Od PRL do IV RP

Od PRL do IV RP

Wojskowe Służby Informacyjne były przedstawiane jako wielka scentralizowana organizacja przestępcza. Z tego opisu w przedłożonym w lutym 2007 r. raporcie Macierewicza pozostało niewiele.

Czym były Wojskowe Służby Informacyjne? Według raportu Antoniego Macierewicza zlikwidowane w 2006 r. WSI zostały zaplanowane na początku lat 80. Wtedy to została określona doktryna, że wojskowe służby w celu finansowania się oraz utrzymywania sieci agentury na terytorium wroga mają pozyskiwać pieniądze z przestępczej działalności. Decyzją gen. Czesława Kiszczaka miała się tym zająć nowa formacja – Wojskowa Służba Wewnętrzna, której priorytetowym zadaniem było utworzenie dla realizacji tego celu sieci zagranicznych spółek. Czas zimnej wojny wyznaczał inne reguły gry. Dla bloku komunistycznego realnym wrogiem był Zachód. Przestępstwa popełniane na jego terytorium były naturalnym, akceptowanym sposobem walki z nim.

1.

Po upadku PRL bez weryfikacji, bez większych ingerencji, w tym samym składzie kadrowym WSW została przekształcona w WSI. Z doktryną, przyzwyczajeniami i dorobkiem z czasów komunistycznych. Do wolnej Polski przeszły – bez żadnych przeszkód i weryfikacji – kadry o dużym potencjale zagrożenia infiltracją ze strony służb specjalnych ZSRR, potem Rosji. To zagrożenie było szczególnie silne w latach przełomu, kiedy KGB i GRU, przewidując, a później kontrolując upadek systemu, na pewno nasiliły operacje werbunkowe wobec polskich oficerów szkolonych na uczelniach i kursach w ZSRR i bloku komunistycznym. Jeszcze w ramach bratniej współpracy. Teoretycznie to był potężny atut wojskowych służb. Po przystąpieniu Polski do NATO stare kontakty ze służbami sowieckimi można było – jak to się mówi w żargonie służb – odwracać, czyli pozyskiwać dla swoich nowych celów. Pytanie, czy polska kadra oficerska wojskowych służb była do tego mentalnie i politycznie gotowa.

Według raportu Sowieci mieli dużą swobodę w infiltrowaniu polskiego wojska, w tym wojskowych służb. Nasza armia strukturalnie i naturalnie była podporządkowana hegemonowi bloku komunistycznego. Na stronie 25 raportu czytamy, że w Zarządzie II Sztabu Generalnego i w WSW sowieckie służby miały swoje przedstawicielstwa, w których umieszczani byli rezydenci GRU i KGB. Mieli oni swobodny dostęp do wszelkich zasobów służb polskich. Żadna nowość, obszernie o tym opowiadał płk Ryszard Kukliński. I nie będzie pewnie odbiegało od prawdy stwierdzenie – cytowane w raporcie – że w WSI (po połączeniu w 1991 r. WSW i Zarządu II SG) istotne znaczenie miała grupa oficerów, którzy przeszli szkolenie w ZSRR.

2.

Ostatnie jednostki radzieckie stacjonujące w Polsce opuściły nasz kraj w 1993 r. W strukturach tych jednostek byli oficerowie i KGB, i GRU. Raport Macierewicza zawiera stwierdzenie, że w tym czasie obie te formacje intensywnie pozyskiwały agenturę i operacyjnie zbierały informacje o polskich obywatelach. Głównym celem tych działań miało być stworzenie tzw. agentury zamrożonej, która mogłaby być uruchomiona przez sowieckie lub już postsowieckie służby w przyszłości.

WSI nigdy nie podjęły kompleksowego rozpracowania operacyjnego oficerów i żołnierzy, którzy przeszli szkolenia w ZSRR. Raport przypomina, że dopiero w drugiej połowie lat 90. rozpoczęto taką kontrolę pod kryptonimem „Gwiazda”, co spowodowało zwolnienie się ze służby niektórych osób przeszkolonych przez KGB i GRU. Ale poza tym efekty kontroli, według raportu, były mizerne. „W stosunku do trzech osób Oddział Bezpieczeństwa Inspektoratu WSI dysponuje informacjami świadczącymi o tym, iż stanowili obiekt zainteresowania radzieckich służb specjalnych”. Raport wskazuje, że dopiero w styczniu 1998 r. szef Oddziału Bezpieczeństwa wskazał w „Notatce dot. zagrożeń i powiązań wojskowych służb specjalnych PRL-ZSRR”, że istnieje potrzeba przeprowadzenia działań operacyjno-osłonowych zmierzających do ustalenia, czy kadra powiązana ze Wschodem gwarantuje zachowanie tajemnicy. Według tej notatki WSI nie dysponowały dokładną liczbą oficerów, którzy przeszli takie szkolenia. Oddział Bezpieczeństwa zaniżał tę liczbę i nie wykazywał wszystkich znanych sobie uczestników kursów. Według wewnętrznych informacji WSI oceniano, że w ośrodkach służb specjalnych oraz akademiach wojskowych ZSRR i innych krajów bloku komunistycznego przeszkolono około 300 oficerów z WSW i Zarządu II SG, którzy pełnili służbę w WSI w chwili jej powstania. Dalej raport stwierdza, że w 1998 r. służbę pełniła jeszcze ponad połowa z nich – czyli 153 oficerów – i zdecydowana większość z nich (ok. 75 proc.) zajmowała eksponowane i kierownicze stanowiska. Przy czym te statystyki mogą być mocno zaniżone. Raport, powołując się na analizy przeprowadzone przez komisję weryfikacyjną, stwierdza, że WSI świadomie sprzyjały ukrywaniu związków własnych żołnierzy i oficerów ze służbami komunistycznymi.

3.

Czy tak zbudowana służba, oparta w znacznej mierze na kadrach z minionej epoki, czyli ludziach już nie najmłodszych, mogła gwarantować sukcesy w pracy wywiadowczej na szczególnie wrażliwym odcinku wschodnim? Koronny zarzut wobec WSI – taki, że przez cały czas swojego istnienia nie zatrzymały ani jednego rosyjskiego szpiega – mógłby być w zasadzie wystarczającym powodem decyzji o likwidacji tej formacji. Nawet gdyby pominąć inne nieprawidłowości czy wręcz działalność przestępczą z udziałem osób wywodzących się ze struktur WSI.

Zresztą ocena wielu konkretnych przedsięwzięć gospodarczych inicjowanych przez oficerów WSI nie jest możliwa bez wglądu w tajne akta tych spraw. Bo z natury służb specjalnych wynika ich sposób działania – żeby złapać przestępcę, trzeba go udawać. A budowanie legend temu służących to czasami lata konsekwentnej pracy. Na przykład na rynku handlu bronią. Nie dziwi też, że służby takie jak WSI dążyły do udziału w tym rynku, pozyskując nieoficjalne środki na finansowanie działalności operacyjnej. Zapewne wszystkie wywiady świata to robią. Dopóki nie zostaną złapane za rękę. A nasze służby były przez lata do tego zobowiązane. W służbach cywilnych problem spuścizny i zagrożeń postsowieckich rozwiązano radykalnie. W miejsce Służby Bezpieczeństwa powstał od zera Urząd Ochrony Państwa. Też zresztą kilka lat później zlikwidowany i przekształcony w Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, ale z powodów zgoła odmiennych. Choć trzeba przyznać, że też w aurze rozliczeń z działalnością postsowieckich służb i ich agentury.

Likwidacja albo głęboka reorganizacja WSI była nieunikniona. To była kwestia czasu. Dzieła dokonały partia i rząd, który miał to wpisane w swój program. I między innymi dlatego PiS wygrało wybory. WSI były przedstawiane jako wielka scentralizowana organizacja przestępcza. Z tego opisu po sporządzeniu raportu zostało niewiele. Nawet prof. Andrzej Zybertowicz przyznał, że nie udało się szczegółowo udokumentować istnienia sieci, której działania koordynowaliby konkretnie wskazani ludzie WSI.

Oddzielną kwestią jest sprawa, jak ta operacja została przeprowadzona. Sama lektura raportu i innych dokumentów wystarcza do stwierdzenia, że stało się to w wielkim pośpiechu. Likwidacja była decyzją polityczną. Raport musiał ją szybko uzasadnić. A przy okazji polskie służby wojskowe zostały odsłonięte i na lata rozmontowane. �

Okładka tygodnika WPROST: 34/2014
Więcej możesz przeczytać w 34/2014 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 34/2014 (1642)

  • Zapiski z tygodnia 18 sie 2014, 6:00 10 sierpnia, niedziela To ja zabrałem darmowe leki To ja złożyłem wniosek o odrzucenie tego projektu. To ja zabrałem te darmowe leki emerytom – radośnie pochwalił się na blogu i Twitterze senator Platformy Obywatelskiej Jan Filip... 4
  • Ściśle tajne akta Macierewicza 18 sie 2014, 6:00 „Wprost” ma ściśle tajne dokumenty komisji Antoniego Macierewicza, która pisała raport z weryfikacji WSI. Materiały, w których negatywnie opisywany jest obecny prezydent, wyciekły już w 2007 r. 6
  • Dokument uwięziony w lochu 18 sie 2014, 6:00 Aneks do raportu WSI w wersji, którą otrzymałem, nie ujrzy światła dziennego dopóty, dopóki będę prezydentem – powiedział mi nieoficjalnie w grudniu 2007 r. Lech Kaczyński. 9
  • Komorowski i nagrania od WSI 18 sie 2014, 6:00 Weryfikatorzy WSI próbowali dobrać się do skóry Bronisławowi Komorowskiemu. Czym? Nagraniami z WSI i kwestią spotkań z handlarzami bronią. 13
  • Pro Civili – nowa odsłona 18 sie 2014, 6:00 Z dokumentów, do których dotarł „Wprost”, wynika, że Wojskowa Akademia Techniczna była infiltrowana przez obcy wywiad. 16
  • WSI i mafia 18 sie 2014, 6:00 Dokumenty, do których dotarł „Wprost”, nie potwierdzają tezy o ścisłych powiązaniach WSI ze zorganizowanymi grupami przestępczymi w Polsce. Dziwne, bo takie związki niewątpliwie były. 20
  • Raport to szaleństwo 18 sie 2014, 6:00 Macierewicz miał rację, że WSI to gangrena. Tylko źle się do tego wziął, ten jego raport to szaleństwo, a merytorycznie – śmieć – tłumaczy Jarosław „Masa” S. 22
  • Moskiewskie tropy 18 sie 2014, 6:00 WSI ochraniały interesy rosyjskiej branży zbrojeniowej pod pozorem osłony kontrwywiadowczej Polski – twierdziła komisja Macierewicza. Dowody? Nie powalają. 24
  • W służbie terrorystów 18 sie 2014, 6:00 Komisja weryfikacyjna WSI opisała relacje polskiego przemysłu zbrojeniowego z podejrzewanymi o terroryzm handlarzami bronią. „Wprost” ujawnia treść tego dokumentu. 27
  • Od PRL do IV RP 18 sie 2014, 6:00 Wojskowe Służby Informacyjne były przedstawiane jako wielka scentralizowana organizacja przestępcza. Z tego opisu w przedłożonym w lutym 2007 r. raporcie Macierewicza pozostało niewiele. 30
  • Polski VIP 18 sie 2014, 6:00 Władza i pieniądz publiczny, czyli nieodrobiona lekcja. Nie ma jednakowych zasad ani mechanizmów kontroli. Jest złość wyborców. I pomysły, które wcale nie rozwiążą problemu. 32
  • Tania książka – droga książka 18 sie 2014, 6:00 Na fali mojej manii robienia wszystkiego na odwrót niż tzw. statystyczna większość postanowiłem wybrać się na zakupy po „drogie książki”. Książki drogie w znaczeniu takim, że nie cena ani promocja decydują o ich zakupie... 35
  • Wypinam pierś i idę 18 sie 2014, 6:00 W Polsce kobieta po pięćdziesiątce staje się przezroczysta, nie wypada jej być atrakcyjną, mówić o seksie, a co dopiero ten seks uprawiać – mówi Agnieszka Perepeczko, aktorka i autorka książek. 36
  • Maleńczuk do przyjaciół Moskali 18 sie 2014, 6:00 Maciej Maleńczuk w najnowszej piosence „Sługi za szlugi” wyraża coraz powszechniejsze odczucie Polaków. Już nie tylko Putin jest naszym wrogiem, zawiedli nas sami Rosjanie. 40
  • Wese-licho 18 sie 2014, 6:00 Remizy, stodoły i ślubne stroje w stylu vintage. Pracownicy polskich korporacji coraz częściej chcą, by ich wesele różniło się od prozy wielkomiejskiego życia. 44
  • Złapani na dziecko 18 sie 2014, 6:00 Kobiety bez zahamowań dzielą się złotymi radami, jak skutecznie usidlić mężczyznę na dziecko. A potem zmusić do ślubu lub przynajmniej do płacenia alimentów. 48
  • Społeczni konserwatorzy zabytków 18 sie 2014, 6:00 Polacy oszaleli na punkcie zapomnianych lokalnych zabytków, które od lat niszczały w ich sąsiedztwie. Walka o ich uratowanie to trend, który ogarnia kraj. 51
  • Zabawy głupie i głupsze 18 sie 2014, 6:00 Masz 48 godzin, aby podjąć wyzwanie i wypić duszkiem kufel piwa, oblać się wodą albo podpalić. Nowa moda podbija sieć. 54
  • Polowanie na Wampira 18 sie 2014, 6:00 Piętnastą ofiarą „Wampira z Zagłębia” jest bratanica Edwarda Gierka. To wtedy milicja zatrudnia amerykańskiego profilera. Po ośmiu latach poszukiwań udaje się złapać seryjnego mordercę kobiet. A przynajmniej wszystkim się tak wydaje. 56
  • Dojechać i wrócić 18 sie 2014, 6:00 W przypadku kolizji, cokolwiek zrobiliśmy, zawsze będziemy winni, jeśli w naszej krwi zostanie wykryty alkohol – mówi Krzysztof Hołowczyc, kierowca rajdowy. 60
  • Śmierć innowiercom 18 sie 2014, 6:00 Kampania przemocy rozpętana przez armię dżihadystów w Iraku sięgnęła apogeum. Rzeźnicy z samozwańczego Państwa Islamskiego masowo mordują wyznawców mniejszości religijnych. Czy ktoś ich powstrzyma? 62
  • Utracony raj Amazonii 18 sie 2014, 6:00 W deszczowych lasach Amazonii kryje się jeszcze 80 nieznanych światu plemion. Jedno z nich właśnie w rozpaczy wybiegło z dżungli. Chce nam powiedzieć coś ważnego. 66
  • Ten pierwszy dzień 18 sie 2014, 6:00 Rodzice, spokojnie, to nie pierwsze pokolenie, które zasiada w szkolnych ławach. A dziś szkoła jest generalnie znacznie bardziej przyjazna dzieciom niż była 20-30 lat temu – mówi dr Aleksandra Piotrowska, psycholog dziecięcy. 70
  • Jabłko w tornistrze 18 sie 2014, 6:00 Powrót do szkół po wakacyjnej przerwie to okazja, by przypomnieć, jak ważną rolę w procesie prawidłowego rozwoju dzieci i młodzieży odgrywa właściwa dieta. 72
  • Jak wybrać przedszkole? 18 sie 2014, 6:00 Najpierw trzeba poznać dziecko. Dopiero znając jego potrzeby, temperament i pasje, wybieramy dobre przedszkole. 74
  • Wykorzystanie nowych technologii w edukacji 18 sie 2014, 6:00 Współczesne komputery, smartfony czy tablety nie tylko bawią, lecz także uczą, wykorzystując do tego coraz powszechniejszy dostęp do bezprzewodowego internetu. Dotyczy to praktycznie każdej grupy wiekowej. 76
  • Mocne plecy w szkole 18 sie 2014, 6:00 Szkoła może się przyczyniać do kłopotów dzieci z kręgosłupem. Wiele jednak w rękach rodziców – właściwa postawa, odpowiednie miejsce do odrabiania lekcji i rozsądnie spakowany plecak znacznie ograniczą zagrożenie skoliozą. 78
  • Dobrze namagnezowani 18 sie 2014, 6:00 Nadpobudliwość, problemy z koncentracją, osłabiona odporność u dziecka mogą wskazywać na niedobór magnezu. Ten z kolei odbija się na rozwoju psychomotorycznym przedszkolaków i uczniów. 79
  • Jasne poddasze 18 sie 2014, 6:00 Wnętrza na poddaszu mają wiele uroku, ale każdy, kto w nich mieszkał, wie, że mają też swoje wady. Duchota, słabe doświetlenie czy brak wizualnego kontaktu z ziemią to częste problemy, z którymi borykają się ich właściciele. Te mankamenty można jednak zniwelować, dobierając... 80
  • Zawód: gracz 18 sie 2014, 6:00 W gry wideo gra ponad 13 mln Polaków. Ale tylko kilku z nich potrafi, grając na komputerze, zbić prawdziwy majątek. 86
  • Władcy dzieci 18 sie 2014, 6:00 Toksyczna miłość rodzica może zrujnować życie dziecka. Jak ją rozpoznać i – co ważniejsze – jak sobie z nią radzić? 90
  • Goodbye Williams 18 sie 2014, 6:00 Robin Williams potrafił rozweselić każdego – z wyjątkiem siebie. Genialny aktor przegrał walkę z depresją. 92
  • Kalejdoskop kulturalny 18 sie 2014, 6:00 Boiko na dobranoc Anna Maziuk Ci Bojkowie to najdziwniejsze plemię wzdłuż i wszerz Karpat” – czytamy we wstępie albumu towarzyszącego wystawie zdjęć Jana Brykczyńskiego „Boiko”. Mieszkańcy oddalonej o kilka... 94
  • Bomba tygodnia 18 sie 2014, 6:00 Usta jak marzenie Małgorzata Rozenek szaleje z miłości do Radosława Majdana. W związku z tym, niestety, upodabnia się coraz bardziej do Pani Dody. Najpierw na urodzinowe party piłkarza przyszła ubrana w stylu swojskiej divy. Teraz, wzorem... 98
  • Fiskus oszalał 18 sie 2014, 6:00 18 płatności podatku rocznie. 286 godzin spędzonych na wypełnianiu druczków. Prawie 42 proc. zarobionych pieniędzy zjedzonych przez państwo. Tak wygląda obraz polskiego podatnika według najnowszego raportu Paying Taxes 2014. Polska... 103
  • To, co najważniejsze 18 sie 2014, 6:00 Alior przejmuje SKOK Alior Bank przejmie SKOK im. św. Jana z Kęt. Taką decyzję w ubiegłym tygodniu podjęła Komisja Nadzoru Finansowego. – Przejęcie zapewni pełne bezpieczeństwo środków zgromadzonych w przejmowanej SKOK –... 104
  • Polski koszmar podatkowy 18 sie 2014, 6:00 Polski podatnik, nawet gdyby chciał płacić fiskusowi wszystko zgodnie z przepisami, nie ma na to szansy. System jest niespójny, niezrozumiały nawet dla urzędników i pełen zaskakujących niespodzianek. 106
  • Przepisy gorsze od podatków 18 sie 2014, 6:00 Podatki nie mogą osłabiać motywacji do pracy, oszczędzania i inwestowania, bo od tego zależy wzrost gospodarczy – mówi o wadach polskiego systemu podatkowego Jeremi Mordasewicz, ekspert Konfederacji Lewiatan. 111
  • Wielki problem wielkich miast 18 sie 2014, 6:00 Za 30 lat dwie trzecie ludności świata będzie mieszkało w miastach. W pewnym momencie życie w zakorkowanych, przeludnionych i niebotycznie rozrośniętych metropoliach stanie się nie do zniesienia. 112
  • Kiedy zgaśnie światło 18 sie 2014, 6:00 W czasie ostatnich upałów prawie co tydzień padały kolejne rekordy poboru mocy w Polsce, a elektrownie się psuły. Bez inwestycji w energetykę już wkrótce może zabraknąć prądu. 117
  • Condo rakieta 18 sie 2014, 6:00 Jak dwóch 30-latków w kilka lat zdominowało rynek hotelowy w Polsce. 120
  • Wykorzystanie nowych technologii w edukacji 18 sie 2014, 6:00 Współczesne komputery, smartfony czy tablety nie tylko bawią, lecz także uczą, wykorzystując do tego coraz powszechniejszy dostęp do bezprzewodowego internetu. Dotyczy to praktycznie każdej grupy wiekowej. 122
  • Biznes i technologie 18 sie 2014, 6:00 Okulary w telefonie Znów przyszedł SMS i ledwo widzisz małe literki na ekranie swojego smartfona? Dzięki naukowcom z MIT nie będziesz już musiał zakładać okularów, bo znajdziesz je w swoim telefonie. Amerykanie nałożyli na ekran... 124
  • Rosja odpuszcza, rynkowi lżej 18 sie 2014, 6:00 Kamil Maliszewski, analityk rynków walutowych i CFD w Domu Maklerskim mBank Obecny tydzień upływał dość spokojnie. Odreagowanie, które widzieliśmy na rynkach akcyjnych, zawdzięczamy głownie opadnięciu emocji związanych z kwestią... 125
  • Złoto nie obawia się wojny 18 sie 2014, 6:00 Od początku roku złoto zdrożało o prawie 9 proc. Wzrostowa tendencja zakończyła się jednak w marcu, niemal jednocześnie z aneksją Krymu przez Rosję. 126
  • Pięć przykazań Ikara, czyli jak nie upaść po awansie 18 sie 2014, 6:00 Po zdobyciu kierowniczego stanowiska warto zakopać wojenny topór. I podzielić się z innymi świeżo zdobytą władzą. 127
  • Kadry 18 sie 2014, 6:00 Waldemar Wójcik trafił na stanowisko wiceprezesa zarządu Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa. Rada Nadzorcza chce, żeby to Wójcik był naczelną osobą do współpracy ze związkami zawodowymi, Radą Pracowników i innymi... 129

ZKDP - Nakład kontrolowany