Superbohaterowie po odwyku

Superbohaterowie po odwyku

Nałogi, depresja, roztrwonione fortuny i rozbite rodziny. „Birdman” Alejandra Gonzáleza Iñárritu to mocna opowieść o ciemnej stronie show-biznesu.

Początek lat 90. to czas świetności Riggana Thomsona, wcielającego się w filmowego superbohatera Birdmana. Trzecia część sagi o człowieku ptaku zarobiła miliony, studio przygotowywało się do kolejnego sequela. Ale Thompson propozycję odrzucił. Po 20 latach jest upadłym aktorem jednej roli, który wciąż próbuje udowodnić światu swój talent. Sztuka wystawiana na Broadwayu staje się jego ostatnią szansą. Alejandro González Iñárritu pokazuje przygotowania do przedstawienia. Obserwuje zaplecze teatru, relacje w zespole. Tworzy tragikomedię o dzisiejszym show-biznesie, gdzie ton wciąż nadają produkcje o mężczyznach w legginsach, którzy zbawiają świat. Przede wszystkim jednak portretuje tytułowego bohatera. – Mój bohater to współczesny Don Kichot. Popularny aktor i przeciętny facet, który za wszelką cenę pragnie być niezwykły – mówi reżyser.

„Birdmanem”, który otworzył tegoroczny festiwal w Wenecji, Iñárritu wpisuje się w całą serię filmów o gwiazdorach pobudzających masową wyobraźnię. Reżyserzy zastanawiają się, jak zmieniło się aktorstwo w dobie mediów społecznościowych i prasy brukowej. Opisują zawód trudny, niewdzięczny, wciągający człowieka na kolejne życiowe zakręty. Ale jednocześnie uzależniający. W roku śmierci Philipa Seymoura Hoffmana i Robina Williamsa te obrazy mają jeszcze silniejszy wydźwięk.

DYSTANS

Kiedy przechodzę koło weneckiego pałacu festiwalowego, słyszę krzyki fotoreporterów. „Michael, tutaj”, „Michael, z lewej”. Z wodnej taksówki wychodzi odtwórca głównej roli „Birdmana”: Michael Keaton. W szarym garniturze, z resztką siwych włosów i zmarszczkami na twarzy. – Bez niego nie zrobiłbym filmu – opowiada Iñárritu. – Keaton ma własny bagaż doświadczeń, które wniósł na ekran. Keaton wspomina na Lido swoją rolę Batmana u Tima Burtona z uśmiechem. Twierdzi, że nigdy nie borykał się z zaszufladkowaniem. Ale przecież „Birdman” jest jego powrotem po wielu słabych latach. Trudno nie dostrzec podobieństwa między biografią aktora i jego bohatera. Podobnych gier z rzeczywistością jest dzisiaj w kinie dużo. Autoironiczne role dają wykonawcom możliwość odświeżenia wizerunku i odcięcia się od etykiet, które im przyklejono. Szansą na nowy start. Robin Wright ostentacyjnie zaprzeczała, że w „Kongresie” Ariego Folmana zagrała siebie. Ale jej bohaterka miała na imię Robin, była aktorką, chwaliła się rolami Wright, była rozwiedziona i miała dwoje dzieci. A w wywiadzie artystka przyznawała: – Obie nie zrobiłyśmy takich karier, jakich od nas oczekiwało Hollywood. Na jeszcze większy dystans pozwolił sobie Jean-Claude Van Damme. W „JCVD” Mabrouka El Mechriego wcielił się bowiem w Jeana-Claude’a Van Damme’a – gwiazdora kina akcji, którego nikt nie traktuje już poważnie. „Trudno mi zrobić całą scenę w jednym ujęciu. Mam 47 lat” – mówi na planie bohater, bankrut w trakcie sprawy rozwodowej, któremu kontrakt ostatniej szansy zabiera Steven Seagal („Obiecał, że zetnie kitkę”). Mickey Rourke też nie ukrywał, że wcielając się w „Zapaśniku” Darrena Aronofsky’ego w wrestlera, który przepił sławę, pieniądze i rodzinę, grał siebie. – Bałem się, ale zaryzykowałem – wyznawał. – Od dawna nie włożyłem w film tak dużo. Pokonałem wstyd, wywaliłem na ekran bebechy. Nie jest łatwo przyznać się przed całym światem do własnej arogancji, chamstwa, gówniarstwa.

Jednak najdalej posunął się Joaquin Phoenix. Ogłosił, że przechodzi na filmową emeryturę i zaczyna karierę hip-hopowca. Zapuścił brodę, oczy skrył za ciemnymi okularami, w talk-show był opryskliwy, a w hotelach urządzał dzikie imprezy. Całość rejestrował jego kolega Casey Affleck. Dopiero na premierze quasi-dokumentu „Joaquin Phoenix: Jestem, jaki jestem” aktor wyznał, że wszystko, co robił przez dwa lata, było happeningiem. Zadrwił z kultury celebryckiej, reality show, gwiazd, własnego wizerunku. I wyszedł z tej próby obronną ręką: – Wcześniej bywałem sfrustrowany, bo traktowałem aktorstwo zbyt poważnie – tłumaczył. – Ten film wyrwał mnie ze szponów bufonady.

AMBICJA

Reżyserzy coraz częściej opowiadają na ekranie o utożsamieniu aktorów z granymi przez nich postaciami. Role, które wynoszą gwiazdy na firmament, stają się ich utrapieniem. Widownia szybko się nudzi i wyrzuca swoich idoli na margines popkultury. „Publiczność chce powiewu świeżości, a ona ma zawsze rację” – mówi w „Artyście” Michala Hazanaviciusa producent filmowy do gwiazdora kina niemego. W epoce dźwięku jego szlachetne milczenie stało się reliktem przeszłości. Birdmanowi nikt nie oferuje szansy w niesuperbohaterskiej roli. Córka Van Damme’a z „JCVD” w sądzie mówi, że nie chce mieszkać z ojcem, bo śmieją się z niej koledzy z klasy. Prawa współczesnego show-biznesu są bezlitosne. Wizerunek staje się ważniejszy od pracy. Ale jak dbać o image w dobie paparazzich i Twittera? „Jego problemy są powszechnie znane. Podobnie jak przebieg aktorskiej kariery” – mówi prawnik żony Jean-Claude’a na rozprawie rozwodowej. W obrazie Afflecka chłopak z nagrania na YouTubie komentuje: „Joaquin Phoenix jest skończony. I gdyby nie był takim dupkiem, to nawet bym się przejął”. A bohater „Birdmana” zaczyna znów wzbudzać zainteresowanie mediów nie jako reżyser spektaklu, lecz wówczas, gdy zatrzaskują mu się drzwi do teatru i musi przejść przez Broadway w samych majtkach.

Opuszczeni przez widzów eksidole zostają sami. Bo po drodze wszystko poza karierą potracili. Także o tym są te filmy. O ludziach, których zżera ambicja i którzy nie potrafią powiedzieć sobie „stop”, pozostając na drugim planie. Bo jak mówi Birdman: „Leciałem kiedyś samolotem z George’em Clooneyem. I zastanawiałem się, kto znalazłby się na czołówkach, gdybyśmy spadli”. Z wściekłością ogląda talk-show z Robertem Downeyem jr., cedząc „Przecież on jest gorszy ode mnie”. Wreszcie to opowieści o życiowej niepewności, którą aktorzy zagłuszają, łapiąc się każdej okazji grania. – Sam miałem ten problem po „Batmanie” – przyznaje Keaton. – Codzienne życie mi umykało, próbowałem nie zatrzymywać się w biegu. Po takim blockbusterze trzeba uczyć się normalności od nowa.

PUSTKA

Ekranowe gwiazdy nierzadko zatracają się w rolach, wypalają. Grając na własnych emocjach, tracą nad sobą kontrolę. Piją, żeby pozbyć się stresu, a tłumy asystentów utrzymują ich w przeświadczeniu, że na wszystko mogą sobie pozwolić. Po kolejnej awanturze albo romansie z koleżanką z planu opuszczają ich żony, zabierając dzieci. – Ja już sobie raz zniszczyłem życie, nie chcę tego zrobić po raz drugi – mówił Rourke po „Zapaśniku”, w którym jego bohater budził się na kacu w przyczepie campingowej ze striptizerką. Stracił kontakt z córką, karierę, nawet pieniądze, które rozpłynęły się na wystawne życie w czasach, gdy jeszcze biznes się kręcił. Podobnie jest w „Birdmanie” czy w „JCVD”. Pustkę dzisiejszego show-biznesu pokazała też Sophia Coppola. W „Somewhere. Między miejscami” sportretowała gwiazdora na topie promującego swój ostatni film. Faceta, który mieszka w słynnym hollywoodzkim hotelu Chateau Maurmont, a pod jego balkonem ustawiają się tłumy fanek. Ale zżera go nuda. Zasypia w trakcie przygodnego seksu, dziennikarze zadają mu idiotyczne pytania, a kiedy chce przemówić, odbierając nagrodę, zagłuszają go muzyką.

SATYSFAKCJA

Reżyserzy pokazują, jak zdradliwe bywa aktorstwo. W „Birdmanie” kobieta płacze w garderobie: „Dlaczego wciąż nie mam krztyny respektu dla siebie?”, a koleżanka podpowiada jej: „Jesteś aktorką, kochanie”. Ale jednocześnie ta profesja uzależnia. W tych wszystkich obrazach jest nie tylko ostrzeżenie przed pułapką sławy czy diagnoza degeneracji show-biznesu, lecz także szacunek dla procesu twórczego. Dla ludzi, którzy na co dzień grzebią we własnych doświadczeniach i uczuciach, aby wiarygodnie wypaść na scenie czy przed kamerą. Którzy dla gry (abstrahując od sławy i pieniędzy) poświęcają dużo. Hołdem reżysera dla aktorki stała się „Wenus w futrze” Polańskiego. Opowieść o tym, jak pozornie prosta, wulgarna aktorka, zaczynając grać, staje się fascynująca: silna, inteligentna, błyskotliwa. Jest dla reżysera partnerem.

– Nigdy nie interesowały mnie elitarne kluby – twierdzi Michael Keaton w Wenecji. – Ale uwielbiam czuć się częścią większej grupy. A kino to sport zespołowy. I także o tym jest „Birdman”. Że sztuka dużo kosztuje, czasem staje się przekleństwem, łatwo się w jej świecie zagubić. Ale jednocześnie nie da się z niej wyleczyć. Uzależnia. Jak mówi jeden z bohaterów Iñárritu: „Na scenie niczego nie udaję. Dopiero tam jestem sobą”. �

Okładka tygodnika WPROST: 36/2014
Więcej możesz przeczytać w 36/2014 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 36/2014 (1644)

  • Zapiski z tygodnia 1 wrz 2014, 6:00 25 sierpnia poniedziałek Detektyw Rutkowski kontra Tusk Tygodnik „Do Rzeczy” twierdzi, że wśród nagranych na taśmach są również Donald Tusk oraz jego syn, a jedna z ich rozmów dotyczy afery Amber Gold. Wkrótce wskazano, kto... 4
  • Skaner 1 wrz 2014, 6:00 POLSKA Tajemnice sejfu kapelana CBA podczas przeszukania u PROBOSZCZA KATEDRY POLOWEJ WOJSKA POLSKIEGO oprócz sztabki złota zabezpieczyło też równowartość 170 tys. zł w różnych walutach oraz dwa pendrive’y – ustalił... 6
  • Kaczyński bez Tuska? 1 wrz 2014, 6:00 Jest piątek wieczorem. Większość polskich polityków obstawia już z ponad 90-procentowym prawdopodobieństwem, że Donald Tusk za kilkanaście godzin zostanie ogłoszony następcą Hermana Van Rompuya na stanowisku przewodniczącego Rady... 8
  • Wszyscy jesteśmy Putinami 1 wrz 2014, 6:00 Gdy siadam, żeby napisać ten komentarz, Mariupol szykuje się na rosyjską ofensywę. Co będzie dalej? Czy Putin weźmie cały Donbas? Potem pójdzie na Kijów? Na Lwów? Na Przemyśl? Absurd? Raczej tak. Raczej. Kto go może dziś... 8
  • Test dla państwa i Kościoła 1 wrz 2014, 6:00 Watykan ogłosił, że wydalony ze stanu duchownego polski abp. Józef Wesołowski nie ma już immunitetu dyplomatycznego. Sprawa staje się trudnym testem prawdy zarówno dla polskiego państwa, jak i Kościoła. Przypomnijmy: były papieski... 9
  • Taśmociąg Platformy 1 wrz 2014, 6:00 Czego boją się politycy PO? Kiedy o aferze podsłuchowej dowiedział się Tusk? Kto podszywa się pod Latkowskiego? Czy dziennikarze „Wprost” nagrali w redakcji funkcjonariuszy ABW? Przedstawiamy najnowsze ustalenia „Wprost” w sprawie afery taśmowej. 10
  • Płachta na Macierewicza 1 wrz 2014, 6:00 Nowy polityczny spektakl ma się zacząć późną jesienią. Dla niektórych polityków będzie czasem wytężonej autopromocji. Kto zyska na prześledzeniu likwidacji WSI? 14
  • Premier z Wrocławia 1 wrz 2014, 6:00 Prezydent Wrocławia Rafał Dutkiewicz jest wymieniany wśród osób, które mogłyby zająć fotel premiera, gdyby Donald Tusk zdecydował się na wyjazd do Brukseli. 16
  • Tuskowie na walizkach 1 wrz 2014, 6:00 Bić się o Brukselę czy nie? Donald Tusk wahał się przez wiele miesięcy. Jego wątpliwości nie znajdowały zrozumienia tylko w jednym miejscu – w domu. 20
  • Metro – palimpsest 1 wrz 2014, 6:00 Pod samym moim domem, na Świętokrzyskiej, trwa budowa drugiej linii warszawskiego metra. Dla taksówkarzy jest to źródło niekończących się dywagacji, „czy dadzą radę na czas” albo: „kiedy się skończą te wszystkie... 25
  • Kobiety, które kochają siatkarzy 1 wrz 2014, 6:00 Polki zakochały się w siatkówce. A dokładnie w siatkarzach. Prawdziwa fanka jest zdolna do poświęceń, byle tylko otrzeć się o któregoś z naszych orłów. 26
  • Nie ma starości 1 wrz 2014, 6:00 Pan do towarzystwa by się przydał. Do 65. roku życia, bo starsi gadają o chorobach, Syberii, I wojnie światowej i zrzędzą – mówi aktorka Teresa Lipowska. 32
  • Obżarstwo w imię piękna 1 wrz 2014, 6:00 Wypowiadają wojnę dyktatowi chudości i zachęcają kobiety do tycia. Ich przeciwnicy nie mają wątpliwości: działania wypasaczy to przemoc. 36
  • Z pięściami na ratownika 1 wrz 2014, 6:00 RATUJĄ LUDZKIE ŻYCIE I DOBYTEK. Wdzięczny Polak da im po pysku, obrzuci kamieniami karetkę albo ukradnie wóz strażacki. 40
  • Mama, tata, dziecko, blog 1 wrz 2014, 6:00 Podobno najbardziej popularne BLOGUJĄCE MAMUŚKI potrafią zarobić na reklamach do 30 tys. zł miesięcznie. 44
  • Zdrową stopą przez życie 1 wrz 2014, 6:00 Pierwsze kroki dziecka budzą u rodziców wiele wspaniałych emocji. Najpiękniejszy prezent, jaki możemy naszej pociesze podarować, to wiedza, jak dobrać buty, aby naprawdę służyły zdrowiu małego piechura. 47
  • Maminsynek na wydaniu 1 wrz 2014, 6:00 Młodzi Polacy coraz częściej godzą się na to, że ich nadopiekuńcze matki mają zarówno klucze do ich mieszkania, jak i życia. 48
  • Gotówka czy karta, czyli dlaczego warto mieć obie w portfelu 1 wrz 2014, 6:00 Pytanie: gotówka czy karta? Odpowiedź: jedno i drugie. Karta debetowa czy kredytowa? Odpowiedź ponownie taka sama: jedna i druga. Warto o tej zasadzie pamiętać nie tylko podczas urlopu, lecz także w trakcie codziennych zakupów czy wieczornego wypadu na miasto. 51
  • Solidarność kontra Solidarność 1 wrz 2014, 6:00 Sarkofag, w którym chce się nas pochować, a nie eksponować – tak część związkowców mówi o otwartym właśnie w Gdańsku Europejskim Centrum Solidarności. 52
  • Pancerny ułan 1 wrz 2014, 6:00 Niemcom chodziło o to, żeby nam ubliżyć, żeby pokazać światu, jacy to Polacy nierozsądni i z szabelkami na czołgi idą – mówi płk Marian Michniewicz, 101,5-letni oficer, który walczył w kampanii wrześniowej. 54
  • Blondynki do konsumpcji 1 wrz 2014, 6:00 DZIWEX, czyli eksport blond baletnic do nocnych klubów Italii, gorszył, ale i ekscytował Polaków. W 1981 r. prokurator odkurzył nieużywany paragraf o handlu żywym towarem. 56
  • Jak się spotykać efektownie i… efektywnie 1 wrz 2014, 6:00 Branża MICE prężnie się rozwija od wielu lat. Mimo spowolnienia gospodarczego i trudności ostatnich dwóch lat w tym roku obserwujemy wzmożony ruch na rynku konferencyjnym w Polsce. Pomyślne prognozy gospodarcze pozwalają przypuszczać, że w najbliższej przyszłości zaobserwujemy... 62
  • Zatrzymać Putina 1 wrz 2014, 6:00 Putin na razie nie jest gotowy na otwarty konflikt. Potrzebuje dwóch-trzech lat, aby w pełni przygotować wojsko i gospodarkę. Jeśli damy mu ten czas, możemy być pewni, że Europa znów będzie płonąć – mówi ukraińska deputowana Inna Bohosłowska. 64
  • Kto separatyzmem wojuje 1 wrz 2014, 6:00 Podsycając separatyzm, Kreml rozbija Ukrainę. Tymczasem w samej Rosji w wielu regionach nastroje separatystyczne są bardzo silne. Na Uralu, Syberii i Dalekim Wschodzie od dawna dojrzewa pomysł oddzielenia się od federacji. 66
  • Policjanci z armatami 1 wrz 2014, 6:00 Sprawa czarnego nastolatka zabitego przez białego policjanta w Missouri zelektryzowała świat, bo wywlekła z szafy trupy rasowych waśni. Ale policja w Stanach bezkarnie zabija każdego dnia. Ludzi wszystkich ras. 70
  • Alteremeryci 1 wrz 2014, 6:00 Nie wierzą w ZUS ani OFE. Żeby zapewnić sobie spokojną starość, są w stanie sprzedać mieszkanie, zostać rolnikiem, a nawet uciec z kraju. 74
  • Wojenny biznes 1 wrz 2014, 6:00 Gdy trwa wojna, zamawia się uzbrojenie. Kupować można w Kielcach. 78
  • Wszyscy jesteśmy rasistami 1 wrz 2014, 6:00 SKĄD SIĘ BIERZE SEGREGACJA RASOWA? Noblista Thomas Schelling wie: nawet jeśli mamy się za tolerancyjnych, i tak przyczyniamy się do podziałów rasowych. 82
  • Superbohaterowie po odwyku 1 wrz 2014, 6:00 Nałogi, depresja, roztrwonione fortuny i rozbite rodziny. „Birdman” Alejandra Gonzáleza Iñárritu to mocna opowieść o ciemnej stronie show-biznesu. 84
  • Uczciwy człowiek 1 wrz 2014, 6:00 George Orwell został zapamiętany jako pisarz, który zdemaskował totalitaryzm. Zbiór jego felietonów „Gandhi w brzuchu wieloryba” pozwala nieco urozmaicić ten portret. 88
  • Dajcie mi chwilę 1 wrz 2014, 6:00 Nie chcę się zamykać w szufladkach ani tradycjonalistki, ani feministki z wojującymi hasłami na sztandarze. Chcę żyć tak, jak mi się podoba. I nie będę się z tego tłumaczyć – mówi artystka Karolina Czarnecka. 90
  • Kalejdoskop kulturalny 1 wrz 2014, 6:00 SZTUKA SIŁA kryzysu After the Crisis” to zaledwie cztery nagrania wideo, kilka kadrów z filmów i trzy książki ze zdjęciami z podróży do Argentyny. Na ekranie wyświetlają się kolejne twarze Argentyńczyków, którzy 13 lat po... 94
  • Bomba tygodnia 1 wrz 2014, 6:00 Przekupki Pan Donatan i pani Rafalala są w medialnym sporze. Spór zaczął się od tego, że Rafalala napisała na Facebooku apel do Cleo, solistki Donatana, aby zmieniła swój strój sceniczny. Pani Rafalala nie wie, że ten strój to część... 98
  • Przychody ze słuchania radia 1 wrz 2014, 6:00 Burger King ogłosił, że zamierza kupić sieć kawiarni w Kanadzie po to, by wyprowadzić się podatkowo ze Stanów Zjednoczonych. Dlaczego? Bo Kanada ma najniższe podatkowe koszty prowadzenia biznesu wśród dużych, rozwiniętych gospodarek... 102
  • To, co najważniejsze 1 wrz 2014, 6:00 Lotos wypływa na Bałtyk zeszły poniedziałek W gdańska firma otrzymała finansowanie na zagospodarowanie złoża B8 na Bałtyku. Wartość projektu to 1,8 mld zł. Eksperci szacują, że w złożach położonych kilkadziesiąt kilometrów na... 103
  • Polska bez kroplówki 1 wrz 2014, 6:00 Spada zadłużenie zagraniczne Polski. Będziemy bezpieczniejsi finansowo, ale gospodarka może rozwijać się wolniej. 105
  • Hamowanie długu 1 wrz 2014, 6:00 Spadek deficytu w sektorze finansów publicznych nie wynikał z jakichś odważnych działań po stronie rządu, tylko z jednorazowej decyzji zakazu zadłużania się samorządów. 108
  • Mnożenie przez dzielenie 1 wrz 2014, 6:00 Korporacje ustępują miejsca niezależnym startupom, które na rynkach od hotelarskiego po taksówkarski ustanawiają własne reguły. Ich siła? Społeczność, która chce się dzielić, a przy okazji – zarabiać. 109
  • Amerykański sen w Europie 1 wrz 2014, 6:00 Rusza XXIV Forum Ekonomiczne w Krynicy-Zdroju. W ciągu trzech dni odbędzie się ponad 150 wydarzeń – paneli dyskusyjnych, bloków tematycznych, prezentacji raportów. 113
  • Biznes przyprószony siwizną 1 wrz 2014, 6:00 Czy na starości można zarobić? Polska srebrny biznes dopiero rozkręca, dostrzegając potencjał konsumentów po 65. roku życia. 114
  • Powrót króla przestworzy 1 wrz 2014, 6:00 Sterowce z powodzeniem mogłyby przejąć dziś większość operacji transportowych realizowanych przez ciężarówki, samoloty i statki. Coraz częściej mówi się o ich powrocie. 118
  • Biznes i technologie 1 wrz 2014, 6:00 Prąd z nadgarstka To nie zwykła bransoletka, ale mała elektrownia opakowana w gustowną błyskotkę. QBracelet pozwala naładować smortfona czy inne urządzenie elektroniczne bez użycia żadnych kabli. Żeby rozpocząć ładowanie, wystarczy... 122
  • Pięć kroków do zbudowania marki osobistej 1 wrz 2014, 6:00 Jak cię widzą, tak cię piszą – to staropolskie przysłowie robi ostatnio zawrotną karierę w biznesie. Tyle że pod anglojęzyczną nazwą „personal branding”. 124
  • Czytelnia 1 wrz 2014, 6:00 Inwestycyjna żyła złota „Zwykłe akcje, niezwykłe zyski”, Philip A. Fisher, Wyd. MT Biznes, Warszawa 2010 Czego powinien nauczyć się inwestor, aby nabyć taki rodzaj inwestycji, który za kilka lat może mu przynieść zysk... 126
  • Kadry 1 wrz 2014, 6:00 JACEK GŁOWACKI został nowym wiceprezesem PEP. Obecnie w skład zarządu PEP wchodzą: Zbigniew Prokopowicz (prezes) oraz Michał Kozłowski i Anna Kwarcińska (wiceprezesi). Jacek Głowacki jest prezesem spółki Polenergia. Z grupą Kulczyk... 127

ZKDP - Nakład kontrolowany