Skradziony performance

Skradziony performance

W trakcie zakończonego właśnie procesu Pussy Riot prokuratorzy w magiczny sposób sprawili, że atak młodych feministek na Władimira Putina stał się atakiem na Cerkiew, który w dodatku przyniósł Kremlowi same korzyści.
Płaczę za każdym razem, gdy oglądam to nagranie – mówiła przed sądem kobieta, która w moskiewskim soborze Jezusa Zbawiciela odpowiada za świece. – To, jak one tam tańczą, to świętokradztwo!

Inni urażeni najsłynniejszym performance’em Pussy Riot zarzucili oskarżonym dziewczynom, że ich stroje były niedopuszczalne, gołe ramiona – wyzywające, a „unosząc nogi, pokazały wszystko, co mają poniżej pasa”. – Czyniąc to, tak naprawdę spoliczkowały mnie, moją duszę i duszę Pana Jezusa – mówił inny ze świadków.

8 sierpnia zakończył się proces trzech dziewczyn z grupy artystycznej Pussy Riot, które w lutym tego roku według prokuratury zbeszcześciły święte miejsce, tańcząc i śpiewając „swoim antyreligijnym zachowaniem uraziły uczucia milionów Rosjan”. Sąd wyda wyrok 17 sierpnia. Za swoje „chuligaństwo” mogą dostać nawet siedem lat więzienia, ale Władimir Putin podczas wizyty na igrzyskach stwierdził, że nie powinny być zbyt surowo ukarane. Według obserwatorów procesu dostaną więc trzy lata.

Wszystko za trwającą niespełna minutę akcję, podczas której anarchistki pląsały przed ołtarzem w rytm punkowej piosenki własnego autorstwa. Sędzina, która prowadziła proces, robiła co mogła, aby treść piosenki „Matko Boska, przepędź Putina” nie stała się tematem na sali sądowej. I to jej się udało. Najważniejsza w Rosji od lat demonstracja przeciwko władzy została przez tę władzę „sprzedana” Rosjanom jako proces o znieważanie uczuć religijnych.

W klatce Chodorkowskiego

Nikt chyba nie przypuszczał, że ten z pozoru błahy incydent zamieni się w najgłośniejszy od czasów skazania Michaiła Chodorkowskiego proces, który podzieli opinię publiczną w Rosji i wywoła szeroki odzew w świecie.

Poparcie dla Pussy Riot wyrazili już muzycy z Red Hot Chili Peppers i Faith No More. Zdjęcia trzech młodych kobiet zamkniętych na sali rozpraw w szklanej klatce, tzw. akwarium, obiegły świat. Ich proces relacjonowały największe media zagraniczne. Amnesty International uznała je za więźniarki sumienia.

Proces Pussy Riot podczas swojego moskiewskiego koncertu 8 sierpnia ostro skrytykowała Madonna. Powiedziała, że modli się o wolność dla aresztowanych aktywistek. Nieśmiertelny hit „Like a Virgin” zaśpiewała ubrana w kominiarkę, znak rozpoznawczy dziewczyn z Pussy Riot. – Masza, Katia, Nadia – nie bez trudu wymieniła imiona aresztowanych królowa popu (na wypadek kłopotów z pamięcią miała w ręku kartkę ze ściągawką). – One zrobiły coś bardzo śmiałego i zapłaciły za to.

Teraz Cerkiew zamierza zrosić wodą święconą scenę, na której występowała Madonna, a brodaci aktywiści Związku Prawosławnych Nosicieli Chorągwi dzień po koncercie spalili fotografie królowej popu i oznajmili: „Przepędziliśmy biesa”, „Madonna poszła do piekła”.

Trójka z Pussy Riot na sali sądowej siedziała w szklanej klatce. Jak podkreślali niechętni Kremlowi komentatorzy – w tej samej klatce, w której podczas swojego procesu przebywał Chodorkowski. Zamierzenie władz w obu przypadkach było podobne – pokazać, że za szkłem znajdują się jednostki odizolowane od społeczeństwa, nieprawdziwi Rosjanie, przestępcy, przed którymi społeczeństwo musi być chronione.

Trójca nieświęta

Przed kim władze chcą uchronić Rosjan? Okazuje się, że bohaterki zakończonego właśnie procesu nie są wcale wojującymi ateistkami. Wręcz przeciwnie – większość z nich była blisko związana z Cerkwią.

Najmłodsza i zarazem najbardziej kontrowersyjna z nich to Nadieżda Tołokonnikowa, pseudonim Tołokno, czyli mąka owsiana. Ma zaledwie 22 lata i już bardzo bogaty życiorys. Przyjechała do Moskwy z syberyjskiego mrocznego Norylska. Położone za kołem biegunowym stutysięczne miasto było częścią systemu obozów pracy przymusowej, tzw. Gułagu. Rodzice Nadii – pediatra i nauczycielka muzyki – rozwiedli się niedługo po urodzeniu jedynaczki. Matka zajęła się biznesem. Chyba z niezłym skutkiem, bo stać ją było na kupno mieszkania w Moskwie, gdy córka przyjechała do stolicy studiować filozofię. Na pierwszym roku Nadia poznała Piotra Wierziłowa, który wprowadził ją w świat rosyjskiej bohemy. Wyszła za niego za mąż i w wieku 18 lat urodziła córkę.

Nadia i Piotr wraz z Olegiem Worotnikowem i jego partnerką, Natalią Sokol współtworzyli Wojnę. Ta radykalna grupa artystyczna krytykowała autorytarne władze, skorumpowaną policję, rozrośniętą biurokrację, ale także konsumpcjonizm i mieszczański tryb życia, propagując kradzieże w supermarketach. Do dziś słynie z kontrowersyjnych performance’ów. – Metodą swoich prowokacji Wojna zwraca uwagę Rosjan na największe problemy w państwie. Budzi w ten sposób społeczeństwo – tłumaczy nam socjolog z Centrum Lewady, Aleksiej Lewinson. Zawsze jednak celem ataków Wojny było państwo, nigdy religia.

Cztery lata temu Wojna urządziła w Muzeum Zoologii akcję „Jebnij się za niedźwiadka”, poświęconą nowo wybranemu prezydentowi, Dmitrijowi Miedwiediewowi. Na oczach odwiedzających muzeum grupa dziesięciu osób odbyła orgię seksualną między wypchanymi zwierzętami. Nadia wzięła w niej udział mimo zaawansowanej ciąży, czego nie mogą jej zapomnieć rodzimi stróże moralności. Zdaniem przeciwników ta orgia jest koronnym dowodem na zepsucie moralne członkiń Pussy Riot. Po aresztowaniu Tołokno zdjęcia z zahaczającej o pornografię akcji zalały internet. „Seks jest korzystny dla dziecka, również w dziewiątym miesiącu ciąży, poczytajcie wyniki badań” – przekonywała w 2012 r. śledczych podczas przesłuchania. Uwagę zwracał jej niezmącony spokój i pewność swoich racji. Wierzy, że radykalna sztuka może zmienić świat.

Prawdziwą sławę Tołokno i jej koleżankom przyniosła akcja, podczas której namiętnie całowały zaskoczone milicjantki. Tamten performance był poświęcony przeistoczeniu rosyjskiej milicji w policję. Nie wywołał entuzjazmu krytyków sztuki, ale tę akcję uważa się za prawdziwy początek feministycznej działalności grupy Pussy Riot.

W „całuśnym” performansie wzięła też udział druga z oskarżonych, 30-letnia Jekatierina Samucewicz. W grupie Wojna zaczynała jako fotografka dokumentująca akcje i performance’e. Twarda i nieustępliwa, już dwa razy ogłaszała głodówkę protestacyjną. W wieku 19 lat straciła matkę. Jej 73-letni ojciec, świadek obrony, walczy w sądzie o wolność córki. Powiedział, że w Związku Radzieckim całą rodziną uczęszczali na cerkiewne nabożeństwa, bo w tamtych czasach Kościół prawosławny przyciągał inteligencję. Twierdzi również, że choć nie popiera feministycznych poglądów córki, nie widzi w jej występie żadnego świętokradztwa. W rozmowie z tygodnikiem „Ogoniok” Stanisław Samucewicz powiedział, że na jego prośbę córka zrezygnowała z pracy na rosyjskim Dalekim Wschodzie i wróciła do Moskwy. Bał się rozstania. Teraz żałuje, że córka go posłuchała.

Trzecia z oskarżonych członkiń Pussy Riot, 23-letnią Maria Alochina, studentkadziennikarstwa, zanim związała się z grupą, walczyła o czyste środowisko naturalne. Z Nadią Tołokno poznały się w podmoskiewskich Chimkach, gdzie latem 2010 r. zjechali się opozycjoniści i ekolodzy, by bronić miejscowego lasu przed wycinką pod budowę drogi.

Maria, dziś walcząca feministka, jako nastolatka była wolontariuszką prawosławnej organizacji młodzieżowej Daniłowcy. Pomagała w szpitalu psychiatrycznym dla dzieci. Wychowana przez samotną matkę, sama wychowuje małego syna. Władze chcą go jej odebrać, ale w obronie jej praw rodzicielskich stanęli wykładowcy, przyjaciele i gwiazdy rocka. Ale tylko te zagraniczne. Rosyjskie gwiazdy muzyki raczej nie zabierają głosu w sprawie procesu. Komentarza odmówiły na przykład takie legendy rosyjskiego rocka jak Zemfira i Mumiy Troll. Nie wszyscy jednak milczeli. – Osobiście wypiję zdrowie sędziego, który wyśle te dziewczyny do więzienia – zadeklarowała znana rosyjska śpiewaczka Jelena Wajenga. Waleria, inna gwiazda rosyjskiej piosenki, dziwi się, dlaczego tak wielu zagranicznych muzyków poparło Pussy Riot: – Zapewne ktoś im kazał.

Kto kule nosi

Rosyjskim prokuratorom nikt niczego nie kazał. Sami ponoć wpadli na pomysł, aby z politycznego, antyputinowskiego performance’u Pussy Riot uczynić „atak na Świętą Cerkiew, która jest fundamentem rosyjskiej państwowości”. Według prokuratury odśpiewana w cerkwi pieśń „Matko Boska, przepędź Putina” i polityczna otoczka tego wystąpienia to tylko przykrywka dla „bezpardonowego ataku na religię, w którym prezydent Putin odegrał rolę kozła ofiarnego”. Prokuratorzy podczas przesłuchań bardziej przypominają świętą inkwizycję niż instytucję państwową. „Proszę powiedzieć, kim jest dla pana Bóg” – spytał oskarżyciel jednego ze świadków.

Oskarżone dziewczyny oficjalnie przeprosiły duchownych i wiernych oraz podkreśliły, że na czas swojej akcji specjalnie wybrały moment, gdy w cerkwi nie odbywały się nabożeństwa. Ale jeszcze bardziej pogorszyły swoją sytuację, gdy zaczęły tłumaczyć, że Matka Boska jest po ich stronie, bo przecież ona też była feministką. Reprezentująca urażonych religijnie obywateli prawniczka natychmiast zaprotestowała i nazwała feminizm grzechem śmiertelnym.

Część rosyjskich ekspertów uważa, że cały proces jest prowokacją władz, w którą dały się wciągnąć młode kobiety. Sprawa Pussy Riot podzieliła rosyjskie społeczeństwo, a Kremlowi udało się wciągnąć Cerkiew prawosławną we własną rozgrywkę z liberalnie nastawioną opozycją. Gdyby prokuratura skupiła się na politycznych treściach akcji Pussy Riot, cerkiew pozostałaby tylko sceną wydarzeń. Ale tak się nie stało. Dziewczyny z Pussy Riot wystrzeliły w Putina, ale w Rosji to władze kule noszą. Dzięki sprawnemu procesowi salwa młodych feministek została przekierowana w stronę Świętej Cerkwi. I teraz cały naród, z Władimirem Władimirowiczem na czele, będzie jej bronił.
Okładka tygodnika WPROST: 33/2012
Więcej możesz przeczytać w 33/2012 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 33/2012 (1539)

  • Bezkarność czy bezsilność? 12 sie 2012, 12:00 Mówiąc wprost, sprawa robi się bardzo poważna. Sprawa syna premiera RP, współpracującego z grupą prywatnych spółek, o których można by powiedzieć wszystko – poza tym, że są przejrzyste i wiarygodne. Michał Tusk był doradcą... 4
  • Przerażająca ślepota państwa 12 sie 2012, 12:00 To nie jest bajka o dobrych i złych ludziach. Bez względu na to, jak bardzo Marcin Plichta wierzy w swoją z zacięciem lansowaną przed telewizyjnymi kamerami wersję zdarzeń, to historia ludzkiej chciwości. Wiary w to, że wystarczy być... 6
  • Ciekawość na Marsie, a tu… Pussy Riot 12 sie 2012, 12:00 PET Spektakularne wydarzenia są źródłem niezwykłej kreatywności internautów. Szczęśliwe lądowanie na Marsie Curiosity i rozpoczęcie przez niego misji wywołało kolejną falę memów. Łazik witała już grupa Marsjan z transparentem... 8
  • Liczba tygodnia 12 sie 2012, 12:00 500 000 AB Na taką kwotę w dolarach wyceniony został zegarek, który zdobił nadgarstek Yohana Blake’a podczas czwartkowego finału biegu na 200 m. Wyścig z Usainem Boltem drogi Yohan co prawda przegrał, ale za to zwrócił na siebie... 8
  • Z założenia monumentalny 12 sie 2012, 12:00 MB Pomnikowy Lech Kaczyński obejmuje swoją pomnikową małżonkę Marię. Oboje ubrani w płaszcze, lekko uśmiechnięci. Wyglądają, jakby zrobili sobie przerwę w spacerze i na chwilę przystanęli. Wiadomo już, że rzeźba ta ma stanąć w... 9
  • Trzy szybkie do... Rafała Rutkowskiego 12 sie 2012, 12:00 Z teatru schodzi pan do piwnicy. Razem z Grzegorzem Lewandowskim i Michałem Sufinem zakładacie na Chłodnej 25 w Warszawie pierwszy w Polsce klub komediowy. Po co? Rafał Rutkowski: Ja uwielbiam piwnice. Umożliwiają wejście w inny świat. Tam... 9
  • Złoty syn premiera Tuska 12 sie 2012, 12:00 Chciał iść własną drogą. Niezależnie od ojca. Narobił problemów i sobie, i premierowi. – Napiszcie, że jestem debilem – prosi Michał Tusk 12
  • Metoda na Cyryla 12 sie 2012, 12:00 Przed wizytą w Warszawie zwierzchnika rosyjskiej Cerkwi polscy biskupi wysłali jasny sygnał do PiS: macie skończyć ze Smoleńskiem. Patriarcha Cyryl jest dla nich ważniejszy od prezesa Jarosława. 22
  • Polskie asy emigrują 12 sie 2012, 12:00 Naszej armii brakuje doświadczonych pilotów bojowych. A najlepszych, wyszkolonych za dziesiątki milionów złotych „eksportujemy” do USA. Bo byli niewygodni? 26
  • Kozioł smoleński 12 sie 2012, 12:00 Podczas każdej rozmowy z generałami, borowcami, gromowcami, dyplomatami czy politykami i tak w końcu pada: to kozioł ofiarny. To o generale Pawle Bielawnym, zastępcy szefa BOR, w zasadzie jedynym oskarżonym w „sprawie smoleńskiej”. 28
  • Złota ruletka po polsku 12 sie 2012, 12:00 Każdy chce zarobić, tak żeby się przy tym nie narobić. Możni tego świata, na przykład prezesi wielkich amerykańskich korporacji, mają mnóstwo takich możliwości. Na przykład mogą dostać od banków inwestycyjnych „gorące... 31
  • Bóg, honor, hipokryzja 12 sie 2012, 12:00 Tusk jest jak mąż, który przynosi pensję, ale nic ponadto – ocenia profesor Magdalena Środa. 32
  • Anatomia klęski 12 sie 2012, 12:00 Do Londynu wysłaliśmy 219 zawodników, wydaliśmy na nich 130 mln zł, a skończyło się katastrofą. Nie powinno to jednak nikogo dziwić. Nasz sport to głównie układy wsparte myślą trenerską sprzed lat. 36
  • Zajawki Zośki 12 sie 2012, 12:00 Ziomki z kamienicy na warszawskim Śródmieściu mówią na nią Klepa i dodają: szacun! Zośka ma trzy zajawki: Mariano, windsurfing i pomaganie dzieciom z biednych rodzin. 40
  • Jesienna deprecha 12 sie 2012, 12:00 Tradycyjna powakacyjna wojna o widza właśnie ruszyła. Lekko nie będzie. Telewizje tną koszty i ograniczają liczbę produkcji. Zobaczymy tylko pięć nowych seriali. W ramówkach nie ma też wielu wielkich show na żywo. Bo były za drogie. 42
  • Polak wszystko zniszczyć potrafi 12 sie 2012, 12:00 Jest mało zdarzeń, które można wykorzystać w polskiej wspólnocie pamięci, by poczuć się razem. Już powstania kościuszkowskie, listopadowe czy styczniowe nas nie wzruszają ani nie stanowią powodu do dumy. Zostały dwa wydarzenia:... 46
  • Na rodzinne wakacje. Kraina królów 12 sie 2012, 12:00 Kraina królów to przede wszystkim zabytki. Dla dzieci zwykle są one nudne. Aby je zachęcić do wycieczki, proponujemy wyprawę śladem daru św. Kingi do Bochni i Wieliczki czy zwiedzenie Smoczej Jamy zamiast komnat Wawelu. Czasami dobra jest umowa – dziś Wawel, za to jutro... 48
  • Igrzyska Borisa 12 sie 2012, 12:00 Kiedy piszę te słowa, półnagie kobiety, lśniące jak mokre wydry, grają w siatkówkę plażową na największym placu defilad w samym sercu Londynu. Choć powyższe zdanie jest zgodne z prawdą, to – przyznaję bez bicia – nie ja... 62
  • Więzień zastępczy 12 sie 2012, 12:00 Za kasę wezmą na siebie winę i pójdą do więzienia – zamiast sprawcy. Ding Zui, czyli kryminalni dublerzy, wrócili do chińskich sądów. Za cichym przyzwoleniem władzy. 66
  • Skradziony performance 12 sie 2012, 12:00 W trakcie zakończonego właśnie procesu Pussy Riot prokuratorzy w magiczny sposób sprawili, że atak młodych feministek na Władimira Putina stał się atakiem na Cerkiew, który w dodatku przyniósł Kremlowi same korzyści. 68
  • Sponsor płaci, sponsor smakuje 12 sie 2012, 12:00 Kilka miesięcy temu daliby się pokroić za najwyższą jakość delikatesowych specjałów. O produktach z dyskontów nie chcieli nawet mówić. Dziś najwyraźniej uważają, że szynka, w której jest 80 proc. mięsa, czy dżem, którego 100 g powstaje z zaledwie 35 g owoców, to żywność godna... 78
  • Podwójna stawka 12 sie 2012, 12:00 Adam Steltzner, z kolczykami w uchu i włosami zaczesanymi do tyłu w stylu muzyków rockabilly z lat 50., nie przypomina naukowca. Ten charyzmatyczny przystojniak, wyglądający jak brat bliźniak ulubionego aktora Quentina Tarantino Michaela... 80
  • Skaner 12 sie 2012, 12:00 Wyłącznik raka To może być – odpukać – przełom w walce z nowotworami. Naukowcy z amerykańskiego Case Western Reserve University odkryli zmutowany gen, który po dodaniu do komórek rakowych hamuje ich inwazję. – W naszej... 83
  • Czy tam coś jest? 12 sie 2012, 12:00 To jeden z najbardziej osobliwych grantów w historii badań naukowych: profesor filozofii John Martin Fischer będzie zgłębiał zagadnienie nieśmiertelności. Duszy. 83
  • Jestem szczęściarzem 12 sie 2012, 12:00 Coraz częściej porzuca Manhattan dla Europy. Po Londynie, Barcelonie i Paryżu nakręcił film w Rzymie. Nie zamierza rezygnować z intensywnej pracy i wciąż z dystansem patrzy na Hollywood. Z Woodym Allenem, którego „Zakochani w Rzymie” wchodzą właśnie na ekrany kin,... 84
  • Gdy nuda zabija 12 sie 2012, 12:00 Dla wielu Irvine Welsh wciąż pisze tę samą książkę – pełną wulgaryzmów, narkotyków i dziwnych bohaterów. Jednak wciąż ma tysiące fanów – dla nich po latach w Polsce ukazuje się „Ecstasy”. 88
  • Chcemy zmiany 12 sie 2012, 12:00 Dobra wiadomość dla tych, którzy tęsknią za dawną trójmiejską sceną alternatywną. Jej niepokorny duch odrodził się w Nasiono Records. 90
  • Księżniczka jak Pippi 12 sie 2012, 12:00 Legendarne studio Pixar stworzyło opowieść dla dzieci z dorosłym przesłaniem. Niby nic nowego, jednak „Merida waleczna” zaskakuje. Przede wszystkim absurdalnym humorem i silnymi kobietami w głównych rolach. 92
  • Recenzje 12 sie 2012, 12:00 FILM „Meridę Waleczną” animowaną w 3D naprawdę polecam – i młodym, i starszym. Chodzi nie tylko o to, że w najlepszym stylu opowiada baśniową historię pewnej dziewczynki – szkockiej królewny, ale że jej bohaterka... 93
  • Tydzień kultury polskiej 12 sie 2012, 12:00 Paweł Kukiz wściekł się, że z powodu jego konserwatywnych poglądów stacje radiowe odmówiły jego nowej płycie „Siła i honor” medialnego patronatu. Wokalista twierdzi, że padł ofiarą medialnej nagonki. Na miejscu Kukiza... 94
  • Nigdy nie mówię nigdy 12 sie 2012, 12:00 Mogliby być gwiazdami Off Festivalu, obok Iggy & The Stooges, Thurstona Moore’a i Swans. ale Afghan Whigs pod wodzą Grega Dulliego wystąpią na mniejszym koncercie – w warszawskim klubie Proxima. 94
  • Esencja z Szekspira 12 sie 2012, 12:00 Jedną z najlepszych współczesnych interpretacji „Hamleta” stworzył belgijski reżyser, Luk Perceval. Ten spektakl potwierdza jego wyjątkową pozycję w europejskim teatrze. 95
  • Prawie jak Molier 12 sie 2012, 12:00 Abdel Sellou stał się popularny dzięki francuskiemu filmowi „Nietykalni” – to na podstawie jego historii powstał scenariusz. Niedługo po premierze wydał autobiografię, która szybko stała się bestsellerem. Właśnie ukazała się w Polsce. 96
  • Będzie uroczo! 12 sie 2012, 12:00 Z braku lepszego zajęcia grupa polityków szykuje radosną zmianę przepisów, na mocy których życie kierowców znów będzie weselsze. W okresie od listopada do kwietnia jazda na oponach zimowych będzie przymusowa, a brak takowych karany... 97
  • Choroby lokomocyjne 12 sie 2012, 12:00 Biedny ten mój partner ze strony, Krzysztof Skiba. Biedny, jeśli ma rower, a jeszcze gorzej, gdy nim jeździ po Sopocie, bo teraz – za sprawą miejskich radnych – będzie się mógł rozpędzić tylko do 11 km/h. Wolno mu będzie... 97
  • Zapiekli 12 sie 2012, 12:00 Wracam do problemu rozsypania się dawnych reguł gry i do tego, jak teraz męczymy się, próbując stworzyć nowe. Człowiek do niedawna niewiele miał do powiedzenia na temat swego losu, określały nas miejsce urodzenia, pochodzenie, zawód i... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany