Niebezpieczna gra

Niebezpieczna gra

Akcja Gazpromu po raz kolejny pokazuje, że błękitne paliwo jest dla Rosjan czymś więcej niż tylko przedmiotem handlu – mówi Tomasz Chmal, ekspert ds. energetycznych Instytutu Sobieskiego.

Daniel Kotliński: Gazprom ograniczył o 45 proc. dostawy gazu do Polski, twierdząc, że nie możemy reeksportować rosyjskiego gazu na Ukrainę. Czy zachowanie Rosji jest zgodne z prawem?

Tomasz Chmal: Klauzule zakazujące reeksportu gazu są uznawane za sprzeczne z europejskimi przepisami dotyczącymi konkurencji i w UE nie obowiązują. Europejscy odbiorcy gazu mogą robić z nim, co chcą, w tym i dostarczać na Ukrainę. Swoboda konkurowania to podstawowy fundament gospodarki. Mamy towar i chcemy go sprzedawać, jesteśmy uprawnieni do rewersu, a być może w tych okolicznościach wręcz powinniśmy dostarczać z Europy Zachodniej na Ukrainę gaz tańszy niż ten, który oferuje im Gazprom. Gdyby rosyjski koncern dostarczał gaz na takich samych warunkach jak do reszty Starego Kontynentu, nie byłoby w ogóle sprawy.

Czy możemy kupić gaz na giełdzie? Obecnie ceny spotowe surowca są tam tańsze od tego oferowanego przez Gazprom. Czy nie jest to sposób na pertraktacje z Rosją?

Oczywiście, można kupić gaz za zachodnią granicą, ale te zdolności przesyłowe są niewystarczające, aby pokryć nasze zapotrzebowanie. Fizyczny rewers mógłby działać tylko wtedy, gdyby nie płynął gaz ze Wschodu, a ten jednak jest dostarczany, on nie może działać w dwie strony jednocześnie, przynajmniej tak to wygląda na Gazociągu Jamalskim. Są połączenia z Czechami w Cieszynie czy w okolicach Zgorzelca, ale te połączenia nie są wystarczające. Jasne, PGNiG kupuje gaz na giełdzie i to nic nadzwyczajnego, ale wywieranie wpływu na Rosję to nieco bardziej skomplikowana sprawa.

Mianowicie?

To, co jest najważniejsze w tej sytuacji, to naruszenie prawa konkurencji przez Gazprom, a poza tym, to niebezpieczny precedens – jeżeli dziś Rosjanie uznają, że dostarczanie gazu Ukrainie może nie być w ich interesie, to co to oznacza dla Polski na przyszłość? Możliwe, że kiedyś z taką samą sytuacją zostaną skonfrontowani Niemcy w stosunku do Polski. Bo dlaczego niby Niemcy mieliby na rewersie dostarczać nam gaz rosyjski otrzymywany North Streamem, jeśli znajdą się w podobnej sytuacji jak PGNiG dziś? Powtarzam, przykręcenie Polsce kurka to bardzo niebezpieczne zagranie, warte nagłośnienia. Ale nie chcę też wyolbrzymiać, to nie jest całkowite odcięcie gazu, aczkolwiek należy podnosić głos, aby Komisja Europejska tym się zajęła.

Co to oznacza z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego Polski?

Możemy mieć fizyczne rewersy etc., ale nikt z Zachodu nam gazu nie udostępni, bo po pierwsze nie będą go mieli w nadmiarze, będzie on im dostarczany tylko w takiej ilości, w jakiej wyda się Gazpromowi stosowne, tak jak teraz w stosunku do Polski, albo też będą obawiali się o swoje własne zapotrzebowanie. Jak rozumiem, ten cel, który Rosjanie chcieli osiągnąć, osiągnęli – zmniejszyliśmyprzesył gazu na Ukrainę. I każdy inny kraj zrobi to samo, stając w obliczu takiej sytuacji.

Można odnieść wrażenie, że prezydent Putin dyryguje Europą jak orkiestrą.

Akcja Gazpromu po raz kolejny pokazuje, że błękitne paliwo jest dla Rosjan czymś więcej niż tylko przedmiotem handlu. Każdy sprzedawca w normalnych warunkach chciałby sprzedać jak najwięcej, zrealizować jak największe przychody. Posunięcie Kremla dowodzi, że oni mają jakieś inne interesy z Ukrainą, zależy im, by choćby jedna molekuła gazu na Ukrainę nie trafiała. Dziś Polska może sobie pozwolić na wycofanie się z tych kilku milionów metrów sześciennych dla Kijowa, ale to źle wróży na przyszłość.

Na początku listopada otwiera się kolejne okno negocjacyjne z Gazpromem. Czy Polska może zażądać zmniejszenia wolumenu dostaw, czy obniżenia ceny?

Zawsze należy wykorzystywać takie okazje. Po pierwsze jednak trzeba być do tego znakomicie przygotowanym, a także zastanowić się nad włączeniem Komisji Europejskiej do negocjacji, tak jak dwa lata temu. Wtedy można liczyć na jakiś efekt. Dyskusje z Rosją bez wsparcia większego organu są raczej skazane na porażkę i wtedy też groźby arbitrażu nie będą traktowane poważnie.

Czarny scenariusz – Rosja w ciągu tygodnia kompletnie odcina Polskę od dostaw. Na ile nasze rezerwy w ilości nieco ponad 2,5 mld m3 wystarczą?

To zależy od wielu zmiennych. Pytanie zwłaszcza, jak zachowaliby się partnerzy z Zachodu, ale prosta kalkulacja wskazuje na kilkadziesiąt dni, w czasie których na tych zasobach można by funkcjonować. Natomiast to bardzo zmienne i nie jest łatwo przestawić całej logistyki na wykorzystywanie rezerw. Magazyny mają inną rolę – są po to, by zimą pokryć zwiększone zapotrze- „ bowanie. Czyli „z rury” bierzemy tyle samo, ile braliśmy, a w przypadku na przykład wahnięćtemperatur uwalniamy rezerwy. Nie da się więc tego tak prosto przełożyć na zastąpienie zapotrzebowania całego kraju.

Sądzi Pan, że Rosja widząc, że jej manipulacje przy kurkach odnoszą skutek, będzie stosować to narzędzie częściej?

To już się dzieje. W Niemczech jest poważna dyskusja, czy Unia może sobie pozwolić na kolejne sankcje wobec Rosji. Zwróćmy uwagę, że unijne restrykcje krążą wokół Gazpromu, ale nikt się na ów koncern nie odważył podnieść ręki. To pokazuje, jak bardzo Europa Zachodnia na czele z Niemcami jest uzależniona od rosyjskich dostaw. Dla Berlina błękitne paliwo jest tym istotniejsze, że jest w dużej mierze wykorzystywane w elektrociepłowniach. Polska tak naprawdę zużywa niewiele gazu w stosunku do Niemiec,głównie w sektorze chemicznym, zaś u zachodnich sąsiadów ogrzewających domy gazem jest bardzo dużo. To już dziś ma wpływ na to, jakie decyzje Angela Merkel podejmuje wobec Rosjan – musi bardzo delikatnie działać w tej materii. Ale są sami sobie winni, uzależnili się w sposób ponadnormalny i muszą z tym funkcjonować.

Sprawa jest więc dużo bardziej skomplikowana – każdy od kogoś zależy.

My jesteśmy wręcz stosunkowo mało uzależnieni. Litwa czy Estonia 100 proc. zapotrzebowania pokrywają gazem z Rosji, Niemcy z kolei zbudowali mnóstwo gazociepłowni, są wplątani w sieć North Streamu i może się okazać, że taka infrastruktura będzie działać dopóty, dopóki Berlin będzie „siedział cicho”. W związku z tym każde ponadstandardowe zachowanie Niemców jest ogromnym problemem, bo obywatele nie chcą się godzić na daleko idące sankcje, bo boją się, że może im po prostu zabraknąć gazu.

Okładka tygodnika WPROST: 38/2014
Więcej możesz przeczytać w 38/2014 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 38/2014 (1646)

  • Zapiski z tygodnia 15 wrz 2014, 6:00 6 września, sobota Multi-kulti legło w gruzach Po ulicach przechadzają się mężczyźni ubrani w pomarańczowe kurtki z napisem „szariatowa policja”. Wpadają do sklepów i salonów gier. Pouczają właścicieli, że łamią prawo... 4
  • Tym krajem nikt nie rządzi 15 wrz 2014, 6:00 Godzina prawdy nadchodzi. Ósmy rok rządów PO. I myślę, że odium za niezrealizowane obietnice spadnie na ten nowy rząd i osobiście na Ewę Kopacz – mówi Wanda Nowicka, marszałkini Sejmu. 6
  • Rigamonti w Polskim Radiu 24 15 wrz 2014, 6:00 WIADOMO KIEDY, WIADOMO Z KIM. „W poniedziałek, u Rigamonti” – nowy program radiowy naszej dziennikarki Magdaleny Rigamonti. Wśród gości politycy, dziennikarze, sławy. Rozmowy nie tylko o polityce, ale też o tym, co ważne i... 7
  • Czas na Apple Watch 15 wrz 2014, 6:00 Wielkie święto Apple. Gigant z Cupertino zaprezentował masę nowości. Wśród nich kolejna generacja iPhone’a. iPhone oznaczony symbolem 6 będzie miał ekran o przekątnej 4,7 ca la i rozdzielczości 1334x750 pikseli, nowy procesor A8,... 7
  • Pełzający komunizm 15 wrz 2014, 6:00 W polskiej rzeczywistości pojawił się nowy trend. Wracają pomysły rodem z głębokiego PRL. Do takich zaliczam ostatnią propozycję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Wszystkie firmy mają płacić obowiązkowy abonament na media... 8
  • Kartka dla Rosjanina 15 wrz 2014, 6:00 Wyobraźmy sobie, że spacerujemy ulicami Moskwy lub Irkucka i chcemy gdzieś wstąpić, by coś zjeść. Na drzwiach restauracji jest jednak kartka: „Polaków nie obsługujemy”. Wojciech Cejrowski chwali właściciela sopockiej... 8
  • Stolik Kopacz 15 wrz 2014, 6:00 Premier bez zaplecza. Na razie głównym strategiem i doradcą Ewy Kopacz jest Donald Tusk. 10
  • Trudna partia 15 wrz 2014, 6:00 Ewa Kopacz jeszcze nie została premierem, a lista kłopotów w PO, które ją czekają, jest coraz dłuższa. 13
  • PiS bez nadprezesa 15 wrz 2014, 6:00 Jarosława Kaczyńskiego opuścił Stanisław Kostrzewski, inżynier finansowy partii. Człowiek, który zna wszystkie jej tajemnice. 16
  • Polska broń dla Ukrainy 15 wrz 2014, 6:00 Mimo zaprzeczeń resortu obrony na ostatnim szczycie NATO Polska porozumiała się z Ukrainą w sprawie dostaw broni – dowiedział się „Wprost”. 18
  • Szukam liberałów 15 wrz 2014, 6:00 Chciałbym, żeby na polskiej scenie politycznej pojawiła się poważna, wolnościowa partia złożona z młodych ludzi. Gdyby taka wiarygodna organizacja powstała, to bym ją poparł – deklaruje prof. Leszek Balcerowicz, który 25 lat temu został wicepremierem w rządzie Tadeusza... 20
  • E-miliony Palikota 15 wrz 2014, 6:00 Dwa miliony złotych z dotacji budżetowej otrzymała jednoosobowa firma syna skarbniczki Twojego Ruchu na wątpliwy program E-Partia. Działacze i posłowie żądają rozliczenia partyjnych wydatków. 24
  • Po prostu Legia Warszawa 15 wrz 2014, 6:00 Ja jako rektor nie byłem taki naiwny i nie dałem się podsłuchać. Wiedziałem, że jak jest ważna rozmowa, to trzeba wyjść na Planty – Jerzy Stuhr opowiada o swoim nowym filmie, w którym rozprawia się z Solidarnością, Kościołem i naszym wewnętrznym Piszczykiem. 28
  • Bankowanie przed trzydziestką 15 wrz 2014, 6:00 Pokolenie „młodych bankujących” zmienia oblicze oferty bankowej. Są praktycznie całą dobę online i oczekują, że szybka, wygodna i mobilna będzie również ich bankowość. 33
  • Seksualny rekord świata 15 wrz 2014, 6:00 Współczesnych autorów literatury światowej, którzy zdolni są mną wstrząsnąć lub chociaż wywołać nikły uśmiech na twarzy, można policzyć na palcach jednej ręki, a właściwie na dwóch palcach: Wiktor Pielewin i Elfriede Jelinek.... 34
  • Śmiertelne błędy bez kary 15 wrz 2014, 6:00 Zdarza im się pomylić białaczkę z ząbkowaniem, a nowotwór złośliwy z anemią. Śmieją się z przerażonych rodziców. Wskutek błędów pediatrów umierają dzieci. 36
  • Katohipsterzy 15 wrz 2014, 6:00 Zdystansowani od kościelnego mainstreamu katoliccy hipsterzy pokazują, że w awangardowym podejściu do wiary nie ma nic złego. 40
  • Jestem ambasadorem Polski 15 wrz 2014, 6:00 Lubię Polaków i utożsamiam się z Polską, chociaż wiele rzeczy chciałbym w tym naszym społeczeństwie zmienić – mówi Sylwester Wardęga, najpopularniejszy showman polskiego YouTube. 44
  • Lans na babcię 15 wrz 2014, 6:00 Seniorzy coraz odważniej wkraczają w świat młodych ludzi. I odwrotnie. Moda na imprezy międzypokoleniowe wyrasta na gruzach stereotypów. 48
  • Łowczynie jeleni 15 wrz 2014, 6:00 Pochodzą z normalnych rodzin, najczęściej studiują, szukają pracy za godne pieniądze. Kelnerki z ekskluzywnego klubu go-go! 51
  • Polowałem na Sowietów 15 wrz 2014, 6:00 W sytuacjach skrajnych w człowieku budzą się zwierzęce odruchy. Przed oczami stają mi sceny, które przynoszą mi wstyd – opowiada Zbigniew Lubieniecki, autor autobiograficznej książki „Łowca”. 54
  • Nowe państwo Szkocja 15 wrz 2014, 6:00 Pół roku temu niepodległość Szkocji była abstrakcją. Dziś, na kilka dni przed referendum, jej zwolennicy i przeciwnicy idą w sondażach łeb w łeb. Głosując na „tak”, Szkoci robią w Europie rewolucję. 58
  • Berlin do sprzątania 15 wrz 2014, 6:00 O burmistrzu Berlina Klausie Wowereicie mówiono, że zamiast rządzić, zarządza chaosem. W końcu poległ i zostawił po sobie najmniej niemieckie miasto w Niemczech. 62
  • Burzliwe dzieje złotego 15 wrz 2014, 6:00 Historię pieniądza w równym stopniu wyznaczają wynalazki zmierzające do udoskonalania jego formy i sposobu funkcjonowania, jak i nieustanne starania o to, by zachował on swoją wartość. Burzliwe dzieje złotego wskazują jednak, że nasi przodkowie nie zawsze potrafili radzić... 64
  • Zagraniczne banki polskie 15 wrz 2014, 6:00 Niedługo do historii mogą przejść nazwy dwóch kolejnych polskich banków. Czy Polska może czuć się bezpiecznie pod dominacją zachodnich gigantów bankowości? 69
  • Targi dla energetyki 15 wrz 2014, 6:00 RYSZARD MIGDALSKI – PRZEWODNICZĄCY KOMITETU PROGRAMOWEGO TARGÓW ENERGETAB, DYREKTOR DS. TARGÓW I SZKOLENIA W ZIAD BIELSKO-BIAŁA SA ENERGETAB – trzydniowe międzynarodowe targi energetyczne rozpoczną się w Bielsku-Białej 16... 72
  • Pod maską energetyki 15 wrz 2014, 6:00 Elektrownia jest jak samochód. Żeby prąd płynął ciągle i był tani, „pod maską” muszą być podzespoły z najwyższej półki. Tylko że wtedy sekret ich przewagi wykradają… szpiedzy konkurencji. 74
  • Efektywność energetyki wzrośnie dzięki innowacjom 15 wrz 2014, 6:00 Firmy z branży energetycznej coraz chętniej angażują się w projekty badawczo-wdrożeniowe, których celem jest poprawa sprawności wytwarzania energii elektrycznej. 82
  • Elektrobudowa wkracza w inny wymiar 15 wrz 2014, 6:00 Tworzymy historię polskiej myśli technicznej w dziedzinie elektrotechniki – mówi dr inż. Adam Gawłowski, dyrektor marketingu oddziału spółki Rynek Dystrybucji Energii ELEKTROBUDOWA SA. 84
  • Śląski gigant świętuje 15 wrz 2014, 6:00 Rafako SA zna niezawodny przepis na biznesowy sukces: nie zmieniać branży przez 65 lat, dywersyfikować przychody, z podwykonawcy stać się samodzielnym wykonawcą dużych kontraktów. 86
  • Szybciej, prościej, oszczędniej 15 wrz 2014, 6:00 Inteligentne liczniki energii sukcesywnie wypierają te tradycyjne i stają się bazą dla usług przyszłości w energetyce. 90
  • Rosjanin, który chce rządzić światem 15 wrz 2014, 6:00 Rosyjski matematyk Grigorij Perelman wie, jaki kształt ma wszechświat. Zdobył za to milion dolarów, lecz nagrody nie przyjął. Dziś żyje jak kloszard. 92
  • Koniec, czyli początek 15 wrz 2014, 6:00 Otwiera się przed nami unikalna szansa, by wreszcie zostawić za sobą cały balast humanizmu i racjonalizmu z ich władczą, męską, imperialną obłudą. Przekonuje nas o tym włoska filozofka Rosi Braidotti w wydanej właśnie feministycznej książce „Po człowieku”. 96
  • Smutne oczy gołębia 15 wrz 2014, 6:00 Wenecki Złoty Lew dla Roya Anderssona przypomniał o jednym z najciekawszych autorów kina europejskiego. O artyście, który przejmującą sztukę potrafi tworzyć z przeciętności. 100
  • Kalejdoskop kulturalny 15 wrz 2014, 6:00 Gdyńskie gatunki Festiwal w Gdyni, najważniejszy przegląd rodzimej produkcji, jest dowodem, że polskie kino staje się coraz bardziej różnorodne. W konkursie zostanie zaprezentowanych 13 tytułów. Są wśród nich zarówno obrazy... 102
  • Bomba tygodnia 15 wrz 2014, 6:00 „Przyjaciele” Tomasz Jacyków dołączył do zacnego grona celebrytów, którzy zabrali głos w obronie Joanny L. Przypomnijmy: aktorka, mając 1,2 promila alkoholu we krwi, spowodowała kolizję w Warszawie. „Zarówno hydraulicy... 106
  • Nieśmiertelny socjalizm 15 wrz 2014, 6:00 Marek Woszczyk, prezes Polskiej Grupy Energetycznej, powiedział, że nie ma projektu zakupu kopalni węgla od Kompanii Węglowej. To zaskoczenie, bo od kilku tygodni trwają publiczne deklaracje szefów państwowych firm energetycznych, którzy... 110
  • To, co najważniejsze 15 wrz 2014, 6:00 Bat na gaz Na Polaków znów padł blady strach. W połowie ubiegłego tygodnia Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo poinformowało, że otrzymuje z Rosji 45 proc. gazu mniej. Żeby zabezpieczyć niedobór, spółka uruchomiła dostawy przez... 111
  • Niebezpieczna gra 15 wrz 2014, 6:00 Akcja Gazpromu po raz kolejny pokazuje, że błękitne paliwo jest dla Rosjan czymś więcej niż tylko przedmiotem handlu – mówi Tomasz Chmal, ekspert ds. energetycznych Instytutu Sobieskiego. 113
  • Kogo boli embargo 15 wrz 2014, 6:00 Wbrew temu, co w propagandowym zacięciu mówią politycy, wojna gospodarcza oznacza zawsze straty dla obu stron. Czy Zachód może zadawać dotkliwe ciosy, samemu pozostając dość bezpiecznym? 115
  • Ameryka pomoże 15 wrz 2014, 6:00 Polskie firmy w amerykańskim stylu ruszyły na podbój USA. Czy to wystarczy, by zrekompensować embargo Rosji? 120
  • Pieniądze nie do przełknięcia 15 wrz 2014, 6:00 Jedzenie owadów to norma dla większości mieszkańców naszej planety. Namawiają do tego nawet specjaliści z UE i ONZ. Nowa moda dotarła również do Polski, a restauratorzy zwietrzyli interes. 124
  • Pułapka średniego wzrostu 15 wrz 2014, 6:00 Polskie Davos zdominowały w tym roku pytania, jak wojna na Ukrainie wpłynie na polski rozwój gospodarczy. 127
  • Biznes i technologie 15 wrz 2014, 6:00 Wielki i większy Wielkieś więto Apple. Gigant z Cupertino zaprezentował całą masę nowości. Wśród nich kolejna generacja iPhone’ów. iPhone oznaczony symbolem 6 będzie miał ekran o przekątnej 4,7 cala i rozdzielczości 1334 x 750... 129
  • Mocne tąpnięcie 15 wrz 2014, 6:00 Piotr Dziura, członek zarządu Gerda Brokers MINIONY TYDZIEŃ to przede wszystkim dynamiczne osłabienie złotego oraz gwałtowne pogorszenie się nastrojów na warszawskiej giełdzie. Złoty ucierpiał nie tylko wskutek sytuacji na globalnym... 130
  • Pięć zasad karania pracowników 15 wrz 2014, 6:00 Umiejętne karanie to – obok systemu nagród – jedno z najważniejszych narzędzi zarządzania firmą. Tylko pamiętaj: jesteś dla swoich podwładnych szefem, a nie rodzicem czy tym bardziej sędzią. 131
  • Pogrzeb króla mody 15 wrz 2014, 6:00 W kilka lat z małej lokalnej firmy zrobił globalną ikonę mody. W wieku 66 lat zmarł Yves Carcelle, twórca potęgi Louis Vuitton. 133
  • Dwie książki 15 wrz 2014, 6:00 Kupowanie wartości Fundamentem kariery inwestycyjnej – przekonuje Howard Marks – jest wartość. Trzeba wiedzieć, ile co jest warte i jeśli jest tanie, to kupić i trzymać. Proste? Nie tak do końca. Bo trzeba szukać wartości,... 134
  • Kadry 15 wrz 2014, 6:00 Zmiany w zarządzie spółki Hawe – Krzysztof Witoń został odwołany ze stanowiska prezesa firmy. Na jego miejsce rada nadzorcza powołała PIOTRA KUBASZEWSKIEGO. Spółka zajmująca się budową sieci światłowodowych nie wyjaśniła,... 135

ZKDP - Nakład kontrolowany