Wojna helikopterów

Wojna helikopterów

Jedyne, co dziś kołuje nad naszymi głowami, to lobbyści i politycy rozgrywający największy w Polsce kontrakt na helikoptery dla armii. Dawno nie prowadziliśmy tak misternej gry z obcymi państwami.

S-70i Black Hawk

Producent:

Sikorsky Company i PZL Mielec

Mieści od 11 do 20 żołnierzy

Prędkość

296 km/h

Zasięg maksymalny

2300 km

Masa 7,5 t

EC725 Caracal

Producent:

Airbus Helicopters

Mieści

28 żołnierzy

Prędkość

324 km/h

Zasięg maksymalny

900 km

Masa ponad

11 t

AW149

Producent:

Agusta Westland

Mieści 18 żołnierzy

Szybkość

278 km/h

Zasięg 1200 km

Masa 8 t

Okontrakt na 70 śmigłowców wielozadaniowych starają się: francuskie konsorcjum z Airbusem na czele, PZL Świdnik, którego właścicielem jest włoska AgustaWestland, oraz amerykański Sikorsky Company z PZL w Mielcu. Stawka szacowana jest na 10 mld zł. Przetarg wszedł w decydującą fazę. W ostatni czwartek wiceminister gospodarki Arkadiusz Bąk poinformował posłów, że wszystkie oferty spełniają kryteria przetargowe, w tym programy offsetowe. Na koniec wiceminister wyraźnie podkreślił, że oferta z Mielca i Świdnika wzmacnia potencjał przemysłu zbrojeniowego w tym regionie i jest korzystna dla Łodzi. A oferta Airbusa koncentruje się tylko na Łodzi. Dla branży to klarowny sygnał, że teraz zdecydują względy polityczne, a nie wojskowe.

Rzecz w tym, że tych politycznych względów jest tyle i tak bardzo się ze sobą zazębiają, że nikt już nie liczy na proste rozwiązanie. Branża rozplotkowana jest jak rzadko kiedy, choć oczywiście żaden z naszych rozmówców nie zgadza się na podanie nazwiska. Przetarg powinien zostać rozstrzygnięty w ciągu kilku tygodni. Bardzo prawdopodobne jest, że ogłoszenie zwycięzcy zostanie opóźnione. Prezydent chce, żeby decyzję ogłosić dopiero po ewentualnej drugiej turze wyborów. To, że przegrani złożą odwołania, nikogo nie zdziwi, gorzej, że w konsorcjach znalazły się polskie firmy, polskie miejsca pracy. Gdyby przetarg okazał się niekorzystny dla ich firm, związkowcy ze Świdnika i z Mielca gotowi są ruszyć na Warszawę. To ostatnie, czego potrzebuje smętna kampania wyborcza prezydenta.

ZOBOWIĄZANIA WOBEC FRANCUZÓW

Decyzje o zakupach podejmowane są w bardzo wąskim gronie. Premier Ewa Kopacz zostawia ten temat Ministerstwu Obrony. Tomasz Siemoniak zawdzięcza fotel wicepremiera Bronisławowi Komorowskiemu i – jak twierdzą nasi rozmówcy – polega we wszystkim na wiceministrze Czesławie Mroczku, do którego zaufanie ma prezydent. W początkowym okresie sporo do powiedzenia mieli jeszcze dowódcy poszczególnych sił zbrojnych, składający listy zamówień. Ale dziś ostateczne decyzje są już wyłącznie wypadkową politycznych uwarunkowań. Według naszych informacji nad wszystkim czuwa prezydent i ma on nadrzędną pozycję przy podejmowaniu decyzji zbrojeniowych. Po mediach sporo krąży szef BBN gen. Stanisław Koziej, ale w codziennych rozgrywkach o helikopter więcej mają do powiedzenia szefowie odpowiedzialni za wywiad wojskowy.

Kto zwycięży? Które konsorcjum przedstawiło najlepszą ofertę? To wcale nie musi być oferta najlepsza. Prezydent ma zobowiązania wobec prezydenta Francji, którego osobiście miał poprosić o wsparcie kandydatur całej ekipy Tuska chcącej przenieść się do Brukseli. Czy za poparcie Francji dla byłego premiera mieliśmy obiecać dostawę śmigłowców dla wojska? Według naszych źródeł polskie zobowiązania względem Francji są daleko idące. Ale Paryż nie zasypia gruszek w popiele. Do swoich działań lobbingowych najął znaczące postaci z dawnego wywiadu wojskowego. Podczas ostatniej wizyty prezydent Francji dodatkowo zapewnił polską stronę, że jeżeli uda im się w Polsce podpisać jakiś znaczący kontrakt, to ostatecznie nie dowiozą mistrali do Rosji. Mistrale to nowoczesne okręty desantowe. Francja zawiesiła kontrakt z Rosjanami z powodu wojny na Ukrainie.

WSPÓŁPRACA WOJSKOWA Z AMERYKĄ

Jeszcze kilka tygodni temu wydawało się, że wygrana Francuzów jest przesądzona, tylko nikt nie wiedział, jak to sprzedać opinii publicznej. Amerykanie dawali do zrozumienia, że mogą poświęcić kontrakt na helikoptery w zamian za obietnice kontraktu na system obrony rakietowej. Centrala Sikorsky’ego miała się podporządkować globalnym interesom United Technologies UTC, do którego należy również bardzo dochodowa spółka Pratt & Whitney. 41 proc. sprzedaży Pratt & Whitney idzie do Airbusa. UTC bał się, że te relacje mogą ucierpieć, jeżeli Francja straci helikoptery. Nastrój się jednak zmienił, dziś Amerykanie walczą o kontrakt na helikoptery.

I na dowód tego chcą w najbliższym czasie wyłożyć nowe karty na stół. Źródła w Waszyngtonie donoszą nam, że sekretarz stanu John Kerry w najbliższym czasie ma wystosować list do polskiego rządu, na ręce premier Kopacz, określający ramy dalszej współpracy z Polską. To może być krytyczny list nie tylko dla naszych decyzji zbrojeniowych, lecz także polsko-amerykańskich relacji. Polska ma usłyszeć dokładnie to, na czym zależy nam najbardziej. Kerry ma zaproponować wielopoziomową współpracę, list będzie dotyczył offsetu, możliwego wsparcia amerykańskiego rządu, deklaracji o łączących nas wyjątkowych relacjach, ale najważniejsze zdanie będzie dotyczyło propozycji kompatybilności polskiego uzbrojenia z amerykańskim. W prywatnych rozmowach amerykańscy dyplomaci i wojskowi deprecjonują znaczenie ofert innych państw, mówiąc, że w razie konfliktu naprawdę wartościowe są te, które mają pokrycie w czynach i we współpracy poszczególnych państw. Amerykańskie wojska znajdują się już na terytorium Polski i będą konieczne do obsługi zakupionego sprzętu. Francuzi w razie konfliktu zaczną się drapać po głowie i zastanawiać, czy to dla nich dobry interes. Stąd też dobrym pomysłem byłaby pełna kompatybilność dwóch zaprzyjaźnionych armii. To coś więcej niż kompatybilność z wojskami NATO. Ten sam sprzęt, to samo wyszkolenie, zaplecze, części zamienne. To już nie tylko kwestia wspólnych systemów rozpoznawalności swój-wróg. To coś więcej, przede wszystkim możliwość płynnego przestawiania się żołnierzy amerykańskich na polskie warunki. Amerykanie już w każdej chwili mogą lądować na polskich lotniskach przystosowanych do F-16. Zeszłotygodniowe manewry 14 amerykańskich F-16 przy granicy z Rosją były częścią pokazu, jak na naszym terytorium może szybko zaistnieć amerykańska armia. Teraz – tłumaczy nam Pentagon – dobrze byłoby, żeby Polska miała podobne zaplecze helikopterowe, czołgowe i rakietowe. W każdej chwili gotowe na przyjęcie amerykańskich żołnierzy. Gdyby tak się stało, to jeszcze przed jesiennymi wyborami do parlamentu można to byłoby sprzedać w Polsce jako spory sukces polityczny.

PRZETARG MOŻE BYĆ PODZIELONY

Polska strona, świadoma wszystkich układów między USA, Francją i Włochami, musi pamiętać o własnych uwarunkowaniach i składanych obietnicach, nie mówiąc już o miejscach pracy w polskich fabrykach. Wśród licznych rozważanych wariantów jest i taki, który ma zadowolić wszystkich. Od niedawna otoczenie prezydenta rozważa salomonowe rozwiązanie. Podzielenie przetargu. Zamiast rozstrzygnięcia MON może ogłosić, że ograniczy zakup helikopterów transportowych z 70 do 40. Na to powalają przepisy i nie łączy się to z zagrożeniem procesowym. I ten kontrakt mogliby wygrać Francuzi. Nie sami.

Dziś żadna strona nie może nawet o tym spekulować, ale nie wyklucza się, że w drugim etapie na kooperanta włączeni zostaną Włosi – AgustaWestland i ich zakłady PZL Świdnik. Też nie odpuszczają przetargu. Przekonują, że kontrakt powinna otrzymać ta firma, która jest realnie związana z polskim przemysłem zbrojeniowym i daje tysiące miejsc pracy w swoim regionie. Co prawda Francuzi deklarują, że swoje śmigłowce będą składać w wojskowych zakładach remontowych pod Łodzią, ale tak jest w tej chwili. Po przetargu sojusze mogą się zmienić. Włosi, wykorzystując swoje relacje z Paryżem i swoje zakłady w Świdniku, mogą namówić Francuzów na współpracę. I stać się dużym dostawcą komponentów potrzebnych do składania śmigłowca. Takie kombinacje zdarzają się na świecie i polscy politycy przed wyborami na pewno będą szukać takiego porozumienia.

Ale na tym nie koniec wielkiej gry. Po kilku miesiącach MON może rozpisać kolejny przetarg na 30 bojowych helikopterów. To sprytny pomysł. Francuzi oferują nam śmigłowce caracal. To duże maszyny, typowo transportowe, używane choćby do akcji ratunkowych i poszukiwawczych. Maszyny amerykańskie, black hawki, to śmigłowce, które są klasyfikowane raczej jako średnie. Są zwrotne, szybkie, z dużym zapasem mocy. I przede wszystkim sprawdzone w warunkach bojowych. Idealnie pasowałyby do drugiego przetargu. Obie maszyny, francuska i amerykańska, to już stare konstrukcje. Początek caracalom dały maszyny skonstruowane w drugiej połowie lat 60. Historia black hawków sięga połowy lat 70. Najmłodsza maszyna jest oferowana przez Włochów. To AW149. Nie brał jeszcze udziału w żadnych działaniach wojennych. Wojskowy certyfikat otrzymał w 2014 r. Co w zależności od tego, z kim rozmawialiśmy i w jakich siłach zbrojnych, było sprzedawane jako plus albo minus.

REGUŁY GRY

Taniec wokół śmigłowców dla wojska trwa już w Polsce od 2008 r. Zakupy zostały wtedy odłożone. Program zlikwidowany. Dziś zakup śmigłowców to nie tylko prosta kwestia wyboru najlepszej maszyny. Polska musi liczyć się z silnymi zobowiązaniami. Pełnej zgody, na kogo postawić, nie ma nawet w samej partii rządzącej. W grze jest także opozycja, PiS wspiera Amerykanów i gotowe jest w każdej chwili przystąpić do ataku, jeżeli szala wyraźnie zacznie się przechylać na stronę Francuzów. To w roku wyborczym rządowi też nie jest do niczego potrzebne.

Żeby dobrze rozumieć grę wokół zbrojeń, trzeba umieć słuchać muzyki, a nie czytać nuty. Kiedy minister Siemoniak występuje do Amerykanów z pytaniem, czy nie sprzedadzą mu tomahawków, to nie pyta Amerykanów o tomahawki, tylko uspokaja Francuzów, że może mieć dla nich inny kontrakt. Amerykanów Siemoniak może zapytać drogą nieoficjalną i wie, że dostanie pozytywną odpowiedź. Ważniejszą informację otrzymują Francuzi, którzy chcieliby też sprzedać Polsce swoje łodzie podwodne. W grze oprócz francuskich łodzi podwodnych są łodzie niemieckie. Rzecz w tym, że niemieckie łodzie nie są w stanie zamontować tomahawków, a francuskie już z nimi pływają. Ten dziwny komunikat ma być zapewnieniem dla Francuzów, żeby nie oddawali mistrali, żeby nie obrażali się na Tuska i żeby wszyscy dalej trwali w tej dziwnej grze. �

©� WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE

Okładka tygodnika WPROST: 16/2015
Więcej możesz przeczytać w 16/2015 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 16/2015 (1675)

  • Polityka – studnia z syropem 12 kwi 2015, 20:00 Alicję w Krainie Czarów” napisał matematyk. Profesor Charles Lutwidge Dodgson, przekonany, że symbole nadają światu znaczenia i zamieniając je ze sobą miejscami, możemy tworzyć nową rzeczywistość. Rzeczywistość, która stała... 3
  • SKANER 12 kwi 2015, 20:00 NAGRODA Nominacje do tytułu Człowiek Roku „Wprost”. Głosujcie z nami! Szanowni Państwo! Od tygodnia trwa Wasze głosowanie w wyborach Człowieka Roku „Wprost”. W tym roku bowiem postanowiliśmy, że decyzję o tym... 6
  • Partie dają zarobić kolegom 12 kwi 2015, 20:00 Platforma nie kupuje już win ani cygar, ale nadal płaci za eleganckie restauracje. PiS po zmianie skarbnika robi porządki na zapleczu. A miliony z partyjnych kont wciąż płyną do „swoich”. 10
  • Poza kontrolą 12 kwi 2015, 20:00 Ordynacja proporcjonalna i finansowanie z budżetu ugrupowań parlamentarnych spowodowały, że przestały one reprezentować kogokolwiek poza sobą. 14
  • Wojna helikopterów 12 kwi 2015, 20:00 Jedyne, co dziś kołuje nad naszymi głowami, to lobbyści i politycy rozgrywający największy w Polsce kontrakt na helikoptery dla armii. Dawno nie prowadziliśmy tak misternej gry z obcymi państwami. 16
  • Wojna ze szmatami 12 kwi 2015, 20:00 Szlachetny zamysł wyeliminowania reklam szpecących krajobraz przerodził się w prawny bubel. Łamie prawo, ogranicza konkurencję, wywoła chaos i narazi państwo na gigantyczne odszkodowania. 20
  • Dziennikarzom dziękujemy 12 kwi 2015, 20:00 To pierwsza kampania, w której dziennikarze i tradycyjne media powoli stają się politykom zbyteczne. 22
  • Franki. Przyzwoitość każe działać 12 kwi 2015, 20:00 Z uproszczonego legalistycznego punktu widzenia osoby zadłużone we frankach powinny spłacić swoje kredyty. Koniec i kropka. Ale kredyt w helweckiej walucie nie był tak naprawdę kredytem, tylko instrumentem finansowym mającym wymiar... 24
  • Koniec z „pomaganiem” Ukrainie 12 kwi 2015, 20:00 Pomagamy… Chyba nie ma już nikogo, kogo by to słowo nie uwierało. Zwolennicy większego zaangażowania Polski w przemiany na Ukrainie mają kaca, bo wiedzą, że słowa o pomaganiu są puste jak cymbały i nie mają już siły... 24
  • Watykan to nie raj 12 kwi 2015, 20:00 Zdziwił się niepomiernie pewien odnoszący w obecnych trudnych czasach sukcesy młody przedsiębiorca, gdy znajomy ksiądz zapytał go, czy to prawda, że unika płacenia w kraju podatków. Rozmowa odbyła się poza konfesjonałem, nie jest... 26
  • Zawrzyjmy pakt dla szkół 12 kwi 2015, 20:00 Nauczyciele chcą podwyżek. Samo dosypanie im pieniędzy byłoby marnotrawstwem. Rząd może jednak wykorzystać tę okazję do zawarcia z nauczycielami „Paktu dla szkół”. Pedagodzy dostają dodatkowe pieniądze, ale w szkole zaczyna rządzić interes ucznia. Znikną... 28
  • Kartę nauczyciela trzeba wyrzucić do kosza 12 kwi 2015, 20:00 System oświatowy się zużył i potrzebny jest nowy. Samo dodanie do niego miliardów niewiele zmieni – mówi Joanna Kluzik-Rostkowska, minister edukacji narodowej. 32
  • Jak uciec ze szkoły 12 kwi 2015, 20:00 Chcecie dowodu na to, że polski system edukacyjny jest niewydolny? Oto on: połowa polskich uczniów dokształca się na korepetycjach. 1200 dzieci uczy się poza systemem oświaty. Coraz więcej wyjeżdża na naukę za granicę. 34
  • FIŃSKI CUD EDUKACYJNY 12 kwi 2015, 20:00 Finowie przygotowują się do wielkiej reformy edukacyjnej. Jeśli im się uda, w ich ślady pójdzie cały świat. 35
  • Liczy się państwo, głupcze! 12 kwi 2015, 20:00 Wbrew narracji o zielonej wyspie i propagandzie sukcesu powinniśmy z uwagą spoglądać na rzeczywistość. Zbierają się nad nami czarne chmury. Po boomie początku okresu transformacji słabe i ułomne państwo staje się hamulcowym... 36
  • Jak zarobić na blogu 12 kwi 2015, 20:00 Internetowe blogi przestają być pamiętnikami, a stają się przedsiębiorstwami. Zarabiają poważne pieniądze na reklamach i współpracy ze znanymi markami. Teraz przed nimi nowe wyzwanie – utrzymać dawną wiarygodność. 38
  • Pomagać nie tylko od święta 12 kwi 2015, 20:00 Polska dobroczynność kuleje. Nasze zaangażowanie jest akcyjne, nieskorzy jesteśmy do regularnego wspierania innych. Sporo w tym winy samych organizacji pozarządowych. 42
  • Sezon na Tulipany 12 kwi 2015, 20:00 W Polsce przybywa oszustów matrymonialnych. Niestety, polskie prawo nie stoi po stronie ofiar: mają nikłe szanse na odzyskanie utraconych pieniędzy, nie mówiąc o stratach moralnych. 44
  • Twarde lądowanie na lotnisku widmie 12 kwi 2015, 20:00 Samorządy płacą teraz za mocarstwowe ambicje. Utopiły setki milionów złotych w lotniska, które świecą pustkami. A nóż w plecy wbija im jeszcze Bruksela. 48
  • Skąd bankowe podwyżki 12 kwi 2015, 20:00 W zeszłym roku banki znów zaliczyły rekordowe zyski. Co zrobią, żeby powtórzyć ten wyczyn? Jeszcze głębiej sięgną do kieszeni Polaków. W tym roku czeka nas cała seria bankowych podwyżek. 52
  • Ambasadorzy – polskie marki 12 kwi 2015, 20:00 Rozpoczynamy nowy cykl tygodnika „Wprost”. W kolejnych odcinkach będziemy przedstawiać historie młodych, przedsiębiorczych Polaków, którzy odnieśli sukces za granicą. 54
  • Władze mają gdzieś prawa podatnika 12 kwi 2015, 20:00 Rząd Ewy Kopacz rękami posłów koalicji rządowej wysłał właśnie, mówiąc językiem moich dzieci, prezydenta Bronisława Komorowskiego na drzewo. 56
  • Syryjskie jądro ciemności 12 kwi 2015, 20:00 W obozie uchodźców Jarmuk pod Damaszkiem, o który toczą się ciężkie walki z islamistami, jak w soczewce skupia się całe okrucieństwo wojny domowej. 58
  • Moskiewski szpagat Zemana 12 kwi 2015, 20:00 Czeski prezydent konsekwentnie sprzyja Rosji, nawet jeśli większości rodaków zaczyna się to nie podobać. 61
  • Ile tolerancji dla nietolerancji 12 kwi 2015, 20:00 Kłopoty z kwestią klauzuli sumienia mamy nie tylko w Polsce. Przez Stany Zjednoczone przetacza się właśnie ostry spór o to, jak dalece można uwzględniać w codziennym życiu i pracy przekonania i religię. 64
  • Bohater mimo woli 12 kwi 2015, 20:00 W panteonie narodowych bohaterów Niemiec zasiądzie teraz stolarz ze Szwabii, który prawie zabił Hitlera. Akurat w tej historii „prawie” robi wielką różnicę. 66
  • Uratowała tysiące chorych na ołowicę dzieci. Polska Ludowa zablokowała jej karierę naukową 12 kwi 2015, 20:00 Czterdzieści lat temu lekarka z Szopienic uratowała przed śmiercią tysiące chorych na ołowicę dzieci. Polska Ludowa ukarała ją za to zablokowaniem kariery naukowej. 70
  • Kres supermarketów 12 kwi 2015, 20:00 Amazon zrobi ci zakupy. Po co wychodzić po chleb i mleko, gdy wszystko załatwia jeden przycisk? 74
  • Napęd do życia 12 kwi 2015, 20:00 Fascynuje mnie droga od „niemożliwe” do „możliwe” – mówi Jan Mela, najmłodszy i pierwszy niepełnosprawny zdobywca obydwu biegunów, który właśnie się przygotowuje do triatlonu Ironman. 77
  • Upragniona apokalipsa 12 kwi 2015, 20:00 Współczesna literatura dla 12-19-latków - „młodych dorosłych” – osiąga milionowe nakłady, projektując coraz to nowe scenariusze zagłady naszego świata. Widać nie tylko dorośli potrzebują gruntownych zmian. 78
  • Kręte drogi legendy 12 kwi 2015, 20:00 We Wrocławiu będzie można oglądać zdjęcia Marilyn Monroe z kolekcji FOZZ. Składają się one na wielowymiarowy portret legendy kina, ale i świadectwo jednej z największych polskich afer. 80
  • KALEJDOSKOP KULTURALNY 12 kwi 2015, 20:00 SZTUKA UWAGA, MĘCZĄCE! Męczący „Męczennicy” Głośny dramat „Męczennicy” Mariusa von Mayenburga był groteskowym, prześmiewczym, ale i dotkliwym oskarżeniem rodzących się fanatyzmów religijnych. Grzegorz Jarzyna,... 82
  • Filmy, koncerty, wystawy 12 kwi 2015, 20:00 Wbrew pozorom festiwale nie są domeną czasu wakacyjnego. Już teraz, na wiosnę, w całej Polsce zaczynają się nie tylko liczne biegi masowe, triatlony i pikniki, ale i imprezy kulturalne. Wybór jest duży: od teatralnych spektakli więźniów przez imprezy filmowe i koncerty... 90
  • Światowa stolica gitary 12 kwi 2015, 20:00 Dwie kultowe imprezy, jedno wyjątkowe miejsce i kilkudziesięciu wybitnych artystów z Polski i z zagranicy – trudno znaleźć na długi majowy weekend atrakcyjniejsze miasto niż Wrocław. 94
  • Smoleńskie rany. Paweł Wypych 12 kwi 2015, 20:00 Trwa zamieszanie wokół prezesa ZUS. Najpierw zrezygnował szef tej instytucji Zbigniew Derdziuk. Później okazało się, że z 14 kandydatów, którzy zgłosili się do konkursu, zaledwie pięciu przygotowało wystarczająco dobre dokumenty, by... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany