My, Wilniuki

My, Wilniuki

Akcja Wyborcza Polaków na Litwie po raz pierwszy wprowadziła posłów do parlamentu. Wileńscy Polacy nie są pewni, że to poprawi stosunki polsko-litewskie.
Jest po prostu fatalnie. Po obu stronach padają coraz ostrzejsze słowa. Prezydent Dalia Grybauskaitė otwarcie mówi o przerwie we wzajemnych stosunkach i zapewne odwoła przyjazd do Polski na obchody 11 listopada. Minister Radosław Sikorski twardo żąda od Litwy respektowania postanowień polsko- -litewskiego traktatu o przyjaznych stosunkach. „Litwinożerca” – odpowiada litewska prasa. W atmosferze takiego napięcia w zeszłą niedzielę odbyły się na Litwie wybory do Sejmu. Zwyciężyła opozycyjna Partia Pracy, która zapewne stworzy koalicję z socjaldemokratami. Czy zwycięstwo lewicy wpłynie na sytuację mniejszości polskiej na Litwie? – Raczej nie – odpowiada Henryk Połoński, Polak z Wilna. – Prawica z lewicą mogą sobie do oczu skakać, mogą się różnić we wszystkim, ale jedno je łączy: tak samo nie lubią Polaków.

Polacy na śmietniku

Połoński ma 67 lat, jest wilnianinem z dziada pradziada. Wspomina, że w okresie Związku Radzieckiego Polacy na Litwie mieli więcej praw niż obecnie. – Nikt polskich szkół nie zamykał, przeciwnie, powstawały nowe. Sowieci nie z miłości do Polaków tak o nas dbali, ale chcieli ukrócić litewski nacjonalizm. Litwini bali się bowiem Moskwy. Teraz Polakom źle się dzieje, bo litewskie władze nie chcą słuchać ani Warszawy, ani Brukseli.

Na swoją sytuację Połoński nie narzeka, prowadzi z żoną pensjonat i nieźle mu się powodzi. – Dzieci udało się wykształcić, mamy z czego żyć, nie jest źle. Ale wielu Polaków musi przeżyć z tego, co wygrzebią na śmietniku – mówi gorzko.

W Wilnie mieszka ok. 100 tys. Polaków (niemal 20 proc. ludności miasta), ale próżno szukać ich wśród lekarzy, prawników czy naukowców. Za to po polsku można dogadać się ze wszystkimi przekupkami na targu. Polaków jest sporo wśród taksówkarzy, kierowców autobusów, sprzątaczek. Język polski słychać też w cieszących się złą sławą okolicach dworca kolejowego.

Połońscy głosowali na Akcję Wyborczą Polaków na Litwie. – Nikt nie walczy o prawa Polaków z takim oddaniem jak przewodniczący Tomaszewski. A w Polsce psy na nim wieszają! Że radykał? W Warszawie nie rozumieją, że inaczej tu nic się nie wywalczy. Dyplomacja i gładkie słówka to na nic. Jak Lech Kaczyński był prezydentem, to 16 razy odwiedził Litwę. I co? I nic. Dobrze, że teraz chociaż Sikorski trochę bardziej stanowczo zaczyna mówić o stosunkach z Litwą – mówi Irena Połońska.

A jaki stosunek do Polaków mają zwykli Litwini? – Bardzo zły. Jak córka znajomych Litwinów wyszła za mąż za Polaka, to cała rodzina nie mogła jej wybaczyć. Dziadek powiedział nawet, że wolałby, żeby za Cygana poszła! – opowiada wzburzona Połońska.

Przyjaciele

Zupełnie inny obraz stosunków między Litwinami a polską mniejszością kreśli 17-letni Łukasz Mikielewicz, mieszkaniec podwileńskiego Niemenczyna. Ponad połowę tej miejscowości stanowi ludność polska. Również rodzina Łukasza mieszka tam od pokoleń. Nastolatek ma wielu litewskich przyjaciół i nigdy nie zetknął się z przejawami niechęci. – Mam wielu kolegów Litwinów. Na naszych terenach różnorodność etniczna jest normalna. Mówimy po polsku i nikt nigdy nie patrzy krzywo.

Zdaniem Łukasza problem dyskryminacji mniejszości polskiej na Litwie jest sztucznie rozdmuchiwany przez media i polityków. – Nikt nas nie dyskryminuje. Czasem są spięcia, ale to normalne, bo taki mały naród jak litewski zawsze odczuwa zagrożenie ze strony większych sąsiadów. Ale w mediach robią z tego aferę, której nie ma. A to, że musimy zdawać egzaminy z litewskiego? Skoro tu mieszkamy, trzeba znać język państwowy – podsumowuje Mikielewicz.

Rodzina Mikielewiczów w większości negatywnie ocenia działalność AWPL i samego Waldemara Tomaszewskiego. – Starych polityków, nastawionych tylko na wojnę z Litwą, powinni zastąpić młodzi, szukający dialogu.

– Nigdy nie zetknęłam się z żadnymi przejawami dyskryminacji. Mam wielu litewskich przyjaciół i jestem żywym dowodem na to, że przyjaźń polsko-litewska istnieje. Najważniejsze, aby podkreślać to, co nas łączy, a mity i stereotypy za wszelką cenę zwalczać – przekonuje z zapałem Dorota Tryk, studentka od urodzenia mieszkająca w Wilnie.

Litwini chcą fajki pokoju

Wszyscy Litwini, z którymi rozmawiałam, są zgodni: konflikt polsko- -litewski jest sztuczny, nakręcają go media po obu stronach i populiści chcący zdobyć punkty u wyborców. Kto jest populistą? Zdaniem Litwinów oczywiście Waldemar Tomaszewski, lider AWPL. – Chcę wierzyć, że po wyborach Tomaszewski nieco spuści z tonu. Jego arogancja osiągnęła apogeum podczas kampanii wyborczej, bo chciał przekonać do siebie najbardziej radykalny elektorat. Teraz, kiedy znalazł się w Sejmie i chce myśleć o wejściu do koalicji, będzie musiał zrezygnować z radykalizmu – mówi Galina Vaščenkaitė, politolog.

Ale Litwini też mają sobie wiele do zarzucenia – zgodnie przyznają, że niejednokrotnie reagowali w sposób bardzo niedojrzały. Litwini uważają, że pospiesznie wprowadzona reforma systemu edukacji dotknęła zarówno uczniów z polskich szkół, jak i ich litewskich kolegów. – To najciemniejszy okres w historii litewskiej oświaty od czasu odzyskania niepodległości – twierdzi Kazimieras Šešelgys, architekt z Wilna. – Przekonany o swojej nieomylności Steponavičius (minister edukacji – przyp. red.) nie słuchał ani głosu mniejszości narodowych, ani rad litewskich intelektualistów – dodaje.

Choć Litwini dyskryminacji nie widzą, nie pochwalają polityki swojego rządu wobec Polski.

– Polska jest większym i silniejszym krajem. To Litwie powinno zależeć na dobrych relacjach z sąsiadem – mówi Vaščenkaitė. – Wprawdzie nie jest łatwo, zwłaszcza jeśli urząd ministra sprawuje tak arogancki polityk jak Radosław Sikorski, ale to jednak Polska jest Litwie bardziej potrzebna – dodaje.

– To już nie pierwszy raz, jak prezydent Grybauskaitė odrzuca zaproszenie z zagranicy. Moim zdaniem nic dobrego z tego nie wyniknie – twierdzi Dalia Šešelgienė, żona Kazimierasa. A Zigmantas Devižis wierzy: – Łączy nas wiele. Politycy z żadnego obozu tego nie popsują.
Okładka tygodnika WPROST: 43/2012
Więcej możesz przeczytać w 43/2012 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 43/2012 (1549)

  • Dwie twarze premiera 21 paź 2012, 12:00 Mówiąc wprost, kolejne, pozornie z sobą niezwiązane klocki wpasowują się dość gładko w   rozległe puzzle, w których wszyscy jakoś bierzemy udział. Najpierw było tzw. exposé   premiera, budzące rząd z letargu, choć także... 4
  • Sami Mistrzowie świata 21 paź 2012, 12:00 Ależ to było polskie! Wielkie, podniosłe wydarzenie, misterium niemal. Analizy, składy,   technika, bilans, historia, Wembley… Kto ich zatrzyma? Czy nie nazbyt defensywny ten   prognozowany skład? Pooooolska!!! Biało-czerwoniii!... 6
  • Skaner 21 paź 2012, 12:00 Pierwszy polski Dreamliner w powietrzu Maszyna w barwach LOT i z polską rejestracją SP-LRA wzbiła się z lotniska Paine Field ok. godz. 22 polskiego czasu w zeszły czwartek. Samolot wykonał pierwszy lot testowy w okolicach głównych... 8
  • Podtopiony 21 paź 2012, 12:00 To miała być jego jesień. Exposé i nowe otwarcie. Jest defensywa i cios za ciosem spadające na głowę Tuska. Coś nie działa i się przelało. 12
  • Gowin na celowniku 21 paź 2012, 12:00 Minister sprawiedliwości jest przekonany, że konkurenci z wierchuszki Platformy, polityczni rywale z Krakowa oraz korporacje, które chce zderegulować, szukają na niego haków. 18
  • Polski biały murzyn 21 paź 2012, 12:00 Co innego John Godson osoba prywatna, a co innego John Godson poseł, który ustanawia prawa dla ogółu – mówi nam John Godson o ustawie antyaborcyjnej, za którą najpierw głosował, a teraz się wycofuje. 22
  • Ja nie mam nic, ty nie masz nic… 21 paź 2012, 12:00 Jacek Rostowski, Jan Krzysztof Bielecki i Mikołaj Budzanowski zabierają się do budowy nowej fabr yki. Na miarę czasów. Kierowcą tego „wehikułu inwestycyjnego” ma być Budzanowski. Będzie pięknie? Raczej jak zwykle. 26
  • Taśmociąg życia 21 paź 2012, 12:00 Nadopiekuńcza matka, wychowująca samotnie syna w trudnych okołowojennych czasach, bohatersko zwalcza beznadzieję, zakładając jej podwójnego nelsona. Nie pyta, co przyniesie los, ona mu rozkazuje. Stymuluje ambicję do granic absurdu –... 30
  • Boniek gra po raz ostatni 21 paź 2012, 12:00 Polska piłka to nie tylko zawodowcy, ale też pół miliona amatorów. I powinno być ich dwa razy więcej – uważa kandydat na szefa PZPN Zbigniew Boniek. A bardziej niż nierozsunięty dach stadionu martwi go głupota Polaków wówczas ujawniona. 32
  • Disco is king 21 paź 2012, 12:00 Na koncerty przychodzą tysiące, a Polo TV to najczęściej oglądana stacja muzyczna w Polsce. Disco Polo powraca. 38
  • Depresja pospolita 21 paź 2012, 12:00 Maria Peszek mogła zostać ambasadorką czterech milionów Polaków cierpiących na zaburzenia depresyjne. Nie została. Przeraziła ją reakcja ludzi na jej opowieść o cierpieniu? 42
  • Nasza bura codzienność 21 paź 2012, 12:00 Pan premier w swoim dniu medialnym (15.10) powiedział, że chce, by Polska nie była ani czarna, ani tęczowa. Czyli jaka ma być? Jak czerń przemieszać z tęczą, to wyjdzie bury (Brunatny? Boże, broń!). Czy to jest ulubiona barwa pana... 46
  • Wola polityczna 21 paź 2012, 12:00 Donald Tusk wygłosił niezłe przemówienie w Sejmie, a wiele więcej powiedział w bardzo ciekawej rozmowie z Moniką Olejnik. Mam jednak zasadniczą wątpliwość dotyczącą postawy premiera wobec roli polityki i politycznej przyszłości.... 48
  • Zabiorę was w kosmos 21 paź 2012, 12:00 Czy można jednocześnie zmieniać świat na lepsze, zarabiać krocie i świetnie się przy tym bawić? Można. Przed wami Richard Branson. 50
  • Atak doktora 21 paź 2012, 12:00 Niedzielne Wybory na Ukrainie władzy raczej nie zmienią. Ale wprowadzą na scenę polityczną nowego zawodnika wagi ciężkiej. 56
  • Homo maskarada 21 paź 2012, 12:00 Gejów w USA nie brzydzą się już republikanie. Teraz – dzięki głośnej książce – homoemancypacja dociera nawet do ultrakonserwatywnych chrześcijan. 58
  • My, Wilniuki 21 paź 2012, 12:00 Akcja Wyborcza Polaków na Litwie po raz pierwszy wprowadziła posłów do parlamentu. Wileńscy Polacy nie są pewni, że to poprawi stosunki polsko-litewskie. 60
  • Towarzyszu, zrób sobie raj 21 paź 2012, 12:00 Czeskie gazety rozpisują się o triumfie rodzimych komunistów w wyborach lokalnych. Na elity polityczne i biznesowe padł blady strach. Komuniści, traktowani od 1989 r. jak trędowaci, wyśmiewani i skazywani na wymarcie, wyrastają na... 62
  • Złoty rok PZPN 21 paź 2012, 12:00 W tym roku piłkarska Federacja zgarnie 100 milionów złotych. 64
  • Świata cud 8? 21 paź 2012, 12:00 Już za kilka dni premiera Windows 8 i tabletu Surface, dzięki którym Microsoft chce odzyskać dawną potęgę i zachwiać hegemonią Apple. Apple nie czeka na ten cios bezczynnie. 66
  • Bond nie umrze nigdy 21 paź 2012, 12:00 Zgorzkniały i przegrany. Taki jest Bond ze „Skyfall”. Zapomnijcie o formule „Cmok, cmok, bang, bang”. 70
  • Nieprzenikniona 21 paź 2012, 12:00 Dorota Masłowska znowu rozśmiesza, żeby zwrócić uwagę na sprawy ważne. Jej „Kochanie, zabiłam nasze koty” na pozór jest lekkie. Ale to powieść o zagubieniu i potrzebie wiary. 74
  • Dziewczyny od kotów 21 paź 2012, 12:00 Dwa ważne debiuty – płyty Asi i Kotów oraz Drekotów. Piękne i osobne, jak dziewczyny, które stoją za tymi projektami. Innymi od wszystkiego, co dzieje się w polskiej muzyce. 78
  • Recenzje 21 paź 2012, 12:00 Wydarzenie tygodnia, Teatr Codzienne życie Danuty W. Nowy monodram Krystyny Jandy to w większym stopniu poruszający dokument niż teatr. Jest coś niecodziennego w tym, że Krystyna Janda, pokazując wreszcie przedstawienie, któremu niemal bez... 80
  • Czy szyja wytrzyma? 21 paź 2012, 12:00 Krzysztof Skiba Wielcy filozofowie szukali sensu życia – oprócz Euklidesa, który szukał linii prostych. Wielcy podróżnicy (Kolumb, Vasco da Gama) szukali drogi do Indi. Dzisiejszym podróżnikom wystarczy, że odkryją drogę do... 86
  • Chlupa narodowa 21 paź 2012, 12:00 Nazwę tę dla naszego stadionu wymyślił w „Szkle kontaktowym” mój kolega, najpopularniejszy obecnie piosenkarz w kraju, Artur Andrus. Najpopularniejszy, ponieważ jego krążek „Myśliwiecka” od kilku miesięcy jest na... 86
  • Poszukaj oszczędności w zarządzaniu flotą 21 paź 2012, 12:00 Zarządzanie środkami transportu w obecnych czasach nie jest łatwym zadaniem ze względu na sytuację ekonomiczną, dlatego w cenie są nowe i efektywne rozwiązania, które przyczynią się do redukcji kosztów. 89
  • Samochód w firmie 21 paź 2012, 12:00 Po polskich drogach jeździ 800 tys. służbowych samochodów. Ich utrzymanie to po kosztach związanych z zatrudnieniem największe utrapienie przedsiębiorców. Są jednak sposoby na ich znaczące obniżenie. 91
  • Tanio, bezpiecznie, niezawodnie 21 paź 2012, 12:00 O idealnym służbowym aucie rozmawiamy z Wojciechem Drzewieckim, prezesem Instytutu Badań Rynku Motoryzacyjnego „Samar”. 94
  • Bezpieczeństwo, głupcze 21 paź 2012, 12:00 Co trzeci wypadek na polskich drogach jest powodowany przez kierowcę prowadzącego swoje służbowe auto. Obok ludzkich dramatów to ogromne koszty dla każdego przedsiębiorcy. 95
  • Na własną rękę 21 paź 2012, 12:00 Czasy, gdy sprzedawcy bezpośredni kojarzyli się z niekompetentnymi domokrążcami wciskającymi ludziom nic niewarte produkty, mijają. Jakość produktów jest coraz wyższa, liczba kompetentnych sprzedawców i obroty branży rosną. A rynek się rozwija. 99
  • Niezależność bez ryzyka 21 paź 2012, 12:00 Proponujemy elastyczny model, w którym przedsiębiorca decyduje, jak będzie wyglądało jego życie - mówi Anna Pietrzak, dyrektor naczelny Amway Polska. 104
  • Błogosławione dziury 21 paź 2012, 12:00 Jadąc przez Polskę, aż po nieistniejącą już czeską granicę, słyszę wszędzie, jak naród kpi z dachu narodowego stadionu, który przestraszył się deszczu. Wszystko jak zwykle kończy się nieźle, czyli remisem, kiedy spodziewano się... 106
  • Apartamenty Hoża 55 21 paź 2012, 12:00 Zaciszny klimat w sercu stolicy 111
  • Nie brakuje chętnych na luksus w centrum 21 paź 2012, 12:00 Popyt na luksusowe mieszkania będzie rósł. Ale tylko w dobrych lokalizacjach. Wymagania nabywców rosną. Jedynie najlepsze budynki je spełniają. 113
  • Nieruchomości komercyjne 21 paź 2012, 12:00 Powierzchnie biurowe, magazyny, centra handlowe, hotele – koniecznie nowoczesne i w dobrej lokalizacji. Podczas gdy rynek mieszkań przeżywa załamanie, branża nieruchomości komercyjnych ma się doskonale. 115

ZKDP - Nakład kontrolowany