Krótki lot VIP-ów

Krótki lot VIP-ów

Prezydent nie ma czym dolecieć do USA na szczyt NATO. Rządowe embraery mają za mały zasięg i nie spełniają oczekiwań nawet na krótszych trasach. A ich czarter kosztuje więcej, niż deklarowano. Na profesjonalne samoloty dla premiera i prezydenta nie ma żadnej perspektywy.
Na myśl o szycie NATO prezydenccy urzędnicy mają skurcz żołądka. Boją się kompromitacji. W maju tego roku do Chicago przylecą przywódcy 50 państw świata. Na lotnisku O’Hare wylądują dziesiątki samolotów rządowych. Oprócz słynnego Air Force One będzie można zobaczyć zarówno airbusa 319 prezydenta Czech, jak i boeinga 707 prezydenta Rumunii. Bronisław Komorowski prawdopodobnie wysiądzie z samolotu rejsowego, jak zwykły pasażer. Sytuacja powtórzy się jesienią w Nowym Jorku, gdzie prezydent będzie uczestniczył w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ.

To prosta konsekwencja decyzji o wyczarterowaniu samolotów dla VIP-ów od LOT-u.

Od czerwca 2010 r. do dyspozycji najważniejszych polityków są dwa embraery. Brazylijskie samoloty mają jednak za mały zasięg, by przelecieć Atlantyk. Komercyjny czarter odpowiedniej maszyny na jeden lot raczej nie wchodzi w grę. – Gdybyśmy chcieli w obu przypadkach wyczarterować boeinga 767, łączny koszt wyniósłby 2 mln zł. Nasz budżet byłby zrujnowany. Dlatego pozostaje lot rejsowy. Prezydent będzie musiał lecieć razem z podpitymi góralami lecącymi do pracy w Chicago – martwi się urzędnik Kancelarii Prezydenta. Górale będą w siódmym niebie, w  przeciwieństwie do służb bezpieczeństwa na lotnisku. – W Stanach podchodzi się do procedur poważnie. Prezydent wychodzący z rejsowego samolotu wyjściem dla zwykłych pasażerów to sytuacja kuriozalna. Cały system bezpieczeństwa lotniska będzie postawiony na nogi – ocenia Tomasz Hypki, ekspert lotniczy.

Premier na lodzie

Lotnisko w Erywaniu, 22 grudnia 2011 r. Śnieżyca. Zimno. Donald Tusk musi być wściekły. Będzie musiał spędzić noc w stolicy Armenii. Premier wracał z Afganistanu, gdzie odwiedził żołnierzy. Lot był przerwany międzylądowaniem, bo rządowy embraer – ze względu na mały zasięg –  musiał zatankować. Start opóźniało oblodzenie pasa startowego. Po paru godzinach piloci oświadczyli, że właśnie skończył się im limit czasu pracy. – Wzięli teczki i obrócili się na pięcie. Zostaliśmy na lodzie. Trzeba było na gwałt szukać noclegu – opowiada jeden z uczestników delegacji. Przymusowe międzylądowanie na Malcie nie ominęło marszałka Senatu Bogdana Borusewicza, który udał się z wizytą do dalekiego Omanu. – Embraery nie są odpowiednio przystosowane. Przede wszystkim mają za  mały zasięg – mówi „Wprost" marszałek Senatu. Zasięg brazylijskich samolotów to 3,7 tys. km. Samoloty przeznaczone dla VIP-ów z reguły mają zasięg 8-10 tys. km. – Każde lądowanie i start do dodatkowe ryzyko. Zasięg to podstawowy wymóg bezpieczeństwa. Embraery go nie spełniają –  mówi Tomasz Hypki. Samoloty LOT-u nie mogą też latać nad obszarami objętymi wojną ani lądować na lotniskach wojskowych. Dlatego politycy udający się do Afganistanu muszą się przesiadać w samoloty wojskowe, co  generuje dodatkowe koszty.

Marcin Idzik, wiceszef MON odpowiedzialny za  inwestycje: – Embraer to samolot regionalny. Obejmuje zasięgiem całą Europęod Moskwy po Lizbonę. To wystarcza w 96 proc. wizyt zagranicznych.

Umowa o jedną trzecią droższa

Za korzystaniem przez rząd z brazylijskich samolotów o regionalnym zasięgu miała przemawiać relatywnie niska opłata za czarter. Kontrakt MON ze spółką Euro- LOT (należącą do LOT-u) był utrzymywany w tajemnicy – jedno z jego postanowień zakazuje ujawniania treści bez pisemnej zgody drugiej strony. – Koszt umowy wyczarterowania dwóch samolotów Embraer 175 do przewożenia osób pełniących najwyższe funkcje w państwie wyniesie 25 mln zł rocznie – informował w 2010 r. Marcin Idzik. Nie była to cała prawda, jak wynika z informacji, do których dotarł „Wprost". Wartość zawartego na 3,5 roku kontraktu jest o jedną trzecią większa – to ponad 42 mln zł rocznie. Za cały okres – 152 474 080 zł. Kwota jest rozbita na  dwie liczby: 103 mln („wartość wynikająca ze stałych opłat miesięcznych”) i 48 mln („wartość zmienna uzależniona od rzeczywiście poniesionych kosztów”). Opłata zmienna obejmuje m.in.: koszt paliwa, obsługi, opłaty lotniskowe, opłaty przelotowe, podatki, catering oraz koszty odladzania samolotów. Kwotę stałą pokrywa MON. Opłaty zmienne, zgodnie w wykonanymi lotami, ponoszą kancelarie prezydenta, premiera, Sejmu i Senatu.

– Taki czarter nie powinien kosztować więcej niż 50 mln zł. Za 150-200 mln zł można było kupić dwa średnie samoloty dalekiego zasięgu – oburza się Tomasz Hypki. Bogdan Klich, ówczesny minister obrony: – Odstąpiliśmy od pomysłu zakupu samolotów ze względu na kryzys. Opcja czarteru była rozważana od  początku 2010 r. i była najkorzystniejsza dla budżetu.

Salonka za 14 milionów

Rząd miał na oku embraery od początku 2010 r. Do finalizacji kontraktu dochodziło w pośpiechu, w sytuacji gdy jeden tupolew rozbił się pod  Smoleńskiem, a drugi był akurat w serwisie.

Czarter brazylijskich samolotów był rozwiązaniem doraźnym. Po katastrofie w Smoleńsku pojawiła się realna szansa na długofalowe rozwiązanie problemu. Spotkania robocze w MON prowadził Marcin Idzik. Brali w nich udział urzędnicy z kancelarii Sejmu, Senatu i Kancelarii Prezydenta, którzy na co dzień odpowiadają za  organizację przelotów najważniejszych osób w państwie. – Uważamy, że  trzeba kupić nowe samoloty. Mniej entuzjastycznie nastawiony był Tomasz Arabski, reprezentujący Donalda Tuska – przekonuje jeden z nich. – Nigdy nie sprzeciwiałem się pomysłowi zakupu. MON może nabyć potrzebny sprzęt bez zgody kancelarii premiera – wyjaśnia Tomasz Arabski. Przygotowywano przetarg na zakup dwóch dużych i czterech małych, kilkunastomiejscowych samolotów. Ich koszt – w zależności od wybranego oprzyrządowania – miał wynieść 1,5 mld zł. Widząc obawy polityków przed wydaniem takiej kwoty, jeden z urzędników rzucił: – Ja ten przetarg wezmę na siebie, mogę podpisać wszystkie dokumenty, a potem możecie mnie wsadzić do więzienia.

W sierpniu 2011 r. Bronisław Komorowski na  spotkaniu z dziennikarzami oświadcza: – Mechanizm demokratyczny nie  sprzyja decyzji o zakupie samolotów. To tylko kwestia znalezienia środków. Mimo to uważam, że im szybciej ta decyzja będzie podjęta, tym lepiej.

Były to prorocze słowa, bo decyzja rzeczywiście zapadła szybko. Tylko że w przeciwna od oczekiwanej przez prezydenta. Kilka dni później Donald Tusk i Tomasz Siemoniak ogłosili likwidację 36. specpułku, który dotąd był odpowiedzialny za loty VIP-ów. I dodali, że Polski nie stać na  kupienie nowych samolotów. – Nie można było podjąć innej decyzji –  przekonuje Idzik.

Ucieczka od odpowiedzialności

Kontrakt z EuroLOT-em wygasa z końcem 2013 r. Jakie są możliwości zapewnienia profesjonalnej floty rządowej? To zakup, leasing lub  wykupienie rocznego limitu godzin.

Przy założeniu, że potrzebne są dwa duże i dwa mniejsze samoloty, na zakup potrzeba ok. 1,5 mld zł (jest to  kwota rozłożona na lata). Leasing na 10 lat to ok. 50 mln zł rocznie. Z  kolei trzecia możliwość, wykupienie 3200 godzin lotu (po 800 na każdy z  czterech samolotów), kosztowałaby ok. 60 mln zł.

W Europie VIP-ów wożą najczęściej piloci wojskowi specjalnymi samolotami, choć stosuje się też rozwiązania doraźne. Samoloty przeznaczone dla rządzących mają wszystkie kraje sąsiadujące z Polską, z wyjątkiem Łotwy i Estonii.

W Polsce po  roku pracy zespołu, który miał doprowadzić do przetargu, sprawa nie  wróciła do punktu wyjścia. Jest znacznie gorzej – nie wiadomo, kto odpowiada za przewożenie najważniejszych polityków. MON czeka na decyzję rządu. – W tej sprawie nie podjęto decyzji. To może być zarówno transport cywilny, jak i wojskowy. Dopiero wtedy będzie można wrócić do  rozmowy o czarterze albo zakupie samolotów – tłumaczy Marcin Idzik. – To  resort obrony odpowiada za transport VIP-ów, ale próbuje uciekać od  odpowiedzialności – ocenia Bogdan Borusewicz. Niekończący się serial pod  tytułem „nowe samoloty dla VIP-ów" najlepiej podsumował były pilot 36. specpułku. – Na początku kadencji politycy są szczęśliwi, że mają czym latać. W połowie kadencji orientują się, że trzeba kupić nowe samoloty. Jednak wtedy jest już zbyt blisko do kolejnych wyborów – mówi pilot.

Teraz sytuacja się zmieniła. Zamiast 36. specpułku jest prowizorka w  postaci wyczarterowanych embraerów. Strach pomyśleć, że w Polsce prowizorki są najbardziej trwałe.

Okładka tygodnika WPROST: 13/2012
Więcej możesz przeczytać w 13/2012 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • leader sqadron IP
    Kiedyś cały naród budował stolicę.Było 1000 szkół na tysiąclecie.Polak potrafi !! Przy ewentualnej zbiórce na kościół zrzutka narodowa na samolot nikomu nie zaszkodzi.
    Nazwiemy go Air Polish Fundation One i jako naród unikniemy wstydu w przeciwieństwie do elity politycznej która będzie nim latała.Ale przecież jako właściciele samolotu na pokład będziemy wpuszczać bardzo wyselekcjonowaną ekipę.Pilotów selekcja nie dotyczy.

    Spis treści tygodnika Wprost nr 13/2012 (1519)

    • Wszystko, co najważniejsze? 25 mar 2012, 12:00 Mówiąc wprost, dziennikarze miewają czasem serdecznie dosyć opisywania tego, co w państwie nie działa tak, jak powinno. Bo to działalność, która wydaje się kompletnie pozbawiona sensu. My przygotowujemy, opisujemy, piętnujemy. Złapani... 4
    • Tydzień w skrócie 25 mar 2012, 12:00 Elba będzie zawsze i wszędzie Tysiąc osób protestowało w piątek w Warszawie przeciwko likwidacji squatu Elba. Manifestanci przeszli przez centrum miasta. W trakcie marszu w okolicach ronda de Gaulle’a odpalili race i petardy.... 6
    • Trzy szybkie... do Bertranda Le Guerna, prezesa Petrolinvestu 25 mar 2012, 12:00 Miało być łupkowe eldorado, a będzie jak zawsze. Państwowy Instytut Geologiczny mocno zrewidował szacunki wielkości naszych złóż gazu łupkowego przygotowane przez amerykańskie firmy. Jest pan rozczarowany? Ależ to są bardzo dobre... 7
    • Tusku, musisz rozmawiać! 25 mar 2012, 12:00 Ludowcy się na premiera nie obrażą, a jeśli już, to na krótko. Gorzej, gdy na Donalda Tuska obrazi się społeczeństwo. 10
    • Jak zjeść mięsnego jeża? 25 mar 2012, 12:00 Przyznam się, że nie chadzam do opery i jako dziedzina ekspresji jest mi ona równie obca, co inscenizacje bitew wikingów. Nie zgadzam się jednak, aby zabijano przez niedofinansowanie tak zacną instytucję jak Warszawska Opera Kameralna, gdy... 12
    • Póki mam chemię, żyję 25 mar 2012, 12:00 Dla 60 tysięcy chorych na raka brakuje leków 14
    • Gra w lidera: premier na musiku 25 mar 2012, 12:00 Partyjni przywódcy robią bilans zysków i strat po koalicyjnej awanturze o emerytury. Szykują się na wypadek, gdyby sytuacja ponownie wymknęła się spod kontroli. Ale nowe rozdanie na scenie politycznej to na razie najmniej prawdopodobny wariant. 18
    • Emerytura Pana Boga 25 mar 2012, 12:00 Fundusz Kościelny zniknie, katecheza ze szkół nie. Bez wojny religijnej. A po wojnie o ACTA minister Michał Boni nie wyklucza polskiego postulatu skrócenia czasu ochrony praw autorskich. 23
    • Test Tuska 25 mar 2012, 12:00 Jan Krzysztof Bielecki prezesem Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju? To możliwe, jeśli europejscy liderzy nie dogadają się w sprawie wspólnej kandydatury, a Polska dyplomacja będzie bardziej skuteczna niż dotąd. 28
    • Miś 25 mar 2012, 12:00 Były prezes PZPN Michał Listkiewicz znowu błyszczy. Tym razem pod zarzutami prokuratury. I powtarza, że wszystko robi z miłości do ludzi. 30
    • Krótki lot VIP-ów 25 mar 2012, 12:00 Prezydent nie ma czym dolecieć do USA na szczyt NATO. Rządowe embraery mają za mały zasięg i nie spełniają oczekiwań nawet na krótszych trasach. A ich czarter kosztuje więcej, niż deklarowano. Na profesjonalne samoloty dla premiera i prezydenta nie ma żadnej perspektywy. 32
    • Ile dywizji ma abp Michalik 25 mar 2012, 12:00 Dobrowolny podatek kościelny mógłby uczynić w polskim Kościele to, czego nie zdołał dokonać nawet Sobór Watykański II. Całkowicie zmienić feudalny model funkcjonowania naszego Kościoła. 34
    • Hieny nasze codzienne 25 mar 2012, 12:00 Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich nie przyznało w tym roku swojej antynagrody, czyli Hieny Roku. Bo było za dużo kandydatów. 38
    • Uwaga na PSL! 25 mar 2012, 12:00 Zapewne dojdzie do kompromisu w ramach koalicji w sprawie emerytur, ale wątpię, żeby Platforma Obywatelska zrezygnowała z zasadniczych założeń tej reformy. 40
    • Głos ma twarz 25 mar 2012, 12:00 Radio to dźwięki. Jednak w przypadku Trójki ta reguła nie obowiązuje. Trójka to nie tylko głosy, ale także twarze. Przez 50 lat obecności w eterze rozgłośnia z Myśliwieckiej 3/5/7 stała się wylęgarnią zastępów gwiazd. Takich, które nie tylko „na ucho” są... 42
    • Szansa bez szans 25 mar 2012, 12:00 Po niemal dwudziestu latach znika z anteny „Szansa na sukces”. Powód? Konflikt autorki programu Elżbiety Skrętkowskiej i prowadzącego go Wojciecha Manna. 48
    • Chętnie urodzę twoje dziecko 25 mar 2012, 12:00 Rynek brzuchów do wynajęcia szybko rośnie. Pary gotowe podjąć to ryzyko mogą przebierać w surogatkach jak w owocach na straganie, mimo że cały proceder nadal prawnie nie został uregulowany i obie strony tych osobliwych transakcji mogą dużo stracić 50
    • Życie z innej perspektywy 25 mar 2012, 12:00 Wspólnie uczymy się przeżywać odchodzenie. Dostrzegamy, że warto oczekiwanie na śmierć zamienić w celebrację ostatniego etapu życia. Najlepiej jak potrafimy. 54
    • Nowa twarz Al-Kaidy 25 mar 2012, 12:00 Islamski terroryzm przybrał nową postać. Zawodowych konspiratorów zastępują samotnicy, którzy jak morderca z Tuluzy Mohammed Merah marzą o śmierci z bronią w ręku. 56
    • Sprzedawca pokoju 25 mar 2012, 12:00 George Clooney traktuje pokój na świecie jak towar. Żeby go sprzedać, właśnie dał się aresztować. 60
    • Kuba potrzebuje egzorcysty 25 mar 2012, 12:00 Demokratyczna opozycja nie chciała, żeby przyjeżdżał, a komunistyczny reżim powita go z otwartymi ramionami. Benedykt XVI przybywa na Kubę 14 lat po Janie Pawle II. 62
    • Jak się to lobbi 25 mar 2012, 12:00 Co trzecia uchwalona w Sejmie ustawa powstała pod dyktando jakiejś grupy interesu. Osłania niekompetentnych urzędników, chroni interesy pazernych aptekarzy, lekarzy i przedstawicieli korporacji zawodowych albo zabezpiecza biznes prywatnych przedsiębiorców. Kto za to płaci?... 64
    • Przez żołądek do gwiazd 25 mar 2012, 12:00 Restauratorzy najpierw o nie walczą. Gdy je zdobędą, popadają w pracoholizm. A gdy je stracą – w depresję. W Polsce nie mamy ani jednej. Jeszcze. 68
    • Zdemonopolizować sport 25 mar 2012, 12:00 W polskim sporcie jest porządek. 70
    • Polacy się bogacą 25 mar 2012, 12:00 Żadna część polskiej bankowości nie pędzi tak ostro do przodu jak private banking. Każda poważna instytucja finansowa chce mieć wyłożony marmurami departament dla krezusów. 72
    • Bez miliona też jesteś gość 25 mar 2012, 12:00 Polska bankowość prywatna jest trochę inna niż jej zachodni pierwowzór. U nas jeszcze nie trzeba 1 mln euro, by korzystać z usług osobistego doradcy. 74
    • Ostatnia korrida czerwonego byka 25 mar 2012, 12:00 To historia niemal jak z bajki. Jej bohater pochodził z biednej rodziny chińskich imigrantów, hodujących kaczki i handlujących owocami. Aby zostać miliarderem z listy „Forbesa”, musiał przejść długą drogę. Pomógł mu każdy, kto kiedykolwiek sięgnął po Red Bulla.... 76
    • Widzę, wszystko widzę! 25 mar 2012, 12:00 Masz ochotę na spacer Doliną Chochołowską? przedrepczesz ją całą, nie wychodząc z domu. Możesz się też swobodnie włóczyć ulicami naszych europolii, z Krakowem na deser. Google Street View – biuro wirtualnych podróży po prawdziwym świecie – już zaprasza do Polski. 78
    • Mikroprzyczyna megaprzełomu 25 mar 2012, 12:00 Niemal nie mają masy, przenikają bez trudu przez planety i gwiazdy. A jednak obalą wieże przekaźnikowe, strącą na ziemię satelity, zrewolucjonizują nasze życie. Neutrina właśnie pokazały, na co je stać. 80
    • Podwodne Trójmiasto 25 mar 2012, 12:00 Słynny gdański Neptun z fontanny trafi w końcu tam, gdzie jego miejsce – w morskie odmęty. Aż o 12-22 m może bowiem wzrosnąć poziom mórz i oceanów, nawet jeśli ograniczymy wzrost globalnej temperatury do dwóch stopni Celsjusza... 81
    • Nie ma darmowych programów 25 mar 2012, 12:00 Grywasz na smartfonie w „Angry Birds"? Często korzystasz z bezpłatnego oprogramowania? Nie dziw się, że tak szybko musisz ponownie ładować baterię. Aż do 75 proc. energii pobieranej przez „darmowe" aplikacje zużywane... 81
    • Komórki macierzyste leczą parkinsona 25 mar 2012, 12:00 Japońscy naukowcy wykonali milowy krok na drodze do opracowania kuracji leczącej chorobę Parkinsona. Profesor Jun Takahashi z uniwersytetu w Kioto wstrzyknął ludzkie embrionalne komórki macierzyste do mózgów małp z objawami wywołanymi... 81
    • Koniec epoki 25 mar 2012, 12:00 30 kwietnia pierwszy raz w historii prywatna rakieta dostarczy ładunek na stację kosmiczną. Być może za sto lat ten dzień będzie postrzegany jako symboliczny początek nowego ładu – Świata postmocarstwowego. Programy kosmiczne były... 81
    • Vega, czyli gwiezdny chłopiec 25 mar 2012, 12:00 O tym, jak został inżynierem dusz, czemu już nie musi być pierwszy na światłach, a także jak stracić 50 kilogramów i znaleźć w życiu radość i harmonię, Małgorzacie Sadowskiej opowiada reżyser „Stawki większej niż śmierć” Patryk Vega. 82
    • Miłość niejedno ma imię 25 mar 2012, 12:00 Mike Hadreas, znany też jako Perfume Genius, to kolejny artysta, którego twórczość każe się zastanowić, czy muzyka ma orientację seksualną. 86
    • Hockney trzyma się mocno 25 mar 2012, 12:00 Na pierwszy rzut oka Davida Hockneya można pomylić z przeciętnym Brytyjczykiem – szara marynarka, gawroszka wciśnięta w klapę i okulary retro. Człowiek po śmierci Luciena Freuda nazywany najwybitniejszym współczesnym brytyjskim... 88
    • Głębokie zanurzenie 25 mar 2012, 12:00 Na początek festiwalu misteria paschalia wyjątkowa premiera „Pasji według św. Łukasza” Krzysztofa Pendereckiego w reżyserii Grzegorza Jarzyny. 90
    • Kolejna wolta The Mars Volta 25 mar 2012, 12:00 Jeśli nie nadążacie za kolejnymi wybrykami uzależnionego od gitary Omara Rodrigueza-Lopeza i wokalisty Cedrica Bixlera-Zavali, informuję, że znów z sobą rozmawiają, teksty po dwóch latach zostały skończone, do składu dołączyli nowy... 90
    • Tołstoj z ekstraklasy 25 mar 2012, 12:00 „WOJNA I POKÓJ” na scenie oznacza naprawdę monumentalne widowisko 92
    • VCMG: „Ssss” 25 mar 2012, 12:00 Ikony muzyki elektronicznej lat 80., twórcy Depeche Mode – Vince Clarke i Martin Gore – wracają z nową wspólną płytą. Wciąga czy odstrasza? 93
    • Twarda laska 25 mar 2012, 12:00 Jak to jest „być jak… Adele” – zastanawia się Caroline Bricknell. Właśnie się ukazała w Polsce napisana przez nią biografia wokalistki. Rozmawiamy o artystce, dla której praca jest ważniejsza od blichtru. 94
    • Gwoździe w głowie 25 mar 2012, 12:00 Przedwczoraj Norwegia, dzisiaj Francja, a jutro? 96
    • Emerytura 2.0 Nowy śmiały plan 25 mar 2012, 12:00 Rządzie najdroższy, a może pójść w drugą stronę? Obniżyć wiek emerytalny, na przykład do 50 lat dla mężczyzn, 45 dla kobiet? Można taką propozycję łatwo uzasadnić: 97
    • Cztery dni 25 mar 2012, 12:00 17.03 Wyczytałem, że przedszkola w Czechach kosztują o połowę mniej niż u nas. 97
    • Masowe powroty kotletów 25 mar 2012, 12:00 Bohaterowie masowej wyobraźni, tacy jak Kloss, Kaczka Dziwaczka, Waldemar Pawlak, Miś Yogi czy Batman, lubią wracać. 98

    ZKDP - Nakład kontrolowany