Sześciolatki znów psują krew politykom

Sześciolatki znów psują krew politykom

Niekończąca się historia o maluchach zaczynających naukę znów nabiera tempa. Za zaniedbania, upór, niefrasobliwość państwa zapłacą – niestety – małe dzieci.

Tego, co teraz się zacznie, boją się nawet nauczyciele, którzy mają już okazję uczyć sześciolatków. – Piszą do nas, że praca w klasach mieszanych jest udręką, że starsze dzieci się nudzą, a sześciolatki, które nie mają gotowości szkolnej, rozbijają im lekcje, chcą się bawić – opowiada Karolina Elbanowska, założycielka stowarzyszenia Ratuj Maluchy, Człowiek Roku „Wprost”. Psycholog Maja Majewska-Kokoszka, która współpracuje ze stowarzyszeniem, tłumaczy, że chodzi o różnice rozwojowe. Sześciolatek ma np. nie do końca rozwinięty słuch i nie słyszy ostatnich głosek w wyrazie, a musi poprawnie pisać słowa. Do nieprzygotowania pedagogów, dzieci i rodziców dochodzą trudności organizacyjne, jakie zgłaszają samorządy prowadzące szkoły. Często nie są w stanie zapewnić najmłodszym warunków do komfortowej edukacji. Wszystko to potęguje atmosferę chaosu i frustracji. Rodzice nie mogą zrozumieć, dlaczego rząd nie daje im wyboru, czy ich sześcioletnie dzieci będą się uczyć w przedszkolu czy szkole.

SKUMULOWANE ROCZNIKI

We wrześniu do szkół przyjdzie cały rocznik 2009, który zacznie naukę w wieku sześciu lat. Wraz z nim połowa rocznika 2008. Wprowadzana od 2009 r. reforma ma mieć właśnie, tym sposobem, finał. Od przyszłego roku w szkołach mają się pojawić tylko sześciolatki, urodzone w 2010 r. Stopniowe obniżanie wieku szkolnego wtedy się zakończy.

Tyle teoria. Sytuacja bowiem nadal się gmatwa. Wcale nie jest pewne, że reforma weszła w ostatni etap. Po pierwsze, prezydent elekt Andrzej Duda podtrzymał zapowiedź z kampanii, że będzie dążył do tego, by rodzice mogli sami zdecydować, w jakim wieku – sześciu czy siedmiu lat – ich dzieci zaczną naukę w szkole. Po drugie, posłowie PiS zgłosili w tej sprawie projekt ustawy. A ponieważ sondaże przed wyborami parlamentarnymi wskazują na to, że forsująca reformę PO straci władzę, zapowiedzi te i projekt nabierają realnego znaczenia. Bardzo prawdopodobne, że dzieci, które zaczynają właśnie wakacje, jako jedyne pójdą od września obowiązkowo do szkoły w wieku sześciu lat, bo rodzice tych młodszych będą już mogli wybierać, tak jak robili to rodzice starszych roczników. – Ofiary reformy – mówi o sześciolatkach prof. Bogusław Śliwerski, pedagog.

TRUDNE ODROCZENIA

Na razie rodzice boją się kumulacji roczników. Nie tylko, że do szkół pójdzie półtora rocznika (tak było też w ubiegłym roku), ale w dodatku będzie ich dużo, bo to roczniki liczne, wysepki na tle niżu demograficznego. W dużych miastach, gdzie szkoły są przepełnione, bo władze samorządowe nie nadążają za deweloperami i wydają pozwolenia na budowę osiedli, ale nie szkół, dzieci uczą się nawet na trzy zmiany i dodatkowa kumulacja staje się poważnym problemem. Tłok i hałas na korytarzach, przepełnione świetlice, walka o miejsce w stołówce. Pięciolatki z zerówek i sześciolatki z pierwszych klas mogą w takich warunkach trwale zniechęcić się do szkoły. Rodzice, którzy dzwonią do Mai Majewskiej-Kokoszki, opowiadają o doświadczeniach znajomych, którzy wysłali do takich przepełnionych szkół małe dzieci. Że nie wychodzą na dwór, by nie zostały stratowane przez starsze dzieci. Nie wychodzą na korytarz, żeby się nie pogubić. Cały dzień nauki spędzają zatem w niewietrzonych klasach. Gubią się także na korytarzach, jeśli nauczycielka nie odprowadzi ich do drzwi, przy których czekają po lekcjach rodzice.

Na wsi nie ma przepełnienia, ale są odległości, bo gminy likwidują małe szkoły i organizują naukę w zbiorczych podstawówkach, do których trzeba dojeżdżać. Po dzieci przyjeżdża autobus. W środku jest tylko kierowca, nie ma opiekunów. – I pięciolatek ma jechać tym busem do szkolnej zerówki – opowiada Majewska-Kokoszka. Rodzice nie mogą mu towarzyszyć, bo gmina nie organizuje im transportu. Organizuje natomiast gimnazjalistom, którzy jadą tym samym busem, a zdarzyło się nawet, że więźniom, którzy udają się na roboty publiczne. Rodzice, którzy chcą odroczyć obowiązek szkolny dzieci, skarżą się, że na poradnie psychologiczno-pedagogiczne wywierane są naciski, by nie odraczać, bo za każdego ucznia gmina dostaje subwencję. I dyrektorzy tych przychodni mówią im o tym wprost. Nawet jeśli to nie jest reguła, to konieczność zdobywania zaświadczenia wydaje się rodzicom krzywdząca, kiedy widzą, że ich dziecko jest do szkoły za małe.

CZY DADZĄ RADĘ

– Czy rodzice mają się bać? – powtarza pytanie dr Piotr Rycielski z Instytutu Badań Edukacyjnych, psycholog, specjalista od wczesnej edukacji. – Ja się nie boję, moje dziecko męczyłoby się w przedszkolu. Ale rozumiem obawy rodziców, zwłaszcza tych z dużych miast, gdzie są szkoły z 23 oddziałami na rocznik. To jest straszne. W takich wypadkach powinna istnieć możliwość swobodnego odroczenia sześciolatka – uważa. Majewska-Kokoszka mówi z kolei o niebezpieczeństwach wynikających z naturalnego rozwoju dziecka. W dłoni sześciolatka jeszcze rozwijają się kości i dlatego często nie może ładnie i wyraźnie pisać. A tego wymaga nauczyciel. Dziecko więc ciągle słyszy, że pisze źle. A człowiek w tym wieku robi to, w czym odnosi sukces, jeśli mu nie idzie, wycofuje się. Sześciolatki są częściej niż dzieci starsze rozchwiane emocjonalnie, płaczliwe, głodne pochwał, wrażliwe na krytykę. Wymagania takie jak wobec siedmiolatków mogą wywołać u nich nawet fobię szkolną. A nauczyciele, jeśli nie dowiedzą się tego na szkoleniu, na które wyśle ich dyrektor, nie dowiedzą się raczej w ogóle. Bo nie powstał dotąd podręcznik uczący, jak sobie radzić z różnicami rozwojowymi sześcio- i siedmiolatków. – Wiedzą, że między tymi dziećmi jest różnica, ale nie wiedzą, jak ją wyrównać – mówi Majewska-Kokoszka, która szkoli nauczycieli zerówek i klas 1-3, więc wie, do czego są przygotowani. – Nie spotkałam jeszcze nauczyciela, który chciałby sześciolatków w szkole – dodaje.

Problemem jest też podstawa programowa. W pierwszych trzech latach nauki dostosowana do młodszych uczniów, ale później już nie, bo założenie jest takie, że różnice rozwojowe w czwartej klasie mają już się wyrównać. Jednak się nie wyrównują. A klasa czwarta jest trudna – następuje wtedy podział na poszczególne przedmioty, dzieci przemieszczają się po szkole w poszukiwaniu klas, gdzie mają odbyć się zajęcia.

Dr Rycielski zwraca uwagę, że różnice rozwojowe występują nawet w poszczególnych miesiącach, nie trzeba do tego różnych roczników. Jego jednak nie przerażają. Uważa, że można tak pracować z dziećmi, by nie przeszkadzały. Są przecież szkoły i przedszkola zorganizowane w trybie bezklasowym – stawiane wręcz za wzór nowoczesnej edukacji. Istotnym zagrożeniem według niego są natomiast nałożone na różnice wieku różnice w statusie społeczno-ekonomicznym dzieci. Znacznie poważniejsze w skutkach. – Uczeń z grudnia różni się rozwojowo od ucznia ze stycznia, ale znacznie mniej niż dziecko z doinwestowanego domu, gdzie są pieniądze na książki, a rodzice pomagają w nauce, od dziecka z rodziny, której na niczym nie zależy. To jest kluczowe, to zasłania różnice wiekowe – uważa Rycielski. Wyrównać te różnice można w edukacji przedszkolnej. To na nią należy kłaść nacisk, żeby dzieci miały w miarę wyrównany start. Wszystkiego jednak przeskoczyć się nie da. Jeśli człowiek jest za niski, by siedząc, oprzeć stopy na podłodze, to nie będzie prawidłowo naciskał na ołówek podczas pisania. I jeśli trafi na nauczyciela, który tego nie rozumie, szybko się dowie, że w pisaniu jest słaby. I zapamięta to sobie na długo. Wizja szkół bezklasowych jest interesująca, ale to świat idealny, daleki od oświaty publicznej.

MANIPULACJE MEN

Resort edukacji chwalił się niedawno raportem z badań o tym, jak sześciolatki, które kończą teraz podstawówkę, radziły sobie podczas sprawdzianu szóstoklasisty. Minister Joanna Kluzik-Rostkowska cieszyła się, że uczniowie, którzy zaczęli szkołę w wieku sześciu lat, poradzili sobie z wszystkich przedmiotów lepiej niż starsi o rok. Chodzi jednak o dzieci, które poszły do szkoły dobrowolnie. Czyli 4,3 proc. spośród ogółu uprawnionych. Dotyczy zatem to małego wycinka dzieci, które były już gotowe do rozpoczęcia nauki. Prof. Śliwerski uważa, że przedstawianie wyników tak niereprezentatywnych badań to manipulacja. – Teraz nie będzie wyboru, zobaczymy, jakie wyniki będą miały testy za sześć lat – mówi.

Przyznaje, że dzięki nowym technologiom przyspiesza się rozwój intelektualny dzieci, które mają do dyspozycji gry edukacyjne na komputerach. Intelektualnie są gotowe do rozpoczęcia nauki, ale emocjonalnie pozostają sześciolatkami. Wtłaczanie ich w obowiązek szkolny uważa za szkodliwy, a skazywanie rocznika 2009 na to, że będzie jedynym takim w szkole, nazywa patologią. – Wybór powinien być także i teraz – podkreśla. – Ten rocznik będzie miał do końca edukacji trudniej. Takich rzeczy nie można robić małym dzieciom. Na miejscu rodziców zastosowałbym obywatelskie nieposłuszeństwo. Co nie znaczy, że najmłodszych nie należy uczyć. Przeciwnie, tyle tylko że dzieci w tym wieku uczą się przez zabawę. I właśnie tak powinno się je przygotowywać do szkoły. ■

©� WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE

ZAWIROWANIA REFORMĄ

2009

Do szkół idzie dobrowolnie pierwszy rocznik sześciolatków. Do roku 2011 rodzice mają mieć wybór.

2012

W tym roku po raz pierwszy szkoły miał zasilić cały rocznik sześciolatków. Jednak na jesieni 2011 r., przed wyborami parlamentarnymi, premier Donald Tusk ogłosił, że szkoły nie są przygotowane do reformy i przesuwa ją o rok. Następnie MEN dołożyło jeszcze jeden rok.

2014

To od tego roku wszystkie sześciolatki już na pewno miały iść do szkoły. Jednak reforma znowu została przesunięta. Postanowiono, że w 2014 r. do szkół pójdzie połowa (z pierwszej części roku) rocznika sześciolatków. A druga połowa rok później.

2015

Wszystkie sześciolatki (rocznik 2009) idą do szkół, do tego dochodzi połowa rocznika 2008. Ale nadal nie wiadomo, jak potoczy się ta reforma.

Okładka tygodnika WPROST: 26/2015
Więcej możesz przeczytać w 26/2015 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 26/2015 (1685)

  • Dwa sny 21 cze 2015, 21:45 Niech przyśni Ci się świat, gdzie bogatym nie warto się bogacić, a biednym warto tkwić w biedzie. Żadnych własności, zawiści i żadnych list stu najbogatszych (piszemy na str. 81). Wyśnijcie sobie kraj, gdzie równość społeczna jest... 6
  • SKANER 21 cze 2015, 21:45 POLITYKA Z rządu PO do gabinetu Dudy na czatach Michał Królikowski, będąc wiceministrem sprawiedliwości, bronił akcji prokuratury i ABW w redakcji „Wprost”. Teraz ma pracować w kancelarii Andrzeja Dudy. Co do zasady podzielam... 11
  • Sojusz Kukiza 21 cze 2015, 21:45 Konserwatywno-liberalne środowiska: biznes i think tanki wesprą projekt Pawła Kukiza. Rockmen ruszy więc do wyborów uzbrojony w program i mocnych kandydatów, do tego wolny od skrajności narodowców i roszczeniowców. 14
  • Program dla Kukiza i Polski 21 cze 2015, 21:45 Wieść gminna niesie, że piszę program gospodarczy dla Pawła Kukiza. Nie piszę, bo już mam. Jak pan Paweł zechce z niego skorzystać – proszę bardzo. Pani Ewa, panowie Jarosław, Janusz, Leszek czy Ryszard – także. Oto on w obszarze finansów publicznych. 16
  • Antysystem w modzie 21 cze 2015, 21:45 Na polskiej scenie politycznej zapanowała wielka moda na polityków antysystemowych. My z kolei postanowiliśmy się przyjrzeć czemuś innemu: modzie, której hołdują samiantysystemowcy. 18
  • PO pompuje wodę z tonącej łodzi 21 cze 2015, 21:45 Jedyna nadzieja dla Platformy to ukraść referendum Pawłowi Kukizowi. Liderzy tej partii wiedzą, że jeśli nie zdołają tego zrobić, będą musieli oddać władzę. 20
  • Nie rzucim ziemi, skąd nasz Zych 21 cze 2015, 21:45 Ustawa o ochronie polskiej ziemi za poparcie kandydatury Małgorzaty Kidawy-Błońskiej na marszałka Sejmu – takie warunki PSL postawiło Platformie. Ponieważ PO nie chce się zgodzić na projekt ludowców, w koalicji będzie zgrzytać. 22
  • Strach Zachodu to sojusznik Putina 21 cze 2015, 21:45 Polskie czołgi Leopard stawiają czoła zielonym ludzikom pod osłoną belgijskich artylerzystów. Jens Stoltenberg, sekretarz generalny NATO w Warszawie, i ćwiczenia w Świętoszowie to początek akcji reanimacyjnej Paktu. Ustalenia z... 23
  • Czy tanie państwo jest „byle jakie”? 21 cze 2015, 21:45 Autorytety medialne” to ludzie, którzy z pewnością siebie mówią byle co o byle czym, a ich wypowiedzi jako prawda absolutna trafiają na czołówki gazet i wiadomości telewizyjnych. Ostatnio dwa „autorytety medialne”:... 23
  • Niemoc prezydenta Europy 21 cze 2015, 21:45 W Brukseli pryska mit Donalda Tuska jako polityka dużego formatu. Nie dba tam ani o interesy Polski, ani nie wytycza ambitnych planów całej Unii 24
  • Szukają pracy dla ludzi prezydenta 21 cze 2015, 21:45 W PO nerwowo szukają pracy dla ludzi zatrudnionych w Kancelarii Prezydenta Bronisława Komorowskiego. Lista osób, którym trzeba pilnie szukać zatrudnienia, trafiła do stołecznego ratusza. 25
  • Żyjemy w kulturze tajności 21 cze 2015, 21:45 W polskim ustroju zasadą jest dostęp do informacji. Tyle teoria. Bo niezliczona, wręcz nieokiełznana jest liczba przepisów, które wprowadzają tajemnice. Nikt nie sprawdza zależności między nimi, nikt ich systemowo nie analizuje. A... 26
  • Papież mówi, każdy słyszy co chce 21 cze 2015, 21:45 Zanim jeszcze encyklika „Laudato si” została ogłoszona, dziennikarze nazwali ją „antypolską”. Z uwagi na niewielki fragment o zastąpieniu paliw kopalnych, zwłaszcza węgla, ale też ropy naftowej, energią... 26
  • Patologia refundacji 21 cze 2015, 21:45 Ustawa refundacyjna miała dać Polakom dostęp do tanich i nowoczesnych leków. Ale jak to bywa z podobnymi obietnicami, skończyło się farmaceutyczną katastrofą. Do Polski trafiają starsze generacje leków, Polacy wydają na nie najwięcej w historii, a tych, na które ich stać, nie... 28
  • Kosztowna (nie)dostępność 21 cze 2015, 21:45 W kwestii polityki lekowej rząd zachowuje się, jakby miał jednego pacjenta – chory budżet, który trzeba leczyć kosztem pacjentów. Tyle, że ani oszczędności nie są wielkie, ani budżet nie zdrowieje. 30
  • Cena życia 21 cze 2015, 21:45 30 tys. zł miesięcznie. Tyle warte jest zdrowie Moniki Czaplickiej. Lek refundowany w innych krajach Europy w Polsce jest dostępny tylko za pełną odpłatnością. Monika ma 36 lat, jest mamą czwórki dzieci. Zmaga się z rakiem. 34
  • Jednoręki Arłukowicz 21 cze 2015, 21:45 Szumnie ogłaszane pakiety kolejkowe czy onkologiczne to odciąganie uwagi od realnych problemów ochrony zdrowia, ostatniego bastionu socjalizmu. Brak konkurencji, pieniędzy, monopol NFZ rząd próbuje przykryć PR-owymi sztuczkami. 36
  • Strzelec wolny z wyboru 21 cze 2015, 21:45 Nie chcą mieć szefa, biura i sztywnego czasu pracy. W Polsce przybywa freelancerów z wyboru. Mogłoby być ich jeszcze więcej, gdyby prawo było bardziej przyjazne. 38
  • Zdrowie i polityka 21 cze 2015, 21:45 Tylko niewolnicy i szaleńcy nie interesują się polityką, im wszystko jedno, jak żyją” – napisał Jacek Dukaj w „Innych pieśniach”. Nie bardzo polityką interesuje się też człowiek na wakacjach. To przecież kawał... 41
  • Jadę na Rodos, czyli na działkę 21 cze 2015, 21:45 Podróżuję sporo po Polsce prawdziwej, czyli po prowincji. Po takich miejscach, o których Stanisław Jerzy Lec pisał „Polska A mówi Polsce B, pocałujcie nas w d…”. Ostatnio gdzieś w Lubuskiem, w małym 10-tys. mieście,... 41
  • Sześciolatki znów psują krew politykom 21 cze 2015, 21:45 Niekończąca się historia o maluchach zaczynających naukę znów nabiera tempa. Za zaniedbania, upór, niefrasobliwość państwa zapłacą – niestety – małe dzieci. 42
  • Bezgotówkowy Orwell 21 cze 2015, 21:45 Urzędnicy fiskusa daliby wiele za całkowity wgląd w nasze portfele. Nowa propozycja resortu finansów o ograniczeniu transakcji gotówkowych pomoże im zrealizować te marzenia. 44
  • HOSSA BESSA 21 cze 2015, 21:45 Jazda po norwesku 18 euro pensja minimalna dla za godzinę – tyle już wkrótce może wynieść wszystkich kierowców przejeżdżających przez Norwegię. Zmiany podobnie jak w Niemczech obejmą też nasze firmy transportowe, które będą... 48
  • NATO maszeruje na Wschód 21 cze 2015, 21:45 Po miesiącach rozważań, przymiarek i obietnic Sojusz Północnoatlantycki wreszcie mówi o stałym stacjonowaniu broni i żołnierzy w Polsce. Zanim ich jednak powitamy u siebie, wcześniej zobaczymy mobilizację za naszą wschodnią granicą. 50
  • Walka o rozbicie NATO 21 cze 2015, 21:45 Nie bagatelizujmy znaczenia pomocy militarnej dla wschodniej flanki Sojuszu – przekonuje w rozmowie z „Wprost” amerykański politolog Mark Galeotti. 52
  • Zwarci, niegotowi 21 cze 2015, 21:45 Świetnie, że słyszymy deklaracje wsparcia ze strony sojuszników z NATO. Nie możemy jednak zapominać, że w razie agresji najpierw musimy bronić się sami. 53
  • Drugie życie Miszy 21 cze 2015, 21:45 Jeszcze pół roku temu Micheil Saakaszwili był politycznym trupem, brooklińskim hipsterem na zesłaniu. Teraz były prezydent Gruzji wrócił do polityki z ambicjami zostania… premierem Ukrainy. 54
  • Kraj Zachodzącego Słońca 21 cze 2015, 21:45 W Japonii rozwiązywanie problemów demografii zbyt długo odkładano na później. Kłopoty nawarstwiły się tak bardzo, że wizja przyszłości kraju zaczyna się ocierać o wizję z „Mad Maksa”: opuszczone gospodarstwa, puste domy i miasta staruszków. 56
  • Polska na lato 21 cze 2015, 21:45 Po modzie na lokalne jedzenie czy rodzime gry komputerowe przyszedł czas na wakacje w Polsce. Oto pomysły na krajowy urlop dla rodzin, seniorów, szukających wyciszenia, przygód i zamożnych. 58
  • Ostatni władca Ukrainy 21 cze 2015, 21:45 Ze wszystkich ukraińskich utopii ta ma chyba największy potencjał. Zwolennicy odrodzenia hetmanatu kilka razy postawili na współpracę z Niem - cami i za każdym razem srodze się na tym zawiedli. 62
  • Pałac kultury jest romantyczny 21 cze 2015, 21:45 Ten gatunek to filmowa pocztówka. Na pewno będziemy kręcić na moście Świętokrzyskim, skąd widać kapitalną panoramę Warszawy – mówi Michael Coulter, operator, który pracuje przy nowej komedii Krzysztofa Langa. 66
  • Polityka w wykonaniu muzyka 21 cze 2015, 21:45 Paweł Kukiz rozbił bank, kończąc z niezniszczalnym, zdawałoby się, układem PiS-PO. Osiągnął w polityce tyle, co żaden inny muzyk na świecie, a wielu próbowało. Niektórzy mieli nawet sukcesy. 68
  • Kalejdoskop kulturalny 21 cze 2015, 21:45 KSIĄŻKI Mariusz Cieślik Myśliwy zwierzyną Każdy, kto twierdzi, że klasyczna powieść jest w kryzysie, powinien czytać Brytyjczyków. Nawet jeśli noszą obco brzmiące nazwiska jak Hanif Kureishi, to nie ma wątpliwości, z jakiej... 72
  • Jak rząd USA ma mnie w… nosie 21 cze 2015, 21:45 Poczułem się jak śmieć. Podobnie jak setki, a może tysiące innych Polaków jestem ofiarą awarii systemu przyznawania wiz do USA. Trwa ona sobie w najlepsze już od 8 czerwca. To jeszcze można zrozumieć, każdemu może zdarzyć się awaria... 78
  • Lista 100 najbogatszych Polaków 2015 21 cze 2015, 21:45 1. JAN KULCZYK 16 mld zł Biznesowo dla najbogatszego Polaka to był kolejny udany rok. Majątek miliardera urósł głównie dzięki wzrostowi wartości jego pakietu akcji chemicznego Ciechu i notowanego w Londynie międzynarodowego producenta... 79
  • Facet tkwi w szczegółach 21 cze 2015, 21:45 Są jak biżuteria u kobiet – z pozoru zbędne, w rzeczywistości nadają każdemu dobrze ubranemu mężczyźnie odpowiedni rys. Niestety, ciągle wielu panów nie zwraca na nie uwagi. Przedstawiamy pięć dodatków, które świadczą o męskiej elegancji. 122
  • Cena niepowtarzalności 21 cze 2015, 21:45 Luksus w tym przypadku oznacza unikatowość. Rzeczy robione na zamówienie, w pojedynczych egzemplarzach. Miarą nie są najdroższe materiały, ale oryginalność. I często nazwisko projektanta i artysty, który zaprojektował i wykonał przedmiot. 126
  • Dlaczego warto mieć inteligentny dom 21 cze 2015, 21:45 Na inteligentne rozwiązania do domów Polacy wydają już ponad 100 mln zł rocznie. Rynek ten rośnie w tempie 20-30 proc. rok do roku i taki trend ma się utrzymać przez kolejne lata. Nowoczesna automatyka jest stosowana praktycznie w każdym nowym apartamencie czy domu. 130
  • Ptak Fashion City 21 cze 2015, 21:45 Ptak Fashion City to miasto, dzięki któremu branża odzieżowa odrodziła się jako tysiące małych producentów. 132
  • Między sztuką a nauką 21 cze 2015, 21:45 Hendrik Kelner wygląda trochę jak Winston Churchill. Nie chodzi tylko o cygaro i szklaneczkę whisky, ale też posturę. Spotykamy się w restauracji Amber Room, gdzie Kelner prezentuje nową linię luksusowych ręcznie zwijanych cygar Winston Churchill. Kelner jest najpoważniejszym... 134
  • Spać w spa 21 cze 2015, 21:45 Luksusowy hotel, by zasłużyć na to miano, musi mieć coś, co sprawi, że goście poczują się tam naprawdę wyjątkowo – niezależnie, czy przyjadą odpocząć, czy popracować. 136
  • Zdrowie i relaks w nadmorskim klimacie 21 cze 2015, 21:45 Nieskalane piaszczyste plaże, zdrowy umiarkowany klimat i orzeźwiające wody Bałtyku mają wielu zagorzałych wielbicieli. 140
  • Nowe grillowanie – gorący temat na lato 21 cze 2015, 21:45 Do grillowania Polaków namawiać nie trzeba. Może nie jest jeszcze tak jak w Kanadzie, gdzie ponad 70 proc. obywateli ma swojego grilla – więcej niż osób posiadających samochód, ale w tyle też nie zostajemy. 142
  • Rynek jeszcze mały 21 cze 2015, 21:45 Popyt na luksusowe nieruchomości jest większy niż podaż. Pojawiła się jednak możliwość inwestowania w ekskluzywne condohotele i nieruchomości. 144
  • Witamy w okolicy 21 cze 2015, 21:45 Nasza wizja miejskiego życia dla aktywnych i wymagających. 153
  • Luksus pnie się w chmury 21 cze 2015, 21:45 Drapacze chmur oferujące luksusowe apartamenty stają się stałym elementem krajobrazu największych polskich miast. Twórcy tych budowli robią wszystko, by żyło się w nich rzeczywiście jak w niebie. 154
  • Jesteś tym, co jesz 21 cze 2015, 21:45 Masz kłopoty z trądzikiem, suchą skórą, częsty katar, bóle brzucha, migreny, czujesz się zmęczona i ociężała? Borykasz się z którymś z tych objawów od lat i myślisz, że po prostu masz takie skłonności? Twoje złe samopoczucie może mieć związek z tym, co jesz – tłumaczy dr... 162
  • Holistyczne podejście i coraz bardziej naturalne metody leczenia 21 cze 2015, 21:45 Te dwie tendencje coraz bardziej dominują na świecie w medycynie anti-aging i funkcjonującej w jej zakresie dermatologii estetycznej. W Derma Puls stosujemy je od wielu lat – mówi dr Ewa Kaniowska. 163
  • Skuteczność to podstawa 21 cze 2015, 21:45 Interesują mnie tylko skuteczne metody leczenia. Dlatego moja klinika Triclinium jest wyposażona w kilkadziesiąt urządzeń, w tym prawie 20 laserów – mówi dr Marek Wasiluk. – Opracowałem kilka autorskich metod, m.in. leczenia rozstępów, blizn i przebarwień oraz... 164
  • Idzie lato – czas zadbać o jędrne i gładkie ciało 21 cze 2015, 21:45 Lato to czas, kiedy chcemy zademonstrować piękno naszego ciała. Zabiegi, dzięki którym stanie się ono jędrne i gładkie, poleca dr Magdalena Łopuszyńska, dermatolog, lekarz medycyny estetycznej. 167
  • Przechytrzyć czas 21 cze 2015, 21:45 Starzenia nie da się uniknąć. Można jednak opóźnić jego skutki. Jak – mówią dr Bożena Jendrysik i dr Wojciech Kiełek z Centrum Medycznego Veno-Med. 168
  • Idealne zabiegi 21 cze 2015, 21:45 Upływający czas odznacza się na twarzy, szyi, dłoniach i dekolcie. Wygląd często ma znaczący wpływ na dobre samopoczucie, dodaje pewności siebie, pozwala się poczuć atrakcyjnie, dlatego zabiegi medycyny estetycznej stały się niezwykle popularne. Przedstawiamy opinie lekarzy... 169
  • Wyrzeźbić twarz i ciało 21 cze 2015, 21:45 Medycyna estetyczna oferuje zabiegi umożliwiające nie tylko odmłodzenie twarzy, ale również modelowanie sylwetki – wyszczuplenie ciała i powiększanie piersi oraz pośladków – mówi dr Maciej Rogala z Gold Clinic. 171
  • Lifting? Tak! Ale tylko bez skalpela! 21 cze 2015, 21:45 Medycyna estetyczna proponuje innowacyjne zabiegi liftingujące bez użycia noża chirurgicznego. 173
  • Pacjent jest najważniejszy 21 cze 2015, 21:45 Coramed to placówka, w której innowacyjność spotyka się z doświadczeniem i osiągnięciami naukowymi lekarzy, a wszystko w trosce o dobro pacjenta. W centrum dba się nie tylko o zdrowie, ale również dobre samopoczucie pacjenta. 175
  • Jak odmłodzić twarz 21 cze 2015, 21:45 Przychodzi taki czas, kiedy skóra twarzy i szyi staje się zbyt wiotka i kwalifikuje się do operacji i podniesienia chirurgicznego – mówi dr Andrzej Dmytrzak z kliniki Aesthetic Med w Szczecinie, specjalista z dziedziny chirurgii plastycznej. 177
  • Nici liftingujące 21 cze 2015, 21:45 Nici liftingujące to ostatni hit medycyny estetycznej. Na czym dokładnie polega ich działanie? Czy rzeczywiście można o nich mówić: lifting bez skalpela? 182
  • Dbamy o twoje zdrowie każdego dnia 21 cze 2015, 21:45 Innowacyjne suplementy diety wspomagające funkcjonowanie organizmu, a także nowoczesne produkty lecznicze i kosmetyczne – to źródło sukcesu rynkowego spółki LEK-AM 186
  • 50 lat implantologii 21 cze 2015, 21:45 Tylko co piąty bezzębny pacjent korzysta z implantów zębowych. Ich jakość życia jest jednak znacznie wyższa niż osób korzystających z protez dentystycznych – podkreśla prof. Andrzej Wojtowicz, prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Implantologii Stomatologicznej. 187
  • Implantoprotetyka na miarę naszych czasów 21 cze 2015, 21:45 W klinice Platinum czas potrzebny do wykonania idealnej odbudowy protetycznej to tylko dwie godziny. 189
  • Piękny uśmiech to pierwszy krok do sukcesu 21 cze 2015, 21:45 Badania pokazują, że aktywny zawodowo Polak odwiedza dentystę tylko raz w roku, a główną przyczyną pojawienia się w gabinecie dentystycznym jest najczęściej nagły ból zęba. Nie można jednak zapominać o tym, że zdrowe zęby i piękny uśmiech to nasza wizytówka w codziennych... 190
  • Trzy nowe sposoby gwiazd na równy uśmiech 21 cze 2015, 21:45 Ultracienkie licówki, niewidoczne aparaty ortodontyczne i lingwalne są już dostępne dla polskich pacjentów – mówi lek. stom. Wojciech Fąferko z Dentim Clinic w Katowicach. 191

ZKDP - Nakład kontrolowany