Państwowe przegrywa

Państwowe przegrywa

Największe rodzime firmy wciąż są kontrolowane przez państwo. Rozwijają się jednak wolniej niż te kontrolowane przez polski kapitał prywatny.

660 mld zł, czyli 38 proc. polskiego PK B wygenerowały największe rodzime firmy. Tak wynika z unikalnego rankingu 200 największych polskich przedsiębiorstw, który stworzył tygodnik „Wprost”. Pod uwagę wzięliśmy w nim spółki z rodzimym kapitałem, a więc takie, w których kontrolę sprawuje Skarb Państwa, polscy przedsiębiorcy prywatni lub które są własnością komunalną. O miejscu decydowała wartość przychodów ze sprzedaży uzyskanych w 2014 r. Z naszych badań wynika, że ogółem polskie firmy rozwijają się w podobnym tempie, co nasza gospodarka, która w 2014 r. urosła o 3,4 proc. Szybciej jednak rosną firmy kontrolowane przez kapitał prywatny, które w większości mogą się pochwalić wynikami trzy razy lepszymi niż wzrost PKB. Polskie przedsiębiorstwa nie boją się też inwestować. Z naszych danych wynika, że prawie co piątą złotówkę przeznaczoną w 2014 r. na inwestycje wydały firmy z naszego rankingu. Od lat największym przedsiębiorstwem, nie tylko w Polsce, lecz także w tej części Europy, jest PKN Orlen, który w 2014 r. wygenerował ponad 106 mld zł przychodów. Płocki koncern jest pod tym względem poza wszelką konkurencją. Dość powiedzieć, że drugi w zestawieniu PGNiG ma przychody ponad trzy razy niższe. Stawkę zamyka firma Tarczyński, działająca na rynku spożywczym. Przychody spółki w ubiegłym roku sięgnęły kwoty 495 mln zł. Średnia wartość sprzedaży firm z naszego zestawienia przekroczyła w ubiegłym roku 1,1 mld zł.

Ciekawie wygląda rozkład sił, jeśli weźmiemy pod uwagę strukturę właścicielską przedsiębiorstw. Pod względem ich liczby na liście dominują podmioty prywatne, których jest 82 proc. Gdy jednak weźmiemy pod uwagę wielkość sprzedaży, okaże się, że państwo kontroluje największych i niewiele zmieniły tu procesy prywatyzacyjne ostatnich lat. Wprawdzie w wielu spółkach udział właścicielski państwa spadł grubo poniżej progu 50 proc., ale poprzez zmiany statutów wprowadzające ograniczenia prawa głosu dla pozostałych akcjonariuszy de facto wciąż są one kontrolowane przez ministra skarbu.

DOMINACJA SKARBU PAŃSTWA

O tym, jak olbrzymia jest skala ich działalności, niech świadczy to, że 36 firm państwowych na naszej liście generuje ok. 58 proc. przychodów wszystkich spółek. To pewnie długo się nie zmieni, bo przedsiębiorstwa te działają w strategicznych z punktu widzenia państwa branżach, jak energetyka, transport, przemysł wydobywczy czy paliwowy. Wprawdzie można sobie wyobrazić, że firmy te zostaną sprywatyzowane (np. w USA sektor paliwowy jest praktycznie w całości prywatny i działa efektywnie), ale w naszych warunkach raczej nie ma co na to liczyć. Za terminem branży strategicznej kryje się bowiem nie tylko dbałość o dobro państwa. Kryją się za nim też setki posad w tych firmach dla kolejnych ekip rządzących czy obawy przed protestami społecznymi (branże te są mocno uzwiązkowione).

Dodatkowo spółki te są źródłem sporych dochodów chociażby z tytułu wypłacanych dywidend. Od początku transformacji budżet państwa został zasilony kwotą ponad 57 mld zł. Dla porównania kwota uzyskana w tym czasie z prywatyzacji to ok. 164 mld zł. Wydaje się więc, że zmniejszenie tych dysproporcji może się odbyć tylko za sprawą rozwoju firm prywatnych, choć będzie to z pewnością proces długotrwały. Z analizy rankingu wynika, że radzą sobie one lepiej niż spółki państwowe. W 2014 r. większość z nich, odwrotnie niż spółki państwowe, zanotowała wzrost przychodów ze sprzedaży. Przeciętnie obroty zwiększyły się o ok. 10 proc. W tym czasie firmy państwowe podniosły sprzedaż o nieco ponad 3 proc.

W firmach prywatnych prawie dwa razy szybciej niż w państwowych rosną też inwestycje. W znacznym stopniu wynika to ze skali działalności. Wielkim państwowym molochom o wiele trudniej jest dynamicznie zwiększać sprzedaż niż firmom prywatnym. Gdy natomiast spojrzymy na poziom rentowności w obu grupach, to okaże się, że np. stopa zwrotu z kapitałów własnych kształtuje się na zbliżonym poziomie ok. 9 proc. Czołówkę naszej listy zdominowały firmy państwowe. Pierwsze trzy miejsca zajmują koncerny paliwowe: Orlen, PGNiG i Lotos. Dopiero na 14. pozycji pojawia się największa polska firma prywatna, którą jest Polska Sieć Handlowa Lewiatan.

PRYWATNI GIGANCI

Firma powstała w 1994 r. jako organizacja zrzeszająca kupców. Założył ją Waldemar Nowakowski, poseł Samoobrony w Sejmie V kadencji. Dziś Lewiatan to prawie 2900 firm handlowych działających na zasadzie franczyzy. W ciągu ostatnich dziesięciu lat obroty spółki zwiększyły się prawie 2,5-krotnie i przekraczają 8,5 mld zł. Lewiatan znajduje się wprawdzie w strukturze grupy Eurocash, należącej do Portugalczyka Luisa Amarala, ale skupia wyłącznie polskich handlowców. Niewiele mniejszą firmą jest internetowy kantor wymiany walut Cinkciarz.pl. Spółka przebojem wdarła się do grona największych przedsiębiorstw w Polsce. Jej przychody w ubiegłym roku wzrosły o ponad 20 proc., zbliżając się do 8,5 mld zl. W tym przypadku oznacza to tyle, że za taką kwotę kantor wymienił w 2014 r. waluty, a w myśl obowiązujących przepisów jest to traktowane jako przychód. Klientom niewymieniającym pieniędzy Cinkciarz.pl może być znany jako sponsor piłkarskiej reprezentacji Polski, a także koszykarzy Stelmetu Zielona Góra. W kwietniu Cinkciarz.pl otrzymał licencję instytucji płatniczej, a to oznacza, że za jego pośrednictwem będzie można zlecać przekazy pieniężne i płatności na całym świecie.

Kolejną firmą prywatną w rankingu jest dystrybutor wyrobów farmaceutycznych Pelion z przychodami sięgającymi 7,7 mld zł. Na początku transformacji dwaj koledzy Jacek Szwajcowski i Zbigniew Molenda otworzyli w Łodzi hurtownię leków pod nazwą Medicines. Gdy lokalny rynek stał się zbyt ciasny, rozpoczęli ekspansję w całym kraju. Pieniądze na to znaleźli na giełdzie, gdzie zadebiutowali w 1998 r. jako pierwsza firma z tej branży. Pozyskane środki przeznaczyli głównie na inwestycje i konsolidację sektora. Dzięki temu dziś spółka Pelion to lider wśród firm działających na rynku ochrony zdrowia. Wśród firm, które najszybciej powiększały sprzedaż w ubiegłym roku, znalazły się dwie należące do najbogatszych Polaków: Polenergia Jana Kulczyka i Cyfrowy Polsat Zygmunta Solorza-Żaka. W obu przypadkach był to jednak efekt konsolidacji aktywów pod jedną marką. W przypadku Polenergii po przejęciu przez nią giełdowego Polish Energy Partners, natomiast w przypadku Cyfrowego Polsatu po przejęciu Polkomtela. ■

©� WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE

Okładka tygodnika WPROST: 23/2015
Więcej możesz przeczytać w 23/2015 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 23/2015 (1682)

  • Tak umiera partiokracja 31 maj 2015, 20:00 Wybory prezydenckie wygrał Zmiana. Wygrał czy wygrała, ale w debatach i medialnych popisach oratorskich najczęściej przywoływana jest Zmiana. Zmiana wprowadza się do pałacu prezydenta, wali do drzwi premiera, szefów NBP, KNF, TVP,... 3
  • Skaner 31 maj 2015, 20:00 LEWICA Nowacka odmówiła Przed jesiennymi wyborami parlamentarnymi w SLD może dojść do rozłamu. Grupa trzydziestolatków z tej partii myśli o jej porzuceniu i założeniu nowej, własnej formacji. Uważają, że skoro odwołanie Leszka... 5
  • Platforma na skraju załamania nerwowego 31 maj 2015, 20:00 Wcześniejsze wybory, nowe otwarcie czy rekonstrukcja rządu – PO szuka pomysłu na odzyskanie politycznej inicjatywy. Zamiast spójnej strategii w obozie rządzącym widać jednak same nerwowe ruchy, które jeszcze powiększają panujący tam chaos. 8
  • Najdroższe obietnice 31 maj 2015, 20:00 Po porażce w wyborach prezydenckich rząd założył czapkę Świętego Mikołaja i obiecuje prezenty. Pytanie, czy worek z wyborczymi upominkami się nie rozerwie. 10
  • Strategia PiS ma na imię Duda 31 maj 2015, 20:00 Zwycięstwo Andrzeja Dudy na nowo określa strategię PiS na jesienne wybory. Dopiero ich wynik określi ramy jego prezydentury. 12
  • Powrót zdrowego rozsądku 31 maj 2015, 20:00 Po wyborach nadszedł czas rozliczeń. I jak należało się spodziewać, prezydent elekt zaczyna urealniać obietnice. Nie będzie powrotu do wieku emerytalnego 60 i 65 lat. 16
  • Korekta sojuszy 31 maj 2015, 20:00 Zwycięstwo wyborcze politycznego sojusznika brytyjskich konserwatystów może zmienić układ sił w zdominowanej przez Niemcy Europie. Z tego powodu medialne straszenie prawicową dyktaturą w Polsce zostało wyparte przez poważne analizy. 18
  • Internet nie wybaczył Komorowskiemu 31 maj 2015, 20:00 Nie oddajmy Polski gówniarzom”, „Rośnie fundamentalistyczny radykalizm w młodym pokoleniu Polaków. Módlmy się, by jak najszybciej wyemigrowali”, „Głosowanie na komediantów”. Przez ostatnie trzy tygodnie... 21
  • Bunt młodego pokolenia 31 maj 2015, 20:00 Wyniki wyborów prezydenckich ukazały niezadowolenie młodych ze słabej partycypacji w sukcesie polskiej transformacji. Wszystkie partie w Polsce zdawały sobie z tego sprawę, ale politycy preferowali emerytów i rencistów kosztem młodych i... 21
  • ROZDMUCHANY BUDŻET PREZYDENTA 31 maj 2015, 20:00 Bronisław Komorowski jest czwartą najdroższą głową państwa w Europie. Więcej wydają tylko prezydenci Włoch i Francji oraz brytyjska królowa. Sprawdziliśmy, na co konkretnie idą wydatki pałacu. 168 mln zł zostało zarezerwowanych w... 22
  • Wojna Platformy 31 maj 2015, 20:00 Wojna idzie – zaczęłam kopać schron, żeby tam przetrwać ofensywę Platformy Obywatelskiej z bardzo smutnym prezydentem Komorowskim na czele. A mają iść szerokim frontem i środkiem polskiej drogi – co może się skończyć... 23
  • Zadania dla nowego prezydenta 31 maj 2015, 20:00 Pół Polski łamie sobie głowę nad przyczynami porażki prezydenta. Jedni mówią o ospałej kampanii, inni o nieszczęsnej fladze PO, szuka się też innych przyczyn. Mało kto zadaje pytanie, czy może na wynik nie wpłynęły kwestie... 23
  • Operacja Belka, czyli łakome kąski 31 maj 2015, 20:00 Szef NBP niespodziewanie stał się najgorętszym nazwiskiem po wygranych przez Andrzeja Dudę wyborach prezydenckich. Jego ustąpienie byłoby dla PiS prawdziwym ciosem poniżej pasa, a PO otworzyłoby drogę do obsadzenia aż dwóchkluczowych stanowisk. 24
  • Jakie ruchy kadrowe ma nowy prezydent 31 maj 2015, 20:00 Andrzej Duda oprócz obsady swojej kancelarii i wskazania szefa Narodowego Banku Polskiego będzie miał wpływ na kilka ważnych stanowisk. 25
  • We Will Rock You 31 maj 2015, 20:00 Ugrupowanie Pawła Kukiza w sondażach przeskakuje już PO. Nic dziwnego, że w całym kraju tworzą się spontaniczne struktury jego powstającej formacji. Czasem samozwańcze. 26
  • Ekstradycja do karnej kolonii 31 maj 2015, 20:00 Polski sąd zgodził się na wydanie Rosji biznesmena, który naraził się Kremlowi. Sędziowie nie wzięli pod uwagę zeznań świadków, którzy otwarcie przyznają, że do obciążania przedsiębiorcy zmuszała ich rosyjska policja. 28
  • Mandaty z wybojami 31 maj 2015, 20:00 Policja się zawzięła i zabiera prawa jazdy jadącym zbyt szybko kierowcom. Pomysł w zasadzie słuszny. Tylko czy pasuje do polskich realiów? Dlaczego znowu zapomniano, że winę za wypadki ponoszą nie tylko kierowcy, ale przede wszystkim fatalny stan naszej infrastruktury? 30
  • Paragraf zamiast serca 31 maj 2015, 20:00 Państwo wciąż odbiera rodzicom dzieci z powodu złej sytuacji materialnej i niezaradności. Procedury i przepisy wygrywają ze zdrowym rozsądkiem. 34
  • Bezkarny jak lekarz, bezradny jak pacjent 31 maj 2015, 20:00 W Polsce kary za kardynalne błędy medyczne są rzadkością, pacjenci czekają na zadośćuczynienie latami. System sprzyja lekarzom, chorzy stoją pod ścianą. 37
  • Emigracja na prowincję 31 maj 2015, 20:00 Atrakcyjna praca już nie tylko w dużym mieście. Specjaliści dobre oferty znajdują teraz na prowincji. Małe miejscowości są też szansą dla tych, którzy w aglomeracjach nie są w stanie pokonać konkurencji i dostać etatu. 40
  • Państwowe przegrywa 31 maj 2015, 20:00 Największe rodzime firmy wciąż są kontrolowane przez państwo. Rozwijają się jednak wolniej niż te kontrolowane przez polski kapitał prywatny. 42
  • 200 najwiekszych Polskich firm 31 maj 2015, 20:00 Legenda LP, Spółka, Kto kontroluje, Branża, Przychody ze sprzedaży (mln zł), Zmiana przychodów (proc.), Wartość firmy* (mln zł) 1 PKN Orlen SA sp Przemysł paliwowy 106 832 -6,0 28 400 2 PGNiG SA sp Przemysł paliwowy 34 304 7,1 38 527 3... 46
  • Ile kosztują nasze marki 31 maj 2015, 20:00 Na liście najcenniejszych polskich marek cały czas brakuje przedstawiciela branży technologicznej. Na świecie takie firmy są w czołówce. 52
  • Duży potencjał w polskich firmach 31 maj 2015, 20:00 W zestawieniu dwustu największych polskich firm aż 103 to spółki giełdowe. To dużo i mało zarazem. Część z nich zostało sprywatyzowanych przez giełdę, w wyniku czego 41 jest dziś notowanych na GPW. Dużym sukcesem jest to, że większość z obecnych w rankingu spółek giełdowych... 54
  • Polacy będą zarabiać więcej 31 maj 2015, 20:00 Nie zakładaliśmy firmy po to, by podnieść sobie poziom życia. Od początku chcieliśmy tworzyć coś wielkiego – mówi Tomasz Hanczarek, prezes Work Service. 56
  • Moya umacnia się na rynku paliw 31 maj 2015, 20:00 Nie jesteśmy sztywni jak koncerny, ale trzymamy standardy dużych sieci – mówi Rafał Pietrasina, prezes Anwimu, operatora sieci stacji paliw Moya. 58
  • Inwestujemy w nowe marki 31 maj 2015, 20:00 W następnych latach chcemy zarejestrować ok. 40 nowych produktów związanych z branżą rolną – zapowiada Robert Smorawski, dyrektor marketingu Chemirolu. 60
  • Mistrzowie komunikacji 31 maj 2015, 20:00 Związek Banków Polskich wystąpił z nową ofertą „pomocy” dla wpakowanych w instrumenty finansowe sprzedawane pod fałszywą nazwą kredytów we frankach. Najbardziej kuriozalnym elementem tej propozycji jest punkt:... 62
  • Czy banki naruszają prawa człowieka? 31 maj 2015, 20:00 Przemoc. To modne ostatnio słowo. Głównie za sprawą debaty wokół tzw. konwencji antyprzemocowej. Podkreśla się w niej często fizyczny i psychiczny wymiar przemocy. A zapomina się – choć na świecie rozmawia się o tym od... 62
  • HOSSA BESSA 31 maj 2015, 20:00 Inwestycja wysokiego napięcia Po tym jak kilkanaście dni temu Jan Kulczyk sprzedał ponad 15-proc. pakiet akcji Polenergii, wykres akcji spółki energetycznej szoruje brzuchem po dnie. Flagowym projektem koncernu ma być budowa elektrowni... 63
  • Blatter kontra Ameryka 31 maj 2015, 20:00 Futbol może nie jest narodową pasją Ameryki, ale walka z korupcją owszem. Działacze FIFA strzelili sobie samobója, prowadząc nielegalne operacje w USA. 64
  • Neonaziści kontra islamiści 31 maj 2015, 20:00 Niemcy mają powody, by obawiać się terroru zarówno islamistów, jak i neonazistów. Nowością okazała się pierwsza w Europie antyislamska organizacja terrorystyczna. 68
  • Od truchtu do startu 31 maj 2015, 20:00 Coraz więcej osób zaczyna przygodę z bieganiem pod okiem trenera. Ale nie brakuje też takich, które zaczynają biegać spontanicznie. Dobry trener pozwoli uniknąć błędów początkującego, które mogą się skończyć zniechęceniem, przetrenowaniem i kontuzją. 70
  • Biegamy razem, bo lubimy 31 maj 2015, 20:00 BiegamBoLubię to swego rodzaju fenomen. Przed pięcioma laty garstka biegaczy zebrała się w czterech miastach. Dziś to największa biegowa akcja społeczna w Polsce. PKO Bank Polski wspiera ten projekt od trzech lat. 72
  • Festiwalowy czerwiec 31 maj 2015, 20:00 Wakacje dawno przestały być kulturalnym sezonem ogórkowym. Przeciwnie, to właśnie wtedy kultura rozkwita. Bo ruszają letnie festiwale, odbywają się największe koncerty i przyjeżdżają do Polski międzynarodowe gwiazdy kultury. 31 MAJA-7... 74
  • Produkt do słuchania 31 maj 2015, 20:00 Violetta, największa globalna gwiazda młodzieżowej popkultury, której serialowe losy śledzi 40 mln widzów, a na koncerty której przychodzą tysiące fanów, została wymyślona tak, by dorastała ze swoimi odbiorcami. I taka jest przyszłość kreowania dziecięcych idoli. 76
  • II Sekspospolita 31 maj 2015, 20:00 Historyk Kamil Janicki napisał pierwszą seksualną historię dwudziestolecia międzywojennego. 80
  • Kanibale i łowcy głów 31 maj 2015, 20:00 Wypreparowane czaszki japońskich żołnierzy stały się pamiątką przywożoną do USA z wojny na Pacyfiku. Japończycy rewanżowali się, zjadając amerykańskich jeńców. 82
  • Z dalekiego kraju 31 maj 2015, 20:00 W Cannes triumfuje „Dheepan”, na polskie ekrany wchodzi „Szkoła Babel”. Najważniejsze francuskie filmy to opowieści o imigrantach. 86
  • Zuza i parkinson 31 maj 2015, 20:00 Obserwowanie, jak Jerzy Pilch, jeden z najpopularniejszych polskich pisarzy, zmaga się słowem z nieuleczalną chorobą, jest naprawdę poruszające. Tym bardziej że efektem tej walki są książki nietuzinkowe. 88
  • Biznes na zaświatach 31 maj 2015, 20:00 Umrzesz. Ale nawet po śmierci możesz dawać rady wnukom. Coraz więcej firm oferuje zachowanie twojej osobowości dla przyszłych pokoleń. 90
  • Bronię lajfstajlu 31 maj 2015, 20:00 Przeczytałem właśnie o nowym, ale od razu bardzo modnym trendzie. Mianowicie: na koncerty domowe. Zaprasza się ulicznego grajka do domu, organizuje mu na Facebooku wydarzenie i o określonej godzinie sadza publiczność na podłodze w dużym... 92
  • KALEJDOSKOP KULTURALNY 31 maj 2015, 20:00 KSIĄŻKI Mariusz Cieślik Twarz czechofila Mariusz Szczygieł najpierw był twarzą z telewizji dzięki sukcesowi talk-show „Na każdy temat”; później stał się twarzą polskiego reportażu, przede wszystkim za sprawą... 93
  • Michnik z Lisem pod ścianą 31 maj 2015, 20:00 Panowie Tomasz Lis, Jacek Żakowski, Adam Michnik oraz pani Janina Paradowska – szpica rdzawej propagandy – mają problem. I to podwójny. Pierwszym jest brak strachu Polaków przed prezesem-potworem. Polacy nie kupują już tego... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany