Franczyzowy front

Franczyzowy front

Żabka, franczyza (zdj. ilustracyjne)
Żabka, franczyza (zdj. ilustracyjne) / Źródło: mat.prasowe
Uruchomienie własnego biznesu to sposób na to, by stać się swoim własnym pracodawcą. Jednak zwłaszcza teraz może być ryzykowne. Swego rodzaju parasol ochronny oferują sieci franczyzowe, jak jednak pokazała rzeczywistość, franczyza nie daje 100 proc. gwarancji na sukces.

Stwierdzenie, że pandemia dotknęła każdy sektor gospodarki, po roku zmagań z koronakryzysem to truizm. Tyle tylko, że są branże, którym udało się uniknąć problemów związanych z wprowadzanymi co rusz lockdownami i obostrzeniami. Inne natomiast od marca 2020 r. cały czas walczą o przetrwanie – nierzadko wbrew prawu, co wiemy z medialnych doniesień z ostatnich miesięcy.

Ze skutkami COVID-19 zmagają się zarówno małe przedsiębiorstwa, jak i ogromne sieci, a także franczyzy. Właśnie w tym ostatnim przypadku kwestia dawania odporu kryzysowi jest skomplikowana: umowy z franczyzodawcami są podpisywane na długie lata, w trakcie zawirowań w gospodarce mało kto może chcieć rzucać się na – pośrednio – własny biznes, do tego dochodzą kwestie najmu, także w galeriach. Według – zaznaczmy: bardzo ogólnych – szacunków Polskiej Organizacji Franczyzodawców i branżowego portalu franchising.pl w 2020 r. działało w Polsce ponad 1,3 tys. sieci franczyzowych i ponad 83 tys. franczyzobiorców. Z czego 80-85 proc. pod markami krajowymi, a tylko co piąty był marką zagraniczną.

Koronakryzys rozdawał ciosy nierówno

Liczba nowych franczyz jeszcze do niedawna z roku na rok dynamicznie rosła. Podczas gdy w 2015 r. jednostek franczyzowych było w Polsce około 68 tys., w 2018 r. – już ponad 79 tys. Można się domyślać, że gdyby nie koronakryzys, ponownie można byłoby mówić o wzroście. Brakuje jednak teraz dokładnych danych, jak i czy franczyza w Polsce wyszła obronną ręką z kryzysu. Do dyspozycji pozostają szczątkowe dane. Nie jest jednak tak, że COVID-19 całkowicie wygasił zainteresowanie franczyzą czy ostro wyhamował rozwój tego sektora.

Wszystko zależy od tego, na którą z gałęzi franczyzy się spojrzy: bezsprzecznie najbardziej ucierpiały te w gastronomii (choć nie wszystkie), sektorze odzieżowym i branży fitness. W ich przypadku lockdowny sprawiły – zwłaszcza w przypadku restauracji i siłowni – że te biznesy stały się nierentowne, a marki odzieżowe ledwie wiązały koniec z końcem. Na drugim biegunie są franczyzy sprzedające artykuły spożywcze, usługi dla klientów indywidualnych (w Polsce franczyzami są punkty takich gigantów jak PKO BP czy PZU) czy artykuły przemysłowe, a także te pośrednie, jak Orlen.

– Przed pandemią ze względu na niskie marże mało kto rekomendował, by inwestować w sklepy spożywcze. Tymczasem ten biznes okazał się odporny na wstrząsy i od ubiegłego roku skala przechodzenia właśnie do tego segmentu rynku jest ogromna. Gastronomia cierpi, a jedyne biznesy gastronomiczne, które radzą sobie nie najgorzej, to te, które w jakiś sposób na dobre zagościły w ogólnej świadomości jako biznesy na dowóz: a więc pizzerie i sushi. Nieźle radzą sobie też sklepy handlujące artykułami budowlanymi. Gorzej – przede wszystkim z powodu decyzji administracyjnych o zamknięciu – sklepy z odzieżą. Podobnie branża fitness – tak aktualną sytuację na rynku ocenia Arkadiusz Słodkowski, członek zarządu Polskiej Organizacji Franczyzodawców.

Dobrze obrazują to dane Głównego Urzędu Statystycznego ze stycznia 2021 r. w porównaniu z analogicznym okresem sprzed pandemii. Podmioty handlujące tekstyliami, odzieżą i obuwiem zanotowały spadek sprzedaży detalicznej o 40,8 proc. (w styczniu 2020 r. był to wzrost o 10,5 proc.).

Wzrost odnotowano np. tam, gdzie handlowano meblami, RTV czy AGD (o 7,1 proc.). Branża odzieżowa, choć przeniesiona do sieci, traci przede wszystkim na zamknięciu galerii handlowych, w których funkcjonują też takie sieci franczyzowe jak Vistula, Wólczanka, Diverse albo Bytom. Głośno było o problemach Gatty, a konkretnie jej właściciela, firmy Ferax.

Cyfryzacja i korzyści z lockdownu

Kryzys wymusił na biznesie podjęcie pewnych kroków unowocześniających, bez których zostałby w tyle. Słodkowski ocenia, że wiele biznesów franczyzowych czeka teraz to, co w 2008 r. spotkało banki po pęknięciu bańki na rynku mieszkaniowym: muszą przebudować swoje modele działania, w tym konstrukcję opłat i umów, by lepiej i sprawniej reagować na bieżące potrzeby rynku. Zaznacza, że wiele zyskują te biznesy, które jeszcze przed pandemią lub w jej trakcie postawiły na cyfryzację oraz odświeżyły swoje rozwiązania e-commerce.

W ten trend cyfrowy wpisało się Bricomarché (sieć z produktami do domu i ogrodu, zarządzana przez Grupę Muszkieterów, koncept franczyzy z Francji), ponieważ już w 2019 r. wystartowała ze sprzedażą online (a to w dobie pandemii atut) i z Bricomatami (automaty paczkowe). Ponadto w 2019 r. otworzyła osiem supermarketów i sześć składów budowlanych (było jedno zamknięcie sklepu), wynik za 2020 rok jest porównywalny: pod marką Bricomarché otworzono dziewięć supermarketów i jeden przyłączono na zasadach partnerstwa (zamknięto jedną placówkę), a w pierwszym kwartale 2021 r. otworzono jeden sklep. Do końca bieżącego roku sieć planuje uruchomić jeszcze kilkanaście placówek pod swoim szyldem.

Bricomarché, jak i inne sklepy budowlane, to cichy zwycięzca pandemicznej zawieruchy. Polki i Polacy w 2020 r., w trakcie lockdownów po prostu masowo decydowali się na remonty, zajęli się ogrodami. – Nie mając możliwości podróżowania, inwestują w swoje domy, ogrody czy balkony. Niskie stopy procentowe spowodowały z kolei duże inwestycje w nieruchomości. Urzędy notują rekordową liczbę wniosków o warunki zabudowy. To z pewnością będzie przekładało się na handel asortymentem do domu i ogrodu – podsumowuje Bartłomiej Tarłowski, kierownik ds. rekrutacji i szkoleń franczyzobiorców w Grupie Muszkieterów.

Jak trwoga, to po koncept

Okazuje się też, że mimo pandemii zainteresowanie potencjalnych franczyzobiorców rośnie. Tarłowski z Grupy Muszkieterów opisuje, że to m.in. skutek odpływu przedsiębiorców z innych gałęzi gospodarki, które zostały dotknięte przez pandemię. – Przedsiębiorcy z branż takich jak np. eventy, gastronomia czy transport szukają alternatyw w biznesie. Są gotowi całkowicie się przebranżowić i zainwestować zgromadzony kapitał w nową działalność gospodarczą. Nie mają pomysłu, ale też i czasu no to, aby budować coś od podstaw. Z tego powodu interesują się franczyzą. Szukają sprawdzonych systemów – mówi Tarłowski.

Innym przykładem cichego zwycięzcy jest znana z każdego zaułka sieć Żabka (chwali się zresztą, że jej rozpoznawalność nad Wisłą to według badań 97 proc., dla porównania: w badaniach CBOS dotyczących rozpoznawalności prezydent i premier mają po 96 proc.). Firma przekazała „Wprost” dane dotyczące liczby sklepów:: w 2018 roku otwarto ich 700, a rok później niewiele mniej, bo 652. Natomiast, co może zadziwić, w 2020 roku pojawiło się około 1000 nowych Żabek (w całym kraju jest ich 7103).

Franczyza wciąż pozostaje w jakimś stopniu formułą, która pozwala na założenie własnego biznesu z gotowymi koncepcjami, systemem i marką. Żabka to rozpoznawalna sieć, która gwarantuje zainteresowanemu sklep wart około 200 tys. zł i wymaga jedynie wniesienia 5 tys. zł.

Sieć podkreśla, że nie każdy biznes pod jej szyldem kończy się sukcesem franczyzobiorcy, bo według jej szacunków około 10 proc. nowo otwartych sklepów nie osiąga zakładanego przychodu. Jednak – to dane z 2019 roku – zaledwie 8 proc. franczyzobiorców rezygnuje z prowadzenia biznesu.

W odpowiedzi na pytania „Wprost” Żabka wskazuje też na fakt, że kryzys COVID-19 napędza trochę rynek: „Istotnym czynnikiem rozwoju franczyzy jest także pojawienie się na rynku pracy osób, które straciły dotychczasowe zatrudnienie i szukają nowego pomysłu na życie zawodowe. Nierzadko kierują one swoje kroki ku konceptom franczyzowym”.

Jest też druga strona medalu, na którą zwraca uwagę Słodkowski. Niektóre firmy po prostu rezygnują, nie czekając na tarcze, znikają z franczyzowej mapy Polski. – Smutnym przykładem jest branża fitness i gastronomia restauracyjna, które dostawały raz po raz ciosy. Znam osoby, które były właścicielami takich biznesów i nie czekały nawet na drugi, trzeci lockdown. Jeszcze w trakcie pierwszego po prostu zwinęły interes – mówi.

To zresztą siłownie i kluby fitness – zrzeszone w Polskiej Federacji Fitness – głośno artykułowały swoje niezadowolenie, a ostatecznie zapowiedziały pozew zbiorowy wobec rządu za wprowadzenie lockdownu. W federacji są m.in. takie sieci franczyzowe jak Xtreme Fitness Gyms.

Franczyzodawcy w ofensywie

Życie franczyzobiorcy, nawet tego, którego branża nie odczuła tak bardzo skutków pandemii, nie jest oczywiście usłane różami. Jednocześnie Arkadiusz Słodkowski z POF podkreśla, że choć system współpracy zapisany w umowach między franczyzobiorcami a franczyzodawcami wymaga stałości, to w sytuacji kryzysu musiano znaleźć sposób na jego uelastycznienie. – Znam przypadki, kiedy franczyzodawcy w związku z sytuacją na rynku wstrzymywali pobieranie opłat franczyzowych na jakiś czas. Sporo wsparcia od franczyzodawców dostają też ci franczyzobiorcy, którzy mają biznesy w galeriach handlowych. A oni mają najciężej, bo są związani długoletnimi umowami najmu. Dawcy licencji pomagają im w negocjacjach – mówi.

Franczyzodawcy mimo chwilowej zadyszki spowodowanej lockdownem raczej pozytywnie patrzą w przyszłość, dowodem na to jest ich lobbowanie za stworzeniem Kodeksu Franczyzy. Ma on zbudować nowoczesne podstawy rynku franczyzy po pandemii. Założenia Kodeksu już powstały w ramach prac zespołu przy Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorstw Adamie Abramowiczu. Finalne prace nad nim rozpoczęły się w połowie stycznia w 2021 roku.

Artykuł został opublikowany w 17/2021 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 17/2021 (1982)

  • Niedyskrecje parlamentarne 26 kwi 2021, 7:09 W głowie prezesa PiS kiełkuje idea, żeby w przypadku spadku notowań jego formacji tuż przed wyborami znów postawić kobietę na czele rządu. – Usłyszałem, że prezes w tym kontekście wymienia Elżbietę Witek, marszałek Sejmu. To by oznaczało, że on sam kierowałby rządem i... 14
  • Kulisy spotkania koalicjantów 30 kwi 2021, 9:15 Hierarcha kościelny od ziobrystów w roli rozjemcy między Jarosławem Gowinem, Jarosławem Kaczyńskim i Zbigniewem Ziobro. Tak miała wyglądać pojednawcza, ubiegłotygodniowa rozmowa liderów Zjednoczonej Prawicy. – Gowin obecnością duchownego czuł się skrępowany, ale nie mógł... 24
  • Szef gabinetu Gowina został nagrany? 24 kwi 2021, 18:54 Tomasz Michałowski to bliski współpracownik Jarosława Gowina. Zastępca sekretarza generalnego Porozumienia, a od jesieni 2020 r. także szef gabinetu politycznego wicepremiera i ministra rozwoju. Nieoczekiwanie i po cichu odszedł z obu tych funkcji. Z ustaleń „Wprost” wynika,... 31
  • Młodzież jest coraz bardziej lewicowa 30 kwi 2021, 11:03 Czy lewica dała się sterroryzować grupie radykalnej światopoglądowo młodzieży? „Wprost” zapytał o to młodego rzecznika Nowej Lewicy. Artur Jaskulski (rocznik 1995) opowiada też o porozumieniu z PiS, wyjaśnia, kto rozbija opozycję i ujawnia, czy w tym roku uda się zorganizować... 40
  • Szczepienia – niepokojące dane 28 kwi 2021, 19:09 Każdy kolejny rocznik mniej chętnie zapisuje się na szczepienia i korzysta ze szczepionek – wynika z rządowych danych, które publikuje „Wprost”. Osoby po 70. roku życia są zarejestrowane bądź zaszczepione w 71 proc., natomiast 50-latkowie jedynie w 38 proc. Z kolei osoby w... 59
  • Usługi seksualne - branża z kłopotami jak inne 24 kwi 2021, 19:26 Branża usług seksualnych, która liczy w Polsce 200 tys. osób, przeżyła szok związany z koronawirusem tak samo, jak branża hotelarska, gastronomiczna czy fitness. Internetowe zrzutki na wsparcie dla bezrobotnych prostytutek to kropla w morzu potrzeb. Część pozbawionych klientów... 66
  • Dziwkowie. Nieznany ludziom światek 29 kwi 2021, 7:41 Piotr Krysiak, autor książki „Chłopaki z Dubaju”, przez trzy lata infiltrował środowisko męskich prostytutek, opłacał „dziwków”, czasem „spał z nimi w jednym łóżku”. Odwiedził gejowski hotel w Berlinie, odmawiał wzięcia udziału w trójkącie, a wszystko po to, by – jak mówi... 76
  • Pożytki z „Pożytecznej” 29 kwi 2021, 9:41 Nikt nie czeka na odmrożenie branży gastronomicznej tak bardzo, jak oni – bo dla personelu jednej z najbardziej niezwykłych kawiarni w Polsce praca to nie tylko sposób na zdobycie pieniędzy, ale przede wszystkim forma rehabilitacji i szansa na normalne życie. – Nasi... 95
  • Musiałam zorganizować nowy początek 24 kwi 2021, 8:09 Aktorki, które do niedawna nie były topowymi, dziś takimi się stają, bo sprzedają swoją codzienność w sieci – na Instagramie, Facebooku czy YouTube. Ktoś zmienia status społeczny i to wystarcza, by wywołać zachwyt. Sama nie chciałabym, by moje życie było podporządkowane... 109
  • Co czytać dzieciom 28 kwi 2021, 13:22 – Te liczby świadczą o tym, że jako społeczeństwo zaczęliśmy dostrzegać, jak ważne jest to, co serwujemy dzieciom – mówi Ewa Świerżewska, recenzentka, autorka i tłumaczka książek dla dzieci. W rozmowie z „Wprost” jurorka konkursu Najlepsza książka dziecięca „Przecinek i... 126
  • Majówka grozy 28 kwi 2021, 17:23 Czytając niektórych, zaczynam mieć wrażenie, jak byśmy zmierzali właśnie w kierunku jądra ciemności, które wyznaczy najbliższy weekend. Czy na majówce wolny lud da wyraz swojemu niezadowoleniu z zamknięcia usług, czy nawzajem wszyscy się pozarażamy, demonstrując... 147
  • Polski król lombardów ma już dość 27 kwi 2021, 7:44 Ja nie mam już chyba serca do tego biznesu. Patrzę na marazm państwa, które nadal pozwala na chwilówki, gdzie zagraniczne firmy mają lepiej niż polskie. Zatrudniam kilka tysięcy ludzi, płacę podatki tylko w kraju, a nie mam od tego państwa żadnej pomocy. Mam za to inspekcje,... 154
  • 50 najlepszych pracodawców 30 kwi 2021, 7:46 Kiedy inni zwalniali, oni zatrudniali. Kiedy obniżali pensje, oni dawali podwyżki. Oto 50 najlepszych pracodawców w Polsce. 165
  • PGE: Liczy się pracownik 30 kwi 2021, 15:00 „Poland’s best employers 2021”, „friendly workplace 2021”, „randstad employer brand”, „pracodawca - organizator bezpiecznej pracy” – to tylko niektóre nagrody, które mają na swoim koncie spółki z grupy PGE w kategorii najlepszy pracodawca w kraju. 190
  • Enea: Inwestycja w kadry 30 kwi 2021, 15:00 Grupa Enea inwestuje w rozwój i kompetencje nie tylko obecnych pracowników, ale też przyszłych, wspierając uczniów szkół technicznych i branżowych oraz studentów. 202
  • Siłą jest różnorodność 30 kwi 2021, 15:00 Różnorodność pracowników – ich pochodzenie, wiek, płeć, narodowość, doświadczenie – a także szacunek dla indywidualnych różnic są fundamentem, na którym McDonald’s buduje przewagę konkurencyjną i staje się dobrym miejscem pracy. 214
  • PZU: czas na pracę hybrydową 30 kwi 2021, 15:00 Wprowadzenie na stałe kompleksowego modelu pracy hybrydowej to nasza przemyślana decyzja. To również element rozwoju e-commerce. Takiego rozwiązania oczekują od nas czasy, ale przede wszystkim nasi pracownicy –  mówi Anna Wardecka, dyrektor Biura Zarządzania Kadrami w PZU 222
  • Franczyzowy front 30 kwi 2021, 15:00 Uruchomienie własnego biznesu to sposób na to, by stać się swoim własnym pracodawcą. Jednak zwłaszcza teraz może być ryzykowne. Swego rodzaju parasol ochronny oferują sieci franczyzowe, jak jednak pokazała rzeczywistość, franczyza nie daje 100 proc. gwarancji na sukces. 239
  • Franczyza z Żabką – szansa dla 6 tysięcy przedsiębiorców w kraju 30 kwi 2021, 15:03 Sprawdzony model biznesowy Żabki, podparty ponad 20-letnią obecnością na rynku, nieustannie zachęca nowych przedsiębiorców pragnących poprowadzić swój sklep pod rozpoznawalnym szyldem. Sieci zaufało już blisko 6 tys. przedsiębiorców, zarówno w dużych, jak i małych... 252
  • Przepis na sukces 30 kwi 2021, 15:00 Formuła ZJEDZ to efekt lat pracy, suma naszej wiedzy o rynku i sposobach optymalnego na nim funkcjonowania. Wszystko po to, by stworzyć idealny przepis na biznes, zwłaszcza dla osób kreatywnych i z pasją – mówi Aleksander Krzyszpin, prezes zarządu ZJEDZ, rodzinnej firmy, która... 260
  • Niezawodne dowozy 30 kwi 2021, 15:00 Dowozy posiłków to najszybciej rosnący segment w gastronomii. Stava, która ma siedem lat doświadczenia w branży i miliony dostaw na swoim koncie, oferuje sprawdzony model biznesowy i najbardziej zaawansowane rozwiązania informatyczne. Franczyza w firmie Stava to pomysł na... 267
  • Ikona franczyzy 30 kwi 2021, 15:02 Światowy gigant, a zarazem jeden z pionierów rozwiązań franczyzowych. Marka obecna na polskim rynku od niemal 30 lat. Jej historia to fascynująca opowieść o tym, jak stworzyć coś ponadczasowego. To także opowieść o ludziach, którzy razem z nią i pod jej skrzydłami rozwinęli... 283
  • Covidowy apartheid 29 kwi 2021, 19:55 Wypierany z bogatych krajów przez programy szczepionkowe wirus zbiera swoje żniwo w biedniejszej części świata. Stamtąd, zmutowany, może wrócić i uderzyć w nas z nową siłą. 308
  • Wiadomości z innego świata 25 kwi 2021, 13:35 W wiadomościach z rejonów świata, które rzadko pojawiają się w polskich mediach, opisujemy m.in. pierwszy atak dronów-kamikaze przeprowadzony przez meksykańskie kartele narkotykowe, a także nowy etap „wojny jollofowej”. 326
  • W Polsce lepiej chorować na raka niż na otyłość 28 kwi 2021, 8:47 – Jeden z pacjentów opowiadał, że kiedy chorował na raka, wszyscy chcieli mu pomóc, a gdy teraz waży 160 kg, wszyscy się od niego odwracają. Rak zabija, ale otyłość też. A w dodatku dewastuje życie wiele lat przed śmiercią – mówi prof. Mariusz Wyleżoł, chirurg-bariatra, od... 337
  • Hopkins „ukradł” nagrodę 26 kwi 2021, 16:33 No i po pandemicznych Oscarach. W tym roku jest wokół nich mniej zamieszania. Ale mniej nie oznacza, że wcale. Przekonali się o tym Gary Oldman, który nie jest Żydem, i Anthony Hopkins, który nie jest czarny i martwy. Dobrze, że chociaż Chloe Zhao i Yeo-Jong Yun są naprawdę z... 355
  • Oscary zadumy, Oscary równości 28 kwi 2021, 7:34 Tegoroczne Oscary mogą stać się punktem zwrotnym w historii nagród. Bo trudno, żeby Hollywood stało w miejscu, gdy na zakręcie znalazł się cały świat. 362
  • Przyjaźń i burza z błyskawicami 27 kwi 2021, 12:10 Ta publiczna rozmowa pomiędzy dwoma gigantami światowej literatury stała się legendą i przez dziesiątki lat intrygowała wszystkich zainteresowanych tzw. boomem literatury latynoamerykańskiej zwłaszcza że obaj jej uczestnicy zostali laureatami nagrody Nobla. Ich nazwiska to... 372
  • Kłopotliwa autobiografia 29 kwi 2021, 16:12 Jarosław Jakimowicz znów ma kłopoty i tym razem sam jest sobie winien. Muszę wreszcie przeczytać tę jego słynną autobiografię! 384