Tolerancji można się nauczyć

Tolerancji można się nauczyć

Dodano:   /  Zmieniono: 22
Siedzę w knajpie, obok grupa młodych kibiców, chyba studentów (niedaleko jest Uniwersytet Medyczny). Dziewczyny i chłopcy zażarcie dyskutują o  Rosjanach, którzy planują marsz ulicami Warszawy w dniu swojego narodowego święta (12.06). „Jak oni mogą! Co to za pomysł? Skandal!" (nie muszę dodawać, że język tej rozmowy jest zupełnie inny, słowo na  „k” pojawia się częściej niż co chwila, mimo że młodzi ludzie obłożeni są uczonymi książkami). Zastanawiam się, czy to „tylko” tradycyjna nienawiść do Rosjan, czy przejawy bardziej trwałej tożsamości plemiennej. Czy gdyby Amerykanie lub Francuzi zgłosili w lipcu chęć uczczenia swojego narodowego święta, to również spotkaliby się z  nienawiścią? Kibice studenci narzekają też na „miękkie” polskie władze. Pewno lepiej byłoby tych Rosjan od razu „do kibitek i na Syberię”. Jak oni nas, tak my ich!

Ta mowa niechęci, nietolerancji, nienawiści do innych charakteryzuje w Polsce nie tylko kiboli, nie tylko marginalne grupy społeczne. Jest ona powszechna i ma wielu mistrzów: polityków, biskupów, dziennikarzy (pisał o tym Jacek Żakowski, „Polityka" 5.06). Edukacja szkolna nie zapewnia zrozumienia dla faktu, że wszyscy jesteśmy ludźmi i  że poza prawami obywatelskimi są też prawa człowieka, na których te  pierwsze są oparte. Edukacja katechetyczna nie zapewnia nawet minimalnego przyrostu miłości bliźniego, zaś „znak pokoju” nie wykracza poza chwilowy moment w czasie niedzielnej mszy, a jego zasięg ogranicza się do kilku sąsiadów z kościelnych ław.

Pal jednak sześć prawa człowieka czy chrześcijańską zasadę miłości bliźniego. To pierwsze jest abstrakcyjne, a to drugie związane z bożą łaską, która jakimś zrządzeniem losu omija nasz ultrakatolicki kraj. Ale  mamy przecież tak użyteczną rzecz jak idea tolerancji. To idea łatwa w  obsłudze, a jej stosowanie nie wymaga od nas ani wiedzy, ani religijnej wiary, ani nawet empatii.

Tolerancja nie jest bowiem osobistą cnotą, ale zasadą życia publicznego; można ją przyswoić i stosować, tak jak przyswaja się i stosuje zasady dobrego wychowania. Europejczycy mniej więcej od XIV w. zaczęli kultywować pewne normy obyczajowe związane z tak zwanym ucywilizowaniem. Przestali pluć przy stole, wiatry puszczali na osobności, zaczęli używać chusteczek do nosa zamiast rękawa i mówić „dzień dobry" nawet osobom, których nienawidzą. Procesy ucywilizowania trwały kilkaset lat i  doprowadziły do pomyślnych rezultatów w sferze publicznej. Bo to, co  ludzie robią w sferze prywatnej, to ich sprawa. We własnym domu mogą wycierać nos w rękaw, puszczać wiatry, rzucać przekleństwa w kierunku wrogów goszczących w programach telewizyjnych. Ba! Mogą znacznie więcej: wieszać swastyki, malować graffiti z antysemickimi hasłami, zapraszać przyjaciół, którzy tak jak oni nienawidzą Cyganów, papistów lub lewaków i nie wpuszczać do domu znienawidzonych gejów, feministek czy  zwolenników Cejrowskiego. Tego, co można robić w domu, nie można robić w  sferze publicznej. Pewne zachowania zakazane są tam prawem, inne – tym, co Erazm z Rotterdamu nazywał zewnętrzną ogładą. Należy do nich tolerancja. Nie trzeba być więc tolerancyjnym, by tolerancję praktykować.

Bertrand Russell podkreślał, że tolerancja jest konieczna tam, gdzie ludzie się nienawidzą, a nie tam, gdzie są otwarci, ciekawi inności, empatyczni lub przepełnieni chrześcijańską miłością bliźniego. Do  tolerancji nie trzeba być przekonanym, tak jak nie trzeba mieć moralnych motywacji do korzystania z chusteczki do nosa. Tolerancja, tak jak formy grzecznościowe, nie świadczy o poziomie moralnej wrażliwości, lecz o  poziomie ucywilizowania. W każdym razie w naszym kręgu kulturowym. I tak jak w domu uczy się młodych ludzi myć ręce i mówić „dzień dobry" (nie tylko tym, których lubimy), tak w szkole powinno się uczyć tolerancji. Robi się to wszędzie w Europie, co daje przynajmniej taki efekt, że  ksenofobiczni Polacy czują się w niej dobrze (np. w Anglii). W Polsce przeciwnie – obcokrajowcy (zwłaszcza z nielubianych przez Polaków okolic świata) czuć się dobrze nie mogą, bo choć są wśród chrześcijan, to  ciągle jeszcze nie są tolerowani.

Przy okazji święta różnych plemion, jakim są mistrzostwa kopania w  piłkę, warto może pamiętać, że toczą się one w postplemiennej Europie, której miarą ucywilizowania nie jest siła narodowych tożsamości czy  poziom religijnej wiary, ale właśnie tolerancja.

Więcej możesz przeczytać w 24/2012 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 22
  • Gosia   IP
    Pani Środa boleje nad zwulgaryzowaniem naszego życia - a jednocześnie rozpoczyna współpracę z partią, która jak mało kto, to życie wulgaryzuje. Vide - wczorajszy zwrot do premiera pana A.R.. Tolerancyjna dla swoich?
    • Miciek   IP
      Chciałem dorzucić swoje trzy grosze do dyskujsji na temat tez zawartych w artykule pani Środy.Te trzy grosze będą
      monetą zastępczą,ąle za to ucziwie prawdziwą.Bo co mi z
      tego ,że pani Środa tak naukowo dewaqguje na temat tolerancji,kiedy swoją postawą udowadnia,że tolerancję(nie ważne-wrodzoną czy nabytą-wyuczoną) zastąpiła nienawiścią i to nienawiścią szczególną,bo właśnie nabytą,
      przswojoną , wyhodowaną.Coś niedobrego dzieje się z naszymi etykami?
      • B   IP
        Świetny artykuł, Irlandczycy w Gdańsku pokazali, że można kibicować w cywilizowany sposób.
        • zibi   IP
          MOżna w środę
          • koolo   IP
            Napisała Pani w tytule swojego artykułu „Tolerancji można się nauczyć” no tak tylko ,że Pani się nie nauczyła – to chyba nie jest takie łatwe - co ?

            Spis treści tygodnika Wprost nr 24/2012 (1530)

            • Polak potrafi? 10 cze 2012, 12:00 Mówiąc wprost, popełniliśmy błąd. Zrobiliśmy coś, do czego – jak widać z dzisiejszej perspektywy – nie mieliśmy podstaw, właściwie nie mieliśmy wręcz prawa. Chcieliśmy dobrze, wyszło inaczej. Wykazano nam, że błądzimy jak dzieci we mgle. Dziś musimy posypać głowę... 4
            • Polska według pewnej gazety. Codziennej 10 cze 2012, 12:00 Od zawsze instynktownie czułem, że ten kraj gdzieś jest. Tylko na razie go nie widać. Że te cieszące się, śpiewające i uśmiechnięte tłumy to jakaś ściema. Że to niemożliwe, żeby tu były te wszystkie nowe stadiony, dworce,... 12
            • Tydzień kultury polskiej 10 cze 2012, 12:00 9 sierpnia, czyli akurat w momencie gdy ostatni kibice, którzy przyjechali na Euro, wydostaną się z warszawskich korków, w Edynburgu rozpocznie się międzynarodowy festiwal teatralny, Edinburgh International Festival. Prestiżową imprezę... 16
            • Za rodinu... 10 cze 2012, 12:00 Znowu będzie jak zawsze: my z nimi o wszystko. My – Polacy, oni – Rosjanie. Nie łudźmy się, że tym razem jest nas więcej. Za Sborną stoi armia kibiców z Rosji. I z Polski. Wielu z nich pierwszy raz będzie mogło zamanifestować dumę narodową. 18
            • Pomysł z piekła rodem 10 cze 2012, 12:00 Mecz Polska – Rosja to może być bitwa polityczna. Będzie miał całe podglebie naszych stosunków, pamięci historycznej – mówi Stanisław Ciosek, były ambasador Polski w Rosji, w rozmowie z Pawłem Reszką i Michałem Majewskim. A do przemarszu kibiców rosyjskich przez... 24
            • Polityka i igrzyska 10 cze 2012, 12:00 Zaczęliśmy Euro, wielkie święto futbolu i sprawdzian organizacyjny dla Polski. Przede wszystkim. Ale nie tylko. W związku z meczem Polska – Rosja pojawił się także polityczny aspekt rywalizacji sportowej. Tematem Euro żyliśmy od 18... 27
            • Smoleńsk kontra Euro 10 cze 2012, 12:00 Solidarni 2010 na Euro przygotowali wielką akcję „otwierania Polakom i całemu światu oczu na prawdę”. Ten profesjonalny czarny PR to antyrosyjska prowokacja. 28
            • Czy kibole pojadą na ryby 10 cze 2012, 12:00 Mogą robić burdy, bić się między sobą, rozbijać puby. Ale mogą też dotrzymać słowa, wyjechać na ryby i podczas Euro 2012 być niezauważalni. Niezależnie od tego, co będą robić, władza i policja szukają sposobów na zneutralizowanie stadionowych zadymiarzy. 32
            • Coraz większe mniejsze zło 10 cze 2012, 12:00 Przepis na Oscara? Kompleksy hipokrytów. Na Polskę? Nadal scenariusz „Ekipy” – mówi Agnieszka Holland. 36
            • Uciekający prezydent 10 cze 2012, 12:00 Bronisław Komorowski coraz dalej ucieka Donaldowi Tuskowi. Zarówno w prowadzonej przez siebie polityce, jak i w sondażach. Ucieka też BOR-owcom, kiedy ma ochotę na prywatny wypad. 42
            • Macie ducha nadziei 10 cze 2012, 12:00 Dla większości obywateli świata między Niemcami a Rosją na mapie wciąż jest tylko biała plama. To się jednak powoli zmienia. Profesor Norman Davies mówi, że dzięki Euro zmiany te mają szansę przyspieszyć. Może nawet BBC i prezydent Obama zauważą, że stereotypowe myślenie o... 46
            • Tolerancji można się nauczyć 10 cze 2012, 12:00 Siedzę w knajpie, obok grupa młodych kibiców, chyba studentów (niedaleko jest Uniwersytet Medyczny). Dziewczyny i chłopcy zażarcie dyskutują o Rosjanach, którzy planują marsz ulicami Warszawy w dniu swojego narodowego święta (12.06).... 51
            • Wieś polska - upadek i wzrost 10 cze 2012, 12:00 Ponieważ wszyscy o Euro, to ja o sprawach innych, a mianowicie o fałszywej, a powszechnie przyjmowanej wizji polskiej wsi i chłopów. Polska wieś jest OK i zarazem jest na dnie. Trzy cechy, jakie od lat miały określać polską wieś, są w... 54
            • Europa wstępuje do Polski 10 cze 2012, 12:00 Osiem lat temu Polska wstąpiła do Unii Europejskiej, dziś Europa składa rewizytę. Kiedy oglądałem w 1996 r. mistrzostwa Europy w Wielkiej Brytanii (pamiętne głównie przez mnóstwo wlokących się dogrywek z racji zastosowanej pierwszy... 56
            • Projekt made in Poland 10 cze 2012, 12:00 Skromnisia, chwalipięta i lokalna patriotka. Świat ich ceni, a my? Większość Polaków nie ma pojęcia, że Olka Osadzińska, Janusz Kaniewski i Ania Kuczyńska to jedne z najgorętszych nazwisk w światowym designie. Projektują dla Reeboka, Ferrari, Hondy, sprzedają kolekcje od... 58
            • Obama, jednoosobowa armia Ameryki 10 cze 2012, 12:00 Ostatnie przecieki z Białego Domu mają pokazać, że prezydent zasłużył na reelekcję, bo ma jaja i nie boi się zabijać. Sztab Obamy doskonale wie, że taki argument trafi podczas kampanii do większości Amerykanów. 62
            • Wywiad lekarski 10 cze 2012, 12:00 Doktor Szakil Afridi pomógł Amerykanom odnaleźć Osamę bin Ladena, badając DNA pakistańskich dzieci. Teraz został skazany na 33 lata więzienia. 66
            • Hitler w księgarni 10 cze 2012, 12:00 Przez kilkadziesiąt lat władze Bawarii bezwzględnie walczyły z każdym, kto chciał sprzedawać „Mein Kampf” Hitlera. Teraz chcą… wprowadzić „biblię nazizmu” do szkół. 70
            • Nowi najbogatsi 10 cze 2012, 12:00 E-commerce, giełda, finanse – gdzie szukać tych, którzy już wkrótce przebojem wkroczą na listę 100 najbogatszych Polaków tygodnika „Wprost”? Kim są następcy Kulczyka, Solorza-Żaka i Czarneckiego? Przygotowaliśmy subiektywny ranking pretendentów, biorąc pod... 72
            • Czarna ziemia obiecana 10 cze 2012, 12:00 Oto nowy symbol gospodarczego sukcesu: Afryka. Tu uciekają młodzi zdolni Europejczycy, by rozpocząć nowe życie, a kontynent pobił właśnie rekord w przyciąganiu zagranicznych inwestorów. 80
            • Kawa znowu na ławę 10 cze 2012, 12:00 Pij kawę - zmniejszysz ryzyko przedwczesnej śmierci. Nawet o dziesięć procent. Prawda, że niemało? Dla co dziesiątego z nas czyni to dość istotną różnicę. 84
            • Skaner 10 cze 2012, 12:00 Smartfony dla konsoli Telefon jako dodatkowy ekran i kontroler do gier odtwarzanych przez stacjonarne konsole? Tak przyszłość domowej rozrywki widzi Microsoft. Oprogramowanie Xbox SmartGlass pozwala smartfonom (Windows, Android, iOS) łączyć... 87
            • Nie trawię 10 cze 2012, 12:00 Gdy słyszę, co dziś o marihuanie wygaduje się w mediach, wzbiera we mnie przekonanie, że autorzy tych bredni powinni jak najszybciej rozstać się ze swoim dealerem. 87
            • Johnny kaznodzieja 10 cze 2012, 12:00 John Lydon powraca po 20 latach milczenia. Właśnie ukazał się dziewiąty album jego kultowej formacji Public Image Ltd. W rozmowie z „Wprost” legendarny punkowiec udowadnia, że wcale nie spotulniał. 88
            • Bez kompromisów 10 cze 2012, 12:00 Ralph Fiennes zadebiutował w roli reżysera. W „Koriolanie” gra też głównego bohatera – zranionego mężczyznę, opętanego żądzą zemsty. Nam opowiada, dlaczego zawsze chciał być szekspirowskim aktorem. 92
            • Borys Hamlet Szyc 10 cze 2012, 12:00 Popularny aktor gra Hamleta myślącego, świadomego pułapki, w jaką wpadł, piekielnie inteligentnego, prowokującego, ironicznego. Wielka rola Borysa Szyca. 94
            • Nie jestem feministką 10 cze 2012, 12:00 Dunka Karen Duelund Guastavino, czyli Mademoiselle Karen, znana u nas dzięki płycie „Attention”, wraca do Polski z koncertami. Czym teraz zaskoczy? 95
            • Za klasyczny ten Iwaszkiewicz 10 cze 2012, 12:00 Ludwika Włodek zebrała rodzinne anegdoty, przestudiowała stare listy, dzienniki i stworzyła opowieść o swoim pradziadku, Jarosławie Iwaszkiewiczu. Jej książka nie jest jednak historią zbudowaną wyłącznie z dowcipów. 97
            • Trąba powietrzna i sen 10 cze 2012, 12:00 W nocy wiatr siał niepokój wśród drzew i ciągnął dachy za włosy. Deszcz wszystko uspokoił, ale zrobiło się zimno i nici z wyjazdu nad morze. Po latach wypraw na gorące wyspy, chcieliśmy patriotycznie pojechać nad Bałtyk. Nie... 100
            • Koko dola niepodległej Polski 10 cze 2012, 12:00 Ludzi piszących w Polsce dzielimy na dwie kategorie: – tych, którzy piszą o Euro, – tych, którzy piszą o Euro, że nic ich w ogóle nie obchodzi. Ci drudzy, zapamiętajcie to sobie, próbują najbardziej ogranego chwytu „na... 101
            • Oflagowałem się 10 cze 2012, 12:00 Pierwszy raz w życiu oflagowałem się. Walnąłem sobie na dachu auta dwie chorągiewki w barwach narodowych, na boczne lusterka pokrowczyki w takich samych kolorach i pewnie gdyby był taki pokrowiec na cały samochód, to też bym kupił. Jak... 101
            • Pięta Lewandowskiego 10 cze 2012, 12:00 Zewsząd płyną narzekania, że Polska (a wraz z nią cała Europa) zamieniła się w wielką piłkę futbolową. Polska jako piłka nadaje się zatem tylko do kopania. Tymczasem oprócz kopania na boisku słyszymy zadziwiające pochwały jako... 102