Ślązak, szwab i hadziaj

Ślązak, szwab i hadziaj

Autonomia – jedno słowo, które w Polsce budzi demony.

Musi być autonomia dla Śląska! A Warszawa niech sobie zrobi Księstwo Warszawskie i tam rządzi, my nie będziemy przeszkadzać – wzywał burmistrz Zdzieszowic Dieter Przewdzing przed kamerą. Hasło autonomii nie jest nowe, ale tym razem wstrząsnęło całym regionem. Samorządowiec należy bowiem do mniejszości niemieckiej na Opolszczyźnie. Nawet jeśli chciał poruszyć widzów w słusznej sprawie, to wzbudził przede wszystkim emocje narodowe. A one tę sprawę przykryły.

Zrobili z nas żebraków


Intencje burmistrza można zrozumieć. Jego gmina jeszcze niedawno należała do najbogatszych w Polsce. Ma największego producenta koksu w Polsce – Zakłady Koksownicze Zdzieszowice. W ciągu 20 lat budżet tej 18-tysięcznej gminy wzrósł dwukrotnie. Nie było tu nawet bezrobocia. Jeździli za pracą do Niemiec, wielu ma podwójne obywatelstwo, a Przewdzing ściągał inwestorów. W ciągu dekady powstały 44 zakłady. Nagle w 2010 r. koksownię sprzedano. Połączono ze spółką ArcelorMittal Poland mającą siedzibę w Dąbrowie Górniczej i teraz tam idą podatki. Dla Zdzieszowic to strata aż 10 mln zł. A kolejne firmy też zaczęły przemeldowywać się do innych miast, w tym do Warszawy. W sumie to strata ponad 16 mln zł. Nic dziwnego, że nerwy puściły 69-letniemu Przewdzingowi, który rządzi tu już 38 lat! Chyba najdłużej w Polsce. Został naczelnikiem jeszcze w PRL, a w III RP wygrywał wszystkie wybory samorządowe. Kandydował z list Mniejszości Niemieckiej. – Tak długo ludzie nie żyją, jak ja urzęduję. Nie zostawię więc ludzi na lodzie – mówi. Ma pretensje, że rząd sprzedał ich matkę żywicielkę bez konsultacji z mieszkańcami. – Śląsk jest rozprzedany. W przedsiębiorstwach kluczowych jest obcy kapitał. Są przejęte. Nigdy Śląsk nie był tak rozkradany jak dziś – żali się.

Dlatego uznał, że o tym, co się dzieje na Śląsku, trzeba decydować tutaj, a nie w stolicy. – Warszawa nas tak grabi – stwierdził. Pretensji do stolicy ma wiele. Apelował do śląskich parlamentarzystów o zmianę ustawy z 2003 r., która pozwala firmom na dowolne przenoszenie swoich siedzib po terenie kraju. Wynoszą się z Opolszczyzny, bo tutejsza izba skarbowa słynie z częstych i skrupulatnych kontroli. – I meldują się przede wszystkim w Warszawie, bo tam są kontrolowani raz na trzy lata – twierdzi samorządowiec.

Najbardziej jednak narzeka, że gminie zabieranych jest ponad 85 proc. dochodów. W całości wynoszą ok. 350 mln zł, a Zdzieszowice dostają z tego tylko 14,5 proc., w tym ok. 10 mln jako dotacje dla oświaty. – Z tego powodu zrobiłem rozróbę, bo pogodzić się z tym nie mogę. Wiadomo, że mamy ustrój demokratyczny, ale można przygotować demokratyczno-federalny – tłumaczy dzisiaj. Jest przekonany, że utworzenie autonomii, nie tylko śląskiej, będzie lekarstwem na te bolączki. – Słyszałem, że już Małopolska i Wielkopolska myślą o autonomii – twierdzi. Faktem jest, że problem z finansami ma większość samorządów. Co roku są obciążane kolejnymi zadaniami, ale nie dostają na to dodatkowych środków. Zaciągają więc długi i balansują na granicy bankructwa. Brakuje im ok. 8 mld zł. Wyliczył to Związek Miast Polskich, który rozważa wręcz pozew zbiorowy przeciwko rządowi. Przewdzing lekarstwa upatruje w państwie autonomicznych regionów. Na wzór niemiecki: – Mamy tam Bawarię, Saksonię, wszystkie landy. Jedna trzecia dochodu idzie do Berlina, w naszym przypadku – do Warszawy. Jedna trzecia do województwa i powiatu, a jedna trzecia zostaje w gminie. Ale zaraz wszystkich w oczy kłuje, że o Niemcach mówię. Jeśli ktoś nie umie gospodarzyć na Śląsku, niech da gospodarzyć Ślązakom samym!

Pielgrzymki do warszawy

Poseł Ryszard Galla z Mniejszości Niemieckiej chwali burmistrza: – W Zdzieszowicach jak idzie ulicą, to prawie wszystkich zna. Od serca mówi, co myśli. Hasło „autonomia” jest nośne na Śląsku i trzeba być ostrożnym, więc wywołując je, burmistrz musiał być zdeterminowany – mówi poseł. Przekonuje, że nie dążą do odłączenia się od Polski. – Kiedy na Górnym Śląsku ktoś mówi o autonomii, to się o tym dyskutuje, a jak u nas, to od razu się to odbiera, że dążymy do separacji, połączenia z Niemcami. Nie jest tak. Jesteśmy i będziemy takimi samymi obywatelami Polski – dodaje. Jest przekonany o potrzebie fundamentalnych zmian, bo nie może być tak, że „większość burmistrzów i wójtów odbywa pielgrzymki do Warszawy, żeby coś załatwić”. – Kiedyś budżet zależał od działalności gminy, teraz jest coraz więcej subwencji, dotacji, czyli środków celowych dawanych z Warszawy i podlegających rozliczeniu. To ubezwłasnowolnienie samorządów. Centralizacja – dodaje.

Tak czy siak wyciągnęli armaty, które poruszyły wszystkich. Dwie największe partie zareagowały ostro. „Szerzenie tez, że autonomia jest remedium na wszystkie bolączki samorządów, jest szkodliwe i opiera się na utopijnej wizji państw bez różnic w rozwoju regionów i lokalnych struktur samorządowych” – grzmiała część Platformy Obywatelskiej na Opolszczyźnie.

Józef Sebesta, marszałek województwa opolskiego, realnego zagrożenia ze strony mniejszości nie widzi – Ruch Autonomii Śląska na Opolszczyźnie „nie ma wielkiego zaplecza ani poparcia”. – Ale burmistrz Przewdzing nadużył słowa autonomia. Nie sądzę, aby o tym marzył. To impulsywny człowiek. Jako reprezentant mniejszości niemieckiej winien szczególnie uważać, co mówi, bo to jest potem podchwytywane przez opcje bardzo narodowe i już zostało – ostrzega. Prawo i Sprawiedliwość rozważało zawiadomienie prokuratury, że doszło do kwestionowania ustroju Polski i nawoływania do waśni na tle narodowościowym. Zapowiedzieli na 30 sierpnia pikietę przed Urzędem Miasta w Zdzieszowicach pod hasłem „Tu jest Polska!”. „Cynicznie wykorzystując nieudolność obecnych rządów, burmistrz sugeruje, że to Warszawa rozumiana jako synonim polskości jest winna śląskiej biedzie. A jako przykład stawia dobrodziejstwo rządów niemieckich” – napisali w oświadczeniu.

My jesteśmy kundle, nie?

– Urzędnik nie może się tak zachowywać. W Zdzieszowicach wrze, ludzie są oburzeni. Jest nawet zagrożenie niepokojami społecznymi między Ślązakami, mniejszością a Polakami. Iskierka wywołuje pożar, którego nie da się zatrzymać – ostrzega Wojciech Kowalski, szef zarządu PiS w powiecie krapkowickim, w którym leży gmina Przewdzinga. Mniejszość stanowi tu ok. 30 proc. Widuje w restauracjach ludzi, którzy się przekrzykują: „Wy chaziaje! Wy szwaby!”. Chaziajami lub hadziajami na Śląsku Opolskim nazywa się ludzi napływowych, głównie po 1945 r., z dawnych kresów Polski. Ale tak samo mówi się na „szmaciarzy, pijaków, nierobów”. Dyskusja toczy się na ulicach i na forach: „Polacy gospodarować nie potrafią. Zakłady na naszym Śląsku zostały zdewastowane przez komunę, a przez polską demokrację rozkradzione do końca. Ludzie ze Wschodu nie muszą tu być, mogą wracać”. Albo: „Ślązak się dla was nie liczy, to kundle, co nie? Polacy byli, są i chyba już do końca zostaną dość ciasnawymi intelektualnie stworzonkami...”. Przed ostatnimi wyborami Przewdzingowi wyrzucano, że nie przeciwstawia się dyskusjom dzielącym ludzi „na naszych i przybłędów, a także hadziajów”. Ten ostro zaprzecza: – Nigdy nie było u mnie „hadziajowania”. Między ludźmi może, ale nie w urzędzie. Zaraz po wojnie mieszkaliśmy razem z rodziną, która przyjechała z Ukrainy, matka z trójką dzieci. Do dziś jesteśmy jakby rodzina. Wobec ludzi, którzy tu przyjechali, nigdy nie miałem takiego odczucia, żeby ich obraźliwie nazywać.

Herr kolego

Poseł Sławomir Kłosowski z PiS uważa jednak, że doszło do niebezpiecznej sytuacji. – Do tej pory separację od Polski zgłaszał Ruch Autonomii Śląska, czyli raczej margines polityczny. Natomiast burmistrz nadał temu zupełnie inny wydźwięk, jest bowiem prominentnym działaczem Mniejszości Niemieckiej. Nie Ślązak, tylko osoba narodowości niemieckiej snuje wizje landyzacji Polski! Przewdzingowi wypomina się, że jest obywatelem Polski i Niemiec. Adam Słomka, lider KPN–Obóz Patriotyczny: „Autonomii Śląska nie będzie. To należy się milionom Ślązaków, którzy przeciwstawiali się germanizacji i kulturkampfowi. Herr Dieter Josef Przewdzing powinien natychmiast podać się do dymisji”.

Krzysztof Zagozda, szef ruchu środowisk katolickich Błękitna Polska: „Zwracam się do pana z żądaniem podania się do dymisji, zrzeczenia się polskiego obywatelstwa i wyjazdu z Polski. (…) Na pańskim miejscu zdejmowałbym kapelusz przed każdym Polakiem napotkanym na ulicy lub... wyjechał do swoich”. Padają pytania: „Postkomunistyczny burmistrz Zdzieszowic parceluje Polskę?”. Przywołano dokumenty IPN, w których Przewdzing widnieje jako członek PZPR i ORMO. – Nigdy nie byłem w ORMO, tylko w Komitecie Społecznym, ale jeszcze zobaczymy, czy nie wrócimy do ORMO pod inną nazwą, bo porządku trzeba strzec – odpowiada burmistrz.Po burzy, jaką wywołał, stale teraz podkreśla: – Nie zamierzam odłączać Śląska od Polski! Ja chcę autonomii ekonomicznej, nie politycznej! Ja jestem zwykłym członkiem Mniejszości Niemieckiej, nie decydentem. Ja nie chcę wojny, ja chcę tu spokojnie żyć. Na razie po jego wypowiedzi spokojnie się żyć nie da. ■

Okładka tygodnika WPROST: 35/2013
Więcej możesz przeczytać w 35/2013 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 4
  • hanek   IP
    Typową postawę dla narodowców prezentuje pan Zagozda. "Wynoś się stąd. Kłaniaj się nam". Mówi to do człowieka, którego rodzina od wieków, od zawsze, mieszkała na Górnym Śląsku. Czym różni się od sowietów, którzy jego rodziców / dziadków wyrzucili z zabużańskiej ojcowizny? Niczym. Jest dokładnie taki sam: arogancki, bezczelny, zadufany. Tacy właśnie ludzie, w połączeniu z totalną ignorancją historii Śląska, budzą wrogość my - oni.
    Pisząc i mówiąc źle o Autonomii Śląska, a raczej zakłamując prawdę na jej temat, pseudo-patrioci w rodzaju Kłosowskiego, Słomki czy Zagozdy de facto działają na szkodę Polski, na szkodę jej gospodarki, na szkodę jej obywateli.
    • Autonomista   IP
      "Do tej pory separację od Polski zgłaszał Ruch Autonomii Śląska, czyli raczej margines polityczny" - to jakaś kpina, RAŚ nigdy nie dążył i nie dąży do separacji!! Poseł Kłosowski niech się lepiej doedukuje w tej sprawie i niech obraża ludzi. Decentralizacja ekonomiczna to nie separacja!! A marginesem społecznych jest dla mnie pańska partia PiS!!

      Spis treści tygodnika Wprost nr 35/2013 (1592)

      • Sienkiewicz, naśladowca Ziobry 25 sie 2013, 20:00 Monopol na przemoc ma państwo, a nie bandyci” – oświadczył po spotkaniu z premierem i ministrem sprawiedliwości minister spraw wewnętrznych Bartłomiej Sienkiewicz. Ku mojemu zaskoczeniu ani premier Donald Tusk, ani minister... 4
      • Syryjskie ofiary hipokryzji 25 sie 2013, 20:00 Atak z użyciem gazów bojowych w Syrii spowodował śmierć 1,3 tys. osób, w tym dzieci. Ta straszna wiadomość obiegła media; przy czym nie do końca wiadomo, kto gazu użył i co, oprócz niewątpliwej tragedii ludzkiej, z tego wynika.... 4
      • Skaner 25 sie 2013, 20:00 Drag queen Putin Prezydent Rosji poszedł na wojnę z homoseksualistami. Przedstawiciele ruchu LGBT nie pozostali mu dłużni. Licznie manifestują swoje niezadowolenie z antygejowskiego restrykcyjnego prawa uchwalonego w Rosji. Demonstracje... 6
      • Wszystkie fronty Tuska 25 sie 2013, 20:00 Koniec wyborów w Platformie nie kończy problemów Donalda Tuska. Premier właśnie zaczyna śmiertelną walkę o kontrolę nad partią z Grzegorzem Schetyną. To niejedyna bitwa. 10
      • Tusk nigdy nie był tak bliski utraty władzy 25 sie 2013, 20:00 Po tych wyborach nic już nie będzie takie jak dawniej – uważa Jarosław Gowin, poseł PO i rywal Tuska w wyborach na szefa partii. 13
      • Za, a nawet przeciw 25 sie 2013, 20:00 Bronisław Komorowski raz po raz wchodzi w spór z rządem, by za chwilę wyciągać rękę do zgody. Meandry te mają mu ułatwić reelekcję w 2015 r. 15
      • Tak dla koalicji z Gowinem 25 sie 2013, 20:00 Jarosław Kaczyński musi zostać premierem, a kandydatem PiS na prezydenta powinien być kto inny – uważa poseł PiS Artur Górski. 18
      • Pięć milionów ciotek przed telewizorem 25 sie 2013, 20:00 Myślenie o tym, że okrucieństwo i krew dobrze się sprzedają w telewizji, jest prostackie - mówi szef „Wiadomości” TVP Piotr Kraśko. 22
      • Dym wokół rakiety 25 sie 2013, 20:00 Chluba polskiej armii, nowoczesne przeciwpancerne pociski Spike są bezużyteczne na polu walki? Broń ma poważny defekt – dowiaduje się „Wprost”. 26
      • Dyskusja słodziutka 25 sie 2013, 20:00 Poseł Artur Starewicz, niekoronowany król prasy polskiej (kierownik Biura Prasowego KC PZPR), zabrał głos na temat tejże prasy w „Nowej Kulturze” (nr 29). Wypowiedź jego zawiera wiele rzeczy słusznych i ciekawych, wobec czego... 28
      • Szantaż po polsku 25 sie 2013, 20:00 Szantażowani na policję zgłaszają się w ostateczności. Kiedy wyobrażają sobie, co się stanie, jeśli groźby się spełnią, wolą zapłacić. Ale spokoju nie da się kupić. 30
      • Pieskie życie schronisk 25 sie 2013, 20:00 Na niekontrolowanych i źle funkcjonujących schroniskach gminy tracą rocznie około 100 mln zł. W zamian mają spokój. A schroniska robią dobry biznes. 34
      • Choroba TV 25 sie 2013, 20:00 Gwiazdy o swoich nowotworach mówią otwarcie. Choroba przeżywana na oczach milionów to misja społeczna czy dźwignia promocji? 38
      • Krzyk rozpaczy 25 sie 2013, 20:00 Publiczność zastąpiła Boga. Bez niej życie gwiazd rozsypałoby się w pył – mówi prof. Zbigniew Mikołejko. 41
      • Szatański katalog 25 sie 2013, 20:00 Egzorcyści straszą diabelskimi grami, muzyką, książką, nawet pilatesem. Czy tego nie wymyślił dla ludzi Bóg? – pytają ci, którzy wolą wierzyć w boską miłość, a nie zemstę. 43
      • Jedyny taki dom 25 sie 2013, 20:00 Fragmenty książki Cezarego Łazarewicza „Sześć pięter luksusu” o Domu Towarowym Braci Jabłkowskich, jednym z najnowocześniejszych w przedwojennej Europie 46
      • Koniec eldorado 25 sie 2013, 20:00 Nawet na najlepszych polskich uczelniach są jeszcze wolne miejsca. Na wiele kierunków zupełnie nie ma chętnych. Mniejsze prywatne szkoły szukają silniejszych partnerów. 50
      • Ślązak, szwab i hadziaj 25 sie 2013, 20:00 Autonomia – jedno słowo, które w Polsce budzi demony. 52
      • Rififi po polsku 25 sie 2013, 20:00 Zrabowali 12,5 mln zł. 20 sierpnia minęło 51 lat od największego napadu na bank w kryminalnej historii Polski. 54
      • Zdrowe i szczęśliwe dziecko w szkole 25 sie 2013, 20:00 Jak przetrwać pierwsze dni i miesiące w szkole radzi psycholog Dorota Kawecka. 60
      • Terrorysta z „Guardiana” 25 sie 2013, 20:00 Do redakcji „Guardiana” wkroczyli agenci służb specjalnych, a partner dziennikarza, który ujawnił przecieki od Snowdena, został zatrzymany. 66
      • Córeczka tatusia 25 sie 2013, 20:00 Skazany za oszustwa podatkowe Silvio Berlusconi szykuje swoją córkę Marinę do przejęcia sterów we włoskiej centroprawicy. 70
      • Wykopani przez fortunę 25 sie 2013, 20:00 Jeżeli Real Madryt da za Garetha Bale’a 110 mln euro, padnie rekord. Ronaldo nie będzie już najdroższym piłkarzem świata. 72
      • Miliard z ogonkiem 25 sie 2013, 20:00 Już co piąte jabłko deserowe na stołach Europejczyków pochodzi z polskiego sadu. Jak to się stało, że z anonimowych wyrobników staliśmy się potęgą? 74
      • Targowisko idei 25 sie 2013, 20:00 O XXIII Forum Ekonomicznym w Krynicy mówi Zygmunt Berdychowski, przewodniczący Rady Programowej. 78
      • Trzecia płeć 25 sie 2013, 20:00 Niemcy wprowadzili Urzędowo trzecią płeć. Dlaczego? Bo między kobietą a mężczyzną jest wiele stanów pośrednich. Ewolucja ceni wielość. 80
      • Wszędzie jestem u siebie 25 sie 2013, 20:00 Film nikogo nie zmienia. Ani na lepsze, ani na gorsze – mówi „Wprost” Borys Lankosz, reżyser kultowego „Rewersu”. Wiosną zaczyna kręcić nowy obraz. 82
      • Królowie lata 25 sie 2013, 20:00 Wakacje zrównały muzycznych weteranów i debiutantów. Każdy może zarobić. Kto rządził na polskiej scenie przez trzy letnie miesiące? 86
      • Film 25 sie 2013, 20:00 Wśród hektarów zboża Ostatni seans filmowy” trwa. Ameryka lubi się pochylać nad swoimi małymi miasteczkami, oglądać w kinie chłopaków, którzy wchodzą w dorosłość wśród pól, i diagnozować powolne odchodzenie dawnego... 88
      • Muzyka 25 sie 2013, 20:00 Więcej szaleństwa MoMo MoMo EMI Jak na razie nic nie zapowiada nieuniknionej z pewnością mody na lata 90. Eighties rządzą niepodzielnie. U nas być może także z powodów historyczno-socjologicznych. Kolejnym przykładem jest projekt MoMo,... 89
      • Książka 25 sie 2013, 20:00 Chłopiec, który nie istniał Dlaczego nie ma kryminałów po hebrajsku? „Bo u nas nie ma takich przestępstw” – mówi uspokajająco policjant Awi Awraham matce, która przyszła na komisariat w Cholon zgłosić, że jej... 89
      • Dodatek - nasz dom 25 sie 2013, 20:00 Wybór okien dachowych W projekcie architektonicznym znajdziemy jedynie informacje o rozmiarze okien i ich usytuowaniu. O ile przy zakupie stolarki pionowej wybór jest prosty, o tyle w przypadku okien dachowych najlepiej dostosować ich rodzaj do... 90
      • Bomba tygodnia 25 sie 2013, 20:00 Golizna na imprezach to już nic nowego. Nową świecką tradycję rozpoczęła Patrycja Wojnarowska, która dała nowe znaczenie słynnemu przysłowiu: „D...ę zedrę, a gwiazdą zostanę”. Na imprezie „Playboya” bowiem... 98

      ZKDP - Nakład kontrolowany