Płać frankowiczu, bo cię stać - to absurd!

Płać frankowiczu, bo cię stać - to absurd!

Marek Belka
Marek Belka / Źródło: Newspix.pl / fot. Damian Burzykowski
Czy chcielibyśmy żyć w świecie, w którym sąd odmówiłby wydania wyroku, bo może on źle wpłynąć na sytuację pozwanego? A tak właśnie chcieliby ekonomiści w sprawach frankowiczów. Ciągle dziwi mnie jak kwestie, które w „przeciętnej” sprawie sądowej nie miałyby absolutnie żadnego znaczenia, w sprawach frankowych stają się elementem poważnej debaty publicznej na najwyższych szczeblach.

Ciekawe wnioski płyną z wywiadu udzielonego „Gazecie Prawnej” ostatnimi dniami przez prof. Marka Belkę. Ekonomista i były premier wypowiedział się w kontekście nadchodzącego rozwiązania kwestii frankowej przez Sąd Najwyższy – nie zostawiając suchej nitki na koronnym argumencie frankowiczów: dowolnym wyznaczaniu kursów przez banki.

Jednocześnie przyznał on, że kredyty walutowe były ryzykowne i nadzór powinien był w 2006 r. zakazać ich udzielania.

Z wywiadu dowiadujemy się też, że ostateczne rozwiązanie kwestii frankowej hamowane było m.in. z powodu… dobrej spłacalności portfela kredytów frankowych.

Banki nie powinny udzielać tych kredytów

Banki „były zaślepione walką o rynek” i „postąpiły źle, ryzykownie” – tak prof. Marek Belka skomentował hossę w kredytach frankowych w latach 2005-2008, przypominając, jak wypomniał to bankom stojąc na czele NBP.

Czytaj też:
Ważna wiadomość dla frankowiczów. Sąd Najwyższy uchylił rąbka tajemnicy

Faktycznie, produkt ten był w owych czasach bardzo korzystny dla kredytobiorców. Nikt zaciągający kredyt frankowy nie przypuszczał jednak, że jest to bomba z opóźnionym zapłonem.

Za to sektor bankowy wiedział o tym znakomicie – a przynajmniej powinien był wiedzieć.

Bomba ta przecież wybuchała wcześniej w innych miejscach świata (schemat udzielania masowo kredytów frankowych, a potem skokowy wzrost kursu franka i zadłużenia kredytobiorcy obserwowaliśmy już wcześniej w Australii i we Włoszech). Jak dotąd – pełna zgoda.

Unieważnianie umowy z uwagi na kursy rynkowe zbyt daleko idące?

Pomimo tego, wielu ekonomistów w publicznych wypowiedziach (nie wyłączając komentowanego przypadku prof. Belki) uznaje unieważnianie umów frankowych za zbyt daleko idące.

Czemu, skoro właśnie taka sankcja wynika z prawa Unii Europejskiej, odstraszającego celu dyrektywy 93/13?

Czemu, skoro właśnie to rozwiązanie ma uchronić nas w przyszłości przed podobnymi ekscesami bankowości?

Ekonomiści myślą w skali makro

Otóż ekonomiści zdają się patrzeć na skutki gospodarcze rozwiązania sprawy frankowej wyłącznie w skali makro i często ignorują argumenty prawne.

Do dyskursu prawnego wdziera się tutaj „osoba trzecia”, czyli złotówkowicz, wdzierają się też efekty, jakie spowoduje dla banków unieważnienie tych umów. Dla prawnika, dla sędziów Sądu Najwyższego, takie kwestie nie mają żadnego znaczenia.

Spróbujmy sobie wyobrazić co by się stało, gdyby było inaczej.

Wyobraźmy sobie, że sąd rozstrzygający o odszkodowaniu dla właściciela nieruchomości A od właściciela sąsiedniej nieruchomości B za zniszczenia spowodowane, np. zawaleniem się muru na granicy ich działek, mógłby odmówić zasądzenia odszkodowania… ponieważ byłoby to „niesprawiedliwe” w stosunku do właściciela innej sąsiedniej nieruchomości – C.

Nieruchomość C nie ucierpiała, ale przecież właściciel nieruchomości A będzie miał za pieniądze z odszkodowania nowiutkie budynki gospodarcze, będzie zatem finalnie w lepszej sytuacji niż właściciel nieruchomości C. Czy to byłoby sprawiedliwe? Oczywiście, byłoby absurdem, gdyby sąd z tego względu odmawiał odszkodowania właścicielowi nieruchomości B.

Czytaj też:
Rozwodzisz się i masz kredyt we frankach? O tym głośno się nie mówi

Inny przykład: przedsiębiorca A pozywa przedsiębiorcę B o niespłaconą fakturę. Towar wydany za potwierdzeniem, faktura podpisana przez odbiorcę, sprawa nie budzi żadnych wątpliwości. Czy chcielibyśmy żyć w świecie, w którym sąd odmówiłby wydania w takim wypadku wyroku zasądzającego z powodu tego, że może on źle wpłynąć na sytuację finansową pozwanego przedsiębiorcy B? Już widzę wzrost ilości niespłaconych zobowiązań po takim wyroku!

Stosujmy prawo… konsekwentnie

Warto więc pamiętać, że prawo nie kończy się na procesie o zapłatę czy unieważnienie umowy. Nie musimy odmawiać poszkodowanym prawa do sądu z powodu złych skutków, jakie może to wywrzeć na finansach naruszyciela.

Naruszyciel ma wiele instrumentów do obrony swoich interesów zgodnie z prawem.

Powtarzając za prof. Ewą Łętowską: „Rozmawiajmy o kształtowaniu zasad odpowiedzialności, o jej miarkowaniu, okolicznościach egzoneracyjnych, o ubezpieczeniach ryzyk i regresach, o technice repartycji strat, bo to jest realny problem. Nie należy go przesłaniać argumentem, że to pazerni poszkodowani – domagający się ochrony przed naruszającym prawo zachowaniem kontrahenta – są niemoralni. Bo wówczas rozgrzeszamy każdy hazard profesjonalisty nie liczącego się z ryzykiem prawnym”.

Kredyty się spłacają – więc w czym problem?

Tak samo dziwi obecność w wypowiedziach ekonomistów argumentu, że portfel kredytów frankowych jest jednym z lepiej spłacanych – więc jest szansa, że problem rozwiąże się sam.

Cytując za prof. Markiem Belką: „Byliśmy, jak myślę, uspokojeni faktem, że te kredyty były najlepiej spłacane. Zresztą do dziś są znakomicie spłacane. Tak naprawdę one nie grożą kredytobiorcom, mówię o generalnej tendencji, żadnymi problemami. W gruncie rzeczy uznawaliśmy, pewno błędnie, że nic się nie stanie, jak te kredyty zostaną spłacone. Brali te kredyty na ogół ludzie zamożniejsi, w międzyczasie ich płace wzrosły dwukrotnie, statystycznie rzecz biorąc”.

Rozumiem, że ekonomista zwraca uwagę na skalę makro i skutki zapadłych orzeczeń – jednak prawo patrzy na przyczyny i nie może zgodzić się na takie rozwiązanie.

Sąd nie może odmówić wymierzenia sprawiedliwości tylko dlatego, że poszkodowanego stać na znoszenie niesprawiedliwości.

Oczywistym jest też, że spłata kredytów może nie rozwiązać problemu. Masa kredytobiorców pozywa bank już po całkowitej spłacie kredytu.

Rzadko spotyka się, aby polityka tak głęboko ingerowała w problem prawny. Ciągle dziwi mnie jak kwestie, które w „przeciętnej” sprawie sądowej nie miałyby absolutnie żadnego znaczenia, w sprawach frankowych stają się elementem poważnej debaty publicznej na najwyższych szczeblach.

Jak dotąd główny nurt w orzecznictwie opiera się „nieprawniczym” argumentom. Największy test odporności czeka jednak wymiar sprawiedliwości w tym miesiącu. Konkretnie w dniach 13 i 15 kwietnia.

Czytaj też:
Idzie wiosna frankowiczów. „W kwietniu ostateczny finał kwestii frankowej”


Magdalena Pledziewicz. Radca prawny. Prawo na UMK w Toruniu ukończyła w roku 2011, od 2015 r. wpisana na listę radców prawnych przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Toruniu pod nr Tr-1079. Od 2016 r. zajmuje się sprawami związanymi z rynkiem finansowym ze szczególnym uwzględnieniem ochrony praw konsumenta w sporach z instytucjami finansowymi. W latach 2019-2020 ekspert zewnętrzny w biurze Rzecznika Finansowego. Właścicielka Pledziewicz Kancelarii w Toruniu.
Artykuł został opublikowany w 14/2021 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 4

Spis treści tygodnika Wprost nr 14/2021 (1979)

  • Niedyskrecje parlamentarne 6 kwi 2021, 7:12 W Europarlamencie zebrała się grupa posłów Zjednoczonej Prawicy, którzy są niezależni finansowo, zatem bardziej skłonni do mówienia, co naprawdę myślą. A przy okazji dosyć niechętni premierowi. Im spotkanie Morawieckiego z Orbanem i Salvinim niezbyt przypadło do gustu –... 14
  • Koalicja puszcza w szwach 8 kwi 2021, 16:06 W marcu było ciśnienie na usunięcie Zbigniewa Ziobry z rządu, teraz Jarosław Kaczyński postanowił go pogonić do pracy. W stosunku do Jarosława Gowina prezes PiS nie zmienił zdania, a nawet po ostatnich głosowaniach w Sejmie zaostrzył swoją retorykę i utwierdził się w decyzji,... 24
  • Pułapki czekające na opozycję 3 kwi 2021, 9:01 Rokowania dla opozycji po ewentualnym przejęciu władzy z rąk PiS wcale nie są optymistyczne. Na tyle, że rząd złożony z polityków KO, Polski 2050 czy Lewicy może nie dotrwać do kolejnych wyborów. Dlaczego? Są trzy główne przeszkody. 29
  • Majster zarobi więcej niż minister? 9 kwi 2021, 8:13 Mijają właśnie trzy lata, od kiedy prezes PiS Jarosław Kaczyński przekonywał, że nieważne ile powinien zarabiać parlamentarzysta – ważne, żeby mniej, bo „głos ludu, głosem Boga”. Obecny wicepremier autorytarnie zdecydował wtedy o obniżeniu poselskich uposażeń o 20 proc.... 39
  • Bezmyślność i nienawiść 8 kwi 2021, 12:45 Istnieją sytuacje o których się mówi, że wołają o pomstę do nieba. Z taką oto sytuacją mamy do czynienia za sprawą sędzi Trybunału Konstytucyjnego, byłej polityczki PiS, Krystyny Pawłowicz. Co uczyniła Pawłowicz? Ujawniła tożsamość 10-letniego dziecka, gdyż oburzyło ją to, że... 55
  • Bóg data 9 kwi 2021, 11:11 A co, jeśli twój wolny wybór to złudzenie? Co, jeśli decyzje zostały podjęte na długo, zanim zacząłeś się zastanawiać nad opcjami? Co, jeśli coś obserwuje i kontroluje twoją rzeczywistość? Powiem ci: nic. Nie masz na to żadnego wpływu. 62
  • Jak zmienia się Facebook 8 kwi 2021, 19:16 Facebook ma władzę zbliżoną w pewnych analogiach do wojska. Może nawet obalić cywilny rząd – choć nie z pomocą broni, a informacji, dezinformacji i kierowania ich w odpowiednim momencie do właściwych osób. Zbliża się starcie, które ustali, kto tak naprawdę będzie miał większą... 76
  • Odchudzanie to maraton 3 kwi 2021, 15:48 Hashimoto, insulinooporność, cukrzyca, wszystkie inne choroby, którymi panie się tłumaczą – powstały z jakiegoś powodu. Jeżeli rzeczywiście z którymś z tych zaburzeń mamy do czynienia, tym bardziej trzeba wziąć się za ćwiczenia i to uregulować – mówi Krzysztof Ferenc. Trener... 106
  • Z pamiętnika sceptyka 6 kwi 2021, 8:11 Ej, co się dzieje? System zablokowany. Wszyscy chcą szczepionki. Nie mogę się dostać. Czemu Hołowni się udało, a mi nie? Czemu zaszczepili nauczycieli, a mnie nie? Czemu ci, którzy się zapisali w styczniu mają być szybciej szczepieni? Ja też chcę szczepionki! 121
  • Płać frankowiczu, bo cię stać - to absurd! 7 kwi 2021, 14:06 Czy chcielibyśmy żyć w świecie, w którym sąd odmówiłby wydania wyroku, bo może on źle wpłynąć na sytuację pozwanego? A tak właśnie chcieliby ekonomiści w sprawach frankowiczów. Ciągle dziwi mnie jak kwestie, które w „przeciętnej” sprawie sądowej nie miałyby absolutnie żadnego... 127
  • Apartament jak sala koncertowa czy kinowa 9 kwi 2021, 15:00 ZŁOTA 44 nawiązuje współpracę z marką Bang & Olufsen i wyposaża apartament pokazowy w światowej jakości sprzęt audio/wideo. 137
  • Poważne kłopoty Macrona 6 kwi 2021, 9:38 Afera z tajnymi restauracjami dla francuskiej elity, w których nie obowiązują pandemiczne restrykcje, może zatopić polityczną karierę prezydenta Emmanuela Macrona. 145
  • To prawie cud 5 kwi 2021, 16:57 Lekarz, który przez kilka tygodni był podłączony do ECMO, wyszedł ze szpitala na własnych nogach, a dziś znów pracuje na oddziale covidowym. – Gdy udaje się uratować osobę z najcięższym przebiegiem COVID-19, to tak, jakby człowiek uratował samego siebie – prof. Piotr Suwalski,... 153
  • Sprowadźmy Antychrysta 6 kwi 2021, 12:31 Kto tu jest złem wcielonym? Raper i artyści bawiący się butami czy Konferencja Episkopatu, która swoimi działaniami utrudnia pomoc dzieciom chcącym odebrać sobie życie? Wydarzenia z USA zaskakująco nie odbiegają od nastrojów nad Wisłą. 164
  • Jak śpiewać w maseczce 4 kwi 2021, 11:32 Z wypowiedzi ministra kultury wynika, że jest człowiekiem odważnym i śmiałym w ferowaniu sądów. Ale skoro teraz milczy, mam poczucie, że jesteśmy pozostawieni sami sobie – mówi Jacek Jekiel. Wiceprezes Stowarzyszenia Dyrektorów Teatrów i dyrektor Opery na Zamku w Szczecinie w... 171
  • Człowiek (literackiego) sukcesu 6 kwi 2021, 14:09 Był w latach 30. XX wieku najpopularniejszym polskim pisarzem – wydał kilkanaście powieści, które publikowano w odcinkach w gazetach i przenoszono na ekran kinowy. Tadeusz Dołęga-Mostowicz był mistrzem prozy rozrywkowej, co dało mu popularność i bogactwo, ale też słabo... 189
  • Swojak 9 kwi 2021, 13:34 Żeby była jasność: nie mam nic przeciwko Krzysztofowi Krawczykowi i wszystkie znaki na niebie i ziemi wskazują na to, że dobry „z kościami” z niego był chłop, dusza człowiek i potrafił ten naród poderwać do tańca. Ok. Na szczęście mogę docenić i iść słuchać swoich rzeczy,... 200