Ballada o gdańskiej bibule

Ballada o gdańskiej bibule

Dodano:   /  Zmieniono: 
Z dojrzewaniem historii jest trochę jak z dojrzewaniem człowieka. Musi upłynąć trochę czasu, zanim zacznie on przemawiać z sensem, rozwagą i odpowiedzialnością za swoje myśli i słowa. Przyjmuje się, że historia dojrzała, prawdziwa, wiarygodna pojawia się dopiero po upływie około 50 lat od czasu wydarzeń, które bada i opisuje. Wcześniej jest tylko polityką. Wcześniej, jak długo nie zamilkną ostatni skłóceni świadkowie, jest tylko zwielokrotnionym echem ich minionych sporów i animozji.

Wystarczy rzut oka na największe polskie zwycięstwo XX w., na historię „Solidarności", by pojąć, że nie ma ona nic wspólnego z historią. To tylko nieskończony zapis awantury, pomówień, oskarżeń i sporów: kto więcej, kto wcześniej, kto ważniej, kto dłużej. Kto jest ojcem zwycięstwa, a tym samym kto jest ojcem ojczyzny, a kto ledwie dalekim kuzynem.Ci, którym się zdawało, że ku zgorszeniu świata my, Polacy, potrafimy się głośno kłócić wyłącznie o winy ( jak po powstaniu listopadowym

Czy możliwe jest już dzisiaj pisanie prawdziwych dziejów „Solidarności"? Czy nie lepiej przeczekać najbliższe 20-30 lat i poczekać na surową być może, za to napewno uczciwą ocenę naszych wnuków? Okazuje się, że można być uczciwym w każdym świecie i w każdych czasach. Można na przykład opowiedzieć historię gdańskiej podziemnej poligrafii. A tym samym historię kilkunastu lat gdańskiej, pomorskiej opozycji, bo przecież cały ten polski podziemny świat w gruncie rzeczy skupiał się wokół podziemnych, nielegalnych wydawnictw. Można w najprostszej formule opowieści o ludziach zapisać całą historię najważniejszej, bo gdańskiej „Solidarności”. Po kolei: Kapczyńscy, Nowek, Pusz, Wachnik, Witkowscy. Kolejne drukarnie, kolejne adresy, nazwiska, dramaty.

Z tej książki wyłania się „Solidarność", jaką rzeczywiście była: uczciwa, bezinteresowna, ofiarna i oddana bez granic. „Solidarność” setek tysięcy ludzi, którzy pomagali, ostrzegali, karmili, dawali schronienie. Oczywiściemiała swoich bohaterów, twórców nielegalnych wydawnictw, autorów ulotek, podziemnych drukarzy i kolporterów. Ale wszyscy oni działali wśród milionów pomagających im ludzi. Oto jakaś studentka z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu zatrzymana przez milicję i namawiana do współpracy nie dość, że kategorycznie odmawia, to natychmiast zawiadamia Niezależne Zrzeszenie Studentów. Ci w podziemnym „Immunitecie” opisują całą sprawę, co kończy się wezwaniem Zbigniewa Nowka na komendę. Idzie, ale… za nim kroczy 500 studentów, z synem komendanta wojewódzkiego MO. Na tym polegała „Solidarność”, że ojciec mógł być milicjantem, a syn walczył o wolność. Oto jakiś „pracownik poczty” zwraca się do księdza: „Niech ksiądz uważa, bo ja w tej chwili założyłem podsłuch”.

Siłą książki prof. Wojciecha Polaka jest prawda o Polsce i Polakach tamtych lat. Polakach „Solidarności" bez słowa nocujących tych, którzy nie zdążyli przed godziną milicyjną, udostępniających swoje mieszkania, samochody, wiedzę i doświadczenie. Bohaterowie tej opowieści, twórcy wydawnictwa Alternatywy, przedstawiani są najczęściej własnymi słowami zapisanymi na kilometrach archiwalnej taśmy magnetofonowej. Nieodmiennie, w każdej z tych opowieści o konkretnym człowieku pojawia się historia. Ten jest prawnukiem powstańca styczniowego, tego pradziad walczył w legionach Piłsudskiego czy Dowbora-Muśnickiego, ta jest stryjeczną wnuczką gen. Czesława Jarnuszkiewicza. Ojciec tego jako 13-letni chłopak w grudniu 1944 r. wyprowadził z łapanki w Piotrkowie Trybunalskim komendanta AK gen. Leopolda Okulickiego. Prof. Polak włącza te archiwalne zapisy sprzed 50 czy 100 lat do swojej narracji, aby oczywiste stało się coś, o czym już zdołaliśmy zapomnieć – że oto wszyscy skądś pochodzimy, że za każdym z nas stoi jakaś polska historia i że ona właśnie jest zdolna animować nas do życia i do walki.

W świecie, w którym dzisiaj żyjemy, zło, występek, niegodziwość i przestępstwo są podpisywane co najwyżej inicjałami sprawców. A w tej balladowej opowieści o ludziach, którzy drukowali i rozrzucali ulotki, na łamach swojej „bibuły" nieśli ludziom prawdziwą informację, nie ma inicjałów. Z nazwiska wymienieni są, najczęściej w przypisach, wszyscy śledczy, esbecy, klawisze z więzień i komendanci z miejsc internowania. Wszyscy oprawcy, sadyści i nadgorliwcy. Wreszcie, co może najważniejsze, dumni oficerowie Sądu Marynarki Wojennej w Gdyni, którzy „w imieniu Polski” wydawali haniebne wyroki. Prof. Polak przypomina choćby wyrok na EwęKubasiewicz, najsłynniejszego więźnia politycznego lat 80., która za zorganizowanie strajku w Wyższej Szkole Morskiej została skazana na 10 lat więzienia, a za którą ujął się wtedy cały świat.

Jest w tej opowieści o gdańskim czy toruńskim podziemiu coś z klimatu słynnych okupacyjnych „Kamieni na szaniec" Aleksandra Kamińskiego. Ci chłopcy manifestują podobne racje, podobne oddanie i inteligencję. Kiedy po 10 legendarnych miesiącach ucieczek, ukrywania się i unikania esbeckich obław Zbigniew Nowek zgłosił się wreszcie we wrześniu 1982 r. na milicję, natychmiast podsunięto mu do podpisania tzw. lojalkę. – A gdybym nie podpisał? – zapytał. – Czy musiałbym przestrzegać przepisów stanu wojennego? – Oczywiście tak – potwierdził oficer. – No to nie podpiszę! I nie podpisał. Wielu będzie sięgać po tę książkę album głównie z uwagi na jej imponującą szatę graficzną, dziesiątki znakomitych zdjęć i reprodukcji dokumentów oraz wydawnictw z literą „A” – jak Alternatywy. I zapewne ze zdziwieniem znajdą w niej nieoczekiwaną, najprawdziwszą historię naszej „Solidarności”.

Okładka tygodnika WPROST: 49/2009
Więcej możesz przeczytać w 49/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 49/2009 (1402)

  • Poczta 29 lis 2009, 19:00 Ból raka Po przeczytaniu artykułu „Ból raka" (nr 47) próbowałam znaleźć kontakt z wymienionymi lekarzami, niestety bezskutecznie. Bardzo mi na tym zależy ze względu na chorobę mojej mamy, która powoduje potworny nieustający... 6
  • Na stronie - Jak zostać premierem 29 lis 2009, 19:00 Cały naród szuka roboty dla Jana Krzysztofa Bieleckiego. I najczęściej znajduje dla niego fotel premiera. Bielecki już szefem rządu był, a miliony Polaków jeszcze nie. Żeby wyrównać te dysproporcje, zapisałem 10 zasad, które pozwolą zostać premierem. Powodzenia! 7
  • Z życia koalicji 29 lis 2009, 19:00 Jan Krzycho spadł. Spadł z fotela szefa banku, co bardzo zasmuciło połowę Platformy Obywatelskiej. Konkretnie tę połowę, która myślała, że po Tusku to ona będzie premierem. Najmodniejszą w tym sezonie żałobę noszą Grześ Schetyna... 8
  • Z życia opozycji 29 lis 2009, 19:00 Czy Grzesiek Napieralski dogadał się z Jerzym Szmajdzińskim? A to ci dopiero zagwozdka. Podobno obaj panowie zawarli układ. Szmajdziński nie będzie obalał Napieralskiego, Napieralski poprze prezydenckie ambicje Szmajdzińskiego. Ale tak... 9
  • 10 sposobów na jesienną depresję 29 lis 2009, 19:00 Co dziesiąta osoba w północnej Europie zmaga się jesienią i zimą z sezonową depresją. Nie zawsze konieczne jest od razu uciekanie się do leków przeciwdepresyjnych. Na liście środków, po które warto sięgnąć, zanim jeszcze dotknie nas jesienna chandra, są lodowaty prysznic, ruch... 11
  • Skaner 29 lis 2009, 19:00 16
  • Gdzie umoczył poseł Sycz 29 lis 2009, 19:00 Czy poseł PO Miron Sycz skłamał w oświadczeniu majątkowym i wykorzystał państwową funkcję do umorzenia długu spółki, z którą był związany? Tak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego. 16
  • Mądre i urodziwe 29 lis 2009, 19:00 Już po raz dziewiąty wręczono stypendia naukowe młodym zdolnym kobietom nauki – 27 listopada w gmachu warszawskiego Collegium Nobilium. 16
  • Współpracownik Rycha rekomendowany przez Tuska 29 lis 2009, 19:00 Lech Adamczyk, zasiadający z rekomendacji PO w Trybunale Stanu, na początku lat 90. był członkiem rady nadzorczej spółki Golden Play związanej z Ryszardem Sobiesiakiem – dowiedział się „Wprost”. 18
  • Nitras wybrał Barcelonę 29 lis 2009, 19:00 W minioną środę w Strasburgu trwała sesja plenarna (omawiano m.in. problem zmian klimatycznych i strategię rozszerzania UE), a w Barcelonie… mecz Barcy z Interem Mediolan. Europosłowie byli rozdarci niczym sosna u Żeromskiego.... 18
  • Puls gospodarki 29 lis 2009, 19:00 Dotacje dla osłówLuksusowe pole golfowe, chatka myśliwska, linia mebli „równość płci", a także tolerancyjny osioł – to tylko niektóre pomysły dotowane przez Unię Europejską.Osiołek o imieniu Asino jeździł ze swoim... 24
  • Pan Wrzutka 29 lis 2009, 19:00 „Ja rzucam pomysły, a wy je łapcie” – to powiedzonko Lecha Wałęsy nadaje się na motto dwuletnich rządów Donalda Tuska. Tyle że były liberał z KLD przerósł politycznego patrona. Wałęsa, strzelając pomysłami, często zamiast poprawiać swą sytuację, jeszcze... 28
  • Donald składak 29 lis 2009, 19:00 „Kradnę z każdego filmu, jaki powstał. Kradnę ze wszystkiego” – przyznał kiedyś Quentin Tarantino. Donald Tusk robi dokładnie to samo – kompiluje sprawdzone chwyty. Podobnie jak reżyser „Pulp Fiction” zrzyna od każdego po trochu. Jest... 30
  • Długie ręce artystów 29 lis 2009, 19:00 Prawdziwie wiarygodny jest artysta głodny – śpiewał Kazik. Polscy twórcy mają jednak inne zdanie na ten temat. Haracz na ich rzecz wliczony jest w cenę biletu do kina, telewizora, komputera, a nawet czystych płyt CD i papieru do drukarki. To jednak wciąż mało. Artyści... 32
  • Krzyk Lactacydu 29 lis 2009, 19:00 Polacy lubują się we wszystkim, co kręci się wokół czterech liter – tak można sądzić na podstawie analizy emitowanych obecnie reklam. Z telewizji, radia i prasy od kilkunastu miesięcy krzyczy do nas środek do higieny intymnej Lactacyd. Żanet Kalyta lub Żanetka Lyta, bo... 34
  • Rysowałem dla dziardziachy 29 lis 2009, 19:00 Rozmowa ze Stefanem Niesiołowskim, wicemarszałkiem Sejmu z PO 34
  • Związki bez związku 29 lis 2009, 19:00 Kryzys i związane z nim bezrobocie oraz wzrost cen ożywiają lewicowe tęsknoty. I wzmacniają siłę związków zawodowych. Czas ich politycznej mocy sprawczej już jednak minął. Polsce nie grozi reaktywacja ani wielkiej „Solidarności”, ani nawet AWS. A i lewica nie ma co... 35
  • Lekarze powinni mieć kasy fiskalne 29 lis 2009, 19:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Joanna Mucha, posłanka PO, członkini sejmowej Komisji Zdrowia. 38
  • Plus ujemny - Pisk opon 29 lis 2009, 19:00 Uwolnić bezwolność to kredo epoki, w której żyjemy. Bezwolni awangardą postępu cywilizacji. Rewolucja przemysłowa uwolniła ludzkość od uciążliwej pracy fizycznej. Oczywiście, nie całą ludzkość, tylko tę jej część, którą stać na sprzęty gospodarstwa domowego oraz pomoc domową.... 40
  • CO2 z tym ociepleniem? 29 lis 2009, 19:00 Dwutlenek węgla doprowadzi do tak drastycznego globalnego ocieplenia, że ugotujemy się we własnym sosie – rok temu obwieścili światu ekolodzy ustami Nicolasa Sterna. Jednocześnie jednak stwierdzili, że nie jesteśmy w tej sytuacji bezsilni i możemy wytoczyć wojnę... 42
  • Królik w sutannie 29 lis 2009, 19:00 Na karykaturze rozpowszechnianej w czasie kampanii wyborczej do Parlamentu Europejskiego przedstawiony jest jako krwawy klaun z horrorów. Pikantne jest to, że autorką rysunku pokazującego w krzywym zwierciadle pierwszego prezydenta Unii Europejskiej Hermana Van Rompuya jest... 50
  • Włoska robota 29 lis 2009, 19:00 Jan Krzysztof Bielecki nie zrezygnował ze stanowiska prezesa Pekao SA dobrowolnie – ustalił „Wprost”. Dymisję złożył pod naciskiem Włochów z UniCredit. Powodem miały być pogarszające się wyniki polskiego banku i coraz większe zaangażowanie prezesa w sprawy... 54
  • A(u)kcja mieszkaniowa 29 lis 2009, 19:00 Nowy dom pod Warszawą za 400 tys. zł, 125-metrowy apartament na Żoliborzu za 617 tys. zł albo 70-merowe M4 za niecałe 350 tys. zł. To nie ceny sprzed czterech lat, lecz okazje z pierwszej w Polsce aukcji nieruchomości. Na razie projekt jest eksperymentalny, ale specjaliści nie... 56
  • Rząd Singapuru jest jak zarząd Toyoty 29 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Lee Yi Shyanem, sekretarzem stanu, ministrem handlu i przemysłu oraz ministrem pracy Singapuru, który w raporcie Banku Światowego „Doing Business 2010” został uznany za kraj najbardziej przyjazny dla przedsiębiorców. 58
  • Niechciana pomoc 29 lis 2009, 19:00 Pół roku temu w pakiecie antykryzysowym rząd obiecał szczególną pomoc przedsiębiorcom. Ale dotychczas rękę po pieniądze w ramach programu wyciągnęły zaledwie 63 firmy, a otrzymały je… trzy. Dlaczego tylko tyle? Albo rządowy pakiet nie działa, albo po prostu nie był... 60
  • Głos z Ameryki - Niedosłuch Obamy 29 lis 2009, 19:00 Na forum Współpracy Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC) Barack Obama zaprezentował fatalistyczną ocenę sytuacji, w jakiej znajduje się gospodarka amerykańska. Przekaz sprowadzał się do tego, że nie należy liczyć na to, iż amerykańscy konsumenci wyciągną świat z recesji. Drugi... 65
  • Niebezpieczne zapobieganie 29 lis 2009, 19:00 Prewencja to najskuteczniejszy i najtańszy sposób ograniczenia do minimum zgonów na raka – przekonywał niedawno Andrulla Wasiliu, europejski komisarz ds. zdrowia. Czy na pewno? Najnowsze badania kruszą w podstawach to, co w medycynie wydawało się dotychczas... 66
  • Język z uda 29 lis 2009, 19:00 Specjaliści z gliwickiego Centrum Onkologii zrekonstruowali zaatakowany przez nowotwór język, który w całości musiano poddać resekcji. Lekarze z Gliwic potrafią już odtworzyć nie tylko język, ale i całe fragmenty twarzoczaszki: tchawicę, nos, gardło, podniebienie i policzki. 70
  • Nerwy z plastiku 29 lis 2009, 19:00 Jerry założył czapkę na głowę manekina. David płynnie mówił nie tylko po angielsku, ale i po francusku oraz włosku. A John cierpiał, bo podczas przygotowań do zawodów zbyt mocno ściskał prawą dłonią kierownicę roweru. Jerry jest niewidomy, David urodził się głuchy, a John... 74
  • Seks bez czucia 29 lis 2009, 19:00 „Nic nie czuję”, „wiem, że jest stosunek, ale nic więcej”, „to przypomina całkowite znieczulenie”. Tak swoje kontakty seksualne opisują kobiety, które nie mają czucia podczas stosunków pochwowych. Na 1000 aktywnych seksualnie kobiet cierpi z... 75
  • Machu Picchu Północy 29 lis 2009, 19:00 Ta zagubiona w amazońskiej dżungli osada może pomóc rozwikłać zagadkę jednej z najmniej znanych kultur prekolumbijskiej Ameryki. W okręgu Utcubamba w północnym Peru, ponad 800 km od Limy, odkryto liczące ponad 1000 lat budowle ludu Chachapoya. Twierdzę Kuelap nazywano Machu... 76
  • Telewizja Świętego Mikołaja 29 lis 2009, 19:00 Przegapiłeś ostatni odcinek ulubionego serialu albo transmisję z meczu? Nic straconego, program będzie czekał na ciebie w telewizji internetowej. Dostępnej na żądanie, w każdej chwili. 78
  • Bezbronna Europa 29 lis 2009, 19:00 „Jeśli pragniesz pokoju, szykuj się do wojny” – głosi rzymska maksyma. Przywódcy krajów Unii Europejskiej widzą rzeczywistość inaczej. Powołując się na kryzys, niemal wszystkie państwa drastycznie tną wydatki zbrojeniowe. W Wielkiej Brytanii gabinet Gordona... 80
  • Góra wybuchowa 29 lis 2009, 19:00 Samotny wilk, cichy sąsiad z naprzeciwka, nienależący do żadnej organizacji, opanowany przez „syndrom Jerozolimy” i przekonany o swojej religijnej i historycznej misji. Takich ludzi jest w Izraelu więcej niż kilku. Ale tylko jeden wejdzie na Wzgórze Świątynne, żeby... 82
  • Stalowy hełm Steinbach 29 lis 2009, 19:00 Erica Steinbach, szefowa Związku Wypędzonych, osiągnęła to, co jeszcze dziesięć lat temu wydawało się niemożliwe: jej związek stał się nieformalną partią, z którą muszą się liczyć polityczni decydenci w RFN. 84
  • Co tam, panie, w Ameryce - Gdzie utknęły wizy 29 lis 2009, 19:00 Przyzwyczajeni do innego modelu parlamentu Europejczycy nie przyjmują do wiadomości, że amerykański Senat nie jest „nadrzędny” w stosunku do Izby Reprezentantów. Oba te ciała mają identyczną pozycję w procesie legislacyjnym, a do uchwalenia ustawy konieczna jest... 85
  • Ballada o gdańskiej bibule 29 lis 2009, 19:00 Z dojrzewaniem historii jest trochę jak z dojrzewaniem człowieka. Musi upłynąć trochę czasu, zanim zacznie on przemawiać z sensem, rozwagą i odpowiedzialnością za swoje myśli i słowa. Przyjmuje się, że historia dojrzała, prawdziwa, wiarygodna pojawia się dopiero po upływie... 86
  • Van Rompuy nie będzie zuchwałym solistą 29 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Janem Fischerem, premierem Czech. 87
  • Płeć sztuki, sztuka płci 29 lis 2009, 19:00 Do tej ekspozycji nie pasuje hasło „wystawa genderowa”. „Gender Check. Kobiecość i męskość w sztuce wschodniej Europy” w wiedeńskim Muzeum Sztuki Nowoczesnej pokazuje przemiany ról płci. Zaprezentowano 400 prac 200 artystów z 24 krajów byłego bloku... 88
  • Kto to Alicja Bachleda-Curuś? 29 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Lawrence’em Grobelem, dziennikarzem, specjalistą od szczerych rozmów z celebrytami. Równie szczera. 90
  • Zawodowa skandalistka 29 lis 2009, 19:00 Jej płyty sprzedają się w milionach egzemplarzy, największe magazyny na świecie proponują sesje okładkowe, a projektanci mody kopiują jej styl ubierania. Lady GaGa zawładnęła umysłami zbiorowej wyobraźni. Ale kim tak naprawdę jest: wytworem PR-owców czy muzycznym fenomenem? 94
  • Recenzje 29 lis 2009, 19:00 Peace, love & rock and rollAng Lee, twórca „Tajemnicy Brokeback Mountain" i „Przyczajonego tygrysa, ukrytego smoka" w 40. rocznicę legendarnego festiwalu Woodstock serwuje nam niezły fi lm wspomnieniowy. Sam reżyser... 100
  • Ofensywa mozaiki 29 lis 2009, 19:00 Mozaiki modne były zawsze wtedy, gdy sięgano po inspiracje rodem ze starożytności. Teraz to raczej jeszcze jeden element eklektycznego pejzażu najnowszego wzornictwa. Ale są prawie wszędzie. W letnim domu duetu topowych projektantów mody Dolce i Gabbany i we wnętrzach domów... 102
  • Sanok: Galicja w pigułce 29 lis 2009, 19:00 „Sanok na pierwszy rzut oka nie wyróżnia się niczym szczególnym, wystarczy jednak pobyć tu jakiś czas, wsłuchać się w rytm uliczek wokół rynku, spojrzeć z zamkowego wzgórza na panoramę Sanu, aby poczuć, że to miejsce ma swojego ducha” – napisał Bartłomiej... 102
  • Znak czasu 29 lis 2009, 19:00 Insignia została uznana za Europejski Samochód Roku 2009. Ale jeżeli ją mierzyć miarą innych opli, to jest przynajmniej autem dekady. 104
  • Skibą w mur - Gruby portfel, chude kreski 29 lis 2009, 19:00 Trafienie do filmu rysunkowego jest oznaką popularności. Ostatnio w amerykańskiej kreskówce o rodzinie Simpsonów znalazła się Carla Bruni wraz z mężem. Była modelka z nogami długimi jak niemieckie autostrady (z tego powodu Sarkozy musi chodzić w butach na wysokim obcasie)... 106

ZKDP - Nakład kontrolowany