Falenica - jak Monte Cassino

Falenica - jak Monte Cassino

Dodano:   /  Zmieniono: 3
To oni mieli wygrać wojnę: 13. Dywizja płk. dypl. Władysława Zubosz- -Kalińskiego, 27. Dywizja gen. Juliusza Drapelli plus Pomorska Brygada Kawalerii płk. Adama Zakrzewskiego. Razem tworzyli tzw. grupę interwencyjną gen. Stanisława Skwarczyńskiego.

Gdyby, jak przypuszczano, Niemcy odważyli się uderzyć na Gdańsk, to właśnie oni mieli ich zetrzeć na proch. Byli przygotowani – najlepsi z najlepszych. Od połowy sierpnia 1939 roku w największej tajemnicy rozlokowano ich w okolicach Bydgoszczy. Czekali.

Jak wiadomo, wojna o Gdańsk nie wybuchła. Armie niemieckie uderzyły 1 września na całej długości polskich granic. Cały sens istnienia grupy interwencyjnej z dnia na dzień upadł, a że nikt nie miał na nią pomysłu, została włączona do armii rezerwowej gen. Stefana Dąb-Biernackiego „Prusy", która się dopiero pospiesznie mobilizowała.

3 września 1939 roku gen. Janusz Gąsiorowski, dowódca 7. Częstochowskiej Dywizji Piechoty, przegrał wojnę, wpuszczając Niemców w tzw. lukę częstochowską. Do dzisiaj plotkuje się na temat jego kalesonów, w których zbudzony w środku nocy uciekał w popłochu przed pancernymi zagonami 10. Armii gen. Waltera von Reichenaua. Jakakolwiek by była prawda w kwestii jego kalesonów, nie ulega wątpliwości, że Niemcy drogę na Warszawę mieli już otwartą. I tak 4 września 1939 roku 13. Dywizja otrzymała rozkaz dyslokacji w rejon Piotrkowa Trybunalskiego i Tomaszowa Mazowieckiego. Mieli zamknąć Niemcom drogę na Warszawę. Przewożono ich pociągami i tylko konie, jakby przeczuwając katastrofę, nie dawały się wprowadzić do wagonów. Tak zaczynała się nigdy nieopisana tragedia wrześniowa. Bo dostali na drogę wszystkie możliwe błogosławieństwa, tylko nie otrzymali map terenów, na których mieli walczyć.

O bitwie pod Piotrkowem i Tomaszowem nie mówi się nawet nie dlatego, że była ona bohatersko przegrana, bo wszystkie bitwy we wrześniu bohatersko przegraliśmy. Nie mówi się dlatego, że podczas gdy jedne polskie pułki ginęły w nierównym starciu z niemieckimi korpusami pancernymi, inne bezczynnie się temu przyglądały, czekając na rozkaz uderzenia w niemieckie boki. Dlaczego taki rozkaz nie padł? Wiadomo tylko, że gen. Dąb-Biernacki, który 11 września już cały i zdrowy znalazł się w Twierdzy Brzeskiej, zrobił tu awanturę marszałkowi Śmigłemu o to, że ten nie pozwolił mu uderzyć na Niemców.

Tymczasem armia Dąb-Biernackiego, a w jej składzie 13. Dywizja, nadal walczyły z Niemcami. To znaczy przez cztery doby prowadziły bój obronny, krok po kroku cofając się w kierunku Wisły. Po drodze Niemcy rozbili 44. Pułk Strzelców Legii Amerykańskiej; 45. Pułk Piechoty, który jeszcze 6 września wyładowywał się z wagonów kolejowych, rozbity został nazajutrz, a jego dowódca płk Stanisław Hojnowski poległ w Tomaszowie. Jedyny 43. Pułk Piechoty Strzelców Bajońskich dowodzony przez płk. Franciszka Kubickiego cofał się w najlepszym ordynku, po drodze zmuszając niemieckie oddziały XIV Korpusu Pancernego do ucieczki z Głowaczowa.

Wisłę udało się przejść tylko części Brygady Wileńskiej i niezwyciężonej 13. Dywizji. Pokonywali ją pod Maciejowicami wpław, na tratwach, koniach, na drzwiach od stodół. I pokonali. Na prawym brzegu Wisły uformowała się zupełnie nowa wielka jednostka wojskowa. Płk Kaliński przygarniał wszystkich, którym udało się przejść Wisłę. Jakieś oddziały lotników, marynarzy z flotylli rzecznej, ułanów z Brygady Wileńskiej, niedobitki 44. i 45. pułków piechoty i najlepiej zachowany 43. pułk. Nikt nie wie, ilu ich było. Może trzy, może cztery, a może pięć tysięcy ludzi. Obsadzili 20-kilometrowy odcinek Wisły od Tarnowa po Maciejowice. 11 września zatrzymali tu 10. niemiecką armię, która także próbowała pokonać Wisłę z marszu. Zajęli i obsadzili Łaskarzew. I czekali na rozkazy. Ale rozkazów nie było. Była natomiast 3. Armia, która zbliżała się od strony Ryk, i było niemieckie lotnictwo, które nękało polskie oddziały ciągłymi nalotami.

W nocy z 16 na 17 września płk Kaliński zdecydował się podjąć marsz na pomoc walczącej Warszawie. Podobno takie rozkazy wydał przez radio naczelny wódz. I ruszyli. Aby mogli się oderwać od Niemców i atakującej ich dywizji gen. Wernera Kempfa, płk Kaliński zdecydował poświęcić Łaskarzew. Za skuteczną, wielogodzinną obronę miasteczko zapłaciło 70-procentowym zniszczeniem. Co więcej, wściekli Niemcy wyprowadzili wszystkich mieszkańców do Garwolina, gdzie przy kościele utworzyli obóz, bo chcieli dokonać masowej egzekucji łaskarzewian. Podobno jakimś cudem uratował Polaków miejscowy ksiądz.

Kilkutysięczna grupa płk. Kalińskiego ruszyła na Warszawę. Szli bez jedzenia, bo od kilku już dni walczyli bez taborów, które zostały za Wisłą. Szli bez map. Ci, którzy przeszli tę drogę lasami, przecinkami, przeżyli dramat oddziałów wpadających na siebie w ciemnościach, błądzących w puszczy, wycofujących się w ciszy na błysk światła lub szczęk broni, zapamiętali to jako apokalipsę.

18 września wieczorem pierwsze oddziały doszły do Falenicy. Płk Kaliński zdecydował, że z marszu ruszą na Warszawę. Był spokojny. Kilka dni wcześniej wysłał łącznika do Warszawy, by od strony Wału Miedzeszyńskiego czekały na jego grupę polskie placówki. Łącznik wrócił z zapewnieniem, że wszystko gotowe. Warszawa czekała. Nakazał więc ułanom przywiązać konie do drzew. I ruszyli. Po chwili miało się okazać, że miejscowa ludność otoczyła posesje drutem kolczastym. Uznali, że to nie jest ich wojna. W ciemnościach taka droga, ścieżkami wśród drutu kolczastego, była nie do pokonania. Po chwili się okazało, że konie zerwały się z więzów i rżąc radośnie, dogoniły ułanów. Wzruszeni żołnierze płakali, ale nie zmieniło to faktu, że to obudziło Niemców. Płk Kaliński nakazał wycofanie i wysłał zwiad oficerski. Wrócili po kilku godzinach. Nad Wisłą byli Niemcy. Wał Miedzeszyński nie został obsadzony.

19 września w Falenicy doszło do bitwy. Zapomnianej. Niemcy opisali ją jeszcze w czasie wojny, poświęcając całe rozdziały polskiemu bohaterstwu. Polacy zdołali zniszczyć kilkanaście czołgów i w czterokrotnych kontratakach wypchnąć Niemców z Falenicy. Całodzienną walkę przerwał zmierzch. W nocy wobec kończącej się amunicji płk Władysław Kaliński rozkazał, by żołnierze przerwali walki i próbowali indywidualnie się przedostać do Warszawy. Do stolicy jakimś cudem udało się dostać przez Wisłę 200 żołnierzom, w tym płk. Kalińskiemu i płk. Kubickiemu. Reszta próbujących dotrzeć do rzeki zginęła w młodniakach na polach Zerzenia i Błot albo dostała się do niewoli. Nie wiadomo, ilu żołnierzy zginęło. Można jedynie szacować straty. Niemcy twierdzą, że do niewoli dostało się po bitwie 1700 Polaków. Liczba rannych i poległych jest praktycznie nie do ustalenia. Wiadomo tylko, że gdy w 1946 r. społeczność falenicka postanowiła utworzyć cmentarz dla polskich żołnierzy, to tylko w Falenicy ekshumowano 50, a na terenie gminy ponad 500 zwłok.

Podobno podczas próby dotarcia do Wisły 20 września w miejscowości Zerzeń poległo 140 Polaków. Ilu utonęło w Wiśle, nie wie nikt. Trudno, przytaczając te szacunki poległych, nie pamiętać, że straty wielkiej trzydniowej bitwy pod Kockiem, jeśli liczyć pochowanych w Kocku i Woli Gułowskiej, wynoszą ok. 230 zabitych, a straty w bitwie pod Falenicą są porównywalne z bitwą pod Lenino czy bitwą o Monte Cassino. Nie chodzi o wielkość strat. Chodzi o jakość naszej pamięci, która po 70 latach skłonna jest do wybierania z historii września tylko tych rozdziałów, które dadzą się przerobić na film. Może więc warto dziś, w rocznicę wybuchu wojny, przypomnieć także inne, mniej filmowe, za to prawdziwe rozdziały. 

Okładka tygodnika WPROST: 39/2009
Więcej możesz przeczytać w 39/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 3
  • W słowniku kulturalnych ludzi nie ma słów na określenie tak kłamliwej kanalii lub niedouczonego ignoranta jakim jest autor tego psszkwila, bo artykjłem tego nazwać nie można. Stek bzdur.
    http://odkrywca.pl/falenica-jak-monte-cassino-skandaliczny-artykul-d-baliszewskiego-na-temat-1939-r-,709605.html
    • Trufelhunter   IP
      Oj, Panie Dariuszu - nie tego sie po Panu spodziewałem. Mieszanka faktów i dyrdymałów, opatrzona mniej lub bardziej nietrafnymi uwagami. Temat wcale nie jest tak prosty, jak Pan to opisał i dopiero czeka na przyzwoite opracowanie. Zwłaszcza, jesli chodzi o Armię \"Prusy\".
      • k.m.kkochman@gmail.com   IP
        Panie Dariuszu!
        Bardzo dziękuje za ten artykuł. Jestem szczęśliwy że ktoś opisał tą historię ,która w mojej rodzinie żyje od zawsze. Mój dziadek Feliks Kochman bardzo czesto wspominał dzień ,kiedy przewoził żołnieży po wspomnianej bitwie swoją piaskarką na drugą strone Wisły. Opowiadał mi o tym jak to po wojnie jakiś oficer (prawdopodobnie płk Kaliński) przyjeżdzał dziękować mu za pomoc.
        Jestem ciekaw czy żyją jeszcze jacyś żołnieże września pamietający tą bitwe.Może ktoś wspominał mojego dziadka.
        Pozdrawiam Marcin Kochman

        Spis treści tygodnika Wprost nr 39/2009 (1392)

        • Poczta 20 wrz 2009, 19:00 Tępić dzieciorobów Zszokował mnie artykuł „Tępić dzieciorobów" (nr 38). Sam pochodzę z rodziny wielodzietnej i jestem z tego dumny. Choć osobiście nie spotkałem się z jakimś przejawem nietolerancji, to cieszy mnie, ze... 4
        • Na stronie - Dresiarze polityki 20 wrz 2009, 19:00 Wdeptać w glebę i upokorzyć – to nowe motto naszych politycznych elit. I wcale to nie jest ironiczne, jak w piosence Kazika „12 groszy”, gdzie bohater „wyk… z laczka i poprawia z kopyta”, lecz zwyczajnie dresiarskie. Bo mentalne dresiarstwo... 5
        • Z życia koalicji 20 wrz 2009, 19:00 Dlaczego Donald Tusk nie zaszczycił Obamy pogawędką przez telefon? Dwóch polityków PO i trzy wersje (i niech nam ktoś powie, że to nie jest prawdziwie polska partia!): 1) nie bardzo kumał, o co chodzi z tą tarczą; 2) po spotkaniu... 6
        • Z życia opozycji 20 wrz 2009, 19:00 Pyszna historyjka. Otóż w tekście Agnieszki Kublik poświęconym zamieszaniu wokół Telewizji Burdelicznej zamieszczona jest wypowiedź ministra Grada, który twierdzi, że nie zna pani profesor Nowińskiej (którą skierował do rady... 7
        • Koszyk pobożnych życzeń 20 wrz 2009, 19:00 Stał się cud. Mamy koszyk usług medycznych – cieszy się Ministerstwo Zdrowia. Czy teraz każdy pacjent będzie wiedział, co, gdzie i za ile mu się należy? Ależ skąd! Mimo że prezydent Lech Kaczyński podpisał rządową nowelizację ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, tak... 8
        • Skaner 20 wrz 2009, 19:00 14
        • Putin wykiwał Tuska 20 wrz 2009, 19:00 Otwarcie Zalewu Wiślanego jest fikcją. Zgadzając się na przepływ polskich statków, Władimir Putin jednocześnie odciął Elbląg od zagranicznej żeglugi. Odblokowanie zalewu na początku września przedstawiano jako jeden z głównych... 14
        • Rabat zamiast tarczy 20 wrz 2009, 19:00 Rząd Donalda Tuska w zamian za rezygnację z budowy tarczy będzie chciał uzyskać od Waszyngtonu rabat na zakup rakiet Patriot – dowiedział się „Wprost". Według planu rozwoju Sił Zbrojnych RP na lata 2009-2018 modernizacja... 14
        • Gazowe konsultacje 20 wrz 2009, 19:00 Konsultacje w sprawie zakupu gazu z Kataru i negocjacji z Gazpromem będą prowadzone z udziałem przedstawicieli rządu w Kancelarii Prezydenta – dowiedział się „Wprost". – To będzie robocze spotkanie. Chcemy, by doszło... 14
        • Przegląd prasy zagranicznej 20 wrz 2009, 19:00 Gorący wieczór. W niedzielę 13 września Niemcy przeżyli najgorętszy od wielu lat polityczny wieczór. W transmitowanej przez cztery stacje telewizyjne debacie urzędująca kanclerz RFN Angela Merkel starła się w przedwyborczym pojedynku z... 20
        • Puls gospodarki 20 wrz 2009, 19:00 Śmierć na zdrowie Ubiegałeś się o kredyt hipoteczny, ale bank przedstawił ci wygórowane wymagania i odprawił z kwitkiem? Właśnie poczułeś na własnej skórze skutki tego, o czym przed rokiem czytałeś tylko w gazetach. Bankructwa... 21
        • Tkwimy w greckim kapitalizmie 20 wrz 2009, 19:00 Rozmowa z Leszkiem Balcerowiczem, profesorem ekonomii, prezesem fundacji Forum Obywatelskiego Rozwoju, wicepremierem i ministrem finansów w rządach Tadeusza Mazowieckiego, Jana Krzysztofa Bieleckiego i Jerzego Buzka, szefem NBP w latach 2001-2007 22
        • PiS-SLD: sojusz samotnych wysp 20 wrz 2009, 19:00 Nic tak nie łączy jak wspólny wróg. PiS i SLD mogą mieć inne zdanie na każdy temat, ale zgadzają się, że rząd Tuska jest fatalny. Czy to wystarczy, żeby zbudować sojusz sięgający dalej niż na Woronicza? 24
        • Poczet baronów związkowych 20 wrz 2009, 19:00 Karol Guzikiewicz i Roman Gałęzewski – szefowie „Solidarności" w Stoczni Gdańskiej. Głównodowodzącym w tym duecie jest Gałęzewski, który za rządów Jarosława Kaczyńskiego z tylnego siedzenia sterował zarządem... 26
        • Zapytaj Wprost - Polska ma szczęście 20 wrz 2009, 19:00 Na 10 pytań czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Jacek Saryusz-Wolski, eurodeputowany Platformy Obywatelskiej. 30
        • Plus ujemny - Stringi na tarczy 20 wrz 2009, 19:00 Kto to jest? Mówi o wszystkim, tylko nie o tym, co tak naprawdę zajmuje jego umysł. To mężczyzna uwodzący kobietę. Cóż, podobnie czynią kobiety, dodając do tego cudowne bodźce wzrokowe. Kiedyś zapewne powstaną urządzenia, które umożliwią zeskanowanie myśli partnera w trakcie... 31
        • Jak się zmienia polszczyzna 20 wrz 2009, 19:00 Jaka jest polszczyzna po dwóch dekadach transformacji? Kilka lat temu diagnozy części językoznawców przybierały ton katastroficzny. Najwyraźniej wyczuwało się go w 1995 r. w trakcie Forum Kultury Słowa we Wrocławiu. – Polszczyzna nam się kundli! – grzmiał Andrzej... 33
        • Filozof pod siatką 20 wrz 2009, 19:00 Jego charakter zdradza nie to, jak poprowadził polskich siatkarzy do mistrzostwa Europy, lecz to, jak uwiódł kobietę swego życia. Jeszcze jako młody chłopak Daniel Castellani wraz z kolegami wybrał się do baru. Przy jednym ze stolików siedziała urodziwa dziewczyna. „Ona... 42
        • Brak dyplomu to wielki błąd 20 wrz 2009, 19:00 Rozmowa z Robertem Lucasem, wieloletnim profesorem University of Chicago, laureatem Nagrody Nobla z ekonomii w 1995 r. 46
        • Opieszały Fundusz Emerytalny 20 wrz 2009, 19:00 Tylko w 2008 r. klienci OFE stracili 22 mld zł, co odbije się na ich przyszłych emeryturach. Tak gigantycznej straty można było uniknąć, gdyby fundusze mogły bez ograniczeń inwestować środki za granicą, czego obecnie zabrania im polskie prawo. 48
        • Przezorny zawsze ugodowy 20 wrz 2009, 19:00 Kończąc dziesięcioletni spór z Eureko o PZU, Aleksander Grad ma szansę ocalić nie tylko własną skórę, ale także budżet państwa. Tylko dzięki sprzedaży akcji polskiego ubezpieczyciela do państwowej kasy może wpłynąć nawet 10 mld zł. Drugie tyle rząd może dostać ze specjalnego... 50
        • Głos z Ameryki - Małe firmy leżą 20 wrz 2009, 19:00 Wskaźnik bezrobocia w USA wzrósł z 9,4 proc. w lipcu do 9,7 proc.w sierpniu. Ujawnił się poważny problem wynikający z różnic między firmami wielkimi a małymi, a więc między tymi, którzy mają, a tymi, którzy nie mają. 51
        • Dekalog świńskiej grypy 20 wrz 2009, 19:00 Czy Polsce grozi epidemia świńskiej grypy? – Wirus nie musi się zmutować, żeby się stać groźniejszy. Wystarczy zmiana temperatury, zimniejsze i bardziej suche powietrze, a wirus stanie się bardziej agresywny – ostrzega prof. Ivan Hung z wydziału medycyny... 52
        • Płaczę, więc jestem 20 wrz 2009, 19:00 Dlaczego ludzie płaczą? Jeszcze niedawno naukowcy uważali, że jest to reakcja na ból i stres. Biolog Oren Hasson z uniwersytetu w Tel- Awiwie uważa jednak, że płacz jest subtelnym sposobem manipulacji; pojawił się, by zwiększyć szanse przetrwania w społeczeństwie. Hasson... 56
        • Seks w oku 20 wrz 2009, 19:00 Twarz mężczyzny może wyzwalać w kobiecie różne zachowania. Wszystko zależy od tego, w której fazie cyklu miesiączkowego się znajduje. W okresie płodnym panie preferują mężczyzn o wyrazistych rysach – lgną do twarzy seksowych, emanujących pewnością siebie, siłą woli i... 58
        • Nowy Stary Testament 20 wrz 2009, 19:00 Fragment najstarszej Biblii świata, Kodeksu Synajskiego, odkryto w klasztorze św. Katarzyny na Synaju. Starożytną księgę, nazywaną z łaciny Codex Sinaiticus, spisano po grecku na pergaminie mniej więcej w połowie IV wieku n.e. 68
        • Laczki Jezusa 20 wrz 2009, 19:00 „Kto nie docenia Merkel, ten już przegrał – albo nie myśli, jak wykorzystać posiadaną broń, albo zauważa po fakcie, że ją stracił” – mówi Horst Seehofer, szef bawarskiej Unii Chrześcijańsko-Społecznej (CSU). Dlatego w wyborach nie chodzi o to, kto... 70
        • Pani mafia 20 wrz 2009, 19:00 „Mamo, co to jest mafia?” To pytanie kilkuletniego synka sprawiło, że 37-letnia Giuseppina Vitale postanowiła wyznać całą prawdę o sobie i swojej rodzinie. Giuseppina pochodzi z miasta Partinico na Sycylii, zdominowanego przez mafijne klany. W kraju, gdzie... 72
        • Niemcy są ważniejsze dla USA niż Polska 20 wrz 2009, 19:00 Rozmowa ze Zbigniewem Brzezińskim, amerykańskim sowietologiem polskiego pochodzenia, byłym doradcą prezydenta Jimmy’ego Cartera. 74
        • Niepokornie - Amerykańska masakra tarczą antyrakietową 20 wrz 2009, 19:00 Koniec polskich marzeń o amerykańskiej tarczy – krzyczał czerwony pasek w telewizorze. „Cios w plecy. Zdrada. Jak mogli nam to zrobić? I to 17 września” – skojarzyli błyskawicznie posłowie PiS, a na ich twarzach malowały się żal i zdziwienie. 75
        • Falenica - jak Monte Cassino 20 wrz 2009, 19:00 To oni mieli wygrać wojnę: 13. Dywizja płk. dypl. Władysława Zubosz- -Kalińskiego, 27. Dywizja gen. Juliusza Drapelli plus Pomorska Brygada Kawalerii płk. Adama Zakrzewskiego. Razem tworzyli tzw. grupę interwencyjną gen. Stanisława Skwarczyńskiego. 78
        • Życie musi być usłane kolcami 20 wrz 2009, 19:00 Rozmowa z Igorem Mitorajem, rzeźbiarzem 80
        • Między maskami 20 wrz 2009, 19:00 Igor Mitoraj to – paradoksalnie – jeden z najbardziej kontrowersyjnych artystów. Wzbudza większe emocje niż działania akcjonistów i dadaistów razem wziętych. 82
        • Każdy Polak ma w sobie dresiarza 20 wrz 2009, 19:00 Rozmowa z Xawerym Żuławskim, reżyserem filmowym, który na 34. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni pokazał „Wojnę polsko-ruską” 84
        • Wojna wódki z colą 20 wrz 2009, 19:00 Normalnie poprosiłbym panią o colę, ale po tym filmie muszę poprosić o wódkę z colą. To zamówienie w barku przy sali kinowej najlepiej oddaje nastrój na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Inteligentni i wykształceni, bezgranicznie oddani swojej pasji ludzie starają... 86
        • Pięćdziesiątka bossa novy 20 wrz 2009, 19:00 „Wezmę cię do łóżka, nie płacz już, głuptasie, patrz, tu jest poduszka i dla ciebie jasiek” – śpiewała Maryla Rodowicz w latach 70. w „Bossa novie do poduszki”. Ale bossa nova nie usypia: choć kołysze, koi i uspokaja, przydaje też pozytywnej... 88
        • Ogród – domowa oaza 20 wrz 2009, 19:00 W nowoczesnym ogrodzie wcale nie rośliny są najważniejsze. Mają być zaledwie dodatkiem do przestrzeni, która spełnia funkcję domowej oazy ciszy i spokoju. Ogród staje się elementem wystroju wnętrza, a raczej otoczenia naszych mieszkań. 90
        • Lucerna – szwajcarskie Las Vegas 20 wrz 2009, 19:00 Kiedy Szwajcar pyta rodaka, skąd pochodzi, i słyszy, że z Lucerny, zazwyczaj na chwilę milknie. Co można powiedzieć osobie, która jest bogata, uczciwa i pracowita, ale zadziera nosa? Bycie obywatelem jednego z najbogatszych miast świata, miejsca, gdzie bogactwo wcale nie jest... 92
        • Zielone na kołach 20 wrz 2009, 19:00 Wstrętu do ekologii można się było nabawić podczas tegorocznego salonu motoryzacyjnego we Frankfurcie. Wszyscy producenci ścigali się o to, który model emituje do atmosfery najmniej dwutlenku węgla i ogranicza tym samym efekt cieplarniany. A dla przyrodniczej równowagi... 94
        • Skibą w mur - Gudbaj Amerika! 20 wrz 2009, 19:00 Entuzjazm Polaków dla słowa „Ameryka” słabnie jak Krzynówek goniący za piłką. Nasza ślepa miłość do Ameryki była znana od lat. Podobało nam się wszystko, co amerykańskie, nawet jeśli było szmelcem. Gdy wysłużony złom, zwany F-16, dotarł do Polski w liczbie kilku... 98

        ZKDP - Nakład kontrolowany