żywność będzie twoim lekarstwem, a lekarstwo twoją żywnością – zalecał Hipokrates. Oto trzy produkty, które nie tylko odżywiają, lecz także leczą. 64
  • Suplementy na miarę XXI wieku 23 lut 2020, 20:00 O niedoborach pokarmowych i ich niebezpiecznych konsekwencjach mówi się wiele. O suplementach również. Pytanie, jak wybrać te, które faktycznie pomogą zlikwidować niedobór? 66
  • Gwiazdy odpowiedzialności 23 lut 2020, 20:00 Są gwiazdy, którym ich znana twarz służy do zdobywania najlepszych stolików w restauracji i unikania mandatów. Ale są też takie, które swoją rozpoznawalność wolą przekuć w coś społecznie użytecznego. 68
  • Dziecko pod kontrolą 23 lut 2020, 20:00 Każdy rodzic chce, by dziecko było bezpieczne. Oto trzy nowości zaprezentowane w Kielcach na KIDS’ TIME 2020, jednych z największych targów branży dziecięcej na świecie. 70
  • E(x)plory, czyli edukacja, nauka i innowacje 23 lut 2020, 20:00 X Kongres E(x)plory odbędzie się we Wrocławiu 12 i 13 marca 2020 r. Towarzyszyć mu będzie Regionalny Festiwal Naukowy E(x)plory. Gospodarzem wydarzeń będzie Wrocławski Park Technologiczny. 72
  • Czas na Poznań 23 lut 2020, 20:00 Po sukcesie w Warszawie i Krakowie przyszedł czas na Poznań. HM Inwest SA rozbudowuje ofertę deweloperską o kolejne inwestycje. 74
  • Król oszustów 23 lut 2020, 20:00 W Paryżu trwa proces Gilberta Chikli, który zarobił 50 mln euro, podszywając się pod ministra obrony Francji i wyłudzając od miliarderów pieniądze na rzekome tajne operacje. 78
  • Plan, który nie był na serio 23 lut 2020, 20:00 74-letni Wolfgang Ischinger to najbardziej wytrawny współczesny niemiecki dyplomata. Niegdyś zastępca i prawa ręka „zielonego” szefa dyplomacji Joschki Fischera, potem ambasador w Waszyngtonie i Londynie. Trzy lata temu tygodnik „The... 81
  • Władca marionetek wkracza do akcji 23 lut 2020, 20:00 Miliarder Michael Bloomberg właśnie przeprowadza największy eksperyment w historii demokracji. Sprawdza, czy da się kupić prezydenturę Stanów Zjednoczonych. 82
  • Pościg nauki za fantazją 23 lut 2020, 20:00 Science fiction było inspiracją dla wielu pokoleń naukowców – mówi wybitny amerykański uczony Michio Kaku i zapowiada konieczną emigrację na Marsa, która jest „Planem B dla Ziemi”. 84
  • Odcienie purpury 23 lut 2020, 20:00 Niereligijni reżyserzy zaglądają za zamknięte bramy Watykanu. Nie tylko po to, aby skrytykować współczesny Kościół. Także w poszukiwaniu duchowego przywództwa. 88
  • Papieskie tango 23 lut 2020, 20:00 Nie przyciągnęła mnie do „Dwóch papieży” religia. Chciałem przypomnieć o sile dialogu. W czasach podziałów sportretować człowieka, który potrafi powiedzieć: „Nie zgadzam się z niczym, co powiedziałeś, ale kto wie, może masz rację!” – mówi Fernando Meirelles, reżyser „Dwóch... 91
  • Wydarzenie 23 lut 2020, 20:00 Dyplom idealny Spektakle dyplomowe są zapowiedzią przyszłych talentów aktorskich, coraz częściej też – to właśnie przypadek „Przybysza” w Akademii Teatralnej – udają się o wiele bardziej od regularnych przedstawień w... 94
  • Film 23 lut 2020, 20:00 Przemoc na ulicach Paryża T u nie ma jednej zmyślonej historii – mówi mi Ladj Ly. Syn przybyszów z Mali wychował się i do dzisiaj mieszka w imigranckich podmiejskich blokach. Jako chłopak sięgnął po kamerę, żeby rejestrować... 95
  • Muzyka 23 lut 2020, 20:00 Fortepian i dziewczyna Agnes Obel fascynuje nieoczywistymi rozwiązaniami kompozycyjnymi, perfekcyjnie buduje przestrzeń nagrań i sięga po rzadkie w muzyce rozrywkowej instrumentarium. Jest ulubienicą świata reklamy, ale i jednym z... 96
  • Książka. 23 lut 2020, 20:00 Kawa i wojna Gdyby Nowa Powieść Dave’a Eggersa była fikcją, potraktowalibyśmy ją jak kolejną sprawnie napisaną książkę o amerykańskim sukcesie. Ale ona jest oparta na prawdziwych zdarzeniach. Jej bohater to potomek jemeńskich... 98
  • Kalejdoskop 23 lut 2020, 20:00 Komiks Między wojną a małżeństwem Choć zwykło się uważać, że to scenarzysta Stan Lee położył podwaliny pod przyszłą potęgę wydawnictwa Marvel Comics, bez genialnego rysownika Jacka Kirby’ego firma nigdy nie wysunęłaby się... 99
  • Pandora Konserwowa 23 lut 2020, 20:00 N ie miałem niczego do czytania. Znacie to uczucie? Wodzicie wzrokiem po grzbietach książek w swojej bibliotece i każda znana aż za dobrze, na żadną nie ma się ochoty. Wszystkie kryminały ze znanymi aż do bólu przebiegami akcji i... 100
  • Fejkowe bobasy 23 lut 2020, 20:00 Liliana pojawiła się na świecie 6 marca 2019 r. Miała 52 cm i ważyła niecałe 3 kg. Od tamtej pory nie urosła. Liliana jest lalką. 102
  • Żmuda Trzebiatowska: Spotkania z Żuławskim nigdy nie zapomnę 23 lut 2020, 20:00 Zaraz po szkole teatralnej dostałam telefon z mojej pierwszej agencji aktorskiej. Chciał się ze mną spotkać Andrzej Żuławski. Ten Żuławski. Aż mnie dreszcze przeszyły. 108
  • Żelaźni polecą z PKN ORLEN 23 lut 2020, 20:00 Do ORLEN Team dołącza jedna z czołowych światowych formacji akrobacji samolotowej – Grupa Akrobacyjna Żelazny. Legendarna polska grupa słynie z wykonywania najtrudniejszych i najbardziej widowiskowych ewolucji w powietrzu. W ramach dwuletniej umowy lotnicy m.in. polecą na... 110
  • Śledzik po kołobrzesku 23 lut 2020, 20:00 Nadchodzi czas postu, a skoro post, to i śledź w menu. Wśród potraw śledziowych na uwagę zasługuje śledź po kołobrzesku, potrawa tradycyjna, znana w Kołobrzegu już od wieków. 112
  • 4 kroki do sukcesu finansowego 23 lut 2020, 20:00 Tylko wiedząc, czego naprawdę chcemy, jesteśmy w stanie to osiągnąć. 113
  • Zrób sobie… Lichocką 23 lut 2020, 20:00 Drogie dzieci, dziś ciocia Joasia pokaże, co można robić środkowym paluszkiem. 114

ZKDP - Nakład kontrolowany