Dożywocie po raz czwarty

Dożywocie po raz czwarty

Dodano:   /  Zmieniono: 
DNA
DNA / Źródło: Fotolia / Autor: ktsdesign
Całe życie za kratami albo uniewinnienie – ma zdecydować Sąd Najwyższy w sprawie o gwałt i zabójstwo 14-latki.

Idę na rower – z tymi słowami 14-letnia Ewa D. wstała od stołu w drugi dzień Świąt Wielkanocnych 12 kwietnia 2004 r. – Weź mój zegarek, żebyś wiedziała, kiedy wrócić – nakazał ojciec – tylko schowaj go do kieszeni, bo ma uszkodzony pasek. Jej matka jeszcze wyjrzała przez okno: Ewunia na rowerze, w chmurze powiewających na wietrze długich włosów z uśmiechem pożegnała ją dziecinnym pa, pa. Następny raz pani D. zobaczyła swoje dziecko tuż przed sekcją zwłok.

Stu przesłuchanych

Gdy po kilku godzinach córka nie wróciła z przejażdżki, zaczęły się poszukiwania. Na jednej ze ścieżek rowerowych pod wiaduktem rodzice dziewczynki znaleźli ułożone z patyków zdanie: „Tu była Ewa D.”. Zawiadomili policję. Wieczorem do akcji włączyło się wielu mieszkańców Wielgowa, peryferyjnej dzielnicy Szczecina. Policyjna psycholog rozszyfrowała napis na drodze jako krzyk rozpaczy zbyt rygorystycznie wychowywanej nastolatki. Jej zdaniem Ewa uciekła z domu. Zostawiła wiadomość, aby rodzice zwrócili uwagę na jej problemy. Zgnębiona pani D. zauważyła nieśmiało, że córka nie miała przed nią tajemnic.

Jeszcze tej nocy przesłuchano przyjaciółkę dziewczynki. Obudzona, opowiedziała swój sen: jakiś mężczyzna w zielonej kurtce ciągnął Ewkę po szosie w stronę lasu. Miał duże owłosione ręce, ona się opierała. Psycholog uznała, że jest to inspiracja różnymi plotkami na temat rzekomego porwania, krążącymi po dzielnicy. Następnego dnia chłopiec na rowerze przemierzający leśne dukty w kierunku Świnoujścia zauważył zwisające na drzewie dżinsy, a po chwili w ściółce zegarek z urwanym paskiem. Wiedział o zaginięciu Ewy, znał z ogłoszeń na słupach telefon jej rodziców. Nim przyjechali, rowerzysta znalazł wystającą spod mchu rękę. Obnażone zwłoki dziecka były płytko przysypane liśćmi. Sprowadzony przez policję pies szybko zgubił trop mordercy.

Sekcja zwłok wykazała, że dziewczynka zmarła na skutek uduszenia przez silny ucisk szyi. Nim straciła życie, została zgwałcona. Do ostatniego tchnienia walczyła z oprawcą, o czym świadczyły liczne wybroczyny na udach i poranione pięty. Gwałciciel kopulował również wtedy, gdy ofiara była martwa; nie doszło do wytrysku nasienia. Ślad z krwiaka ramienia ofiary, a także inne wymazy zostały przebadane systemem SGM PLUS w Zakładzie Medycyny Sądowej Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie i w podobnej placówce w Gdańsku. Ekspertyzy okazały się identyczne: nie znaleziono obecności DNA żadnego mężczyzny.

Nic nie dała penetracja środowiska bezdomnych, którzy często latem ze szczecińskiej noclegowni przenosili się do szałasów w lesie w pobliżu domu Ewy D. Rutynowo przesłuchano tych mieszkańców Wielgowa, którzy kiedykolwiek mieli konflikt z prawem. Według tego klucza funkcjonariusz pofatygował się do Franciszka L., wdowca mieszkającego z najmłodszym, dziewięcioletnim synem. Mężczyzna miał niepodważalne alibi. Od wszystkich ponad stu przesłuchanych – również od L. – zostały pobrane wymazy z ust przydatne w porównawczych badaniach genetycznych. Po roku bezskutecznego śledztwa prokuratura musiała się przyznać do klęski – morderca pozostał anonimowy. Dochodzenie zostało zawieszone. Matka Ewy, rozżalona tą decyzją, wskazała na jeszcze jeden trop: od pewnego czasu otrzymywała listy od nieznanego jej mężczyzny, który twierdził, iż wie od swego małoletniego syna, że zabójcą Ewy jest funkcjonariusz występujący w telewizyjnym programie „997”. Zdaniem autora tej korespondencji ów policjant ścigał chłopców rzucających z wiaduktu kamieniami w samochody i w pogoni za „żartownisiami” dostrzegł jadącą rowerem Ewę. Przekonany, że dziewczyna była z chłopakami, dogonił ją i, uderzając, niechcący zabił. A potem ukrył w lesie ciało. Gdy policja dotarła do autora listów, okazało się, że jest on chory psychicznie.

Teraz powiem prawdę

Koniec 2006 r. W okolicy, gdzie mieszkała Ewa D., został zatrzymany 23-letni Mikołaj L., drugi syn wspomnianego wdowca, z powodu podejrzenia o kradzież złomu. Zapytany, co robił w drugi dzień Świąt Wielkanocnych 2004 r., zdenerwował się, zaczął płakać, a po chwili przepraszać nieobecnych w pokoju rodziców Ewy D., choć przesłuchujący słowem nie wspomniał o zamordowanej dziewczynce.

Śledztwo zostało odwieszone. Postanowiono ponownie przebadać ślady DNA zabezpieczone z ciała ofiary. W kwietniu 2008 r. z Zakładu Medycyny Sądowej Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie nadeszła ekspertyza: w wyniku przeprowadzonych powtórnych badań genetycznych śladu z lewego przedramienia denatki, wykonanych nowym systemem, uzyskano pełny profil DNA mężczyzny odpowiadający profilowi genetycznemu Franciszka L. (od którego w 2004 r. pobrano wymaz) i jego biologicznych potomków. Biegli zastrzegli się, że doszukali się identyfikacji rodowej, a nie indywidualnej, a ujawniony halotyp (identyczne cechy przechodzące w rodzinie z ojca na syna) występuje z częstotliwością jeden raz na 148 667,2 męskich linii rodowych. Prawdopodobieństwo naniesienia takiego męskiego śladu DNA u Ewy D., choćby dzień przed zabójstwem, było zdaniem biegłych niemożliwe. Taki ślad ulega zniszczeniu m.in. na skutek pocenia się skóry.

Ustalono, że 12 kwietnia 2004 r. dwaj starsi synowie Franciszka L. byli poza domem – jeden w zakładzie karnym, drugi – właśnie Mikołaj – w noclegowni dla bezdomnych. Franciszek L. podał świadków, że w drugi dzień Świąt Wielkanocnych wychodził z domu. Mikołajowi L. postawiono zarzut zgwałcenia i zamordowania 14-letniej Ewy. Nie przyznał się do przestępstwa: „Ja bym nawet kogutowi głowy nie obciął”. Powiedział, że w Wielkanoc był u ojca. W Wielką Sobotę poszedł do kościoła ze święconką, a następne dwa dni wychodził z domu tylko do sklepu po piwo. 12 kwietnia o zmierzchu poszedł za potrzebą do lasu, wrócił po godzinie. Następnego dnia dowiedział się od kumpli ojca, że zginęła dziewczynka. Nie wie, skąd na ciele ofiary znalazły się ślady jego DNA, jak mu powiedział policjant. Ojciec podejrzanego zaprzeczył słowom syna. Mikołaj pojawił się pod jego drzwiami, ale dopiero 14 kwietnia wieczorem i nie został wpuszczony.

W czasie kolejnego przesłuchania – 28 maja 2008 r. – podejrzany odwołał poprzednie zeznania jako kłamliwe. Naprawdę było tak, że 12 kwietnia około godziny 17 kupił wódkę i poszedł ją wypić do pobliskiego lasu. Tam spotkał nieznajomego włóczęgę, który chciał mu wyrwać butelkę. Pobili się. Rozeźlony wracał do mieszkania ojca i pod mostem spotkał jadącą na rowerze nastolatkę, która go niechcący potrąciła. Ze złości złapał ją za szyję. Upadła na ziemię, podniosła się i jak zamroczona szła w kierunku lasu, pozostawiając na drodze rower. Zauważył, że traci przytomność, więc chwycił ją za ramię. Wystraszył się, że ona umiera; nie chciał być posądzony o spowodowanie jej śmierci, więc ją rozebrał dla upozorowania gwałtu. Możliwe, że gdy zdejmował jej spodnie, dotknął tu i ówdzie. Dwa tygodnie później ponownie przesłuchiwany w prokuraturze Mikołaj L. odwołał swoje zeznania jako wymyślone. Nigdy nie spotkał Ewy D. Wielkanoc 2004 r. spędził w noclegowni. Niestety, tam się nie prowadzi listy obecności. Minęły trzy tygodnie i aresztowany Mikołaj L. zgłosił, że teraz chce powiedzieć całą prawdę. Wcześniej wszystko mówił pod dyktando policjanta, który się nad nim znęcał.

Otóż widział tę dziewczynkę w piątek przed świętami, gdy jeździła pod wiaduktem z koleżanką na rowerze. Nawet zwrócił jej uwagę, aby uważała na samochody. Chciał jeszcze zapytać, która godzina, więc złapał ją za przegub ręki, aby spojrzeć na zegarek. Odchodząc, klepnął ją po gołym lewym ramieniu (kurtkę trzymała na kierownicy). Potem pojechał do swego ojca i stamtąd wrócił do ośrodka. W Wielgowie był ponownie 12 lub 13 kwietnia, gdyż poszukiwał jakiejś dorywczej pracy. Na kolejnym przesłuchaniu podejrzany zaprzeczył, aby w Wielkanoc 2004 r. był w tej dzielnicy Szczecina. Całe święta spędził w noclegowni. Ma na to dowód: 11 kwietnia nakręcono tam telewizyjny reportaż o śniadaniu wielkanocnym dla bezdomnych. Następnego dnia wszyscy w ośrodku oglądali siebie w telewizorze. Może naszkicować, gdzie wtedy siedział. Odtworzono tę audycję z materiałów archiwalnych. Także ujęcia, które nie były emitowane. Okazało się, że Mikołaja L. nie było wówczas w schronisku. Prokurator wysłał akt oskarżenia do sądu. Pierwsza rozprawa odbyła się w kwietniu 2009 r. Pięć lat po zabójstwie Ewy D.

To ojciec jest mordercą

Przed sądem Mikołaj L. nie przyznał się do zarzucanego mu przestępstwa. Odwołał wszystkie wyjaśnienia z śledztwa, poza ostatnimi. Do złożonych pod koniec postępowania dowodowego wniósł istotną korektę. Otóż do spotkania z Ewą pod wiaduktem doszło nie dwa dni przed świętami, jak wyjaśniał przed prokuratorem, ale w drugi dzień świąt. Świadkiem tego, że złapał dziewczynkę za rękę, na której miała zegarek, a potem musnął jej ramię, był jego ojciec, który stał kilka metrów dalej i potem poszedł za tym dzieckiem w kierunku lasu. Tego dnia ojciec nie wpuścił go do domu i musiał się przespać u kolegi. Oskarżony usiłował przekonać sąd (a w listach także ministra sprawiedliwości), że Ewę D. zamordował Franciszek L.: – A bo to raz zastałem ojca, jak się zabawiał po wódce z dziewczynkami, które jeszcze nie skończyły podstawówki… Do mojego ośmioletniego brata też się dobierał. Obecny na rozprawie Franciszek L. zaprzeczał, odwołując się do Matki Boskiej jako świadka, i w rewanżu pogrążał syna. Twierdził mianowicie, że zastał go kiedyś w łóżku z własną matką. Sporo powiedzieli o tej patologicznej rodzinie świadkowie, w większości rekrutujący się z towarzystwa pijaków wystających pod sklepem monopolowym. – Byłem przy tym – zeznał jeden nich – kiedy pijany Franek chciał wyciągnąć od Mikołaja stówę. Powiedział: „Nie dasz, to pójdę na komisariat i całe życie spędzisz w więzieniu”. To już było po tym zabójstwie. W 2009 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie skazał Mikołaja L. na dożywocie. Sąd apelacyjny wyrok potwierdził. Rok później orzeczenie zostało uchylone w Sądzie Najwyższym z powodu wadliwie sporządzonego uzasadnienia. Sprawa wróciła do Sądu Okręgowego.

Również podczas kolejnego procesu Mikołaj L. nie przyznał się do morderstwa. Swoje dotychczasowe wyjaśnienia odwołał, twierdząc, że zawiodła go pamięć – tak naprawdę nie był u ojca w święta – w tym czasie siedział w noclegowni. Nigdzie nie wychodził. Na poprzednich rozprawach kłamał, mówiąc, że widział dziewczynki na rowerach. „Nie było takiej sytuacji, abym chwycił tę Ewę za rękę, żeby zobaczyć, która jest godzina. I nie dotknąłem jej ramienia. Gadałem tak, bo mi ciągle powtarzali, że moje DNA było na tej ręce”. W ostatnim słowie oskarżony wybuchnął: – Mam dosyć wytykania, że jestem zabójcą. To mi ubliża. Ponowny wyrok SO w Szczecinie nie różnił się od pierwszego. 29 czerwca 2011 r., siedem lat po śmierci dziewczynki, Mikołaj L. został po raz drugi skazany na dożywocie.

W uzasadnieniu wyroku sąd poddał analizie linię obrony oskarżonego, który długo sądził, że zidentyfikowany w zakładzie medycyny sądowej halotyp pochodzi od niego. Dlatego zmieniał wersje wyjaśnień, żeby jak najkorzystniej przedstawić okoliczności, w jakich jego genetyczny ślad znalazł się na ofierze. Raz twierdził, że dziecko musnął w ramię, to znów, że je klepnął. Wielokrotnie, podając różne sposoby pozostawienia na ciele dziecka śladu osobniczego, bezwiednie dowodził słuszności bydgoskiej ekspertyzy. Gdy wreszcie zrozumiał faktyczną treść nowego dowodu, zaprzeczył, że doszło do kontaktu fizycznego między nim a Ewą, i usiłował oskarżyć swego ojca. Tymczasem nie jest prawdą, że ekspertyza przesądziła o winie Mikołaja L. Ona służyła jedynie do zawężenia kręgu osób podejrzanych i dopiero łącznie z innymi dowodami pozwoliła na przypisanie oskarżonemu winy.

Wiele kłamstw oskarżonego obalili świadkowie. Na przykład: ojciec ofiary udowodnił, że córka nie mogła mieć zegarka na przegubie, bo był uszkodzony pasek. Nie jeździła też rowerem ani w piątek, ani w sobotę przed Niedzielą Wielkanocną. Co do klepnięcia dziewczynki w gołe ramię – nie mogło do tego dojść pod wiaduktem, ponieważ miała na sobie kurtkę. 12 kwietnia 2004 r. było chłodno, na pewno nastolatka, jadąc rowerem, nie rozebrała się do cienkiego T-shirtu.

Spory biegłych

Jednakże i ten wyrok został półtora roku później uchylony przez Sąd Najwyższy. Obrońcy podnieśli rażące naruszenie prawa oskarżonego do obrony, do czego ich zdaniem doszło zarówno przed sądem pierwszej, jak i drugiej instancji. Chodziło o to, że bezdomny Mikołaj L., dotąd niekarany, nie dowiedział się od prokuratora w czasie przesłuchań, że ma prawo do adwokata z urzędu. Ponadto policjanci zeznający przed sądem nie potrafili wyjaśnić, co faktycznie robiono z zatrzymanym przez 24 godziny, nim się zdecydował złożyć obciążające go zeznania. Oskarżony twierdził w sądzie, że gdy został pobity na komendzie, nie zgłosił tego lekarzowi w areszcie, bo się bał zemsty funkcjonariuszy.

Na kolejnej rozprawie przed sądem okręgowym – to już rok 2013 – obrońcy podważyli atesty laboratoryjne Zakładu Medycyny Sądowej Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie, jako że nie miały międzynarodowego certyfikatu. Konkretnie chodziło o wykrycie w 2008 r. w śladach z ramienia ofiary izolatu służącego do określenia męskiego DNA. Dokonano tego po zastosowaniu nowej metody, nieznanej w czasie badań genetycznych zrobionych zaraz po sekcji zwłok Ewy D.

Dr Jarosław Piątek, biegły z Pracowni Genetyki Sądowej Akademii Medycznej w Szczecinie, broniąc w sądzie wiarygodności swej placówki, przypomniał, że jego zakład zastosował tę nową metodę w 2008 r. również podczas badań genetycznych ofiar wypadku wojskowego samolotu CASA. I jako jedyne nie zostały podważone przez specjalistów. – Ja wiem – zauważył z goryczą genetyk – do czego zmierza mecenas. Chce wykazać, że badania, które przeprowadziłem w 2008 r., nie nadają się do niczego, bo nie miałem atestu. Obrona doskonale zdaje sobie sprawę, że aby uzyskać kryminalistyczne badania sądowe DNA, nie trzeba w Polsce mieć jakichkolwiek atestów; jest dobrą wolą placówki wystąpienie o taki certyfikat, co też się stało. W 2004 r. nie prowadziliśmy badań mitochondrialnych DNA na ustalenie pokrewieństwa. Obecnie ZMS w Szczecinie pracuje według standardów wymaganych przez międzynarodowe instytuty. Ma nie tylko polski certyfikat uznawany na świecie, ale i najbardziej prestiżowy w tym zakresie – niemiecki GEDNAP.

Adwokaci nie dali za wygraną. Odwołali się do opinii prof. dr. hab. Tomasza Grzybowskiego z Zakładu Genetyki Molekularnej i Sądowej w Bydgoszczy, który poinformował sąd, że w latach 2008-2009 szczecińska placówka otrzymała próbki materiału do zbadania DNA w śladach biologicznych, jednak wyników badań nie przesłano przewodniczącemu Towarzystwa Medycyny Sądowej i Kryminologii, co zostało potraktowane jako wycofanie się z programu atestacji. Później szczeciński Zakład Medycyny Sądowej uczestniczył już w atestacji Towarzystwa i uzyskał właściwe certyfikaty. Sąd usiłował uciąć tę polemikę, rozważając powtórzenie badań z zakresu genetyki przez biegłych spoza zasięgu apelacji szczecińskiej. Jednakże okazało się to niemożliwe, ponieważ izolat DNA uzyskany z materiału porównawczego dla potrzeb sprawy został całkowicie zużyty do wcześniejszych badań. Wnioski o ponowne przesłuchanie biegłych zostały oddalone i sąd wydał wyrok – po raz trzeci dożywocie. Był koniec 2013 r. Dziewięć lat od zabójstwa dziewczynki.

W apelacji adwokaci podnieśli spisaną na 23 kartkach skargę ich klienta na pobicie przez policjantów w czasie śledztwa (napisał mu to współwięzień, który w sądzie pochwalił się, że zna prawo, bo już siedzi pięć lat). Jeśli rzeczywiście doszło do tortur, funkcjonariuszom łatwo było manipulować zmaltretowanym aresztantem. Poza tym mecenasi dostrzegli nielogiczność w uzasadnieniu wyroku. Napisano bowiem, że sąd dał wiarę opiniom sporządzonym zarówno w Zakładach Medycyny Sądowej w Gdańsku, jak i w Szczecinie. A przecież się wykluczały. Prokurator, broniąc wyroku, dowodził, że nie ma tu żadnej sprzeczności: w 2004 r. obie placówki badające ten sam materiał dowodowy nie były w stanie wyizolować profilu DNA należącego do linii męskiej rodziny L. Gdy cztery lata później biegli ze Szczecina powtórzyli badania starą metodą, ponownie uzyskali taki sam wynik, jak laboratorium w Gdańsku. Dopiero zastosowanie nowej technologii doprowadziło do wyizolowania rodowego męskiego DNA w rodzinie L.

– Problem w tym – podnosił adwokat na rozprawie apelacyjnej – czy rzeczywiście w 2004 r. ZMS w Gdańsku nie znał metod badań zastosowanych cztery lata później w Szczecinie i czy nową metodą dr. Piątka można było wykryć coś więcej. Aby uzyskać kompetentną odpowiedź, należałoby przesłuchać profesora genetyka z Gdańska, konfrontując go z biegłym ze Szczecina. Stwierdzenie sądu, że okoliczności uzyskania certyfikatu nie mają znaczenia, świadczą o kompletnym niezrozumieniu instytucji „wiadomości specjalnej” oraz niezrozumieniu dowodu naukowego, jakim jest wynik badań DNA.

Sąd apelacyjny wnioski odrzucił i w czerwcu 2014 r. wyrok dożywocia dla Mikołaja L. zapadł po raz czwarty. Równocześnie sąd uznał skargę obrońców na przewlekłość postępowania i zasądził dla skazanego od Skarbu Państwa 2 tys. zł zadośćuczynienia, gdyż – choć nie ma jeszcze prawomocnego wyroku – jest on traktowany w areszcie jako zabójca na tle seksualnym. Pod koniec ubiegłego roku do SN wpłynęła kolejna kasacja obrońców Mikołaja L. Tym razem wnioski adwokatów są kategoryczne: skoro nie można powtórzyć badań genetycznych (bo zaginął tzw. ślad), zatem z braku dowodów winy ich klient powinien zostać uniewinniony. Gdy dojdzie do rozprawy przed SN, poinformuję czytelników o wyroku i jego uzasadnieniu.

Okładka tygodnika WPROST: 2/2015
Więcej możesz przeczytać w 2/2015 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 2/2015 (1661)

  • Drodzy Czytelnicy! 4 sty 2015, 20:00 Są w Polsce rewiry, w które nikt się nie lubi zapuszczać.  Jednym z nich jest świat męskiej prostytucji. Z Michałem Majewskim wszedłem w światek gejowskich burdeli.  Przeraża fakt, że nikt go nie kontroluje.  O ile próbuje... 3
  • Skaner 4 sty 2015, 20:00 POLSKA Sikorski i edytor za ćwierć miliona Brytyjski dyplomata i zarazem znajomy Radka Sikorskiego dostawał za konsultowanie jego wystąpień olbrzymie sumy. Średnio aż 19 tys. zł za poprawki w jednym przemówieniu – przyznaje MSZ.... 6
  • BURDEL WARSZAWA 4 sty 2015, 20:00 Narkotyki, broń, przemoc, prostytucja nieletnich i klienci z pierwszych stron gazet. Tak wygląda świat warszawskich domów publicznych dla gejów. 10
  • Pani premier idzie na wojnę 4 sty 2015, 20:00 Zamieszanie z lekarzami rodzinnymi, zapowiedź reformy górnictwa, kłopoty z ewakuacją Polaków z Donbasu – właśnie mija 100 dni rządu Ewy Kopacz. 14
  • Bez pary 4 sty 2015, 20:00 Kampania prezydencka niemrawo się rozkręca. W sztabie kandydata PiS Andrzeja Dudy już zaczęły się tarcia. 20
  • Ewakuacja kompromitacja 4 sty 2015, 20:00 Ewakuacja Polaków z Donbasu miała być gestem solidarności ze strony Polski i pokazem dobrej organizacji państwa. Zakończyła się wizerunkową porażką i ogromnym stresem dla czekających na wyjazd. 22
  • Igrzyska polityczne 4 sty 2015, 20:00 Ludzie chcą słyszeć to, co chcą, i my im to mówimy. Przykre, że to wszystko polityczny obłudny PR – mówi Andrzej Person, senator PO, szef Komisji Łączności z Polakami za Granicą, były komentator sportowy. 25
  • Nie będę marionetką SLD 4 sty 2015, 20:00 Dzisiaj wybiera się mistera i miss polityków, a nie kogoś, kto ma realne poglądy – mówi Barbara Nowacka z Twojego Ruchu. 28
  • Bez śladu 4 sty 2015, 20:00 Prawię połowę życia Krzysztof M. Kaźmierczak poświęcił na poszukiwanie zabójców swojego przyjaciela. I czasu nie stracił. 32
  • Ciepłe kraje 4 sty 2015, 20:00 Jesteśmy więc po najdłuższym długim weekendzie w całym roku. Trzeba przyznać: należy się nam! Około 23 grudnia wszyscy już ledwo widzą na oczy, a nic tak nie jest w stanie dobić zmęczonego jak latanie w płaszczach i szalach po... 35
  • Dzień polskiego świra 4 sty 2015, 20:00 W „Dniu świra” Adaś Miauczyński precyzyjnie liczy ziarenka kawy i łyki wody. Obsesyjnie coś poprawia, układa, sprawdza. To samo robią codziennie dziesiątki tysięcy Polaków. Wielu nie wie, że to nerwica natręctw, którą się leczy. 36
  • W sieci sekstingu 4 sty 2015, 20:00 Coraz więcej polskich nastolatków przesyła swoje intymne zdjęcia za pomocą komórki lub internetu. Konsekwencje mogą być tragiczne. 40
  • Niepełno.prawni 4 sty 2015, 20:00 Uziemieni w domach, skazani na łaskę innych. Urzędnicy i zwykli ludzie zamieniają życie osób niepełnosprawnych w katorgę. 42
  • Lubię starość 4 sty 2015, 20:00 Myślę, że może uda mi się jakoś przez starość przesmyrgnąć i że umrę jak matka, w czasie snu. Ale pewnie trzeba sobie na to zasłużyć. Staram się żyć godnie – mówi Tomasz Stańko, wybitny muzyk jazzowy. 45
  • Eks pod nadzorem 4 sty 2015, 20:00 Internet nie tylko spłycił relacje. Dziś utrudnia także ich zrywanie. 48
  • Siedmiu wspaniałych 4 sty 2015, 20:00 Do polskiej nauki wkracza właśnie pokolenie 30-latków, którzy próbują wybić dziurę w murze oddzielającym naukę od biznesu. 51
  • Dożywocie po raz czwarty 4 sty 2015, 20:00 Całe życie za kratami albo uniewinnienie – ma zdecydować Sąd Najwyższy w sprawie o gwałt i zabójstwo 14-latki. 54
  • Broń przeciwko wirusowi HCV 4 sty 2015, 20:00 200 mln osób na świecie, z tego 9-10 mln w Europie i 200- -230 tys. w Polsce, to szacowana liczba osób zakażonych wirusem HCV. Można go wyeliminować, bo pojawiły się na świecie leki skuteczne prawie w 100 proc. 58
  • Sługa wielu panów 4 sty 2015, 20:00 Znał osobiście twórcę komunizmu Włodzimierza Lenina i pogromcę tego ustroju Ronalda Reagana. Dzięki tym kontaktom Armand Hammer dorobił się fortuny i niebywałej kolekcji dzieł sztuki. 60
  • Abecadło o Kisielu 4 sty 2015, 20:00 Ćwierć wieku temu Stefan Kisielewski, najwybitniejszy felietonista w historii Polski, wydał „Abecadło Kisiela”, zapis refleksji o ludziach jego epoki. „To nie statecznie uporządkowany alfabet wspomnień, ile raczej abecadło, i to takie, co właśnie z pieca... 64
  • Koniec multi-kulti 4 sty 2015, 20:00 Przez Niemcy idą antymuzułmańskie marsze. Takiego wzrostu ksenofobicznych nastrojów nie było od czasów nazizmu. Epoka tolerancji dobiega końca. Pytanie: co po niej? 66
  • Pani biskup po raz pierwszy 4 sty 2015, 20:00 Kościół anglikański zdecydował się na pierwszą kobietę biskupa. Ma go to uratować przed odpływem wiernych. 70
  • Kobiety na księży 4 sty 2015, 20:00 Gdyby kapłaństwo nie wiązało się ściśle z władzą, opór przeciwko dopuszczeniu kobiet do ołtarza byłby znacznie mniejszy – twierdzi Zuzanna Radzik, teolożka, publicystka „Tygodnika Powszechnego”, autorka bloga „Żydzi i czarownice”. 72
  • A wszystko te skośne oczy 4 sty 2015, 20:00 Korea Południowa jest dziś światowym centrum operacji plastycznych. Kobiety z całej Azji zjeżdżają do Seulu, żeby za ciężkie pieniądze zafundować sobie nowe, bardziej europejskie twarze. 74
  • Innowacje na skalę przemysłową 4 sty 2015, 20:00 Błyskawiczny rozwój technologii informatycznej umożliwia wprowadzanie coraz to nowszych rozwiązań dla małych i dużych przedsiębiorstw. 78
  • Chemia przyszłości 4 sty 2015, 20:00 Buty z grafenem, styropian wyglądający jak dalmatyńczyk, farba z materiałem używanym do produkcji statków kosmicznych. Polski przemysł chce być innowacyjny, jednak nie zawsze ma taką możliwość. 80
  • Start-up po polsku 4 sty 2015, 20:00 O polskie technologie biją się Nike, Volkswagen i Dell. Ale czy Polska ma szansę stać się wylęgarnią młodych biznesów na miarę Berlina? 82
  • BIZNES I TECHNOLOGIE 4 sty 2015, 20:00 Dron ratunkowy ZESPÓŁ ZE SZKOŁY KING LOW HEY- WOOD THOMAS W CONNECTICUT, kierowany przez Billa Piedrę, wpadł na pomysł, jak zmienić gadżet w sprzęt, który może uratować życie. System Ryptide to zestaw ratunkowy, który może być... 84
  • Przekleństwo ze Wschodu 4 sty 2015, 20:00 Putin uwięził Rosjan w pułapce. Wykonując nerwowe ruchy, zarżnie własną gospodarkę i ostro pokaleczy swoich sąsiadów. W tym Polskę. 85
  • Rak z telefonu? 4 sty 2015, 20:00 Czy promieniowanie telefonów komórkowych powoduje nowotwory? Naukowcy opublikowali niepokojące wyniki badań, które każą przemyśleć sposób, w jaki korzystamy z komórek. 88
  • Devlesa, Krzysiu 4 sty 2015, 20:00 Umarł Krzysztof Krauze, wybitny artysta i mądry człowiek. W „Długu” i „Placu Zbawiciela” pozwolił nam się przejrzeć jak w lustrze, swoją walką z rakiem dawał siłę chorym. Jego testamentem stała się „Papusza”. 92
  • KALEJDOSKOP KULTURALNY 4 sty 2015, 20:00 ADORACJA SŁODYCZY w warszawskiej Zachęcie SZTUKA Słodkie na niby Adoracja słodyczy” to rodzaj hołdu złożonego Krystianie Robb-Narbutt. Zmarła w 2006 r. artystka w swoich pracach znajdowała zastosowanie nawet dla pudełek po... 94
  • BOMBA TYGODNIA 4 sty 2015, 20:00 Nie zagłaskać! Robert Biedroń, Maciej Nowak i Magda Gessler ugotowali razem bigos w sylwestra w Słupsku. Porozumienie ponad podziałami między Polsatem i TVN podobno wyszło w kuchni bardzo smacznie. Biedroń do pracy jeździ rowerem,... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany