Rzecz o myśleniu

Rzecz o myśleniu

Dodano: 10
(Polemika z prezesem PZU Andrzejem Klesykiem)
Nie każdy, kto ma rozum, jest rozumny, nie każdy, kto jest istotą myślącą – myśli. Nie wystarczy zreformować uczelni, by wygenerować myślących studentów. Nie wystarczy myśleć, by być pożądanym pracownikiem korporacji. Obawiam się nawet, że myślenie jest raczej przeszkodą w  zdobyciu miejsc na dzisiejszym rynku pracy. I gdyby tak pomyśleć, to  pracodawca wcale nie chciałby myślącego pracownika. Pracodawca chce mieć pracownika posłusznego, ale zarazem samodzielnego, zdyscyplinowanego, ale i kreatywnego, indywidualistę, ale uwielbiającego pracę zbiorową; kogoś, kto jest odpowiedzialny, ale zarazem sprytny, konkurencyjny, ale  lojalny, bardzo kompetentny, ale zarazem z twórczą wyobraźnią dziecka. Żaden człowiek myślący taki nie jest, żadna uczelnia nie produkuje takich ludzi. Tacy ludzie istnieją tylko w aplikacjach o pracę, bo  studenci niewątpliwie nauczyli się pisać swoje CV pod wymogi rynku.

W moim przekonaniu podporządkowanie uniwersytetów rynkowi pracy zabije te  pierwsze i wcale nie wzmocni tego drugiego. Ale to się niestety już dzieje i reforma minister nauki Barbary Kudryckiej przyspiesza ten proces. Uczelnia nie powinna być fabryką ludzi wpasowującą ich kwalifikacje –  niczym puzzle – w potrzeby rynku pracy, uczelnia powinna być miejscem samodzielnym, alternatywnym, gdzie myśli się wielotorowo, gdzie chroni się różnorodność, indywidualność, duchowy rozwój, samodzielność i  wyobraźnię.

To, co prezes Andrzej Klesyk traktuje jako słabość uniwersytetów, jest tak naprawdę ich siłą. Na uczelniach jeszcze (!) trafiają się myślący ludzie, których nie zabiła szkoła, ale których na  pewno zabije system wyższego wykształcenia dopasowany do korporacyjnych wymogów. Problem najpoważniejszy tkwi nie w uczelniach, lecz w szkołach. To szkoły zabijają myślenie, uczą posłuszeństwa, wkuwania i  rozwiązywania idiotycznych testów. To szkoły gratyfikują bierność, jednotorowość myślenia, autorytaryzm, stadność.

Długi weekend spędziłam z grupką dzieci z drugiej klasy liceum. Rozmawialiśmy o różnych książkach (bo to jeszcze myślące dzieci), ale większość czasu młodzież poświęcała na opanowanie podręcznika do WOS, bo miała sprawdzian. Z  czego? „Z demokracji". Świetnie, powiedziałam, opowiem wam o różnych demokracjach i pomysłach na nią. Poczytamy „Politykę” Arystotelesa, opowiem o Rousseau i Rawlsie… Dzieci powiedziały, że chętnie wysłuchają, ale że sprawdzianu dzięki temu nie zdadzą, bo muszą po prostu wkuć odpowiednie rozdziały podręcznika i zdać na ich podstawie test. Dodatkowa wiedza „je rozproszy”. No właśnie, stanie się nieszczęście, koszmar każdego nauczyciela: dzieci mogą zacząć zadawaćpytania, zacząć myśleć, formułować opinie niezgodne z wiedzą testodawców i urzędników, którzy rządzą szkolnymi umysłami i kroją je na miarę ministerialnych wyobrażeń. A jakie to są wyobrażenia? Tego nie wie już nikt, bo z  ostatnich trzech ministrów jeden był histeryczny i głównie wykrzykiwał nacjonalistyczne hasła, a dwie następujące po nim panie są autystyczne, bez żadnego kontaktu ze światem zewnętrznym.

W szkole nie ma żadnych lekcji, gdzie podejmuje się wolną dyskusję, gdzie nauczyciel może obserwować procesy myślenia. Zresztą nie jest do tego w ogóle przygotowany. Nauczyciel nie mówi: „myślcie", „porozmawiamy”, mówi: „zapiszcie”, „nauczcie się”, „sprawdzam”. W szkole nie ma zajęć z  filozofii czy jakichkolwiek innych, gdzie można zadawać pytania, na  które nie można sobie pozwolić na innych przedmiotach, czyli pytania o  sens zjawisk, o znaczenie pojęć, o podstawy wiedzy, o całość i o istotę. Nie ma zajęć, gdzie analizuje się teksty i uczy się zajmowania krytycznych postaw wobec czyichś stanowisk, w szkole nie uczy się poprawnego wnioskowania, wykrywania błędów w myśleniu innych, debaty, argumentacji. Absolwent szkoły średniej, który na uniwersytecie trafia na zajęcia z filozofii, jest jak człowiek, który dusi się z nadmiaru tlenu lub nie wie, co robić z nadmiarem wolności, bo tam się dyskutuje, pobudza wyobraźnię i zdolność do abstrakcyjnego myślenia. Ale takich zajęć w nowym systemie jest coraz mniej.

Kilka lat temu jedna z  korporacji amerykańskich, które dostrzegły jałowość i ograniczone możliwości kształcenia specjalistycznego, stwierdziła, że przyszłość należy do absolwentów filozofii, muzykologii i historii sztuki, czyli do  absolwentów tych wydziałów, których wyobraźni i zdolności myślenia, a  więc i kreatywności, nie zabił imperatyw dopasowania się do  korporacyjnych wymogów rynku. Panie prezesie, nie tędy więc droga! Uniwersytety, zgodnie z postulatem Abelarda, powinny być enklawą wolnej myśli i rozwoju ducha, ciężkiej pracy i debaty. I tylko wtedy przysłużą się i społeczeństwu, i korporacjom, i Prawdzie.

Autorka jest profesorką Uniwersytetu Warszawskiego, etyczką, filozofką, publicystką

www.wprost.pl - tutaj znajdziesz wszystkie felietony Magdaleny Środy

Okładka tygodnika WPROST: 19/2012
Więcej możesz przeczytać w 19/2012 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 10
  • milly   IP
    Zgadzam się w 100% szczególnie co do opiniii o ministrach. Jak widać po niektórych komentarzach z myśleniem w naszym społeczeństwie nadal kiepsko:(
    • rozariusz   IP
      KUL ciągle się nie poddaje. Jeszcze nie wszystko stracone Pani Profesor proszę mieć ufność że są jeszcze uczelnie w tym Kraju które pielęgnują i troszczą się o myślenie
      • Nie ma co !!!   IP
        \"Mentalnościowo i z urody bardzo podobna do ...\"
        Dobry cytat do krytyki hochsztaplerki miotajacej pod pozorem polemiki naprzemiennie argumentami i andronami zapomniawszy co pisała tydzień wcześniej. Wtedy słowotok \"mania i niemania\" dotyczył inteligencji dziś myślenia . Technika ta sama zagadać, zarzucić słowami w zlepku stanowiącymi śmietnik. Tak to jest obraz dzisiejszego potencjału myślowego kadry naukowej. Tyle ,że jakoś mi z tego powodu strasznie smutno.
        • akumek   IP
          Uwielbiam czytać felietony M.Środy i praktycznie zawsze się zgadzam.Dziś jednak nie do końca.Sama jestem nauczycielem-bibliotekarzem w jeleniogórski \"Ekonomie\" i podsłuchiwałam ostatnio lekcję WOS-u prowadzoneą w czytelni przez naszego wosowca i polonistę, p. Piotra Palińskiego. Nie wszyscy nauczyciele uczą w sposób opisany w felietonie, nie wszyscy są nieprzygotowani. Wiem, że tzw. system wymusza nauczanie typu \"byle do testu\", ale naprawdę są nauczyciele pokroju wyż wzmiankowanego :), myślący, wspaniali, wymagający ruszenia głową, niepowtarzalni... Całe szczęście :) A system systemem i na to nic nie poradzimy :(
          • Cogito   IP
            Oj Ksantypa, Ksantypa. Uniwersytet się uzdrowi sam, jeśli tylko znikną z niego takie pseudointelektualistki jak Pani, Pani Mittwoch. Oprócz udającego mądrość zrzędzenia z podniesionym ciśnieniem (które notabene bardzo nieestetycznie koloruje na czerwono Pani bardzo nieestetyczne podgardle i twarz) nie ma Pani nic do zaproponowania, no może, poza zajęciami dla inteligentnych inaczej, czytaj Gender Studies.

            Spis treści tygodnika Wprost nr 19/2012 (1525)

            • Politycy, wróćcie na Majdan 6 maj 2012 Mówiąc wprost, właśnie tracimy Ukrainę. A na pewno historyczną szansę na trwałe zbliżenie polsko-ukraińskie i ukraińsko-unijne. 4
            • List otwarty do Senatorów RP 6 maj 2012 Wolność słowa jest zagrożona przez projekt nowelizacji prawa prasowego rodzący się w Senacie RP. To nie jest problem tylko dziennikarzy i redaktorów. To wyzwanie dla wszystkich obywateli Polski. 6
            • Kwestionariusz Euro 2012. Odpowiada Ludwik Sobolewski 6 maj 2012 1. Mecz Polska – Grecja wygra… Powinniśmy wygrać. Sport to psychologia. Grecja uchodzi obecnie za słabszą drużynę niż wtedy, kiedy zdobywała mistrzostwo Europy. My jesteśmy naładowani impetem i wiarą w to, że z Grekami... 7
            • Pięć szybkich do pań z zespołu Jarzębina 6 maj 2012 Pięć szybkich do pań z zespołu Jarzębina z Kocudzy, który wygrał konkurs na hymn Polski na Euro 2012 7
            • Zapraszamy na Paradę 6 maj 2012 Halo, tu Europa" – taki okrzyk wzniosą 12 maja uczestnicy Parady Schumana, którzy już po raz trzynasty przejdą ulicami Warszawy. Wyruszą w samo południe z placu Zamkowego. Marsz poprzedzi debata „Dla Europy. Unia Europejska... 7
            • Głupi pomysł 6 maj 2012 Ciężkie boje dwóch drużyn o nabitą powietrzem skórzaną krągłość są mi doskonale obojętne. Emocje przez to wywołane wśród miliardów wyznawców na całym świecie też. Prawdę mówiąc, ten falujący i ryczący tłum, wdziewający... 8
            • Tydzień kultury polskiej 6 maj 2012 Słupsk jest dumny Proszę państwa, to nie jest tak, że nasz rynek muzyczny to jakiś Trzeci Świat. Mamy wspaniałych artystów, z którymi bardzo często chcą nagrywać gwiazdy z zagranicy. Najpierw była Kayah i Goran Bregović, potem Anna... 12
            • Wielka wojna o Julię 6 maj 2012 Święto się nie uda. Europejscy politycy nie chcą przyjeżdżać na Ukrainę. Nie mają ochoty kibicować piłkarzom, udając, że zapomnieli o posiniaczonej, głodującej w więzieniu Julii Tymoszenko. A Polska jest w kłopocie. Po pierwsze, musimy wybierać między zasadami a Realpolitik.... 14
            • Odpieprzcie się od Euro? 6 maj 2012 Rodzimi komentatorzy prasowi, politycy i znawcy spraw ukraińskich niemal jednogłośnie uznali płynące z Europy wezwania do bojkotu Euro 2012 na Ukrainie za zbędne i szkodliwe. Zadziwiająca jest ta jednomyślność; wyłamał się z niej... 20
            • Ultimatum dla Ukrainy 6 maj 2012 Z jakiego powodu Janukowycz nie może wypuścić Tymoszenko? Dlaczego w Rosji opadły emocje po smoleńskiej tragedii? Czy nasi politycy mogli wiedzieć o więzieniach CIA? Profesor Adam D. Rotfeld, były szef MSZ, opowiada, o trzech fotografiach związanych z grami dyplomatycznymi na... 22
            • Lewe oblicze 6 maj 2012 Albo się zagryzą, albo jeden polegnie, a drugi zgarnie całą pulę. Na razie Miller wygrywa doświadczeniem, Palikot świeżością. Na razie jest remis, czyli punkty dla Millera. 26
            • 7 grzechów głównych 6 maj 2012 Sprawa zabójstwa gen. Papały szła opornie od początku. Prowadzący przyjęli, że zbrodni dokonano na zlecenie, i raczej nie sprawdzali innych motywów. To tylko jeden z grzechów tego śledztwa. 30
            • Demokracja potrzebuje Kościoła 6 maj 2012 Jest dziś w Polsce wiele krzywd, które wymagają naprawy. Powinniśmy dochodzić do wspólnych wniosków i obrony wszelkich poglądów, ale trzeba to robić z poszanowaniem prawa i reguł funkcjonowania demokratycznego państwa. Spróbujmy też... 36
            • PoTok łez 6 maj 2012 - Ja ryczałam i oni ryczeli – wspomina na gorąco Ewa Wanat, która właśnie rozstała się z fotelem dyrektorki Radia Tok FM. Zaskoczeni byli i słuchacze, i zespół. 38
            • Rzecz o myśleniu 6 maj 2012 (Polemika z prezesem PZU Andrzejem Klesykiem) 44
            • Same kłopoty z ojczyzną 6 maj 2012 Minął tydzień niesłychanej intensywności ojczyźnianej. 1 maja – nie tylko święto pracy, ale i rocznica wstąpienia do Unii Europejskiej, 2 maja – święto flagi, 3 maja – każdy wie. Politykom ojczyzna nie schodzi z ust,... 46
            • Nieuleczalnie chora ustawa 6 maj 2012 Na nowej ustawie refundacyjnej mieli zyskać pacjenci i szpitale. Na razie zyskał tylko NFZ. Pozornie, bo za absurdy ustawy Fundusz i tak kiedyś zapłaci. Tylko z opóźnieniem. My płacimy już teraz. 48
            • Od medytacji przeszedłem do boksu 6 maj 2012 Gdy wyciekła wiadomość, ile zarobił na reklamie banku, ludzie zaczęli się od niego odwracać. Trochę się podłamał, ale zaraz potem zaczął trenować boks. – Jako pierwszy oberwie ten, który powiedział, że ukradłem emerytom trzy miliony – ostrzega Szymon Majewski. 52
            • Panienka, czyli ktoś, kto nie istnieje 6 maj 2012 Organizacje broniące praw kobiet chcą dekryminalizacji prostytucji. Politycy z Ruchu Palikota jej legalizacji i opodatkowania. A Inka, Weronika, Liza i Kaja? Uprawiają najstarszy zawód świata. 56
            • Amerykański ślad 6 maj 2012 12 sierpnia 2000 roku Amerykanie zatopili rosyjski okręt podwodny „Kursk”. Ta hipoteza, dotychczas niemal jednogłośnie odrzucana, powraca teraz, w chwili objęcia przez Władimira Putina prezydentury w Rosji. O ataku okrętów US Navy mówi nam adiutant rosyjskiego... 60
            • Tragedia „Kurska” – Kontr(o)wersje 6 maj 2012 Dr Lee Willett, ekspert studiów morskich brytyjskiego Royal United Services InstituteCo się stało na „Kursku"? Najpopularniejsze są dwa scenariusze: zderzenie okrętów i rozerwanie zbiorników balastowych. Ale według mnie na... 64
            • Prezydent wszystkich dolarów 6 maj 2012 W USA rozpoczyna się najbardziej skorumpowany pojedynek o Biały Dom w historii. Głos każdego Amerykanina się liczy – w dolarach. 66
            • Podwójne dno trumny 6 maj 2012 Watykan się złamał – i dał zgodę. Do końca maja włoska policja otworzy trumnę, w której spoczywa rzymski mafioso, a być może również 15-letnia dziewczynka i kilka tajemnic, godnych raczej powieści sensacyjnej niż Stolicy Apostolskiej. 70
            • Więcej niż trener 6 maj 2012 Zdobył wszystko z Barceloną i odchodzi? Może właśnie dlatego. Pep Guardiola ogłosił, że przestaje być trenerem legendarnego klubu, bo „gdyby został, oznaczałoby to, że na niego nie zasłużył”. Zadziwiający człowiek. 74
            • Bicie piany 6 maj 2012 Zanosi się na prawdziwą piwną wojnę. Tyskie ma w drużynie Bońka, Figo i van Bastena. Carlsberg, jak na Duńczyków przystało, wprowadził do gry Schmeichela, a Warka wystawiła Żewłakowa i Lubańskiego. Stawką meczu jest 150-200 mln butelek piwa, które w czerwcu wypiją kibice... 76
            • Zakazana e-zrzutka 6 maj 2012 Polskie państwo heroicznie walczy z problemami, które samo tworzy. Artyści, sportowcy i naukowcy regularnie przypominają, że mają za mało pieniędzy. Jednocześnie nasze państwo zakazuje zbierania małych, indywidualnych wpłat... 80
            • Pomysły na inwestycje 6 maj 2012 Złoto, srebro, sztuka, wino, whisky... Prześwietliliśmy rynek w poszukiwaniu kilku interesujących pomysłów na inwestycje dla osób z niekoniecznie wypchanym po brzegi portfelem, ale na pewno z fantazją. 82
            • Życie po antybelkach 6 maj 2012 Po likwidacji antybelek wojny na lokaty nie było. Wygląda na to, że złote czasy dla depozytów to historia, trzeba więc szukać innych sposobów na pomnożenie kapitału. 86
            • Czym będą nas zabijać 6 maj 2012 Armie świata czeka wkrótce największa technologiczna transformacja od czasu wymyślenia prochu. Jakoby w trosce o ludzkie życie, ale chyba mamy się czego bać. 88
            • Naprawdę głośno 6 maj 2012 „Krzyk” Edwarda Muncha został sprzedany w domu aukcyjnym Sotheby’s za 120 mln dolarów, blisko rekordu na rynku sztuki. To kolejny ważny rozdział w historii tego dzieła – pełnej kryminalnych epizodów, gangsterskich wyczynów, zaskakujących zwrotów akcji. 92
            • Jak bracia 6 maj 2012 Nie pasują do otoczenia, ale czują się z tym świetnie. Dwaj ekscentrycy Johnny Depp i Tim Burton to jeden z najbardziej twórczych duetów współczesnego kina. 96
            • Niczego się nie boję 6 maj 2012 Prowokuje, lubi być prowokowana, nie znosi kompromisów. Charlotte Rampling krytykuje ekshibicjonizm w internecie, a o sobie opowiada w filmie dokumentalnym, którego polska premiera odbędzie się na Planete+ Doc Film Festivalu. 98
            • Po-siedzieć i po-gapić się 6 maj 2012 Dni wolne. Najpierw gęsty lęk przed korkami, potem one same, kolejny znak, że dołączamy do Zachodu. Wyróżnia nas liczba wypadków samochodowych, rannych, zabitych i zatrzymanych z powodu jazdy po alkoholu. Polacy uwielbiają być w czymś... 104
            • Donald Tusk został sfaulowany 6 maj 2012 Howard Webb, sędzia piłkarski, który sędziował nie po myśli premiera Tuska, wciąż cieszy się doskonałym zdrowiem. Gratulując panu Webbowi, musimy się jednak zatroskać stanem Polski. Premier Tusk przecież zapowiadał cztery lata temu,... 105
            • COCO 6 maj 2012 Wydawałoby się, że długi upalny weekend da nam święty spokój. Bogaci wyruszą na Kanary, średniozamożni odwiedzą góry, biedni ustawią grille na balkonach i będą jeść kiełbaski podlewane piwem, a politycy zamilkną, by pokazać,... 105
            • Pełnia 6 maj 2012 Pełnia księżyca to zjawisko w przyrodzie tyleż rzadkie, co tajemnicze. Dawne podania ludowe mówią o tym, że gdy księżyc w pełni, to wilki wyją, seryjni mordercy ostrzą noże, czarownice zanoszą się histerycznym śmiechem, a wioskowe... 106

            ZKDP - Nakład kontrolowany