Papieskie tango

Papieskie tango

Anthony Hopkins i Jonathan Pryce w filmie „Dwóch papieży”
Anthony Hopkins i Jonathan Pryce w filmie „Dwóch papieży” / Źródło: Netflix
Nie przyciągnęła mnie do „Dwóch papieży” religia. Chciałem przypomnieć o sile dialogu. W czasach podziałów sportretować człowieka, który potrafi powiedzieć: „Nie zgadzam się z niczym, co powiedziałeś, ale kto wie, może masz rację!” – mówi Fernando Meirelles, reżyser „Dwóch papieży”.

Pamięta pan pogrzeb Jana Pawła II?

Oczywiście. Przygotowując „Dwóch papieży” obejrzałem godziny archiwalnych nagrań. Na pogrzebie oprócz prawie 4 milionów wiernych zjawili się wszyscy liczący się politycy: Clinton, Bush, Chirac, Berlusconi, koronowane głowy i książęta. No i ten moment: podmuch wiatru zamyka leżące na trumnie Pismo Święte, symbolicznie kończąc pontyfikat. Nie da się ukryć, nawet na niewierzących musiało to zrobić ogromne wrażenie. Także dlatego zacząłem od tego obrazu film. Jesteśmy dzisiaj zagubieni, więc interesował mnie wpływ, jaki jednostka może mieć na tysiące innych ludzi. Jan Paweł II zostawił po sobie legendę, z którą musiał zmierzyć się jego następca. Wielu obserwatorów Benedykt XVI zawiódł. A przecież Joseph Ratzinger po prostu reprezentował zupełnie inny rodzaj przywództwa i nie można go w ten sposób porównywać do Karola Wojtyły.

Zanim jednak doszło do wyboru papieża, a potem kolejnego, oczywiście, odbyło się konklawe. W „Dwóch papieżach” pokazuje pan szczegóły całej procedury.

I to wiernie! Mieliśmy dostęp do wielu konsultantów, do dziś zresztą pracujących w Watykanie. Dokładnie wiedzą, co dzieje się przed pojawieniem się białego dym, jak ta machina działa i jakie są jej poszczególne trybiki. Wszystko jest tam niesamowicie sformalizowane. Każde słowo, każdy gest mają ogromne znaczenie, podobnie jak konkretne miejsca, czynności, przedmioty.

Z jednej strony pokazuje pan tajemnicze obrzędy, a z drugiej – ludzi. Papieża Benedykta i papieża Franciszka, jakich nie znamy.

Chciałem ich zaprezentować z najbardziej intymnej strony, jak to tylko możliwe. Intymnej, a więc ludzkiej, osobistej, codziennej. Każdy fragment ich rozmów brzmi jakbyśmy podsłuchiwali starych znajomych dyskutujących przy partyjce szachów na ławce w parku, choć to przecież najwyżsi kościelni hierarchowie. Zupełnie nie brzmią, jakby pisali homilie, czy głosili przesłanie do narodów. Gigantyczna w tym zasługa aktorów – Tony’ego Hopkinsa i Jonathana Pryce’a – bez ich umiejętności i zaangażowania film byłby skończenie nudny, jestem pewien! Nie da się przecież słuchać tylu dialogów, do tego dialogów o stanie Kościoła, jeśli aktorzy nie wynoszą tych rozmów do rangi sztuki. A tak jest w naszym przypadku. Bez wątpienia.

Aby ożywić rozmowy posługuje się pan narzędziem, którego nie kojarzymy z osobami poważnymi, piastującymi kluczowe stanowiska. W „Dwóch papieżach” tytułowi bohaterowie żartują! Również z siebie samych i siebie nawzajem.

Oczywiście. Żart, muzyka rozrywkowa, której również byśmy zupełnie nie łączyli z papieżami, tutaj sprawdzają się znakomicie. Beatlesi, Abba i „Dancing queen” pozwalają zmniejszyć dystans do tych postaci. Zwykłemu człowiekowi: widzowi, wiernemu, trudno jest odnieść się osobiście do dogmatów, nauk kościoła, tajemnic wiary. Ale „Dancing queen” znają wszyscy i nagle nawet papież staje się bliski, namacalny.

Jestem ciekawa, jak do tych pomysłów odnieśli się aktorzy: Anthony Hopkins i Jonathan Pryce.

Jedyną wskazówką, której im udzieliłem było, żeby nie próbowali wchodzić w buty swoich bohaterów i nie formułowali jakichś wzniosłych oświadczeń o sobie i swojej wierze. Poza tym dałem im wolną rękę. Tony i Jonathan doskonale wiedzą, co i jak mają robić. Myślę, że potraktowali to jako ciekawe, niecodzienne wyzwanie. Każdy z nich przygotowywał się do swojego zadania zupełnie inaczej. Tony jest niezwykle skupiony, potrzebuje dosłownie chwili, żeby znaleźć się głęboko w roli. Nie miał wiele czasu na przygotowanie, ale bardzo skrupulatnie przestudiował scenariusz. Każde zdanie, każde słowo. Codziennie dostawałem od niego maile z pytaniami lub poprawkami, nawet merytorycznymi! Czasami pisał o rytmie zdania, czasami proponował inne słowo. Jest piekielnie inteligentny i taktowny, ma przemyślany każdy najdrobniejszy gest. Kiedy kręciliśmy scenę w ogrodzie, założył sobie wcześniej, że w określonym momencie odwróci się i pozdrowi ogrodnika. Kiedy na planie rzeczywiście to zrobił, czuło się niezwykłą kontrolę, ciężar czegoś tak prostego jak zwykłe pozdrowienie. Tylko Tony tak potrafi.

Nazywa pan Anthony’ego Hopkinsa „Tonym”?

Kiedy tylko się poznaliśmy, prosił, by mówić do niego „Tony”. „Anthony” brzmi zimno, trochę przerażająco, jakbyśmy wciąż oglądali „Milczenie owiec”! A jeśli ktoś zwracając się do niego dodaje jeszcze tytuł „Sir”, widać niemalże, jak Tony dostaje gęsiej skórki. On wciąż skraca dystans.

Jak wyglądała droga Jonathana Pryce’a do zrozumienia swojego bohatera – papieża Franciszka?

Jonathan jest trochę jak Jorge Bergoglio. Szybko chodzi, ma tysiąc pomysłów na minutę. Ściska dłoń wielu osobom, uśmiecha się, jest bardzo ciepły i przyjacielski. Jest energiczny i najbardziej lubi improwizację. Tony i Jonathan to dwie zupełnie inne wizje aktorstwa. Tony uważnie kontroluje, co robi. Jonathan przeciwnie – głównie reaguje na to, co podrzuca mu partner. Jest jak muzyk jazzowy w porównaniu do klasycznie wykształconego Tony’ego. Jednak razem świetnie się dopełniają i współgrają.

Opinia publiczna ma chyba podobny obraz papieża Benedykta i Franciszka. Jeden to teoretyk zamknięty w bibliotece nad zakurzonymi zwojami, drugi to ktoś, kto prosto z mszy pójdzie tańczyć tango. Takimi też pokazuje ich pan w swoim filmie.

Takie było założenie. Papież Benedykt nigdy nie był moim ulubieńcem. Razem z ekipą wykonaliśmy jednak swoją pracę. Rozmawialiśmy z kościelnymi hierarchami, ale i z osobami świeckimi, które miały do niego dostęp na co dzień. Okazało się, że cieszy się on ogromnym szacunkiem, jest uznawany za jednego z najbardziej światłych i najlepiej przygotowanych naukowców. Skromny, nieśmiały i wrażliwy. A kiedyś myślałem, że jest arogantem! Mam wrażenie, że obu postaciom oddaliśmy sprawiedliwość.

Myśli pan, że papież Franciszek zobaczy film? Oceni go pozytywnie?

Mam nadzieję! Myślę, że byłby zaskoczony do jak wielu bliskich mu miejsc i osób udało nam się dotrzeć. Kręciliśmy w Buenos Aires. Znaleźliśmy miejsca, gdzie Bergoglio bywał, zaprosiliśmy nawet do udziału w filmie fryzjera, który strzygł go przez lata, miesiąc w miesiąc! Byliśmy w jego seminarium duchownym, nawet w kościele i konfesjonale, w którym zdał sobie sprawę z własnego powołania.

Z oczywistych względów nie kręciliście jednak w Kaplicy Sykstyńskiej.

Nie. Ale zbudowaliśmy ją w studiu filmowym Cinecittá na przedmieściach Rzymu. Dostaliśmy jednak pozwolenie, żeby spokojnie wszystko pooglądać, bez tłumu turystów wokół. Mieliśmy też okazję wejść na chwilę do słynnego „Pokoju Łez”. To pomieszczenie obok Kaplicy Sykstyńskiej, do którego papież udaje się zaraz po swoim wyborze. Nazwa bierze się od silnych emocji świeżo wybranych papieży, dla których to często jedyna chwila wytchnienia i samotności przez rozpoczęciem nowych, trudnych obowiązków. Byłem tam ja, nasz scenograf i operator. Mogliśmy wziąć ze sobą telefony, więc jak szaleni robiliśmy zdjęcia. Scenograf wszystko szybko zmierzył. Pozostałe miejsca, w których kręciliśmy, znajdują się w okolicach Rzymu, ale nie należą do Watykanu. Watykan niespecjalnie chce być kojarzony z kinem. Wysłali nam sporo materiałów wizualnych, ale to tyle. Nie dziwię się. Wielu twórców przede mną próbowało ich namówić na współpracę, zawsze bezskutecznie.

Trudna współpraca jest chyba panu nieobca. Piętnaście lat temu pana film „Miasto Boga” okazał się „czarnym koniem” Oscarów, a w jego dystrybucję na terenie Stanów, która zapewniła tytułowi rozpoznawalność, zaangażowany był Harvey Weinstein i jego firma Miramax.

„Miasto Boga” było filmem niezależnym. Ale rzeczywiście Miramax miał mieć duży udział w finansowaniu. Z jakiegoś powodu, którego do tej pory nie poznałem, na dwa miesiące przed rozpoczęciem zdjęć, Weinstein się wycofał. Musiałem się mocno postarać, żeby skończyć film własnymi środkami. Po montażu, kiedy ostateczna wersja była gotowa, zadzwoniłem do Harveya. Zgodził się film obejrzeć i ostatecznie go kupił. To był czas, kiedy wystartowaliśmy z premierą „Miasta Boga” w Brazylii. Producenci zgłosili go do Oscarów w kategorii filmu nieanglojęzycznego, ale przepadł, nie dostał żadnej nominacji. Jednak Harvey się uparł. Zorganizował całą kampanię, o której nie miałem zielonego pojęcia, bo zajmowałem się już wtedy kolejnym filmem, „Wiernym ogrodnikiem” z Ralphem Fiennesem i Rachel Weisz. Nagle dostałem wiadomość, że „Miasto Boga” dostało aż cztery nominacje. Jestem mu za to bardzo wdzięczny.

Wspominał pan, że chociaż tytuł pana filmu brzmi „Dwóch papieży”, to wcale nie jest obraz dla miłośników kościelnej hierarchii, katolików czy wyznawców jakiejkolwiek wiary. Dla kogo zatem?

Chciałbym, aby był dla wszystkich. By przypomniał o sile dialogu. Jesteśmy dziś bardzo podzieleni. Stany Zjednoczone nie mogą dojść o porozumienia w sprawie własnego prezydenta. Wielka Brytania kłóci się o brexit. To samo dotyczy mojej rodzinnej Brazylii czy Polski. Nie lubimy słuchać drugiej strony, nie poświęcamy jej wystarczająco dużo czasu i uwagi. Jest taka scena w „Dwóch papieżach”, w której papież Benedykt mówi do Franciszka: „Nie zgadzam się z niczym, co w tej chwili powiedziałeś, ale kto wie, może masz rację!”. To jest właśnie tolerancja i zrozumienie. Dwóch ludzi może się nie lubić, ale nie mogą pozostawać ślepi na siłę własnych argumentów. Powinni też dopuścić myśl, że może po prostu się mylą. Jednak aby się do tego przyznać, potrzeba wielkich ludzi. Niekoniecznie papieży.

Fernando Meirelles – ur. w 1955 r. brazylijski reżyser i scenarzysta. Dla kina porzucił architektur i pracę w reklamie. Zrobił m.in. „Masta Boga”, „Wiernego Ogrodnika” i „Miasta ślepców”. Dla Netfliksa zrealizował „Dwóch papieży”.

Okładka tygodnika WPROST: 9/2020
Artykuł został opublikowany w 9/2020 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 9/2020 (1925)

  • Dwie twarze Kościoła 23 lut 2020, 20:00 To nie jest tekst antykościelny. Jego autorem jest Radosław Gruca, (s. 16) autor jednej z najgłośniejszych w Polsce książek o pedofilii wśród duchownych („Hipokryzja. Pedofilia wśród księży i układ, który ją kryje”). Sam o sobie w jednym z wywiadów mówił: „Jestem wierzący i... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 23 lut 2020, 20:00 Obóz Zjednoczonej Prawicy ostatnie posiedzenie Sejmu może uznać za prawdziwą katastrofę. Bo posłanka Joanna Lichocka swoim wystawionym palcem przyprawiła swoich kolegów o palpitację serca. Podobnie ministrowie konstytucyjni: zdrowia (Krzysztof Szumowski) i finansów (Tadeusz... 6
  • 7 dni dookoła świata 23 lut 2020, 20:00 Brazylia Pomnik Pelego W żyjącym ostatnio karnawałem i sambą Rio de Janeiro odbyła się ważna impreza: odsłonięto naturalnej wielkości pomnik Pelego. Brazylijczycy obchodzą bowiem w tym roku 50. rocznicę zdobycia przez Canarinhos... 8
  • Obraz tygodnia 23 lut 2020, 20:00 200 000 000 euro wydał Watykan na kamienicę w Londynie. Przynajmniej część tej sumy (według tygodnika „L’Espresso”) pochodzi z papieskiego funduszu charytatywnego zasilanego pieniędzmi, które wierni wpłacają na biednych Wygrana... 11
  • Historia o dwóch Zuziach 23 lut 2020, 20:00 Ciąg dalszy historii dziewczynek ściganych przez firmy windykacyjne i tego samego komornika za długi rodziców. 12
  • Nawrót rozterek prezydenta 23 lut 2020, 20:00 Ból głowy państwa wywołuje pytanie: czy oddać telewizji publicznej 2 mld zł, które bardziej przydałyby się pacjentom onkologii? 14
  • Pod lupą Watykanu 23 lut 2020, 20:00 Arcybiskup Sławoj Leszek Głódź znalazł się pod lupą wyznaczonego przez Watykan obserwatora, który ma przekazać Stolicy Apostolskiej raport na temat nieprawidłowości w diecezji gdańskiej – ustalił „Wprost”. 16
  • Znieważenie z recyklingu 23 lut 2020, 20:00 Jolanta Turczynowicz-Kieryłło: „Każda wolność ma swoje granice, a tą granicą jest godność drugiego człowieka. Nie można drugim ludziom robić krzywdy poprzez słowa, poprzez wyzwiska, poprzez gwizdy. To jest zupełnie co innego niż spór polityczny”. 23
  • Prezydencki gwiazdozbiór 23 lut 2020, 20:00 Chaos, wpadki, zaskakujące nominacje i kontrowersyjne wypowiedzi – to nie jest opis kampanii prezydenckiej opozycji tylko obozu Zjednoczonej Prawicy. Coś zgrzyta w machinie wyborczej PiS. 24
  • Wszyscy ludzie prezydentki 23 lut 2020, 20:00 Sztab Małgorzaty Kidawy-Błońskiej na razie działa jak dobrze naoliwiona maszyna wyborcza. Najważniejsze decyzje podejmują w nim ludzie Donalda Tuska: Sławomir Nowak i Igor Ostachowicz. 28
  • Czy Pan miłuje Prawo i Sprawiedliwość 23 lut 2020, 20:00 P an miłuje prawo i sprawiedliwość. Jeśli brzmi to choć trochę znajomo, to pewnie dlatego, że dokładnie taki werset psalmu pojawia się od czasu do czasu w kościołach – dziwnym zbiegiem okoliczności również w niektóre niedziele... 31
  • Kto się boi najbardziej 23 lut 2020, 20:00 Budapeszt – Warszawa: wspólna sprawa” – skandowałam sobie bezwiednie pod nosem hasło polskiej prawicy, stojąc wieczorem 3 grudnia 2018 r. na rogu ulic Nádor i Zrínyi. Pod siedzibą właśnie wyrzucanego ze stolicy Węgier Uniwersytetu... 32
  • Ranking najlepiej i najgorzej ubranych Polaków 23 lut 2020, 20:00 Warto czasami się przejrzeć w cudzych oczach – ta zasada dotyczy zwłaszcza ludzi, którzy żyją na świeczniku. Bo może się okazać, że oni sami podziwiają siebie w lustrze, za to inni widzą ich w krzywym zwierciadle. 33
  • Rodzice porywacze 23 lut 2020, 20:00 Porwanie rodzicielskie to czasem jedyny sposób, by nie stracić więzi z dzieckiem. W Polsce nie jest to sposób nielegalny. 42
  • Porno po polsku 23 lut 2020, 20:00 Polki bajerują przed sekskamerkami bogatych Niemców i Amerykanów. Polskie wytwórnie kręcą kilkaset filmów porno rocznie. Nasza branża erotyczna imponuje rozmiarami, ale i fantazją. 46
  • Hossa bessa 23 lut 2020, 20:00 Dom Dominiki Dominika Kulczyk, która od lat zajmuje pierwsze miejsce w naszym rankingu 50 najbogatszych Polek, kupiła właśnie obłędną rezydencję w Londynie za ok. 300 mln zł. Według brytyjskiego dziennika „The Telegraph” Kulczyk... 49
  • Wieś odpowiedzialna społecznie 23 lut 2020, 20:00 Szklanka zamiast butelki. Bambus zamiast słomki. Walka ze zmianami klimatu nie polega tylko na walce z plastikiem. Do gry weszli rolnicy, którzy mają swoje pomysły na to, jak być bardziej eko. 50
  • Jakość, nie ilość 23 lut 2020, 20:00 Albo będziemy produkować żywność wysokiej jakości, albo przegramy z zagraniczną konkurencją. Przy naszych słabych glebach i ograniczonym dostępie do wody to może być jedyna szansa dla polskiego rolnictwa – mówili uczestnicy debaty „Wprost” na temat ekologicznej... 52
  • Coraz więcej ekologicznej energii 23 lut 2020, 20:00 Kraków stawia na zielone. Dąży do samowystarczalności energetycznej spółek komunalnych i inwestuje w projekty eko. 54
  • Wspólna sprawa 23 lut 2020, 20:00 Zrównoważony rozwój to przede wszystkim kompleksowe podejście do wyzwań środowiskowych. A to wymaga czasu – tłumaczy Anna Borys-Karwacka z McDonald’s Polska. 55
  • Czas na rolniczą Dolinę Krzemową 23 lut 2020, 20:00 Zmiany klimatu to wyzwanie dla rolnictwa. Jeśli nie chcemy stanąć przed wizją głodu, czas szukać innowacyjnych rozwiązań – uważa Marek Różniak, twórca nowego Centrum Badawczo-Rozwojowego Agro-Środki-Technika-Technologia. 56
  • Razem dla klimatu 23 lut 2020, 20:00 Polska jest 10. partnerem handlowym Francji, wyprzedzając Japonię czy Rosję. Innowacje, nowe technologie i ochrona środowiska to kolejne obszary, w których może się wzmacniać polsko-francuska współpraca. 58
  • Ekożywność na fali 23 lut 2020, 20:00 Kupowanie produktów ekologicznych czy bio przestało być wyłącznie modą, a stało się rynkowym zjawiskiem, które coraz mocniej przybiera na sile. 60
  • Jedz na zdrowie 23 lut 2020, 20:00 Niech żywność będzie twoim lekarstwem, a lekarstwo twoją żywnością – zalecał Hipokrates. Oto trzy produkty, które nie tylko odżywiają, lecz także leczą. 64
  • Suplementy na miarę XXI wieku 23 lut 2020, 20:00 O niedoborach pokarmowych i ich niebezpiecznych konsekwencjach mówi się wiele. O suplementach również. Pytanie, jak wybrać te, które faktycznie pomogą zlikwidować niedobór? 66
  • Gwiazdy odpowiedzialności 23 lut 2020, 20:00 Są gwiazdy, którym ich znana twarz służy do zdobywania najlepszych stolików w restauracji i unikania mandatów. Ale są też takie, które swoją rozpoznawalność wolą przekuć w coś społecznie użytecznego. 68
  • Dziecko pod kontrolą 23 lut 2020, 20:00 Każdy rodzic chce, by dziecko było bezpieczne. Oto trzy nowości zaprezentowane w Kielcach na KIDS’ TIME 2020, jednych z największych targów branży dziecięcej na świecie. 70
  • E(x)plory, czyli edukacja, nauka i innowacje 23 lut 2020, 20:00 X Kongres E(x)plory odbędzie się we Wrocławiu 12 i 13 marca 2020 r. Towarzyszyć mu będzie Regionalny Festiwal Naukowy E(x)plory. Gospodarzem wydarzeń będzie Wrocławski Park Technologiczny. 72
  • Czas na Poznań 23 lut 2020, 20:00 Po sukcesie w Warszawie i Krakowie przyszedł czas na Poznań. HM Inwest SA rozbudowuje ofertę deweloperską o kolejne inwestycje. 74
  • Król oszustów 23 lut 2020, 20:00 W Paryżu trwa proces Gilberta Chikli, który zarobił 50 mln euro, podszywając się pod ministra obrony Francji i wyłudzając od miliarderów pieniądze na rzekome tajne operacje. 78
  • Plan, który nie był na serio 23 lut 2020, 20:00 74-letni Wolfgang Ischinger to najbardziej wytrawny współczesny niemiecki dyplomata. Niegdyś zastępca i prawa ręka „zielonego” szefa dyplomacji Joschki Fischera, potem ambasador w Waszyngtonie i Londynie. Trzy lata temu tygodnik „The... 81
  • Władca marionetek wkracza do akcji 23 lut 2020, 20:00 Miliarder Michael Bloomberg właśnie przeprowadza największy eksperyment w historii demokracji. Sprawdza, czy da się kupić prezydenturę Stanów Zjednoczonych. 82
  • Pościg nauki za fantazją 23 lut 2020, 20:00 Science fiction było inspiracją dla wielu pokoleń naukowców – mówi wybitny amerykański uczony Michio Kaku i zapowiada konieczną emigrację na Marsa, która jest „Planem B dla Ziemi”. 84
  • Odcienie purpury 23 lut 2020, 20:00 Niereligijni reżyserzy zaglądają za zamknięte bramy Watykanu. Nie tylko po to, aby skrytykować współczesny Kościół. Także w poszukiwaniu duchowego przywództwa. 88
  • Papieskie tango 23 lut 2020, 20:00 Nie przyciągnęła mnie do „Dwóch papieży” religia. Chciałem przypomnieć o sile dialogu. W czasach podziałów sportretować człowieka, który potrafi powiedzieć: „Nie zgadzam się z niczym, co powiedziałeś, ale kto wie, może masz rację!” – mówi Fernando Meirelles, reżyser „Dwóch... 91
  • Wydarzenie 23 lut 2020, 20:00 Dyplom idealny Spektakle dyplomowe są zapowiedzią przyszłych talentów aktorskich, coraz częściej też – to właśnie przypadek „Przybysza” w Akademii Teatralnej – udają się o wiele bardziej od regularnych przedstawień w... 94
  • Film 23 lut 2020, 20:00 Przemoc na ulicach Paryża T u nie ma jednej zmyślonej historii – mówi mi Ladj Ly. Syn przybyszów z Mali wychował się i do dzisiaj mieszka w imigranckich podmiejskich blokach. Jako chłopak sięgnął po kamerę, żeby rejestrować... 95
  • Muzyka 23 lut 2020, 20:00 Fortepian i dziewczyna Agnes Obel fascynuje nieoczywistymi rozwiązaniami kompozycyjnymi, perfekcyjnie buduje przestrzeń nagrań i sięga po rzadkie w muzyce rozrywkowej instrumentarium. Jest ulubienicą świata reklamy, ale i jednym z... 96
  • Książka. 23 lut 2020, 20:00 Kawa i wojna Gdyby Nowa Powieść Dave’a Eggersa była fikcją, potraktowalibyśmy ją jak kolejną sprawnie napisaną książkę o amerykańskim sukcesie. Ale ona jest oparta na prawdziwych zdarzeniach. Jej bohater to potomek jemeńskich... 98
  • Kalejdoskop 23 lut 2020, 20:00 Komiks Między wojną a małżeństwem Choć zwykło się uważać, że to scenarzysta Stan Lee położył podwaliny pod przyszłą potęgę wydawnictwa Marvel Comics, bez genialnego rysownika Jacka Kirby’ego firma nigdy nie wysunęłaby się... 99
  • Pandora Konserwowa 23 lut 2020, 20:00 N ie miałem niczego do czytania. Znacie to uczucie? Wodzicie wzrokiem po grzbietach książek w swojej bibliotece i każda znana aż za dobrze, na żadną nie ma się ochoty. Wszystkie kryminały ze znanymi aż do bólu przebiegami akcji i... 100
  • Fejkowe bobasy 23 lut 2020, 20:00 Liliana pojawiła się na świecie 6 marca 2019 r. Miała 52 cm i ważyła niecałe 3 kg. Od tamtej pory nie urosła. Liliana jest lalką. 102
  • Żmuda Trzebiatowska: Spotkania z Żuławskim nigdy nie zapomnę 23 lut 2020, 20:00 Zaraz po szkole teatralnej dostałam telefon z mojej pierwszej agencji aktorskiej. Chciał się ze mną spotkać Andrzej Żuławski. Ten Żuławski. Aż mnie dreszcze przeszyły. 108
  • Żelaźni polecą z PKN ORLEN 23 lut 2020, 20:00 Do ORLEN Team dołącza jedna z czołowych światowych formacji akrobacji samolotowej – Grupa Akrobacyjna Żelazny. Legendarna polska grupa słynie z wykonywania najtrudniejszych i najbardziej widowiskowych ewolucji w powietrzu. W ramach dwuletniej umowy lotnicy m.in. polecą na... 110
  • Śledzik po kołobrzesku 23 lut 2020, 20:00 Nadchodzi czas postu, a skoro post, to i śledź w menu. Wśród potraw śledziowych na uwagę zasługuje śledź po kołobrzesku, potrawa tradycyjna, znana w Kołobrzegu już od wieków. 112
  • 4 kroki do sukcesu finansowego 23 lut 2020, 20:00 Tylko wiedząc, czego naprawdę chcemy, jesteśmy w stanie to osiągnąć. 113
  • Zrób sobie… Lichocką 23 lut 2020, 20:00 Drogie dzieci, dziś ciocia Joasia pokaże, co można robić środkowym paluszkiem. 114

ZKDP - Nakład kontrolowany