Funeralny design

Funeralny design

Polscy designerzy wchodzą na rynek trumien, grobowców i urn. Przekonują, że klasę trzeba mieć także po śmierci.

Dla informatyka nagrobek w kształcie starego peceta. Dla 11-latka – trumna z wiekiem przypominającym kolorową deskorolkę. Urna jak piłka nożna dla fana futbolu. Na Zachodzie to już norma. W Polsce ciągle ekstrawagancja. Coś się jednak zmienia. Młodzi architekci, projektanci i ceramicy zaczynają właśnie odkrywać dziewiczy jak dotąd rynek funeralny. Tworzą oryginalne i piękne projekty urn, trumien i nagrobków. Przykład? Projektanci ze szczecińskiego Dizeno Creative robią biodegradowalne urny z umieszczonym w nich nasieniem drzewa. – Są dwa najważniejsze momenty w życiu: narodziny i śmierć. Tym pierwszym projektanci i producenci zajmują się bardzo szeroko. Ten drugi jest traktowany zupełnie inaczej – mówi Bogdan Kosak, projektant i artysta ceramik. Jako jeden z pierwszych zaczął tworzyć biało-błękitne i biało-żółte porcelanowe urny. Znalazł nawet dla nich producenta, wzbudził zainteresowanie na targach funeralnych. Jednak w żadnym domu pogrzebowym kupić ich się nie da. Podobnie jak tych zaprojektowanych przez Bojówkę Projektową LessDesign. Trumien i urn Aeon Form też nie znajdzie się w katalogach sieciowych firm pogrzebowych. Dlatego architekci zaczęli sami je produkować i sprzedawać.

Grobowiec jak człowiek

Na Zachodzie, gdzie designerskie akcesoria funeralne powstają od lat, także przeważa klasyka. Jednak rynek daje szansę kupienia swym bliskim na ostatnią drogę rzeczy szalonych i ekstrawaganckich. My takiego wyboru nie mamy. Oferta polskich domów pogrzebowych jest ogromna. Tylko że nie ma w niej nic interesującego. Straszą brzydkie urny i trumny, a na cmentarzach estetyczną grozę budzą prawie identyczne i nudne grobowce. Kiedy zapadnie zmierzch i zapłoną znicze, to może i wyglądają magicznie. Jednak w świetle dnia nasze współczesne miejsca pochówku prezentują się znacznie gorzej. Grobowce jak spod jednej sztancy. Nudne, ciężkie kamienne płyty, złote litery, krzyż lub płyta, jakiś nieforemny kamienny wazon i tyle.

– Nie chcemy robić rewolucji, tylko dać ludziom możliwość wyboru – mówi Robert Kowalczyk, architekt, jeden z trzech współwłaścicieli specjalizujących się w projektowaniu i sprzedaży oryginalnych trumien, urn i nagrobków firmy Aeon Form. – Teraz, gdy przychodzą do domu pogrzebowego, widzą kilkadziesiąt identycznych i nieestetycznych przedmiotów. Biorą to, co jest, bo wybrać coś muszą. I to szybko, bo na pochówek jest mało czasu – podkreśla.

Kowalczyk przyznaje, że każda wizyta na polskim cmentarzu wzbudza te same refleksje. – Czuję ból. Estetyczny. Jest brzydko, monotonnie, nudno po prostu. Nasze cmentarze w niczym nie przypominają już dawnych nekropolii. Grobowce składane ze sprowadzanych z Dalekiego Wschodu elementów przez kamieniarzy, często pozbawionych poczucia smaku. Bezguście – wylicza. Chce przekonać Polaków, że może być inaczej. Projekt grobowca może opowiadać o człowieku, którego upamiętnia, może być oryginalny, piękny w formie. On i jego współpracownicy są chyba pierwszymi na polskim rynku, którzy nie tylko projektują, lecz także uruchamiają sprzedaż. – W życiu szukamy piękna. Nosimy ładne ubrania, mieszkamy w coraz bardziej estetycznych domach, otaczamy się oryginalnymi sprzętami. Dlaczego po śmierci mamy być skazani na miernotę i sztampę? – zastanawia się. Zaprojektował np. grobowiec człowiekowi, który kochał morze. Pofalowana płyta jak tafla wody i tablica, która nawiązuje kształtem do kadłuba łodzi. Wiosną zacznie pomysł realizować.

Urna pamięci

Zanim Magdalena Gazur i jej wspólniczka Alicja Patanowska wkroczyły w funeralną niszę, też spenetrowały rynek urn. – Były na nim tylko takie „słoiki na ogórki”. Jakieś wariacje na temat samowarów. Wszystko brzydkie, ciemne, ciężkie i przygnębiające – mówi Magdalena Gazur z Bojówki Projektowej LessDesign. Bogdan Kosak przyznaje, że wokół tematu urn krążył długo. Po raz pierwszy propozycję zaprojektowania jakiegoś przedmiotu funeralnego dostał już blisko dziesięć lat temu. Wtedy go odrzucił. Po latach do pomysłu jednak wrócił, bo zmusiło go do tego życie. – Stało się tak, że co roku w mojej rodzinie mieliśmy pogrzeb. Wtedy zdałem sobie sprawę z tego, jaki to rzeczywiście koszmar, jak trudno wybierać wśród przedmiotów, z których każdy nadaje się tylko do jednego wielkiego kosza na śmieci – wspomina. Na rynku designerskich urn został jednym z pionierów.

Łatwo nie było. Dla większości ludzi śmierć i wszystko, co z nią się wiąże, to temat trudny. Tabu. Urny Kosaka chcą pomóc w jego oswajaniu. – Zastanawiałyśmy się, co jest ważne dla tych, którzy zostają. Doszłyśmy do wniosku, że wspomnienia – mówi z kolei Magdalena Gazur z Bojówki Projektowej Less Design. Urny jej projektu mogą stać się świecznikiem, wazonem i takim właśnie pojemnikiem na pamiątki, a ostatecznie miejscem złożenia prochów. Tworząc je, wraz ze swoją wspólniczką myśli o tym, by urna stała w domu. – Wiemy, że teraz polskie prawo tego nie dopuszcza, ale może kiedyś się to zmieni – mówi Gazur. W pierwowzorze ich urny wykorzystały kamień. Otoczak znaleziony w Finlandii, w której wtedy obie mieszkały. Teraz ten kształt odtwarzają w porcelanie, jak mówi Gazur, najszlachetniejszym z materiałów. Alicja jest teraz w Royal College of Art w Londynie. Tam zostało pokazane jedno z ich najnowszych dzieł: urna łącząca funkcję naczynia na prochy i wazonu na kwiaty. – Bardzo się tam spodobała, więc pomysł rozwijamy. Zaprojektowałyśmy ostatnio model z wykorzystaniem przejrzystego szkła, przez które by było widać prochy. Mamy też pomysł na taki może trochę osobliwy przedmiot funeralny, bo zrobiony z prochów zmieszanych z betonem. To byłaby taka niezniszczalna pamiątka – mówi.

Wszystkie urny zaprojektowane są tak, by mogły być estetycznymi przedmiotami codziennego użytku, ale jednocześnie spełniały wszystkie wymogi sanitarne, czyli wytrzymywały bardzo wysokie temperatury i były szczelnie zamykane. Te tworzone przez Kosaka też takie właśnie są. Zdaniem ich twórcy mają spełniać jeszcze jedną funkcję. – Ich obecność w naszym życiu może sprawić, że oswajamy trudny temat śmierci – mówi Kosak.

Estetyczna terapia

Dlaczego ich projektów nie ma w katalogach polskich domów pogrzebowych? Te tworzone przez LessDesign nie znalazły fabryki, która zaryzykowałaby produkcję seryjną. Projekty realizowane są jedynie na indywidualne zamówienie. To problem, bo na pochówek jest zwykle tylko parę dni. Nie ma szansy, by w tak krótkim czasie się wyrobić z realizacją. Poza tym niewiele osób w tym trudnym momencie ma siły, by pomyśleć o estetyce tego ostatniego opakowania. – Ktoś, kto styka się ze śmiercią, nie ma czasu ani sił na to, by robić objazd i wybierać trumny czy urnę jak meble do sypialni. To nie ten moment. Bywa jednak, że takie poszukiwania stają się swoistą terapią. Odciągają o myśleniu o bólu, bo zmuszają do koncentrowania się na czymś innym niż rozpamiętywanie straty – opowiada Bogdan Kosak, projektant, twórca ceramicznych urn na prochy.

Artyści liczą na to, że w nowelizacji ustawy pogrzebowej z 1959 r., nad którą właśnie pracuje Sejm, znajdzie się zapis umożliwiający przechowywanie prochów zmarłych w domach. Teraz prawo tego zabrania. Podobnie jak rozsypywania ich w miejscach ważnych dla zmarłych za życia. Zakaz nie oznacza jednak, że zawsze i całość prochów trafia do ziemi lub kolumbariów. Większość działających w Polsce krematoriów reklamuje się tym, że mają możliwość wydania prochów rodzinie. Wiadomo, co to znaczy. Mimo formalnego zakazu prochy nie zawsze są zakopywane w cmentarnej ziemi lub przechowywane w specjalnych kolumbariach. Czy jak w USA, Holandii lub Wielkiej Brytanii trafią kiedyś do designerskich urn i na półki w naszych domach? Młodzi projektanci wierzą, że tak. Mają nadzieję, że prędzej czy później Polacy wyleczą się z narodowej choroby zaniku uczuć estetycznych. A nadzieja, jak wiadomo, umiera ostatnia. ■

Okładka tygodnika WPROST: 44/2013
Więcej możesz przeczytać w 44/2013 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 44/2013 (1601)

  • Szokująca prawda 27 paź 2013, 20:00 Zapewniano nas, że po sprawie porwania i zabójstwa Krzysztofa Olewnika organy ścigania wyciągnęły wnioski. Wtedy spaprano śledztwo na początku. Każdy czytelnik kryminałów wie, że natychmiast należy zabezpieczyć wszystkie możliwe... 4
  • Bomba zegarkowa 27 paź 2013, 20:00 Szykuje się zwrot w śledztwie dotyczącym zegarków Sławomira Nowaka. Jak podało RMF, przekazana prokuraturze nowa opinia biegłego świadczy, że jeden z nich kosztował 15 tys. zł. A nie, tak jak wcześniej myślano, 10 tys. Ta informacja... 4
  • Skaner 27 paź 2013, 20:00 Polska Pożegnanie z mumiami W tym roku słynne krakowskie mumie zobaczymy tylko na zdjęciach. – Zamknięte do odwołania – informują reformaci, gdy pytamy o krypty kościoła św. Kazimierza. Tradycyjnie można je było zwiedzać... 6
  • Tajemnice Iwony Wieczorek 27 paź 2013, 20:00 Zawiedziona miłość, tajemnicza znajomość przez internet, kłótnia z chłopakiem – „Wprost” ujawnia kulisy śledztwa i tropy, którymi idzie policja, by wyjaśnić, co się stało z zaginioną Iwoną Wieczorek. 10
  • PO bitwie 27 paź 2013, 20:00 Jaka będzie Platforma, kiedy opadną już wyborcze emocje? Jeszcze podzielona. 14
  • Puszka, parówka i profesorzy 27 paź 2013, 20:00 Kiedyś wydawało mi się, że ruch smoleński narodzony po katastrofie będzie zaczynem jakiejś nowej religii opartej na idolatrii. Wszyscy przecież pamiętamy, że na wczesnym etapie żałoby najważniejszym rekwizytem był krzyż. Dla ludzi... 18
  • Emocje biorą górę 27 paź 2013, 20:00 Ataki na dziennikarzy wynikają ze spolaryzowania sceny politycznej, bo przy okazji spolaryzowały się też media i ich odbiorcy. Po obu stronach narasta agresja. 20
  • Bankomania.pkobp.pl – dodaj do ulubionych! 27 paź 2013, 20:00 PKO Bank Polski chce, by jego serwis Bankomania.pkobp.pl stał się miejscem pierwszego wyboru dla internautów poszukujących informacji i porad finansowych. 23
  • Zgrywus Antoni 27 paź 2013, 20:00 Antoni Macierewicz zaatakował Wiesława Chrzanowskiego i Jana Olszewskiego, bo chciał być pierwszy. Czy kolejnym jego celem będzie Jarosław Kaczyński? 24
  • Polubić fiskusa, czyli z podatkami za pan brat 27 paź 2013, 20:00 Świat podatków jest zbudowany na jednym wielkim paradoksie: nikt go nie lubi, ale nikt też nie jest w stanie się bez niego obyć. 26
  • Gwiazdor raka 27 paź 2013, 20:00 Według statystyk zostało mi kilkanaście miesięcy życia. Jak je przeżyć? – zastanawia się ks. Jan Kaczkowski. 29
  • Wyjście z szuflady 27 paź 2013, 20:00 Wydanie intymnych listów pisarek Marii Dąbrowskiej i Anny Kowalskiej może być najgłośniejszym lesbijskim coming outem w historii Polski. 34
  • Big Zbig Show 27 paź 2013, 20:00 Wszystkiemu winny jest Oscar. Gdyby nie on, Zbigniew Rybczyński nie dostałby z resortu kultury milionów na wizjonerski projekt, który nie wypalił. 38
  • Brzydka choroba 27 paź 2013, 20:00 Internetowe forum dla bulimiczek nie pomaga wyjść z choroby. Raczej wciąga coraz głębiej. Jak bagno. 42
  • Róg Waszyngtona i Kaczyńskiego 27 paź 2013, 20:00 Kraj, który okazuje wobec innego zwyczajową nienawiść lub zwyczajową sympatię, jest do pewnego stopnia zniewolony. Jest niewolnikiem swojej wrogości lub sympatii, a każda z nich wystarczy, by sprowadzić go z drogi obowiązków i własnych... 46
  • Funeralny design 27 paź 2013, 20:00 Polscy designerzy wchodzą na rynek trumien, grobowców i urn. Przekonują, że klasę trzeba mieć także po śmierci. 48
  • Czarne anioły 27 paź 2013, 20:00 Romowie są dziś największym społecznym problemem w Europie. Wcale nie dlatego, że kradną, brudzą albo krzywdzą białe dziewczynki. 52
  • Wojna o fawele 27 paź 2013, 20:00 Specjalne oddziały policji w brazylijskich slumsach zastępują rządy gangsterów własnym brutalnym reżimem. Lekarstwo okazuje się gorsze niż choroba. 56
  • Nie kupię, nie sprzedam, zamienię 27 paź 2013, 20:00 Lekcje hiszpańskiego za egzotyczny masaż. Torebka Versace za złote kolczyki. Poznajcie Polaków, którzy na zakupy wybierają się bez gotówki i karty płatniczej. 58
  • Z gniazdka do portfela 27 paź 2013, 20:00 Nowe liczniki i reforma sieci pozwolą ci naprawdę oszczędzić – i prąd, i pieniądze. Na produkcji energii możesz nawet zarabiać. 62
  • Krwiobieg nowoczesnego miasta 27 paź 2013, 20:00 Inteligentne liczniki pozwolą odbiorcom dokładnie monitorować zużycie prądu w gospodarstwie domowym lub w firmie. 63
  • Energetyczna rewolucja 27 paź 2013, 20:00 Szykuje się rewolucja w dostępie do energii. Już niebawem będziemy nie tylko efektywnie oszczędzać energię, ale też na niej zarabiać. 64
  • Adam i Ewa z Gruzji 27 paź 2013, 20:00 Gruzińska czaszka oczarowała archeologów. Najwyraźniej nasi przodkowie wcale nie zwalczali innych gatunków praludzi, ale z nimi współżyli. Dosłownie i w przenośni. 72
  • Perły pielęgnacji 27 paź 2013, 20:00 Decydując się na zabieg dermatologii estetycznej, trzeba wziąć pod uwagę kompetencje i doświadczenie lekarza. Istotne jest także użycie najlepszych na rynku preparatów. W podjęciu tej decyzji pomagają lekarze, którzy co roku najlepszym zabiegom i preparatom przyznają nagrody -... 74
  • Aloes dla zdrowia i urody 27 paź 2013, 20:00 Wspomaga odporność, poprawia trawienie, reguluje poziom cukru, łagodzi podrażnienia, odmładza skórę – tak działa aloes. Spożywanie soku z tej rośliny to doskonałe uzupełnienie diety tych, którzy chcą zachować zdrowie i urodę na długo. 77
  • Cofnij czas... bezpiecznie 27 paź 2013, 20:00 Stres, niezdrowy styl życia i zła dieta mają niekorzystny wpływ na skórę. Te czynniki powodują zmniejszenie ilości kwasu hialuronowego, który utrzymuje odpowiednie nawilżenie skóry, zapewniając jej elastyczność i jędrność. 79
  • Robiłem, co chciałem 27 paź 2013, 20:00 Nowy film Romana Polańskiego „Wenus w futrze” to koncert gry Emmanuelle Seigner i Mathieu Amalrica. 82
  • Alergia na władzę 27 paź 2013, 20:00 Liza Marklund, mistrzyni skandynawskiego kryminału, opowiada o przełamywaniu społecznych tabu i apetycie mediów na rząd dusz. 86
  • Kalejdoskop kulturalny 27 paź 2013, 20:00 Ostatni solowy album Marka Jackowskiego powstawał długo i na raty. Produkcją zajął się Neil Black, autor klasycznych płyt Maanamu. Po nagraniu większości duetów wokalnych i niespodziewanej śmierci Jackowskiego dokończeniem i wydaniem... 88
  • Usługi logistyczne dla każdego 27 paź 2013, 20:00 Trudno sobie wyobrazić producenta, który sam przewozi towary. Korzystając z usług firm logistycznych, przedsiębiorstwa mogą się skupić na podstawowej działalności. 92
  • Sposób na niepewne czasy 27 paź 2013, 20:00 Innowacja jest nieodłączną częścią logistyki. Bez niej niemożliwy byłby rozwój i elastyczne dostosowywanie się do potrzeb klientów - mówi Janusz Górski, prezes Schenker sp. z o.o. 98
  • Budowa i pieniądze 27 paź 2013, 20:00 O czynnikach wpływających na koszt inwestycji mówi Maciej Trojanowski, dyrektor RO.SA.- HALE, generalnego wykonawcy obiektów przemysłowych. 100
  • Polityka nie jest dla SKOK-ów 27 paź 2013, 20:00 SKOK w Wołominie niedawno świętował czternastolecie działalności. W ciągu tego okresu z małej kasy spółdzielczej, stał się jednym z największych graczy na rynku SKOK-ów. Nie sposób nie spytać o receptę na sukces… Jeśli... 102
  • Przede wszystkim bezpiecznie 27 paź 2013, 20:00 Rozmowa z Januszem Janiszewskim, Przewodniczącym Zarządu Związku Zawodowego Kontrolerów Ruchu Lotniczego 104
  • Bomba tygodnia 27 paź 2013, 20:00 Człowiek z blizną Kuba Wojewódzki został oblany pod radiem niezidentyfikowaną substancją żrącą. Ma poranioną twarz i gdyby nie okulary, nie wiadomo, jak by się to skończyło. Antyfan jego medialnych działań wziął sprawy w swoje... 106

ZKDP - Nakład kontrolowany