Solidarność kontra Solidarność

Solidarność kontra Solidarność

Sarkofag, w którym chce się nas pochować, a nie eksponować – tak część związkowców mówi o otwartym właśnie w Gdańsku Europejskim Centrum Solidarności.

Z zewnątrz wygląda jak zardzewiały wrak statku. W środku – najnowocześniejsza przestrzeń ekspozycyjna w kraju. Usytuowany obok historycznej bramy Stoczni Gdańskiej budynek Europejskiego Centrum Solidarności robi wrażenie industrialną bryłą i futurystycznym wystrojem wnętrz. Jego sercem jest ogromna, zajmująca blisko 3 tys. mkw. wystawa stała. Do prezentacji wykorzystano nie tylko tradycyjne metody ekspozycyjne, jak zdjęcia i pamiątki po stoczniowcach, lecz także najnowsze rozwiązania technologiczne. Dzięki nim można wsiąść do kabiny suwnicy, na której pracowała Anna Walentynowicz, i obejrzeć w niej wspomnienia inicjatorów strajku. Stół barowy, przy którym w latach 80. jedli robotnicy gdańskiej stoczni, zamieniono w interaktywne stanowisko. Do sufitu jednej z sal ekspozycji przykręcono dziesiątki kasków stoczniowców, na których wyświetlane są archiwalne materiały filmowe ze strajku. Duże wrażenie robi inscenizacja pustego sklepu. Za czasów komuny był to widok codzienny. Dla pokolenia urodzonego po roku 1989 to już jednak scena niczym z filmu science fiction. Wrażenie wzmacnia wypełniający sklep tłum ludzi stojących w kolejce. To naturalistyczne rzeźby wykonane w technice stereolitograficznej, wykorzystywanej między innymi w najnowocześniejszej chirurgii. Paradoksalnie, aby pokazać zwyczajny obrazek sprzed lat, trzeba było użyć najnowszej generacji komputerów. Europejskie Centrum Solidarności to sztandarowa inwestycja obecnej ekipy związanej z Platformą Obywatelską. Zresztą trzy źródła finansowania obiektu kontrolowane są przez obecną ekipę rządzącą: Ministerstwo Kultury, pomorski urząd marszałkowski i gdański magistrat. Tymczasem dzisiejsza Solidarność jest z obozem rządzącym w ostrym konflikcie. Zarówno politycznym, jak i merytorycznym – choćby o wiek emerytalny czy Kodeks pracy.

RDZAWE PUDŁO


Nic dziwnego, że inwestycja od samego początku wzbudzała kontrowersje. Politykom prawicy nie podobała się nawet biografia dyrektora ECS. Basil Kerski, który od 2011 r. kieruje placówką, jako pół-Irakijczyk mieszkał przez lata w krajach arabskich i Niemczech. Działacze Solidarności krytykowali też awangardową formę budynku. Były szef związku Janusz Śniadek oceniał nawet, że budynek przypomina „źle przygotowany do produkcji materiał, który niszczeje”, nazwał go też „rdzawym pudłem kojarzącym się z kupą złomu”.

Tak naprawdę jednak związkowcom nie do końca podoba się ideowe przesłanie obiektu. Dla obecnie rządzących historyczny ruch społeczny, jakim była Solidarność, skończył się w 1989 r. Według nich dzisiejszy związek nie ma z nim nic wspólnego oprócz nazwy. Związkowcy są innego zdania i oburzają się, że muzeum nie uwzględnia ich punktu widzenia. – Jeżeli spojrzeć na wystawę stałą, to Solidarność kończy się na 1989 r. Dzisiaj lansuje się taką tezę, w tym duchu zorganizowano zresztą czerwcowe obchody 25. rocznicy odzyskania wolności. Nigdzie nie padały słowa „związek zawodowy”, a to oczywiste zakłamywanie historii, zaprzeczanie faktom – tłumaczy Marek Lewandowski, rzecznik prasowy Solidarności.

BIURKO KURONIA

Na szczęście od procesu tworzenia centrum tak zupełnie Solidarności nie odsunięto. Pracownicy muzeum mieli dostęp do archiwum Komisji Krajowej związku, przez cały ubiegły rok praktycznie nie wychodzili z budynku związku, prowadząc gruntowną kwerendę katalogów i spisów. Związek i centrum z powodzeniem organizowały też wspólne przedsięwzięcia, jak na przykład sierpniowe Święto Sali BHP. Także dzięki temu, oprócz interaktywnych ekranów, projekcji przestrzennych i mobilnych projektorów, w ECS można zobaczyć klasyczne eksponaty i pamiątki po wydarzeniach sprzed ponad ćwierćwiecza. Henryka Krzywonos przekazała do muzeum notes i przepustkę strajkową. Żona Jacka Kuronia – jego biurko. Z Oslo przyjechało archiwum Solidaritet Norge – Polen, organizacji niosącej pomoc Solidarności. W zbiorach jest także przestrzelona kurtka Ludwika Piernickiego, 20-letniej ofiary Grudnia ’70, a także legendarne tablice z 21 postulatami sierpniowymi. Do tego tysiące zdjęć, materiałów filmowych i dźwiękowych, dokumenty, rękopisy, wydawnictwa podziemne i gazety z czasów walki o wolność.

Zbiory ECS zawierają także utrwalone przez kamerę wspomnienia uczestników wydarzeń sprzed lat. Zarówno tych pierwszoplanowych, znanych powszechnie, jak i bohaterów drugiego oraz trzeciego planu. W wideotece centrum znalazły się historie opowiedziane przez działaczy opozycji demokratycznej oraz artystów tworzących kulturę niezależną. – Mam poczucie, że wciąż walczymy z czasem. Świadkowie polskiej drogi do wolności odchodzą, a wraz z nimi historie, których nikt inny nam nie opowie – mówi Anna Maria Mydlarska, kierownik działu notacji i realizacji filmowych. Twórcy placówki zdążyli szczęśliwie wysłuchać m.in. Anny Walentynowicz, Tadeusza Mazowieckiego, Bronisława Geremka.

SARKOFAG CZY AGORA

Dyrektor Kerski podkreśla, że jego ambicją jest stworzenie z centrum czegoś więcej niż tylko placówki muzealnej. – To ma być środkowoeuropejska agora, miejsce spotkań obywateli, którzy czują się odpowiedzialni za rozwój demokracji w Europie. Niestety podobnych instytucji dotychczas w naszej części świata nie stworzono. Wkraczamy więc w nową przestrzeń, realizujemy eksperyment, który może się stać ważnym wzorem i punktem odniesienia dla innych państw europejskich – dodaje Kerski. Bo nie ma wątpliwości, że centrum to w znacznej mierze pomnik postawiony polskiemu zwycięstwu. Tymczasem dla wielu działaczy Solidarności walka o Polskę trwa nadal. – Historyczne 21 postulatów nadal jest aktualne. Młodzi, patrząc na nas, wręcz nam to wytykają. Mówią: chcieliście lepiej, a jest zupełnie inaczej – denerwuje się Maria Marcinkowska, działaczka Solidarności na Śląsku. Tego typu opinie siłą rzeczy przekładają się na ideologiczne oceny nowej instytucji. Rzecznik Solidarności Marek Lewandowski przywołuje opinię jednego z działaczy, który centrum nazwał „ohydnym sarkofagiem, w którym Solidarność chce się pochować, a nie eksponować”.

Dla niego symbolem dzisiejszych podziałów jest droga, którą niedawno wybudowano na dawnym terenie stoczni, rozdzielając budynek dyrekcji stoczni od historycznej sali BHP. Nowoczesna dwupasmówka przechodzi przez plac, na którym kiedyś trwały obrady Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego Solidarności. Kiedy Andrzej Wajda kręcił tu biografię Lecha Wałęsy, musiał się spieszyć, bo drogowcy chcieli jak najszybciej wejść z budową, co popsułoby mu naturalną scenerię filmu. – Coś tą nowoczesną drogą zostało w symboliczny sposób rozwalone, przecięte – ocenia Lewandowski. I podkreśla, że choć związkowcy nie odcinają się zupełnie od centrum, mają ważniejsze miejsca na swojej ideowej mapie. – My nie mamy wątpliwości, że tak naprawdę serce Solidarności bije w sali BHP oraz bazylice św. Brygidy – podkreśla. �

Okładka tygodnika WPROST: 36/2014
Więcej możesz przeczytać w 36/2014 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 36/2014 (1644)

  • Zapiski z tygodnia 1 wrz 2014, 6:00 25 sierpnia poniedziałek Detektyw Rutkowski kontra Tusk Tygodnik „Do Rzeczy” twierdzi, że wśród nagranych na taśmach są również Donald Tusk oraz jego syn, a jedna z ich rozmów dotyczy afery Amber Gold. Wkrótce wskazano, kto... 4
  • Skaner 1 wrz 2014, 6:00 POLSKA Tajemnice sejfu kapelana CBA podczas przeszukania u PROBOSZCZA KATEDRY POLOWEJ WOJSKA POLSKIEGO oprócz sztabki złota zabezpieczyło też równowartość 170 tys. zł w różnych walutach oraz dwa pendrive’y – ustalił... 6
  • Kaczyński bez Tuska? 1 wrz 2014, 6:00 Jest piątek wieczorem. Większość polskich polityków obstawia już z ponad 90-procentowym prawdopodobieństwem, że Donald Tusk za kilkanaście godzin zostanie ogłoszony następcą Hermana Van Rompuya na stanowisku przewodniczącego Rady... 8
  • Wszyscy jesteśmy Putinami 1 wrz 2014, 6:00 Gdy siadam, żeby napisać ten komentarz, Mariupol szykuje się na rosyjską ofensywę. Co będzie dalej? Czy Putin weźmie cały Donbas? Potem pójdzie na Kijów? Na Lwów? Na Przemyśl? Absurd? Raczej tak. Raczej. Kto go może dziś... 8
  • Test dla państwa i Kościoła 1 wrz 2014, 6:00 Watykan ogłosił, że wydalony ze stanu duchownego polski abp. Józef Wesołowski nie ma już immunitetu dyplomatycznego. Sprawa staje się trudnym testem prawdy zarówno dla polskiego państwa, jak i Kościoła. Przypomnijmy: były papieski... 9
  • Taśmociąg Platformy 1 wrz 2014, 6:00 Czego boją się politycy PO? Kiedy o aferze podsłuchowej dowiedział się Tusk? Kto podszywa się pod Latkowskiego? Czy dziennikarze „Wprost” nagrali w redakcji funkcjonariuszy ABW? Przedstawiamy najnowsze ustalenia „Wprost” w sprawie afery taśmowej. 10
  • Płachta na Macierewicza 1 wrz 2014, 6:00 Nowy polityczny spektakl ma się zacząć późną jesienią. Dla niektórych polityków będzie czasem wytężonej autopromocji. Kto zyska na prześledzeniu likwidacji WSI? 14
  • Premier z Wrocławia 1 wrz 2014, 6:00 Prezydent Wrocławia Rafał Dutkiewicz jest wymieniany wśród osób, które mogłyby zająć fotel premiera, gdyby Donald Tusk zdecydował się na wyjazd do Brukseli. 16
  • Tuskowie na walizkach 1 wrz 2014, 6:00 Bić się o Brukselę czy nie? Donald Tusk wahał się przez wiele miesięcy. Jego wątpliwości nie znajdowały zrozumienia tylko w jednym miejscu – w domu. 20
  • Metro – palimpsest 1 wrz 2014, 6:00 Pod samym moim domem, na Świętokrzyskiej, trwa budowa drugiej linii warszawskiego metra. Dla taksówkarzy jest to źródło niekończących się dywagacji, „czy dadzą radę na czas” albo: „kiedy się skończą te wszystkie... 25
  • Kobiety, które kochają siatkarzy 1 wrz 2014, 6:00 Polki zakochały się w siatkówce. A dokładnie w siatkarzach. Prawdziwa fanka jest zdolna do poświęceń, byle tylko otrzeć się o któregoś z naszych orłów. 26
  • Nie ma starości 1 wrz 2014, 6:00 Pan do towarzystwa by się przydał. Do 65. roku życia, bo starsi gadają o chorobach, Syberii, I wojnie światowej i zrzędzą – mówi aktorka Teresa Lipowska. 32
  • Obżarstwo w imię piękna 1 wrz 2014, 6:00 Wypowiadają wojnę dyktatowi chudości i zachęcają kobiety do tycia. Ich przeciwnicy nie mają wątpliwości: działania wypasaczy to przemoc. 36
  • Z pięściami na ratownika 1 wrz 2014, 6:00 RATUJĄ LUDZKIE ŻYCIE I DOBYTEK. Wdzięczny Polak da im po pysku, obrzuci kamieniami karetkę albo ukradnie wóz strażacki. 40
  • Mama, tata, dziecko, blog 1 wrz 2014, 6:00 Podobno najbardziej popularne BLOGUJĄCE MAMUŚKI potrafią zarobić na reklamach do 30 tys. zł miesięcznie. 44
  • Zdrową stopą przez życie 1 wrz 2014, 6:00 Pierwsze kroki dziecka budzą u rodziców wiele wspaniałych emocji. Najpiękniejszy prezent, jaki możemy naszej pociesze podarować, to wiedza, jak dobrać buty, aby naprawdę służyły zdrowiu małego piechura. 47
  • Maminsynek na wydaniu 1 wrz 2014, 6:00 Młodzi Polacy coraz częściej godzą się na to, że ich nadopiekuńcze matki mają zarówno klucze do ich mieszkania, jak i życia. 48
  • Gotówka czy karta, czyli dlaczego warto mieć obie w portfelu 1 wrz 2014, 6:00 Pytanie: gotówka czy karta? Odpowiedź: jedno i drugie. Karta debetowa czy kredytowa? Odpowiedź ponownie taka sama: jedna i druga. Warto o tej zasadzie pamiętać nie tylko podczas urlopu, lecz także w trakcie codziennych zakupów czy wieczornego wypadu na miasto. 51
  • Solidarność kontra Solidarność 1 wrz 2014, 6:00 Sarkofag, w którym chce się nas pochować, a nie eksponować – tak część związkowców mówi o otwartym właśnie w Gdańsku Europejskim Centrum Solidarności. 52
  • Pancerny ułan 1 wrz 2014, 6:00 Niemcom chodziło o to, żeby nam ubliżyć, żeby pokazać światu, jacy to Polacy nierozsądni i z szabelkami na czołgi idą – mówi płk Marian Michniewicz, 101,5-letni oficer, który walczył w kampanii wrześniowej. 54
  • Blondynki do konsumpcji 1 wrz 2014, 6:00 DZIWEX, czyli eksport blond baletnic do nocnych klubów Italii, gorszył, ale i ekscytował Polaków. W 1981 r. prokurator odkurzył nieużywany paragraf o handlu żywym towarem. 56
  • Jak się spotykać efektownie i… efektywnie 1 wrz 2014, 6:00 Branża MICE prężnie się rozwija od wielu lat. Mimo spowolnienia gospodarczego i trudności ostatnich dwóch lat w tym roku obserwujemy wzmożony ruch na rynku konferencyjnym w Polsce. Pomyślne prognozy gospodarcze pozwalają przypuszczać, że w najbliższej przyszłości zaobserwujemy... 62
  • Zatrzymać Putina 1 wrz 2014, 6:00 Putin na razie nie jest gotowy na otwarty konflikt. Potrzebuje dwóch-trzech lat, aby w pełni przygotować wojsko i gospodarkę. Jeśli damy mu ten czas, możemy być pewni, że Europa znów będzie płonąć – mówi ukraińska deputowana Inna Bohosłowska. 64
  • Kto separatyzmem wojuje 1 wrz 2014, 6:00 Podsycając separatyzm, Kreml rozbija Ukrainę. Tymczasem w samej Rosji w wielu regionach nastroje separatystyczne są bardzo silne. Na Uralu, Syberii i Dalekim Wschodzie od dawna dojrzewa pomysł oddzielenia się od federacji. 66
  • Policjanci z armatami 1 wrz 2014, 6:00 Sprawa czarnego nastolatka zabitego przez białego policjanta w Missouri zelektryzowała świat, bo wywlekła z szafy trupy rasowych waśni. Ale policja w Stanach bezkarnie zabija każdego dnia. Ludzi wszystkich ras. 70
  • Alteremeryci 1 wrz 2014, 6:00 Nie wierzą w ZUS ani OFE. Żeby zapewnić sobie spokojną starość, są w stanie sprzedać mieszkanie, zostać rolnikiem, a nawet uciec z kraju. 74
  • Wojenny biznes 1 wrz 2014, 6:00 Gdy trwa wojna, zamawia się uzbrojenie. Kupować można w Kielcach. 78
  • Wszyscy jesteśmy rasistami 1 wrz 2014, 6:00 SKĄD SIĘ BIERZE SEGREGACJA RASOWA? Noblista Thomas Schelling wie: nawet jeśli mamy się za tolerancyjnych, i tak przyczyniamy się do podziałów rasowych. 82
  • Superbohaterowie po odwyku 1 wrz 2014, 6:00 Nałogi, depresja, roztrwonione fortuny i rozbite rodziny. „Birdman” Alejandra Gonzáleza Iñárritu to mocna opowieść o ciemnej stronie show-biznesu. 84
  • Uczciwy człowiek 1 wrz 2014, 6:00 George Orwell został zapamiętany jako pisarz, który zdemaskował totalitaryzm. Zbiór jego felietonów „Gandhi w brzuchu wieloryba” pozwala nieco urozmaicić ten portret. 88
  • Dajcie mi chwilę 1 wrz 2014, 6:00 Nie chcę się zamykać w szufladkach ani tradycjonalistki, ani feministki z wojującymi hasłami na sztandarze. Chcę żyć tak, jak mi się podoba. I nie będę się z tego tłumaczyć – mówi artystka Karolina Czarnecka. 90
  • Kalejdoskop kulturalny 1 wrz 2014, 6:00 SZTUKA SIŁA kryzysu After the Crisis” to zaledwie cztery nagrania wideo, kilka kadrów z filmów i trzy książki ze zdjęciami z podróży do Argentyny. Na ekranie wyświetlają się kolejne twarze Argentyńczyków, którzy 13 lat po... 94
  • Bomba tygodnia 1 wrz 2014, 6:00 Przekupki Pan Donatan i pani Rafalala są w medialnym sporze. Spór zaczął się od tego, że Rafalala napisała na Facebooku apel do Cleo, solistki Donatana, aby zmieniła swój strój sceniczny. Pani Rafalala nie wie, że ten strój to część... 98
  • Przychody ze słuchania radia 1 wrz 2014, 6:00 Burger King ogłosił, że zamierza kupić sieć kawiarni w Kanadzie po to, by wyprowadzić się podatkowo ze Stanów Zjednoczonych. Dlaczego? Bo Kanada ma najniższe podatkowe koszty prowadzenia biznesu wśród dużych, rozwiniętych gospodarek... 102
  • To, co najważniejsze 1 wrz 2014, 6:00 Lotos wypływa na Bałtyk zeszły poniedziałek W gdańska firma otrzymała finansowanie na zagospodarowanie złoża B8 na Bałtyku. Wartość projektu to 1,8 mld zł. Eksperci szacują, że w złożach położonych kilkadziesiąt kilometrów na... 103
  • Polska bez kroplówki 1 wrz 2014, 6:00 Spada zadłużenie zagraniczne Polski. Będziemy bezpieczniejsi finansowo, ale gospodarka może rozwijać się wolniej. 105
  • Hamowanie długu 1 wrz 2014, 6:00 Spadek deficytu w sektorze finansów publicznych nie wynikał z jakichś odważnych działań po stronie rządu, tylko z jednorazowej decyzji zakazu zadłużania się samorządów. 108
  • Mnożenie przez dzielenie 1 wrz 2014, 6:00 Korporacje ustępują miejsca niezależnym startupom, które na rynkach od hotelarskiego po taksówkarski ustanawiają własne reguły. Ich siła? Społeczność, która chce się dzielić, a przy okazji – zarabiać. 109
  • Amerykański sen w Europie 1 wrz 2014, 6:00 Rusza XXIV Forum Ekonomiczne w Krynicy-Zdroju. W ciągu trzech dni odbędzie się ponad 150 wydarzeń – paneli dyskusyjnych, bloków tematycznych, prezentacji raportów. 113
  • Biznes przyprószony siwizną 1 wrz 2014, 6:00 Czy na starości można zarobić? Polska srebrny biznes dopiero rozkręca, dostrzegając potencjał konsumentów po 65. roku życia. 114
  • Powrót króla przestworzy 1 wrz 2014, 6:00 Sterowce z powodzeniem mogłyby przejąć dziś większość operacji transportowych realizowanych przez ciężarówki, samoloty i statki. Coraz częściej mówi się o ich powrocie. 118
  • Biznes i technologie 1 wrz 2014, 6:00 Prąd z nadgarstka To nie zwykła bransoletka, ale mała elektrownia opakowana w gustowną błyskotkę. QBracelet pozwala naładować smortfona czy inne urządzenie elektroniczne bez użycia żadnych kabli. Żeby rozpocząć ładowanie, wystarczy... 122
  • Pięć kroków do zbudowania marki osobistej 1 wrz 2014, 6:00 Jak cię widzą, tak cię piszą – to staropolskie przysłowie robi ostatnio zawrotną karierę w biznesie. Tyle że pod anglojęzyczną nazwą „personal branding”. 124
  • Czytelnia 1 wrz 2014, 6:00 Inwestycyjna żyła złota „Zwykłe akcje, niezwykłe zyski”, Philip A. Fisher, Wyd. MT Biznes, Warszawa 2010 Czego powinien nauczyć się inwestor, aby nabyć taki rodzaj inwestycji, który za kilka lat może mu przynieść zysk... 126
  • Kadry 1 wrz 2014, 6:00 JACEK GŁOWACKI został nowym wiceprezesem PEP. Obecnie w skład zarządu PEP wchodzą: Zbigniew Prokopowicz (prezes) oraz Michał Kozłowski i Anna Kwarcińska (wiceprezesi). Jacek Głowacki jest prezesem spółki Polenergia. Z grupą Kulczyk... 127

ZKDP - Nakład kontrolowany