Bez ckliwości

Bez ckliwości

„Miłość” jest portretem dojrzałej pary, w której życie wdziera się choroba. piękną opowieścią o starości, bliskości, odpowiedzialności, odchodzeniu. Michael Haneke stworzył film wybitny.
Austriacki reżyser jest mistrzem opowiadania o przemocy. Gwałcie, który gromadzi się tuż pod powierzchnią rzeczywistości i rozsadza społeczeństwo od środka. Swoimi filmami wbija drzazgi dokładnie tam, gdzie boli najbardziej. „Wideo Benny’ego”, „Funny Games”, „Ukryte”, „Biała wstążka” zostawiają w widzach niepokój i lęk. „Miłość” jest inna. W tragedii Haneke odnajduje czułość. – Tym razem nie interesowało mnie społeczeństwo, obserwowałem ludzi – mówi w rozmowie dla „Wprost”.

Bohaterowie filmu mają piękne twarze. Georges i Anne, stare małżeństwo muzyków, mieszkają w centrum Paryża. Spędzili razem lata, wychowali córkę, wykształcili pokolenia pianistów. Teraz żyją dla siebie. Chodzą na koncerty, czytają, przed snem piją razem lampkę wina.

W czasie śniadania żona na chwilę traci kontakt z rzeczywistością. Zamiera. Lekarze proponują operację, żeby powstrzymać wylew. Anne jest wśród tych 5 proc. pacjentów, u których następują komplikacje. Wraca do domu jednostronnie sparaliżowana. Później przychodzi kolejny udar. Choroba zamyka stare małżeństwo w czterech ścianach mieszkania. Pełen książek i płyt apartament staje się więzieniem. Sztuka wzbogaca życie, ale nie pomaga w zderzeniu ze śmiercią.
Haneke rejestruje powolne odchodzenie. Pokazuje czułość, z jaką mężczyzna zajmuje się gasnącą żoną. I jej niezgodę na upokorzenia oraz bycie dla ukochanej osoby ciężarem. Walkę o godność. – Nie chcę takiego życia – mówi Anne. Wymusza na mężu obietnicę, że nigdy więcej nie pozwoli jej zabrać do szpitala. Przegląda album ze zdjęciami. Myśli o świecie w czasie przeszłym. Coraz bardziej odcięta od otoczenia, każdym spojrzeniem błaga o śmierć.

Georges walczy o nią do końca. Z szacunkiem. Wyrzucając pielęgniarkę, która szarpie jego żonę, cedzi: „Życzę, żeby ktoś kiedyś potraktował panią tak, jak pani traktuje bezbronnych pacjentów”. Głaszcze Anne, recytuje wiersze, próbując zmusić do pracy jej pamięć, podaje wodę w dziecięcym kubeczku. Ale wie, że pogrążona w cierpieniu żona nigdy już nie będzie sobą sprzed choroby. Ich córka nie umie zaakceptować bezsilności. Wpada na chwilę, rozpacza i wraca do swojego wygodnego, choć niespełnionego życia. On trwa przy Anne do końca. Zdystansowana kamera Hanekego nikogo jednak nie ocenia. W niczym widzowi nie pomaga.

Złota Palma w Cannes, doroczna nagroda Fipresci – „Miłość” zdobywa kolejne laury. Ma duże szanse na Europejską Nagrodę Filmową i Oscara. Słusznie. Dla mnie ten film jest arcydziełem. Nie ma w nim niczego oczywistego, oglądany po raz kolejny nabiera nowych znaczeń. Każda scena, każdy gest bohaterów okazują się ważne. Haneke wychwytuje skrajne emocje w spojrzeniach, drgnieniach powiek, urwanych zdaniach. Opowiada o uczuciu, odpowiedzialności za drugą osobę, pożegnaniu, stracie. Bez ideologii, subtelnie zadaje też pytanie o eutanazję. Konfrontuje widza z jego własnymi przeżyciami, pytaniami najgłębszym, niemal intymnym strachem. Po seansach „Miłości” w sali kinowej zapada cisza. – Mogłem zrobić film o parze trzydziestolatków, których pięcioletni syn umiera na raka – mówi mi reżyser. – Ale ta tragedia byłaby wyjątkowa, partykularna. Chciałem pokazać coś, co stanie się udziałem większości z nas. Sam noszę w sobie podobne doświadczenie.

Haneke nie opowiada jednak o własnej tragedii. – Autobiografizm w kinie to kicz – twierdzi. Znany jest z tego, że nigdy nie sugeruje widzom interpretacji, a w wywiadach nie mówi ani słowa za dużo. Ale emocje odbił na celuloidzie. Swój ból wnieśli na plan także aktorzy. Emmanuelle Riva i Jean-Louis Trintignant stworzyli wybitne kreacje. – Kiedy zadzwonił do mnie Haneke, nie myślałem już o pracy – wspomina Trintignant. – Kino przestało mnie interesować. Straciłem w życiu dwoje dzieci. Nie miałem po co żyć, myślałem o samobójstwie. Powiedziałem o tym producentce. – Dobrze – odpowiedziała. – Ale najpierw zagraj w „Miłości”.

Dla Hanekego, po trwającej dekadę przerwie, aktor Rohmera, Bertolucciego, Leloucha, Kieślowskiego powrócił na filmowy plan. Jego samego również dotyka choroba. Mówi, że po domu jeździ na wózku jak bohaterka „Miłości”. Dzięki Hanekemu odżył. Znów chce pojawiać się na deskach teatru. A kino? Wystąpiłem w ponad setce obrazów – mówi. – Ale oglądając „Miłość” po raz pierwszy, naprawdę podobałem się sobie na ekranie i miałem poczucie spełnienia. Jeśli Haneke znów do mnie zadzwoni, rzucę wszystko. Zagram u niego nawet najdrobniejszy epizod.

O Trintignancie jako odtwórcy roli Georgesa Haneke myślał, od kiedy zaczął pisać scenariusz. Szukał natomiast jego ekranowej partnerki. – Zaprosiłem Emmanuelle Rivę na przesłuchanie, bo bardzo głęboko tkwiła we mnie „Hiroszima moja miłość” – wspomina. – I okazało się, że z Jeanem-Louisem tworzą niezwykłą parę.

Rivę również reżyser wyciągnął z artystycznego niebytu. Aktorka, choć grała w filmach Melville- ’a, Bellocchia, Kieślowskiego, nie powtórzyła sukcesu, jaki odniosła w 1959 r. w „Hiroszimie, mojej miłości” Alaina Resnais’go. Nie została wielką gwiazdą, zniknęła z pierwszych stron gazet. – Przez ostatnie lata żyłam życiem starej kobiety. Dzięki Michaelowi poczułam, że mogę jeszcze marzyć o czymś więcej – mówiła mi aktorka.

Źle się czuła na canneńskim czerwonym dywanie, niechętnie udzielała wywiadów. Robiła to jednak, by promować film, który stał się jej bliski. – Haneke otwiera swoich współpracowników – powiedziała mi. – Jest oszczędny w komentarzach, nie zagaduje. Ale zapewnia poczucie bezpieczeństwa. Wystarczało kilka jego słów, żebym odnalazła w sobie nieznane emocje. Zaczęłam karierę filmem Resnais’go o niemożliwej miłości. Kończę opowieścią o miłości olbrzymiej i bezkompromisowej.

Haneke podobno stale powtarzał aktorom: „Tylko bez ckliwości”. I taka jest „Miłość”. Pozbawiona sentymentalizmu, protekcjonalnego pobłażania i melodramatycznych sztuczek. Austriak pokazał starość inaczej, niż zazwyczaj robią to filmowcy. Kino przyzwyczaiło nas do samotnych ludzi, wspominających dawne życie, często wyrzuconych na margines, niepotrzebnych. Albo do bohaterów komedii, odnajdujących drugą młodość i rzucających się w romantyczne uczucie. Michael Haneke sportretował dwoje inteligentów, którzy z podniesioną głową, razem, dojrzewają do śmierci. Do końca istnieją dla drugiej osoby. To naprawdę jest film o miłości.
Okładka tygodnika WPROST: 44/2012
Więcej możesz przeczytać w 44/2012 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 44/2012 (1550)

  • Pycha zawsze będzie ukarana 28 paź 2012, 12:00 Mówiąc wprost, Polska nie Ameryka, Donald nie Barack. Ale nie da się uniknąć porównań i skojarzeń, skoro same wpadają w ręce. Amerykańska kampania wyborcza, której finał już za kilka dni, nagle stała się absolutnie fascynująca.... 4
  • Błogosławiona wina 28 paź 2012, 12:00 Gdy media doniosły o smutnej alkoholowo-latarnianej przygodzie warszawskiego sufragana, oczami duszy zobaczyłem triumfujących antyklerykałów, którzy – byłem pewien – zaraz zaczną nowy seans międlenia bezrozumnych... 6
  • Kora bez badań 28 paź 2012, 12:00 Znana wokalistka Olga Jackowska będzie sądzona za posiadanie blisko 3 g marihuany. Sąd Okręgowy w Warszawie uchylił jednak decyzję sądu niższej instancji, który zalecał poddanie piosenkarki badaniom psychiatrycznym i uzupełnienie jej... 8
  • Muzeum pokazane w Nowym Jorku 28 paź 2012, 12:00 Konferencja poświęcona koncepcji Muzeum Historii Żydów Polskich odbyła się w środę w nowojorskim gmachu WTC 7. – To ma być muzeum życia, a nie Holocaustu jak Auschwitz-Birkenau. Chcemy pokazać czas współistnienia dwóch kultur,... 8
  • Syzyfowe prace Stonesów 28 paź 2012, 12:00 Leciwe gwiazdy rocka nie mają łatwo. Z wiekiem ubywa wigoru, a przybywa utworów. The Rolling Stones, którzy właśnie świętują 50. urodziny, musieli na próbach przed rozpoczęciem globalnej trasy przećwiczyć ponad 70 kawałków. Mniej... 8
  • Estetyczna zmiana w Związku 28 paź 2012, 12:00 To kwestia smaku. Zawsze wolałam Zbigniewa Bońka od Zdzisława Kręciny, a Michała Listkiewicza od Grzegorza Laty. Ten ostatni wywoływał we mnie odruchowy odrzut jeszcze długo przed Euro 2012, które stało się karnawałem jego gaf i... 9
  • Ofensywa Apple 28 paź 2012, 12:00 Amerykański koncern przedstawił w zeszłym tygodniu na specjalnej konferencji prasowej iPada 4 i iPada Mini. W Polsce oba dostępne będą od 2 listopada. Mini ma 7,9-calowy ekran i szczególnie ważne zadanie do wykonania. Odciągnąć uwagę... 9
  • Najważniejsze to zachować czujność 28 paź 2012, 12:00 Ambasada USA w Warszawie rozsyła SMS-y, w których ostrzega przed obchodami polskiego Święta Niepodległości. Krótkie wiadomości z linkiem do strony internetowej przedstawicielstwa dostają wszyscy Amerykanie, którzy kiedykolwiek... 9
  • Rebelianci kontra Google 28 paź 2012, 12:00 W internetowym imperium Google buntują się prowincje: od Brazylii, przez Francję, po polskie Allegro. Pod sztandarami walki o równe prawa – i pieniądze. Zgodnie z regułą: „Jeśli nie ma cię w internecie – nie... 10
  • Prokuratura wróciła do domu Olewnika 28 paź 2012, 12:00 W miniony piątek, dokładnie 11 lat po zniknięciu Krzysztofa Olewnika, prokuratorzy z Gdańska w asyście funkcjonariuszy CBŚ weszli do jego domu w Drobinie. Śledczy postanowili przeprowadzić eksperyment procesowy. Data jego przeprowadzenia... 10
  • Możemy powtórzyć Smoleńsk 28 paź 2012, 12:00 Rozmowa z ekspertami, którzy na zlecenie Discovery przeprowadzili kontrolowaną katastrofę lotniczą Boeinga 727. 10
  • Cud in vitro 28 paź 2012, 12:00 Są na świecie dzięki in vitro. Księża uważają, że nie miały prawa, że są niezgodne z planem Bożym. Czy Bóg chciał, by Karoliny, Konstancji i Ivana nie było? Ich rodzice mają dość dyskryminacji. Protestują i Zapowiadają procesy. 14
  • Pochwała życia w cywilizacji śmierci 28 paź 2012, 12:00 Karolina, Konstancja i Ivan. Troje z 15 tysięcy wyjątkowych dzieci. Urodziły się dzięki in vitro. Wiedzą o tym i są z tego dumne. Nie mogą zrozumieć, dlaczego dla kościoła są gorsze. 18
  • Rozmnażanie pod Jasną Górą 28 paź 2012, 12:00 W cieniu Świętej Wieży toczy się ostra walka o to, kto jest w Częstochowie ważniejszy: prezydent miasta, który chce refundować mieszkańcom in vitro, czy arcybiskup, który chce takich zabiegów zakazać. 22
  • Wszystkie odloty Muchy 28 paź 2012, 12:00 Co uratowało Joannę Muchę? Brak następcy? Plotki o rzekomej ciąży? Czy to, że jest piękną kobietą. Wszystko po trochu. 26
  • Polska na Oksfordzie 28 paź 2012, 12:00 Tego jeszcze nie było. O Polsce będą uczyć w Oksfordzie! Ba, z Polski będzie można zrobić doktorat. I to już w przyszłym roku. 32
  • Uwodzenie Olka 28 paź 2012, 12:00 Były prezydent znów myśli o powrocie do polityki. Coraz poważniej przymierza się do Brukseli. Jeśli nie z Millerem i Palikotem, to sam. Komu uda się taniec odbijany z Aleksandrem Kwaśniewskim? 36
  • Potwora może rozboli brzuch 28 paź 2012, 12:00 Rozśmieszał, a teraz straszy. Ale na poważnie. Maciej Stuhr w filmie „Pokłosie” o historii Jedwabnego na chwilę ściągnął maskę aktora. 40
  • Fiskus odbiera dzieci 28 paź 2012, 12:00 Bezduszne zamknięcie w więzieniu samotnej matki dwójki dzieci to nowy sposób skarbówki na egzekwowanie długów. To nie sposób, to barbarzyństwo – mówi profesor Wiktor Osiatyński. 46
  • Kołakowski i idea prawdy 28 paź 2012, 12:00 Felieton ten dedykuję pamięci Leszka Kołakowskiego, którego 85. rocznicę urodzin właśnie obchodziliśmy, a którego myśl i osoba były mi bardzo bliskie. Kołakowski w jednym z ostatnich niewielkich tekstów pisał, że bez idei prawdy... 50
  • Kobieta, czyli ciało 28 paź 2012, 12:00 Ostatni tydzień posłowie i media poświęcili ciałom. W szczególności ciałom kobiet. I nie chodzi tylko o zwyczajowe seksistowsko-chamskie wypowiedzi członków SLD. Chodzi o coś więcej, chodzi o uprzedmiotowienie kobiet. Ciało mężczyzn... 52
  • Szajba po czesku 28 paź 2012, 12:00 Ty świnio! To najłagodniejszy z epitetów, jakimi w ostatni wtorek grupa zadymiarzy przywitała w praskiej księgarni byłą amerykańską sekretarz stanu Madeleine Albright. Przy okazji obrzucili ją przyniesionymi w tym celu plakatami i... 54
  • Jastrząb kontra jastrząb 28 paź 2012, 12:00 Za tydzień wybory w USA. Dla świata nie ma znaczenia, kto wygra, bo Ameryka i tak pozostanie jego policjantem. Nawet jeśli nie podoba się to ani światu, ani Amerykanom. 56
  • Na ratunek Somalii 28 paź 2012, 12:00 Po latach niepowodzeń zachodu w Upadłej Somalii szanse na pokój przynosi inwazja sąsiedniej Kenii. 62
  • Pedofil z BBC 28 paź 2012, 12:00 W Wielkiej Brytanii wybuchła pedofilska afera, która może uderzyć w BBC mocniej, niż afera podsłuchowa zatrzęsła imperium Murdocha. 64
  • Kolorowe wozy z burgerami 28 paź 2012, 12:00 Kotlet z mrożonki, hot dog z mikrofali ? Gastronomiczny koszmar odchodzi do lamusa. Do ulicznego jedzenia biorą się zapaleńcy, a biznes na kółkach kręci się coraz szybciej . 67
  • Życie na sprzedaż 28 paź 2012, 12:00 Bez pomocy rządu, posłów, ustaw i NFZ powstała w Polsce innowacyjna, skuteczna, całkowicie prywatna i bardzo zyskowna branża usług medycznych. 72
  • Grexit straszy Unię 28 paź 2012, 12:00 Sama plajta Grecji to z globalnej perspektywy grosze. Grozi jednak efektem domina i wepchnięciem całego świata w otchłań recesji. Dlatego Niemcy szykują… nowy FOZZ. 74
  • Sześć dróg, jeden kierunek 28 paź 2012, 12:00 Trzymanie deficytu budżetowego na wodzy i szerokie otwarcie drzwi zagranicznym inwestycjom – to recepty naszego regionu na kryzys. 77
  • Ania w krainie dorosłych 28 paź 2012, 12:00 Poważniejsza niż dotychczas, ale jednocześnie mniej smutna. Z nową płytą wraca Ania Dąbrowska. W rozmowie z Piotrem Metzem przyznaje: mój temat teraz to przemijanie. 81
  • Puenty jak zwykle straszne 28 paź 2012, 12:00 Gdy mówiono o nim „legenda”, uśmiechał się z dobrotliwą ironią. Chyba tego nie lubił. Nie rozczulał się nad sobą. 84
  • Bez ckliwości 28 paź 2012, 12:00 „Miłość” jest portretem dojrzałej pary, w której życie wdziera się choroba. piękną opowieścią o starości, bliskości, odpowiedzialności, odchodzeniu. Michael Haneke stworzył film wybitny. 86
  • Kobieta ma głos 28 paź 2012, 12:00 Natasha Khan, cudowne dziecko indie popu, wydała trzecią płytę – najlepszą – sygnowaną nazwą Bat for Lashes. 88
  • Patrol filmowy Tomasza Raczka 28 paź 2012, 12:00 Najbardziej konsekwentny anty-Bond w 23-odcinkowej historii oficjalnych części cyklu filmów o przygodach agenta 007. Jeśli ktoś nie jest przywiązany do ich charakterystycznych cech, nie będzie żałował tej przemiany, ale ortodoksyjni... 89
  • Muzyczny ranking Piotra Metza 28 paź 2012, 12:00 1. Peter Gabriel So, 25th, Anniversary Edition EMI Jedną z najważniejszych płyt lat 80. często pamięta się głównie z przebojowych hitów, zapominając chociażby o duecie Gabriela z Laurie Anderson. Teraz, dzięki dodatkowym materiałom,... 90
  • Piotr Kofta wie, co czytać 28 paź 2012, 12:00 Stacja Muranów Beata Chomątowska Czarne 2012 Znakomity reportaż o dziejach warszawskiej dzielnicy, którą najpierw Niemcy, zabijając getto, zamienili w morze gruzów, a która po wojnie stała się polem starcia modernistycznych idei z... 90
  • Tydzień kultury polskiej 28 paź 2012, 12:00 Długo myślałem, która gwiazda oprócz Madonny i Stinga może wypełnić Stadion Narodowy. Życie wymyśliło za mnie. Za rok wystąpi tam zespół, który w Polsce sprowokował powstanie odrębnej subkultury. Nieważne, że dostawała ona... 92
  • Od ucha do ucha 28 paź 2012, 12:00 Kiedyś, od ucha do ucha, można było się śmiać. Dziś śmiać się nie wypada, bo jest to bardzo podejrzane. Osoba uśmiechnięta to albo osoba nieświadoma, czyli w podtekście głupia, albo cyniczna, czyli przebiegła i z układu (najlepiej... 94
  • Rondo bohaterów 28 paź 2012, 12:00 Decyzje dotyczące tego, kogo uznać za winnego powodzi na Stadionie Narodowym, mają być podjęte właśnie dzisiaj, chociaż z przecieków – a przecieki są naszą specjalnością, również narodową – można już wysnuć jeden... 94
  • Odpowiedzialne zarządzanie na podstawie standardów 28 paź 2012, 12:00 Nadal niewiele firm zna standardy dotyczące odpowiedzialności społecznej i z nich korzysta. Ich liczba jednak rośnie. 96
  • Nowy model rynku gazu – konsultacje z rynkiem 28 paź 2012, 12:00 Wprowadzając nowy model rynku gazu i zasady dotyczące korzystania z sieci gazociągów przesyłowych w Polsce, Gaz-System SA od maja do października 2012 r. zorganizował cztery edycje warsztatów dla uczestników rynku gazu. Celem spotkań... 98
  • Społeczna odpowiedzialność biznesu w Expom SA 28 paź 2012, 12:00 Kilka słów o firmie Expom SA specjalizuje się w produkcji wysoko przetworzonego produktu finalnego dla najbardziej perspektywicznych branż. Przedsiębiorstwo z 60-letnim doświadczeniem z sukcesami prowadzi działalność w branży metalowej... 98
  • Atlas: ekologia i kultura 28 paź 2012, 12:00 Właściciele i zarząd Grupy Atlas, polskiego lidera chemii budowlanej, wyznaczają przedsiębiorstwu znacznie szerszy kontekst działań, wykraczający poza ofertę nowoczesnych, bezpiecznych i sprawdzonych produktów. Dzięki spójnej strategii odpowiedzialnego biznesu marka Atlas... 99
  • Znaki czasu 28 paź 2012, 12:00 Im krócej, tym lepiej. Takie czasy. Kropka jako cel ostateczny pod ukrytym wykrzyknikiem. Upadek myślników i znaków zapytania – to też znak naszej cywilizacji. Kalejdoskop podróży próbowałem zapisać w poprzednim felietonie w... 114

ZKDP - Nakład kontrolowany