Na Dzikim Wschodzie

Na Dzikim Wschodzie

Bieszczady to nie tylko połoniny czy Jezioro Solińskie. To też wciąż dzika natura i ciekawa historia. Wystarczy nieco zejść z głównego szlaku, by poczuć jedno i drugie.

Bieszczadzki Worek, czyli kawałek Polski wciśnięty ostrym klinem w Ukrainę. Choć tej nazwy próżno szukać na mapach, używa jej każdy prawdziwy miłośnik Bieszczad. A przede wszystkim chce tam dotrzeć. Czemu? Bo przez lata był to teren niedostępny dla turystów, a jedynymi gośćmi byli pogranicznicy i urządzający polowania prominenci PRL, choćby premier Jaroszewicz. Po drugie to miejsce, w którym można poczuć historię – tę wielką i tę ludzką. Wciąż rosną tu drzewa owocowe, stoją przydrożne krzyże. To pamiątki po wsiach, które zostały wysiedlone w 1946 r. Po trzecie – bo dalej się nie da.

Najlepiej dojechać do Bukowca, zostawić samochód na parkingu i iść przed siebie ścieżką. Nie sposób się zgubić, innej drogi nie ma. Z jednej strony San, z drugiej szlak graniczny. Mijamy Beniową, gdzie na cmentarzu stoi wiekowa podstawa chrzcielnicy z piaskowca, z wyrytym wizerunkiem ryby. Potem Sianki – kolejną miejscowość, której nie ma. A właściwie to jest i ma się całkiem nieźle, ale tuż za Sanem, po ukraińskiej stronie. Widać stację kolejową, budynki, drogi. W naszych granicach po wsi pozostało tylko cerkwisko, czyli miejsce, gdzie kiedyś stała cerkiew, ruiny dworu oraz cudem ocalałe groby Klary i Franciszka Stroińskich, przedwojennych właścicieli folwarku. Do miejsca ich spoczynku przylgnęła nazwa Grób Hrabiny, a na płytach nagrobnych zawsze stoją znicze. Nieco dalej odkrywamy źródełko, przy którym znajduje się napis po ukraińsku, że jest to źródło Sanu. Nie do końca jest to prawda. Jak się niedawno okazało, to jedynie początek jednego z dopływów tej rzeki. Prawdziwe źródło Sanu znajduje się na Ukrainie i nie da się do niego ot tak dojść. Tak czy siak od źródełka w Polsce trzeba zawrócić, dalej iść już się nie da.

POCIĄG DONIKĄD

Jedną z głównych atrakcji regionu jest Bieszczadzka Kolejka Leśna. W sezonie bilety na wąskotorówkę sprzedają się jak świeże bułeczki. Jedna z dwóch obsługiwanych tras prowadzi do Balnicy. Większość turystów wybiera wariant tam i z powrotem, by po półgodzinnej przerwie wrócić na stację początkową. I tu moja propozycja – dla ambitnych. I wytrwałych, bo ostatni etap wycieczki wiąże się ze złapaniem stopa lub przejściem kilku kilometrów po asfalcie. Nie licząc budynku przy stacji, Balnica jest niezamieszkana od czasów powojennych. Kamienne cokoły pokazują, gdzie stały kiedyś domy. Jest i tzw. krzyż pańszczyźniany z 1848 r. Kiedy zniesiono pańszczyznę, chłopi zakopali księgi z rejestrem powinności wobec dworu, a na „grobie” postawili krzyż, by nikt nie ważył się naruszyć tego miejsca.

Jeśli mamy chwilę, warto poszukać w głębi lasu niewielkiej kapliczki, z którą wiąże się legenda. Wiele lat temu lato było upalne i suche, zupełnie jak teraz. Wszyscy szukali wody, modlili się o deszcz. Dopiero ślepy żebrak miał bezbłędnie wskazać miejsce, z którego wytrysnęła woda. I to woda o cudownych właściwościach, dzięki którym starzec odzyskał wzrok.

JEZIORA JUBILERA

Rzadko kiedy cuda przyrody powstają w tak błyskawicznym tempie. A dokładnie w jedną noc! 13 kwietnia 1907 r. rozległ się taki huk, że myślano, że nadszedł koniec świata i w pobliskiej cerkwi zaczęto bić w dzwony. Okazało się, że ulewne deszcze spowodowały osunięcie się ziemi i zatamowanie biegu potoku. Tak właśnie powstały Jeziorka Duszatyńskie, przepięknie położone, otoczone lasem, o głębokim kolorze. Dziś z trzech oczek, zostały dwa. Jeziorka doczekały się wiersza na swój temat „Przed sklepem jubilera” autorstwa Karola Wojtyły, który dotarł do nich podczas swoich wędrówek. I rezerwatu „Zwiezło”, bo tak właśnie mówi się tu na osunięcie się ziemi.

Do Jeziorek Duszatyńskich prowadzi znakowany na czerwono Główny Szlak Beskidzki. Wędrówkę najlepiej zacząć w Komańczy, skąd droga prowadzi przez malowniczy przełom rzeki Osławy. Po odpoczynku nad górnym akwenem warto poświęcić dwie godziny, aby wejść na Chryszczatą (998 m n.p.m.). Na górze znajdują się niewielkie cmentarze z czasów I wojny światowej. Schodząc z Chryszczatej, można się natknąć na żubry, które od lat 80. żyją tu na wolności.

WIDOK NA CERKIEW

To tam można poczuć prawdziwą dzikość tych gór. Są tak bardzo w środku Bieszczadów, że daleko od wszystkiego – Góra Korbania (894 m n.p.m.) i rozciągnięta poniżej przełęcz Hyrcza. Najlepiej zacząć w Tyskowej. Nie prowadzi stamtąd żaden szlak, ale droga jest wyraźna, bo korzystają z niej ludzie pracujący przy wypalaniu węgla drzewnego w retortach. Przełęcz jest niezalesiona, sięga szeroko od prawa do lewa i zazwyczaj nie spotkamy tam nikogo. Korbania, zwana także Patryją i Patrolą, góruje nad przełęczą. Niedawno postawiono na szczycie wieżę widokową, z której rozpościera się widok na Jezioro Solińskie i najwyższe partie polskich Bieszczadów. Panorama w pełni rekompensuje dość strome podejście. Z Korbani już znakowanym szlakiem dojdziemy do Ropienki. I jednej z najpiękniejszych cerkwi w okolicy. Biała, co rzadkie – murowana, z drewnianą wieżą. Przed wojną było to najsłynniejsze bieszczadzkie sanktuarium, a to za sprawą cudownej ikony Matki Boskiej. Wtedy świątynia przyciągała tysiące pielgrzymów.

NOCNE ZWIEDZANIE

Ale i tak najpiękniejsze w Bieszczadach jest niebo. Zwłaszcza nocą! Pełne gwiazd i czyste jak nigdzie indziej w Polsce. To najmniej zanieczyszczony sztucznym światłem region w kraju. Oznacza to, że choć mamy nad głową to samo niebo, co np. w Warszawie, widzimy na nim znacznie więcej gwiazd. Naturalną ciemność chroni się już tak, jak zagrożone gatunki. W tym celu został utworzony Park Gwiezdnego Nieba, który obejmuje teren Bieszczadzkiego Parku Narodowego i przyległych parków krajobrazowych (podobną ochroną jest objęte niebo na Słowacji). Na nocne zwiedzanie warto się wybrać do Roztok Górnych, i to nie wcześniej niż o godzinie 22. We wsi stoi kilka domów, ale w nocy jest ciemno choć oko wykol. Nawet jeśli nie mamy teleskopu ani wiedzy astronomicznej, bez problemu wypatrzymy Drogę Mleczną. �

Okładka tygodnika WPROST: 34/2015
Więcej możesz przeczytać w 34/2015 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 34/2015 (1693)

  • Przestańcie nas słuchać, zacznijcie mówić z sensem 16 sie 2015, 20:00 Debaty o debatowaniu, rozmowy o rozmawianiu. Prezydent z premier przy kawie czy przy Radzie Gabinetowej? Na święcie kaszy czy owsianki – retoryczna kakofonia wypierająca merytorykę z naszej polityki. Fetyszyzujemy rozmawianie, zamiast... 3
  • SKANER 16 sie 2015, 20:00 SPÓŁKI Rząd w węglowej panice Mariusz Swora, były szef Urzędu Regulacji Energetyki, powołany na to stanowisko w 2007 r. przez Jarosława Kaczyńskiego, otrzymał od ministra skarbu państwa Andrzeja Czerwińskiego propozycję objęcia... 6
  • Zdarzyło się jutro 16 sie 2015, 20:00 Cyców Dody i Pęk Rejtanem, czyli co się w najbliższych dniach zdarzyć może. Albo i nie. 8
  • Nie jesteśmy niemieckim zasobem 16 sie 2015, 20:00 Rozwiązanie równania polsko-niemieckiego to jedno z najważniejszych zadań dyplomacji – mówi Krzysztof Szczerski, minister w Kancelarii Prezydenta. 12
  • Caracal napędzany obietnicami 16 sie 2015, 20:00 Im więcej wyjaśnień składa Ministerstwo Obrony Narodowej w sprawie przetargu na śmigłowce dla wojska, tym więcej pojawia się wątpliwości. Nie da się ich rozstrzygnąć bez zwołania tajnego posiedzenia komisji Sejmu do spraw zbrojeń z udziałem wszystkich trzech firm startujących... 15
  • Przetarg do powtórki 16 sie 2015, 20:00 Rozmowa z generałem broni Waldemarem Skrzypczakiem, byłym dowódcą wojsk lądowych i byłym wiceministrem obrony narodowej. 17
  • PO bez twarzy 16 sie 2015, 20:00 Formacja, dla której wizerunek był często ważniejszy niż program, zatraciła zupełnie swój charakter. Nie wiadomo dziś, do kogo kieruje swój przekaz, skoro jedną z najsilniej kojarzonych z nią twarzy staje się Roman Giertych. 18
  • Festiwal Zalewajki 16 sie 2015, 20:00 Upał męczy zwykłych ludzi, ale władza tropików się nie boi. Pan prezydent zaraz po zaprzysiężeniu gardząc klimatyzacją w pałacu i żmudnym pisaniem obiecanych ustaw, ruszył w Polskę. Pojawił się między innymi na Święcie Kaszy, pokazując tym samym, że przedkłada prosty lud nad... 20
  • Takiego piwa nie pił nawet król 16 sie 2015, 20:00 Najlepsze piwo to leżajski full. Gul, gul gul” – nuciła cała Polska u progu transformacji. Ludzie na Podkarpaciu tryskali dumą z produktu, który podbijał kraj. Zaczynała się polska transformacja, byliśmy pewni, że jutro na... 20
  • Politycy nie muszą wysysać pieniędzy z budżetu 16 sie 2015, 20:00 Twórcy kampanii Pawła Kukiza udowodnili, że dzięki internetowi można w Polsce sfinansować skuteczną i dużą kampanię polityczną. Jeśli sukces powtórzą przed referendum na rzecz JOW, tradycyjne partie powinny zacząć się bać. 21
  • Feministki pod ramię z Kościołem 16 sie 2015, 20:00 Stare ludowe przysłowie mówi, że gdzie diabeł nie może, tam babę pośle. A ja myślę, patrząc na dzisiejszą polską rzeczywistość polityczną, że gdzie diabeł już wystarczająco mocno namiesza, tam… Boża opatrzność posyła... 24
  • Kto odbudował warszawską Starówkę? 16 sie 2015, 20:00 Interesującej odpowiedzi na to pytanie udziela tablica wmurowana na rogu Zapiecka i Rynku Starego Miasta. Czytamy: „Rynek Starego Miasta, pomnik kultury narodowej i walk rewolucyjnych ludu Warszawy, zwalony w gruzy przez faszystowskich... 24
  • Partie są jak kluby sportowe 16 sie 2015, 20:00 Nie wszyscy ulegają takim prostackim sądom, że skoro mamy kryzys w kapitalizmie, to znaczy, że winny jest kapitalizm. Równie dobrze można powiedzieć, że skoro katar jest w nosie, to zawinił nos – mówi prof. Leszek Balcerowicz. 25
  • Polityk nie musi manipulować i obrażać 16 sie 2015, 20:00 Jeśli czytacie te słowa, to znaczy, że „Wprost” nie ma nic przeciwko temu, że chcę ubiegać się o mandat senatora. O to, czy istnieje konflikt między kandydowaniem a byciem felietonistą, pytali mnie niedawno miesięcznik... 28
  • O bantustanie nad Wisłą 16 sie 2015, 20:00 Coraz mniej rozumiem. Powinno być odwrotnie, wraz z wiekiem zdolności do rozumienia rzeczywistości powinno być więcej. A że rozumiem coraz mniej, pokazał mi przykład sprzedaży przez Skarb Państwa PKP Energetyki. PO jedną ręką... 28
  • Jak inwestować w długie życie 16 sie 2015, 20:00 Ten, kto chce zachować wigor do późnych lat, musi inwestować w siebie. Tak jak w banku. Od tego, co i ile zrobimy dla siebie, zależy nasza przyszła kondycja fizyczna i psychiczna. Odsetki będą pokaźne lub żadne. 29
  • I po bólu 16 sie 2015, 20:00 Ból trwający długo staje się bólem przewlekłym, który trzeba leczyć. Inaczej może zniszczyć życie człowieka. 38
  • ABC LECZENIA BÓLU 16 sie 2015, 20:00 ANALGETYKI to leki przeciwbólowe, a analgezja to nic innego jak zjawisko polegające na zniesieniu czucia bólu. Analgetyki dzielimy na leki nieopioidowe, czyli niesteroidowe leki przeciwzapalne, w skrócie nazywane NLPZ (ibuprofen, kwas... 38
  • Życie ważniejsze niż SM 16 sie 2015, 20:00 Lepiej być zdrowym, młodym i bogatym. Ale w życiu bywa różnie. Jednak z chorobą, nawet tak poważną jak stwardnienie rozsiane (SM), można żyć normalnie, pracować, mieć rodzinę. Najważniejsze jest to, żeby pacjent był wcześnie zdiagnozowany i właściwie leczony. 40
  • Polowanie na emeryta 16 sie 2015, 20:00 Emeryci to nowa żyła złota dla banków. Pewny i dość wysoki dochód, dyscyplina, łatwość egzekucji zaległości. Nic dziwnego, że seniorzy zadłużają się w szybkim tempie, choć coraz częściej mają kłopoty ze spłatą swoich zobowiązań. 42
  • Staruszkowie w więzieniu 16 sie 2015, 20:00 W szybko starzejącej się Japonii po raz pierwszy seniorzy popełnili więcej przestępstw niż nastolatkowie. 43
  • Wielkie kuszenie seniora 16 sie 2015, 20:00 Oprócz sprzedawców magicznych garnków i kołder emeryt stał się też łakomym kąskiem dla instytucji finansowych. Ma stały dochód, przykłada się do spłat, więc warto go kusić. 44
  • Być jak Robert Lewandowski 16 sie 2015, 20:00 Poranny trening, szkoła, popołudniowy trening i powrót do internatu. Polskie kluby wreszcie inwestują w profesjonalne szkolenie młodych piłkarzy. 46
  • Kasjerzy autostrad 16 sie 2015, 20:00 Operatorzy prywatnych autostrad dostają co roku ponad 1,2 mld zł dopłat od państwa. Osiągają bajeczne zyski. A i tak kierowcy muszą płacić jedne z najwyższych stawek w Europie. Jak długo obywatele będą traktowani jak owce do strzyżenia? 48
  • Sorry, taki mamy upał 16 sie 2015, 20:00 Nawet na Saharze zabrakłoby piasku, gdyby wpuścić tam nieudolny rząd. W Polsce dysponującej miliardami ton węgla zabrakło prądu. Czy to faktycznie siła wyższa? 52
  • Europa przesiada się na lotnisku w Warszawie 16 sie 2015, 20:00 Lotnisko Chopina chce stać się regionalnym liderem. Szansa na to jest tym większa, że poprawia się kondycja LOT-u, którego plany też są bardzo ambitne. 54
  • Samorządowa ruletka 16 sie 2015, 20:00 Zadłużone gminy zastawiają ziemię, płacą zbójeckie odsetki i balansują na granicy wypłacalności. Żeby wybudować kolejny aquapark albo halę sportową, gminy zaczęły na potęgę zadłużać się w parabankach. 56
  • HOSSA BESSA 16 sie 2015, 20:00 Młodzi startują chętniej Młodzież jest statystycznie 1,6-krotnie bardziej skłonna do otwierania własnego biznesu niż osoby dorosłe – wynika z najnowszego raportu Global Entrepreneurship Monitor (GEM), instytucji zajmującej się... 59
  • Laburzyści odpływają od Europy 16 sie 2015, 20:00 Bardziej lewicowa i eurosceptyczna Partia Pracy może zdecydować o wyniku referendum i wyjściu Wielkiej Brytanii z UE. 60
  • Republika się zamyka 16 sie 2015, 20:00 Problem masowej imigracji z Afryki przerósł Italię organizacyjnie i emocjonalnie. Przybysze nie są już mile widziani, a antyimigracyjna retoryka święci tryumfy. 63
  • Rosjanie chcą pół Arktyki 16 sie 2015, 20:00 Rosja zgłosiła na forum ONZ pretensje terytorialne do pół miliona mil kwadratowych wód arktycznych wokół bieguna północnego. 66
  • Panteon plagiatorów 16 sie 2015, 20:00 Awantura o plagiat piosenki Kayah „Prawy do lewego”, jakiego miała się dopuścić Justyna Steczkowska, to w świecie muzyki pop codzienność. Plagiaty zdarzają się największym. 68
  • Pokażcie mi bohatera 16 sie 2015, 20:00 Rozmowa z reżyserem i scenarzystą Paulem Haggisem, laureatem dwóch Oscarów. 17 sierpnia kanał HBO zacznie emisję wyreżyserowanego przez niego serialu „Kto się odważy”. Jest to opowieść o najmłodszym burmistrzu w historii USA Nicku Wasicsko. 72
  • Kariera trampek 16 sie 2015, 20:00 Miały ułatwić uprawianie sportu. Przez prawie 200 lat swojej historii wpływały jednak na kulturę, co pokazano na wystawie w Brooklyn Museum w Nowym Jorku. 74
  • Ta od Venus. Oblała farbą z lizolem fotografie aktów kobiecych w imieniu poniewieranych żon i kochanek. 16 sie 2015, 20:00 Minuty dzieliły uroczyste otwarcie wystawy „Venus” od zagajenia organizatorów. Szacowni zagraniczni goście już się podnosili z krzeseł, aby przejść do przystrojonej w bożonarodzeniową szopkę (taki krakowski akcent w kończącym się roku 1975) sali balowej pałacu Pugetów. 76
  • Trójwymiarowa rewolucja 16 sie 2015, 20:00 Dzięki domowym drukarkom 3D każdy będzie mógł się poczuć szewcem, jubilerem, a nawet kreatorem mody. 80
  • Na Dzikim Wschodzie 16 sie 2015, 20:00 Bieszczady to nie tylko połoniny czy Jezioro Solińskie. To też wciąż dzika natura i ciekawa historia. Wystarczy nieco zejść z głównego szlaku, by poczuć jedno i drugie. 82
  • Bieszczady, moja miłość 16 sie 2015, 20:00 To był rok 1990. Włóczyliśmy się z grupą osób nazywających się hippisami po Polsce. Przyszedł czas i na Bieszczady. Pociąg toczył się do Ustrzyk Dolnych, zahaczając o radziecką wtedy Ukrainę. Późnym wieczorem trochę autobusem,... 84
  • Na Kujawy po zdrowie 16 sie 2015, 20:00 Dzięki solankowym wodom i nizinnemu klimatowi Kujawy stały się uzdrowiskowym centrum Polski. 85
  • Zmiany przyszły małymi krokami 16 sie 2015, 20:00 Spokojna, nieco senna Kopenhaga zapoczątkowała wiele rewolucji. Ta kulinarna, która zaczęła się w Nomie, opanowała Skandynawię i wyznacza trendy w Europie. Ta designerska trwa i budzi zazdrość turystów. 88
  • Biegacz pomaga 16 sie 2015, 20:00 Cieszy nas nowa moda. Jeszcze bardziej cieszy tych, którym biegacze niosą pomoc. Chodzi oczywiście o biegowe akcje charytatywne, jak „Biegnę dla...” czy PKO Bieg Charytatywny. Jest ich coraz więcej - i dobrze. Przecież wybieganego wsparcia nigdy za dużo. 90
  • Bawią i uczą 16 sie 2015, 20:00 Spotkania ze smokami i podmorskie wędrówki, Ronaldo i klasyka baletu, nauka i ekonomia – a to wszystko w książkach dla dzieci. Warto je zapakować do wakacyjnych plecaków i szkolnych tornistrów. 92
  • Kalejdoskop kulturalny 16 sie 2015, 20:00 DVD Kolejne upadki Ala Ostatnie miesiące w kinach to festiwal Ala Pacino. Po przerwie i odpoczynku od grania aktor wrócił do pracy pełną parą. Sam przyznaje, że głównym motywem tej decyzji była fatalna sytuacja finansowa po tym, jak... 94
  • 3 proc. PKB na demografię 16 sie 2015, 20:00 Opłaca się prowadzić politykę na rzecz rodzin. Wszystkim malkontentom i lewicowym fatalistom polecam lekturę opublikowanej w ubiegłym tygodniu przez GUS niepozornej publikacji „Monitoring wyników prognozy ludności Polski dla 2014... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany