Magowie, eksperci i etyka

Magowie, eksperci i etyka

Dodano:   /  Zmieniono: 164

U zarania nowożytnych dziejów naszego kontynentu na większości europejskich dworów przebywali magowie. Przewidywali przyszłość, szukali kamienia filozoficznego, złota i cieszyli się wielką sławą, zwłaszcza że nikt nie śmiał zadawać im pytań o zakres kompetencji, podstawy ich wiedzy czy sposoby jej weryfikacji. Bo takich pytań jeszcze nie było, a ci, którzy zaczynali je formułować (jak Giordano Bruno), płonęli na stosach.

W XXI w. magów można odnaleźć w grach komputerowych oraz w powieściach, takich jak „Harry Potter” czy „Władca Pierścieni”. Myślę też, że pewien ich gatunek trafił do komisji Macierewicza. Panowie Obrębski, Rońda i Binienda – jak twierdzą niektórzy eksperci – należą do grupy „magów ognia” i ich prawdziwe imiona brzmią Xardas, Milten i Carristo. Są bohaterami wielu walk, posiadają wiedzę tajemną, używają czarów, unikają śmierci, a kiedy poniosą klęskę – znikają. Piszę głupoty? Skąd! Wyrażam swoją opinię. Każdy obywatel, każda obywatelka, w tym naukowcy, mają prawo do wyrażania swoich opinii. Demokracja jest forum służącym ich prezentacji, ścieraniu się, walce. Opinia nie jest twierdzeniem, nie stanowi elementu nauki, zawiera elementy subiektywne i emotywne, a jej głównym celem jest skłanianie innych do działania. Jeśli wypowiem opinię: „Macierewicz jest królem magów”, to nie jest to twierdzenie naukowe, tylko subiektywny pogląd, który – poprzez emocje – ma zachęcić (lub zniechęcić) innych do traktowania Macierewicza jako króla magów. Podobnie z opinią, którą traktuję ze śmiertelną powagą: „Samoloty latają dzięki specjalnemu serwisowi cudów”, bo nigdy nie uwierzę w to, że lot tak ciężkiej maszyny jest zgodny z prawami fizyki. Mam prawo do takich opinii jako obywatelka, obserwatorka życia publicznego czy pasażerka linii lotniczych (również wylatałam kilkaset godzin), choć nie jako przedstawicielka nauki. A więc nie jako ekspert.

Opinie mają wszyscy i wszyscy mają wolność ich wypowiadania, pod warunkiem że nie przyczynia się to do łamania prawa, krzywdzenia innych czy podważania fundamentów demokracji. Co ciekawe, w naszym kraju (i tylko tu) istnieje przepis zabraniający wyrażania opinii naruszających uczucia religijne, nie ma natomiast przepisu zabraniającego naruszania norm zdrowego rozsądku, choć to drugie znacznie bardziej zagraża naszej wspólnocie niż to pierwsze.

Czymś zupełnie innym jest bycie ekspertem, zwłaszcza w dziedzinach naukowych. Tu wolność reguluje Kodeks etyki pracownika naukowego, o którym przypomniała niedawno minister Barbara Kudrycka. Kodeks ten m.in. stanowi, że pracownik naukowy nie może „używać swojego naukowego autorytetu poza obszarem własnej kompetencji” oraz że jego naukowa działalność powinna być „niezależna od wpływów politycznych i ideologicznych”.

Tak więc mogę mieć opinię co do zdrowia psychicznego posła Macierewicza, ale – z oczywistych względów – nie mogę się wypowiadać w tej kwestii jako ekspert. Podobnie panowie Obrębski, Rońda i Binienda mogą się wypowiadać jako obywatele czy użytkownicy samolotów, ale nie mają prawa wypowiadać się jako eksperci.

Wszystkich, którzy występują w określonych rolach zawodowych, obowiązuje jakaś etyka; zbiór takich etyk buduje moralność życia publicznego, która stanowi najważniejszy czynnik społecznego zaufania. Niestety w Polsce nie ma edukacji w tym zakresie, nie ma też żadnej wiedzy o treściach i funkcjach etyk zawodowych. Panuje za to powszechne przekonanie, że etyka jest jedna i oczywiście – katolicka. Dobry człowiek to dobry katolik. I nawet jeśli istnieją jakieś kłopoty z interpretacją moralnego dobra w Kościele (mnoży je ostatnio papież Franciszek), to w Polsce i tak wiadomo, że dobry katolik to ten, kto: wierzy w cuda, w misję ojca Rydzyka, autorytet biskupa Michalika, skuteczność egzorcyzmów i w zamach smoleński. To również ten, kto potępia książki o Harrym Potterze oraz tornistry z wizerunkiem Hello Kitty. W tym zawiłym światopoglądzie magowie Xardas, Milten i Carristo są – jak się okazuje – po właściwej stronie dobra. A że działają niezgodnie z elementarnymi standardami etycznymi? Nie szkodzi. Grunt, że mają wiarę. W zamach. ■

Więcej możesz przeczytać w 39/2013 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 164

Spis treści tygodnika Wprost nr 39/2013 (1596)

  • Magowie, eksperci i etyka 23 wrz 2013, 4:00 U zarania nowożytnych dziejów naszego kontynentu na większości europejskich dworów przebywali magowie. Przewidywali przyszłość, szukali kamienia filozoficznego, złota i cieszyli się wielką sławą, zwłaszcza że nikt nie śmiał... 4
  • Skaner 23 wrz 2013, 4:00 PRZYRODA Prokurator i Bubo bubo Wielkich kłopotów przysporzył Szczawnicy puchacz Bubo bubo. Może nawet zablokować plan budowy kolejki na Durbaszkę w Jaworkach, ponieważ regionalny dyrektor ochrony środowiska w Krakowie wyznaczył w... 6
  • Nie ulegnę szantażowi 23 wrz 2013, 4:00 Dziennikarz „Wprost” zajął się firmą MDI parającą się PR-em. Efekt? Pomówienia wobec redaktora naczelnego, pogróżki wobec wydawcy. 12
  • MDI i media 23 wrz 2013, 4:00 W polskich mediach ukazało się w ubiegłym roku 128 tekstów i 12 programów telewizyjnych poświęconych KGHM. Wszystkie zostały „wygenerowane” przez agencję MDI – tak wynika z raportu spółki, w którym rozlicza się ona z opiewającego na blisko milion złotych... 16
  • Macierewicz. Człowiek eksplozja 23 wrz 2013, 4:00 Antoni Macierewicz wysadzał już agentów z Sejmu i WSI. Czy teraz wysadzi marzenia PiS o powrocie do władzy? 20
  • Córa prezesa 23 wrz 2013, 4:00 Po Adamie Hofmanie jest wielu chętnych, którzy ustawiliby kordon, mur, żeby tylko Kempa do PiS się nie przedostała. A ja się nie pcham tam, gdzie mnie nie chcą – mówi Beata Kempa, posłanka, kiedyś PiS, teraz SP. 24
  • Wybór Buzka 23 wrz 2013, 4:00 Bronić swojego dorobku czy decyzji Donalda Tuska? Sprawa zmian w OFE zostawi rysę na relacjach byłego i obecnego premiera. Najbliższe tygodnie rozstrzygną, na ile głęboką. 28
  • Diabeł w szczegółach 23 wrz 2013, 4:00 Czytam, jak w katolickiej szkole w Poznaniu walczono z szatanem skrywającym się pod postacią dziecięcych zabawek. „W związku z mroczną scenerią i praktykami okultystycznymi”, napisała dyrekcja szkoły do rodziców, dzieciom nie... 31
  • Lekka ręka Rostowskiego 23 wrz 2013, 4:00 Przeprowadzka IPN będzie dla państwa bardziej kosztowna niż wykupienie zajmowanego budynku – przyznaje prezes Instytutu Łukasz Kamiński. 32
  • Wysokooktanowe paliwo dla polskiej siatkówki 23 wrz 2013, 4:00 W piątek siatkówka stała się dyscypliną numer jeden w naszym kraju - w Polsce i Danii wystartowały CEV Velux Mistrzostwa Europy w Piłce Siatkowej Mężczyzn 2013. 34
  • Prawo do miłości 23 wrz 2013, 4:00 Czy Bóg, patrząc na geja, akceptuje go z czułością, czy go potępiająco odpycha? – pyta retorycznie papież Franciszek w najnowszym wywiadzie dla „La Civiltą Cattolica”. Tymczasem w Polsce pod wpływem najnowszego filmu Małgośki Szumowskiej „W... 36
  • Homoseksualizm nie jest chorobą 23 wrz 2013, 4:00 O problemie homoseksualizmu w Kościele mówi ks. Jacek Prusak, jezuita, psycholog i terapeuta, publicysta „Tygodnika Powszechnego”. 39
  • Negocjują ze śmiercią 23 wrz 2013, 4:00 Zamiast rąk używają głosu. Tylko rozmową można uratować samobójcę. Kim są ci, którzy na co dzień negocjują z tymi, którzy postanowili uciec od życia? 42
  • Seks za pracę 23 wrz 2013, 4:00 Zatrudnię cię, jeśli będziesz uległa – to dziś częsta oferta dla młodych kobiet szukających pracy. Kryzys ośmiela do składania niemoralnych propozycji. 46
  • Babcia na etacie 23 wrz 2013, 4:00 PSL proponuje: niech babcie pracują u swoich dzieci, niech zajmują się wnukami jako profesjonalne nianie, od 9 do 17, za pieniądze. 50
  • Merkel po raz trzeci 23 wrz 2013, 4:00 Ambicją Angeli Merkel staje się pchnięcie Europy na nowe tory. W trzeciej kadencji może poprowadzić Unię ku odnowie – przewiduje niemiecki socjolog Urlich Beck*. 52
  • Francuskie Gotham City 23 wrz 2013, 4:00 To miasto jest stolicą kałasznikowa – mawiają miejscowi. Tu trup ściele się gęsto. Kabul, Bagdad, a może Detroit? Nie, jesteśmy w Marsylii – Europejskiej Stolicy Kultury 2013. 56
  • Białoruś u progu zmian 23 wrz 2013, 4:00 Jakim cudem prosty chłop ze wsi Aleksander Łukaszenka od niemal 20 lat trzyma Białorusinów za twarz – tłumaczy Andrzej Poczobut, dziennikarz i opozycjonista. 58
  • Bajka o bogatym życiu 23 wrz 2013, 4:00 Złośliwi mówią o nich: córeczki bogatych tatusiów. Postanowiliśmy sprawdzić, jak wygląda życie najbogatszych dziewczyn w Polsce. 60
  • Biedaemeryci 23 wrz 2013, 4:00 Wbrew optymistycznym zapowiedziom polityków państwowa emerytura nie będzie ani wysoka, ani pewna, ani bezpieczna. Przyznał to niedawno sam ZUS. 64
  • Ptaszek w złotej klatce 23 wrz 2013, 4:00 Tam Obama zapowiadał wyjście z Iraku, a Tusk dementował dymisję Rostowskiego. Na Twitterze jest już pół miliarda ludzi. Jego twórca Jack Dorsey wprowadza go na giełdę. 68
  • Mieszkanie na telefon 23 wrz 2013, 4:00 To nie film s.f., ale coraz powszechniejsza, także w Polsce, rzeczywistość. Można być setki kilometrów od domu, a mimo to otworzyć w nim bramę, włączyć ogrzewanie, sprawdzić, kto się kręci po podjeździe. Wystarczy mieć przy sobie telefon komórkowy. 70
  • Inteligentny i oszczędny 23 wrz 2013, 4:00 W Warszawie będzie można poznać inteligentne domy od środka. Domy, które za nas myślą i wyręczają w wielu drobnych czynnościach. 72
  • Internet pod strzechy 23 wrz 2013, 4:00 Według Marka Zuckerberga, szefa Facebooka, dostęp do internetu to prawo człowieka. Stał się on dzisiaj koniecznością. 74
  • Wybaczaj albo giń 23 wrz 2013, 4:00 Świat jest zły. Ale cywilizację stworzyła odrobina wspaniałomyślności i przebaczenia. Jest na to dowód matematyczny. 78
  • Tutaj da się żyć 23 wrz 2013, 4:00 „Ida” przyniosła mu gdyńskie Złote Lwy. Czarno-białym filmem mieszkający od 30 lat w Anglii Paweł Pawlikowski wrócił do swoich polskich korzeni. 80
  • Mroki duszy policjanta 23 wrz 2013, 4:00 Wszedłem w świat, w którym nic nie daje poczucia bezpieczeństwa – mówi o roli w „Labiryncie” świetny amerykański aktor Jake Gyllenhaal. 83
  • Kalejdoskop kulturalny najlepsze filmy, muzyka, książki 23 wrz 2013, 4:00 MUZYKA Złota polska jesień Wstulecie „Święta wiosny” Strawińskiego łatwo zapomnieć o Warszawskiej Jesieni. A przecież największy awangardowy festiwal w tej części Europy wciąż ma się dobrze. O miejscu Warszawskiej Jesieni... 84
  • Cud się nie zdarzył 23 wrz 2013, 4:00 Mecz Polska – Australia zakończył się naszą przegraną 1-4. Nie będzie więc awansu do Grupy Światowej. Szkoda, bo nigdy dotąd nasi tenisiści nie mieli tak dobrego sezonu. 88
  • Wprost biegiem 23 wrz 2013, 4:00 W niedzielę 29 września z mostu Poniatowskiego w Warszawie wystartuje jeden z największych biegów w Polsce, który aspiruje do grupy dziesięciu największych maratonów w Europie. „W 2008 r. przy okazji 30. edycji Maratonu Warszawskiego... 89
  • Bomba tygodnia 23 wrz 2013, 4:00 Romantyczno-dramatyczny coming out Weronika Rosati i Piotr Adamczyk mieli wypadek samochodowy. Weronika miała kontuzję kostki, Piotrek wyszedł, w przeciwieństwie do volvo, bez szwanku, ale czeka go przesłuchanie. Wypadek zdarzył się w nocy.... 98