Wielki problem wielkich miast

Wielki problem wielkich miast

Za 30 lat dwie trzecie ludności świata będzie mieszkało w miastach. W pewnym momencie życie w zakorkowanych, przeludnionych i niebotycznie rozrośniętych metropoliach stanie się nie do zniesienia.

17 kilometrów Emiratów Arabskich, od ośmiu na południe od Abu Zabi, stolicy Zjednoczonych lat trwa wielka budowa. Nie chodzi tym razem o bicie rekordu na najwyższy budynek świata, lecz stworzenie nowoczesnego miasta dla zamożnych mieszkańców. Jeszcze 10 lat temu znajdowała się tu plantacja daktyli. Za kolejne 10 będzie funkcjonowało miasto, z którego wzorców korzystać będzie cały świat. – NASA wysłała człowieka na Księżyc, aby pokazać siłę Stanów Zjednoczonych. My budujemy Masdar – zapowiada Fred Moavenzadeh, rektor Masdarskiego Instytutu Naukowego.

Aby rozwiązać problem zatłoczonych ulic, transport miejski zostanie przeniesiony pod ziemię. Mimo że na pustyni temperatura powietrza przekracza 40 stopni Celsjusza, dzięki wielkim wentylatorom na ulicach będzie o połowę niższa. Woda z Zatoki Perskiej ma być odsalana i oczyszczana, śmieci zamieniane w gaz, a gaz w energię. Zeroemisyjność dwutlenku węgla to zresztą najważniejsza cecha Masdar City, które całkowicie będzie zasilane energią słoneczną, wiatrową, wodną i tą pochodzącą z biopaliw. Miasto zajmie docelowo powierzchnię 6 km kwadratowych. Będzie domem dla 50 tys. mieszkańców oraz miejscem pracy dla kolejnych 40 tys. ludzi.

Jest tylko jeden problem – budowa pochłonie ponad 19 mld dolarów. I choć to o 3 mld mniej niż początkowo zakładano, to nadal jest to kwota abstrakcyjna, na którą pozwolić mogą sobie tylko arabscy szejkowie. Takimi środkami nie dysponują włodarze największych miast, którzy głowią się, jak rozwiązać problem przeludnionych aglomeracji. A ten będzie tylko narastał.

Od początku XIX wieku ludność miast wzrosła stukrotnie, przekraczając w 2008 r. po raz pierwszy w historii liczbę mieszkańców wsi. Wnioski z najnowszego raportu przygotowanego przez Departament Spraw Ekonomicznych i Społecznych ONZ (DESA) nie napawają optymizmem. Przy zachowaniu obecnego tempa wzrostu w 2050 r. dwie trzecie ludności świata zamieszka w miastach. Wiąże się to z wieloma problemami logistycznymi. Na przestrzeni lat nie brakowało jednak odważnych projektów i rozwiązań, które być może doczekają się kiedyś realizacji.

Molochy przyszłości

Na świecie istnieje 28 miast liczących powyżej 10 mln mieszkańców. Już samo zapewnienie miejsca do życia takiej liczbie osób to nie lada wyzwanie dla architektów. Z czasem powierzchnie pod zabudowę miejską będą się zmniejszały, dlatego wielu inżynierów szuka innowacyjnych rozwiązań. Jednym z nich jest pionowe zagospodarowywanie przestrzeni. Pierwszym z takich projektów był The Illinois autorstwa Franka Lloyda Wrighta. W 1956 r. amerykański architekt przedstawił wizję budynku wysokiego na 1610 m, który liczyłby 528 pięter. Miałby stanąć w Chicago i posiadać łączną powierzchnię mieszkalną 1,71 miliona mkw. Oczywiście nigdy go nie zbudowano, ale pomimo kontrowersji, jakie wzbudzał sam pomysł, nie zabrakło ludzi, którzy naśladowali jego pionierstwo.

Nieco zmodyfikowanąwersję The Illinois przedstawiła w 1989 r. japońska firma Takenaka Corporation. Ich projekt Sky City zakładał wybudowanie w Tokio gigantycznego wieżowca, który sam w sobie stanowiłby miasto. We wnętrzu znajdowałyby się szkoły, teatry, biura, sklepy i większość punktów, które zapewniałyby mu samowystarczalność. Szacowana wysokośćto 1000 m i 8 km kwadratowych powierzchni użytkowej. Mimo iż jest to futurystyczny projekt, Japończycy zaczęli traktować go bardzo poważnie, szukając rozwiązań do budowy kolosa.

Najwyższym zaprojektowanym do tej pory budynkiem jest jednak X-Seed 4000 autorstwa Paola Soleriego. Sięgać miałby 4 km wysokości i mógłby pomieścić do 1 mln mieszkańców. Z pragmatycznego punktu widzenia jest to całkowicie nierealne, ale kto powiedział, że takie będzie za kilkadziesiąt lat? Zwłaszcza, że w 2016 r. do użytku mają zostać oddane dwa drapacze chmur sięgające 1 km wysokości. Czy przyjdzie nam żyć w wielkich molochach, mając za ścianami tysiące sąsiadów? Nie trzeba daleko szukać. W największym katowickim bloku zwanym Superjednostką znajduje się 765 mieszkań mieszczących ponad 3 tys. osób. 37 tys. mkw. powierzchni użytkowej robi tak duże wrażenie, że od 1994 r. budynek posiada status osiedla. Mimo imponujących rozmiarów nie jest to jednak największy blok w Polsce. Tytuł ten należy do gdańskiego falowca, rozciągającego się na prawie kilometr długości. Może pomieścić ponad 4 tys. mieszkańców.

Jeśli już uda się rozwiązać problem mieszkań, pozostaje kilka innych kwestii do przemyślenia. Jedną z podstawowych jest zaopatrzenie w energię i żywność. Budowa i eksploatacja drapacza chmur pochłania nawet 30 proc. więcej energii niż w przypadku budynków innego typu. Ze względu na ograniczoną przestrzeń innego wyjścia jednak nie ma.

Samowystarczalność

W większości projektów pomysł wytwarzania energii na miejscu wiąże się z budową od podstaw całych ekomiast. Miałyby wytwarzać prąd pochodzący z odnawialnych źródeł: energii słonecznej, wiatrowej i wodnej. Słynna już wizja Lilly Pad belgijskiego architekta Vincenta Callebauta opiera się na budowie sztucznych wysp na morzu, które niczym lilie wodne unosiłyby się na wodzie. Jedna z nich byłaby w stanie pomieścić do 50 tys. osób. Jeszcze dekadę temu podobne projekty można było włożyć między bajki. Dzisiaj sięga się do nich w poszukiwaniu inspiracji. Chociażby chiński Wuhan Energy Center. Wygląda jak wielki 140-metrowy kwiat lilii, której kielich to gigantyczna elektrownia słoneczna, największy zbiornik na deszczówkę oraz elektrownia wiatrowa w jednym.

Pozostaje sprawa wyżywienia. Tu największą popularnością wśród architektów cieszą się nowoczesne farmy miejskie. W celu oszczędności powierzchni pod zabudowę, należałoby je również zakładać w drapaczach chmur. Tak przynajmniej uważa prof. Dickson Despommier, autor książki „The Vertical Farm. Feeding the World in the 21st century”. Przekonuje w niej, że dzięki odpowiedniej pielęgnacji i warunkom (m.in. uprawa bez gleby, metodą hydroponiczną, która polega na utrzymywaniu zanurzonych korzeni non stop w wodzie) plony można byłoby zbierać kilka razy do roku i to bez względu na pogodę.

Według szacunków jeden budynek o wysokości 49 pięter jest w stanie produkować tyle żywności, co farma o powierzchni 700 hektarów. Doskonale wie o tym John Edel, przedsiębiorca z Chicago, który już dziś realizuje projekt Plant Chicago. W jednym z przemysłowych budynków stworzył czteropoziomowe gospodarstwo, gdzie hoduje sałatę, jarmuż, rukiew wodną i planuje uprawę kolejnych roślin. Z kolei SkyFarm autorstwa Gordona Grafa zakłada budowę 58-piętrowego ogrodu w Toronto. Zaletą budowli, oczywiście oprócz faktu, że będzie stanowiła bazę zaopatrzeniową dla 35 tys. rezydentów otaczającej go strefy, jest to, że zajmować będzie jedynie 1,32 ha. W przestrzeni miejskiej ma to pierwszorzędne znaczenie, 8 mln kwadratowych powierzchni będzie bowiem piąć się w górę, nie ingerując zbytnio w zabudowę. Wydajność zielonego wieżowca ma być taka, jak przy 420-hektrowej farmie, a przychody mają oscylować wokół 23 mln dolarów rocznie.

Amerykański odpowiednik kanadyjskiej wizji to Las Vegas Sky Farm. 30-pięterowy budynek-szklarnia miałby powstać za kwotę 200 mln dolarów. Ze względu na położenie miasta farma zawsze miałaby słońca pod dostatkiem. Na każdym piętrze panowałyby jednak inne warunki klimatyczne, a więc w odpowiedni sposób kontrolowana temperatura i wilgotność. Dzięki temu w jednym budynku można by uprawiać ponad 100 gatunków roślin – od prostych warzyw i owoców, jak choćby sałatę czy truskawki, po drzewa bananowe. Jedna taka farma w światowej stolicy hazardu, byłaby w stanie wyżywić 72 tys. ludzi i generować 40 mln dolarów dochodów rocznie.

Pozytywnym przykładem pionowych upraw jest projekt Sky Green z Singapuru, zrealizowany przez firmę inżynierską D.J. Engineering. Jest to rodzaj ogromnej szklarni usytuowanej w środku miasta. Składa się na nią 120 aluminiowych wież, wysokich na sześć metrów każda, na których uprawia się warzywa (m.in. szpinak, sałatę i kapustę pekińską). Na pięciohektarowej działce farma Sky Green jest w stanie wytworzyć co najmniej 2,5 tys. ton warzyw liściastych, podczas gdy konwencjonalna farma o takiej samej powierzchni może wyprodukować tylko 500 ton. Biorąc pod uwagę fakt, że Singapur importuje 90 proc. żywności, jest to idealne rozwiązanie.

Przezwyciężyć korki

Najwięcej projektów wdrażanych jest jednak w dziedzinie transportu miejskiego, bo to korki najbardziej dają się we znaki mieszkańcom miast. Problem dotyczy nawet tłumu. Kilka lat temu władze Londynu rozważały, czy nie stworzyć na chodnikach słynnej Oxford Street dwóch pasów dla przechodniów: pierwszego – przy witrynach sklepowych, którym można by spokojnie spacerować i zatrzymywać się na podziwianie wystaw, i drugiego, od strony ulicy, który spełniałby funkcję „toru szybkiego ruchu”. Za bezpodstawne zatrzymanie i tamowanie przechodniówgroziłyby nawet sankcje. Na szczęście z pomysłu zrezygnowano i skończyło się na ciekawostkach w prasie. Za kilka lat coś, co na pierwszy rzut oka trąci naiwnym żartem, może okazać się niezbędnym przepisem prawnym.

Zwiększająca się w zastraszającym tempie liczba pojazdów sprawia, że mieszkańcom współczesnych aglomeracji już za 40 lat grozi paraliż komunikacyjny. Eksperci twierdzą zgodnie, że jedynym rozsądnym rozwiązaniem jest rozbudowanie transportu publicznego. Wszystko zależy od umiejętności organizacyjnych. Świetnie rozbudowana infrastruktura komunikacyjna oraz zniechęcające opłaty za wjazd do centrum sprawiają, że już dziś 85 proc. mieszkańców Londynu porusza się po mieście właśnie za pomocą transportu publicznego. Podobnie to wygląda w wielu rozwiniętych miastach. Największe metropolie stawiają również na autostrady wielopoziomowe. W Chicago, Tokio czy Szanghaju pną się one na wysokość aż 15. piętra. W istniejących od setek lat miastach trudno jest wyburzać budynki pod budowę dróg, dlatego najczęściej rozwiązuje się problem odpowiednimi przepisami.W Singapurze na przykład ograniczono obywatelom prawo do posiadania własnego auta. Nie wprost, ale poprzez wygórowane opłaty, w efekcie czego na samochód stać tylko najbogatszych. Opłatę za posiadanie własnych czterech kółek trzeba uiszczać co pięć lat, co dodatkowo zawęża grono zainteresowanych kierowców.

Szanghaj od 1994 r. stosuje system comiesięcznych aukcji, na których licytowane są tablice rejestracyjne, czyli prawo do zarejestrowania samochodu. Co miesiąc licytuje się tam 8-10 tys. tablic, choć liczba osób ubiegających się o ten przywilej jest dwa, trzy razy wyższa. Ceny także nie należą do niskich i często stanowią równowartość samochodu. W niektórych miastach wprowadza się przepisy, które uzależniają wjazd do centrum od cyfr w numerze rejestracyjnym. Jednego dnia wjeżdżają auta z parzystą końcówką, innego tylko te nieparzyste – tak jest w Budapeszcie, gdy stężenie smogu przekracza dopuszczalne normy.

Bez względu na stosowane rozwiązania, faktem jest, że największą miejską zmorą staje się czas tracony na dojazdy do pracy. Przeciętny mieszkaniec Tokio poświęca na to od dwóch do czterech godzin dziennie. W skali tygodnia to ponad 20 godzin, całego życia – sześć lat. Czas, który traci się bezpowrotnie. W innych megapolis nie jest tak źle, choć to żadne pocieszenie, bo spędza się go najwyżej o połowę mniej. Oczywiście to tylko wierzchołek góry problemów, z jakimi borykają się mieszkańcy wielkich miast. Historia pokaże, z jakim skutkiem uda się przez nie przebrnąć. Czas na pewno nie jest w tym przypadku sprzymierzeńcem.

Okładka tygodnika WPROST: 34/2014
Więcej możesz przeczytać w 34/2014 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 34/2014 (1642)

  • Zapiski z tygodnia 18 sie 2014, 6:00 10 sierpnia, niedziela To ja zabrałem darmowe leki To ja złożyłem wniosek o odrzucenie tego projektu. To ja zabrałem te darmowe leki emerytom – radośnie pochwalił się na blogu i Twitterze senator Platformy Obywatelskiej Jan Filip... 4
  • Ściśle tajne akta Macierewicza 18 sie 2014, 6:00 „Wprost” ma ściśle tajne dokumenty komisji Antoniego Macierewicza, która pisała raport z weryfikacji WSI. Materiały, w których negatywnie opisywany jest obecny prezydent, wyciekły już w 2007 r. 6
  • Dokument uwięziony w lochu 18 sie 2014, 6:00 Aneks do raportu WSI w wersji, którą otrzymałem, nie ujrzy światła dziennego dopóty, dopóki będę prezydentem – powiedział mi nieoficjalnie w grudniu 2007 r. Lech Kaczyński. 9
  • Komorowski i nagrania od WSI 18 sie 2014, 6:00 Weryfikatorzy WSI próbowali dobrać się do skóry Bronisławowi Komorowskiemu. Czym? Nagraniami z WSI i kwestią spotkań z handlarzami bronią. 13
  • Pro Civili – nowa odsłona 18 sie 2014, 6:00 Z dokumentów, do których dotarł „Wprost”, wynika, że Wojskowa Akademia Techniczna była infiltrowana przez obcy wywiad. 16
  • WSI i mafia 18 sie 2014, 6:00 Dokumenty, do których dotarł „Wprost”, nie potwierdzają tezy o ścisłych powiązaniach WSI ze zorganizowanymi grupami przestępczymi w Polsce. Dziwne, bo takie związki niewątpliwie były. 20
  • Raport to szaleństwo 18 sie 2014, 6:00 Macierewicz miał rację, że WSI to gangrena. Tylko źle się do tego wziął, ten jego raport to szaleństwo, a merytorycznie – śmieć – tłumaczy Jarosław „Masa” S. 22
  • Moskiewskie tropy 18 sie 2014, 6:00 WSI ochraniały interesy rosyjskiej branży zbrojeniowej pod pozorem osłony kontrwywiadowczej Polski – twierdziła komisja Macierewicza. Dowody? Nie powalają. 24
  • W służbie terrorystów 18 sie 2014, 6:00 Komisja weryfikacyjna WSI opisała relacje polskiego przemysłu zbrojeniowego z podejrzewanymi o terroryzm handlarzami bronią. „Wprost” ujawnia treść tego dokumentu. 27
  • Od PRL do IV RP 18 sie 2014, 6:00 Wojskowe Służby Informacyjne były przedstawiane jako wielka scentralizowana organizacja przestępcza. Z tego opisu w przedłożonym w lutym 2007 r. raporcie Macierewicza pozostało niewiele. 30
  • Polski VIP 18 sie 2014, 6:00 Władza i pieniądz publiczny, czyli nieodrobiona lekcja. Nie ma jednakowych zasad ani mechanizmów kontroli. Jest złość wyborców. I pomysły, które wcale nie rozwiążą problemu. 32
  • Tania książka – droga książka 18 sie 2014, 6:00 Na fali mojej manii robienia wszystkiego na odwrót niż tzw. statystyczna większość postanowiłem wybrać się na zakupy po „drogie książki”. Książki drogie w znaczeniu takim, że nie cena ani promocja decydują o ich zakupie... 35
  • Wypinam pierś i idę 18 sie 2014, 6:00 W Polsce kobieta po pięćdziesiątce staje się przezroczysta, nie wypada jej być atrakcyjną, mówić o seksie, a co dopiero ten seks uprawiać – mówi Agnieszka Perepeczko, aktorka i autorka książek. 36
  • Maleńczuk do przyjaciół Moskali 18 sie 2014, 6:00 Maciej Maleńczuk w najnowszej piosence „Sługi za szlugi” wyraża coraz powszechniejsze odczucie Polaków. Już nie tylko Putin jest naszym wrogiem, zawiedli nas sami Rosjanie. 40
  • Wese-licho 18 sie 2014, 6:00 Remizy, stodoły i ślubne stroje w stylu vintage. Pracownicy polskich korporacji coraz częściej chcą, by ich wesele różniło się od prozy wielkomiejskiego życia. 44
  • Złapani na dziecko 18 sie 2014, 6:00 Kobiety bez zahamowań dzielą się złotymi radami, jak skutecznie usidlić mężczyznę na dziecko. A potem zmusić do ślubu lub przynajmniej do płacenia alimentów. 48
  • Społeczni konserwatorzy zabytków 18 sie 2014, 6:00 Polacy oszaleli na punkcie zapomnianych lokalnych zabytków, które od lat niszczały w ich sąsiedztwie. Walka o ich uratowanie to trend, który ogarnia kraj. 51
  • Zabawy głupie i głupsze 18 sie 2014, 6:00 Masz 48 godzin, aby podjąć wyzwanie i wypić duszkiem kufel piwa, oblać się wodą albo podpalić. Nowa moda podbija sieć. 54
  • Polowanie na Wampira 18 sie 2014, 6:00 Piętnastą ofiarą „Wampira z Zagłębia” jest bratanica Edwarda Gierka. To wtedy milicja zatrudnia amerykańskiego profilera. Po ośmiu latach poszukiwań udaje się złapać seryjnego mordercę kobiet. A przynajmniej wszystkim się tak wydaje. 56
  • Dojechać i wrócić 18 sie 2014, 6:00 W przypadku kolizji, cokolwiek zrobiliśmy, zawsze będziemy winni, jeśli w naszej krwi zostanie wykryty alkohol – mówi Krzysztof Hołowczyc, kierowca rajdowy. 60
  • Śmierć innowiercom 18 sie 2014, 6:00 Kampania przemocy rozpętana przez armię dżihadystów w Iraku sięgnęła apogeum. Rzeźnicy z samozwańczego Państwa Islamskiego masowo mordują wyznawców mniejszości religijnych. Czy ktoś ich powstrzyma? 62
  • Utracony raj Amazonii 18 sie 2014, 6:00 W deszczowych lasach Amazonii kryje się jeszcze 80 nieznanych światu plemion. Jedno z nich właśnie w rozpaczy wybiegło z dżungli. Chce nam powiedzieć coś ważnego. 66
  • Ten pierwszy dzień 18 sie 2014, 6:00 Rodzice, spokojnie, to nie pierwsze pokolenie, które zasiada w szkolnych ławach. A dziś szkoła jest generalnie znacznie bardziej przyjazna dzieciom niż była 20-30 lat temu – mówi dr Aleksandra Piotrowska, psycholog dziecięcy. 70
  • Jabłko w tornistrze 18 sie 2014, 6:00 Powrót do szkół po wakacyjnej przerwie to okazja, by przypomnieć, jak ważną rolę w procesie prawidłowego rozwoju dzieci i młodzieży odgrywa właściwa dieta. 72
  • Jak wybrać przedszkole? 18 sie 2014, 6:00 Najpierw trzeba poznać dziecko. Dopiero znając jego potrzeby, temperament i pasje, wybieramy dobre przedszkole. 74
  • Wykorzystanie nowych technologii w edukacji 18 sie 2014, 6:00 Współczesne komputery, smartfony czy tablety nie tylko bawią, lecz także uczą, wykorzystując do tego coraz powszechniejszy dostęp do bezprzewodowego internetu. Dotyczy to praktycznie każdej grupy wiekowej. 76
  • Mocne plecy w szkole 18 sie 2014, 6:00 Szkoła może się przyczyniać do kłopotów dzieci z kręgosłupem. Wiele jednak w rękach rodziców – właściwa postawa, odpowiednie miejsce do odrabiania lekcji i rozsądnie spakowany plecak znacznie ograniczą zagrożenie skoliozą. 78
  • Dobrze namagnezowani 18 sie 2014, 6:00 Nadpobudliwość, problemy z koncentracją, osłabiona odporność u dziecka mogą wskazywać na niedobór magnezu. Ten z kolei odbija się na rozwoju psychomotorycznym przedszkolaków i uczniów. 79
  • Jasne poddasze 18 sie 2014, 6:00 Wnętrza na poddaszu mają wiele uroku, ale każdy, kto w nich mieszkał, wie, że mają też swoje wady. Duchota, słabe doświetlenie czy brak wizualnego kontaktu z ziemią to częste problemy, z którymi borykają się ich właściciele. Te mankamenty można jednak zniwelować, dobierając... 80
  • Zawód: gracz 18 sie 2014, 6:00 W gry wideo gra ponad 13 mln Polaków. Ale tylko kilku z nich potrafi, grając na komputerze, zbić prawdziwy majątek. 86
  • Władcy dzieci 18 sie 2014, 6:00 Toksyczna miłość rodzica może zrujnować życie dziecka. Jak ją rozpoznać i – co ważniejsze – jak sobie z nią radzić? 90
  • Goodbye Williams 18 sie 2014, 6:00 Robin Williams potrafił rozweselić każdego – z wyjątkiem siebie. Genialny aktor przegrał walkę z depresją. 92
  • Kalejdoskop kulturalny 18 sie 2014, 6:00 Boiko na dobranoc Anna Maziuk Ci Bojkowie to najdziwniejsze plemię wzdłuż i wszerz Karpat” – czytamy we wstępie albumu towarzyszącego wystawie zdjęć Jana Brykczyńskiego „Boiko”. Mieszkańcy oddalonej o kilka... 94
  • Bomba tygodnia 18 sie 2014, 6:00 Usta jak marzenie Małgorzata Rozenek szaleje z miłości do Radosława Majdana. W związku z tym, niestety, upodabnia się coraz bardziej do Pani Dody. Najpierw na urodzinowe party piłkarza przyszła ubrana w stylu swojskiej divy. Teraz, wzorem... 98
  • Fiskus oszalał 18 sie 2014, 6:00 18 płatności podatku rocznie. 286 godzin spędzonych na wypełnianiu druczków. Prawie 42 proc. zarobionych pieniędzy zjedzonych przez państwo. Tak wygląda obraz polskiego podatnika według najnowszego raportu Paying Taxes 2014. Polska... 103
  • To, co najważniejsze 18 sie 2014, 6:00 Alior przejmuje SKOK Alior Bank przejmie SKOK im. św. Jana z Kęt. Taką decyzję w ubiegłym tygodniu podjęła Komisja Nadzoru Finansowego. – Przejęcie zapewni pełne bezpieczeństwo środków zgromadzonych w przejmowanej SKOK –... 104
  • Polski koszmar podatkowy 18 sie 2014, 6:00 Polski podatnik, nawet gdyby chciał płacić fiskusowi wszystko zgodnie z przepisami, nie ma na to szansy. System jest niespójny, niezrozumiały nawet dla urzędników i pełen zaskakujących niespodzianek. 106
  • Przepisy gorsze od podatków 18 sie 2014, 6:00 Podatki nie mogą osłabiać motywacji do pracy, oszczędzania i inwestowania, bo od tego zależy wzrost gospodarczy – mówi o wadach polskiego systemu podatkowego Jeremi Mordasewicz, ekspert Konfederacji Lewiatan. 111
  • Wielki problem wielkich miast 18 sie 2014, 6:00 Za 30 lat dwie trzecie ludności świata będzie mieszkało w miastach. W pewnym momencie życie w zakorkowanych, przeludnionych i niebotycznie rozrośniętych metropoliach stanie się nie do zniesienia. 112
  • Kiedy zgaśnie światło 18 sie 2014, 6:00 W czasie ostatnich upałów prawie co tydzień padały kolejne rekordy poboru mocy w Polsce, a elektrownie się psuły. Bez inwestycji w energetykę już wkrótce może zabraknąć prądu. 117
  • Condo rakieta 18 sie 2014, 6:00 Jak dwóch 30-latków w kilka lat zdominowało rynek hotelowy w Polsce. 120
  • Wykorzystanie nowych technologii w edukacji 18 sie 2014, 6:00 Współczesne komputery, smartfony czy tablety nie tylko bawią, lecz także uczą, wykorzystując do tego coraz powszechniejszy dostęp do bezprzewodowego internetu. Dotyczy to praktycznie każdej grupy wiekowej. 122
  • Biznes i technologie 18 sie 2014, 6:00 Okulary w telefonie Znów przyszedł SMS i ledwo widzisz małe literki na ekranie swojego smartfona? Dzięki naukowcom z MIT nie będziesz już musiał zakładać okularów, bo znajdziesz je w swoim telefonie. Amerykanie nałożyli na ekran... 124
  • Rosja odpuszcza, rynkowi lżej 18 sie 2014, 6:00 Kamil Maliszewski, analityk rynków walutowych i CFD w Domu Maklerskim mBank Obecny tydzień upływał dość spokojnie. Odreagowanie, które widzieliśmy na rynkach akcyjnych, zawdzięczamy głownie opadnięciu emocji związanych z kwestią... 125
  • Złoto nie obawia się wojny 18 sie 2014, 6:00 Od początku roku złoto zdrożało o prawie 9 proc. Wzrostowa tendencja zakończyła się jednak w marcu, niemal jednocześnie z aneksją Krymu przez Rosję. 126
  • Pięć przykazań Ikara, czyli jak nie upaść po awansie 18 sie 2014, 6:00 Po zdobyciu kierowniczego stanowiska warto zakopać wojenny topór. I podzielić się z innymi świeżo zdobytą władzą. 127
  • Kadry 18 sie 2014, 6:00 Waldemar Wójcik trafił na stanowisko wiceprezesa zarządu Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa. Rada Nadzorcza chce, żeby to Wójcik był naczelną osobą do współpracy ze związkami zawodowymi, Radą Pracowników i innymi... 129

ZKDP - Nakład kontrolowany