Sześciolatki specjalnej troski

Sześciolatki specjalnej troski

Nawet co dziesiąty sześciolatek, który w ubiegłym roku rozpoczął naukę w szkole, może wymagać fachowej pomocy. Takie wnioski płyną z niepublikowanych jeszcze badań, do których dotarł „Wprost”. W tym roku szkolnym pomocy potrzebować może dwa razy więcej młodszych uczniów. Chodzi o niebagatelną liczbę ponad 50 tys. dzieci.

Rodzice sześciolatków, które we wrześniu obowiązkowo pójdą do pierwszej klasy, mają mniej powodów do niepokoju od tych, którzy we właśnie minionym roku szkolnym byli pierwsi – takie zapewnienia składała w czerwcu minister edukacji Joanna Kluzik-Rostkowska. Dotarliśmy do wyników badań przeprowadzonych przez Instytut Badań Edukacyjnych, które pokazują reformę obniżającą wiek szkolny w innym świetle.

Słabsze wyniki młodszych uczniów

Na początku tego roku instytut wziął pod lupę ponad tysiąc pierwszaków, które we wrześniu 2014 r. rozpoczęły naukę. Pośród nich były dzieci siedmioletnie, sześciolatki urodzone w pierwszym półroczu 2008 r., które zostały objęte obowiązkiem szkolnym, oraz grupa dzieci sześcioletnich urodzonych w drugim półroczu 2008 r., które trafiły do szkół, bo taka była wola ich rodziców. Analitycy IBE przeprowadzili ocenę ponad 20 zdolności i kompetencji uczniów kilka miesięcy po tym, gdy rozpoczęli oni naukę. Sprawdzono m.in. ich umiejętności matematyczne, te związane z czytaniem i pisaniem, ale też takie rzeczy, jak zdolności poznawcze (pamięć, percepcja, uwaga), umiejętności psychomotoryczne czy kompetencje społeczno-emocjonalne. Wyniki?

W przypadku matematyki średnie osiągnięcia siedmiolatków w opracowanym przez IBE dla poradni psychologicznych Teście Umiejętności na Starcie Szkolnym przekraczały 115 pkt. Uczniowie sześcioletni, którzy poszli obowiązkowo do szkół, zdobyli niewiele ponad 111 pkt, a ich koledzy z młodszego półrocza niespełna 110 pkt. W przypadku pisania (ten test odnosi się głównie do kompetencji manualnych i motorycznych dzieci) różnice były większe. Siedmiolatki osiągały wyniki w okolicach 118 pkt, sześciolatki ze starszego półrocza ok. 114 pkt, a te z młodszego 112 pkt. Bardzo ciekawa obserwacja dotyczy czytania. Siedmiolatki wypadły w tym teście lepiej od sześciolatków, które obowiązkowo poszły do szkół, ale wyniki sześciolatków, które zostały tam posłane z woli rodziców, były porównywalne z wynikami siedmiolatków. Zdaniem badaczy wynika to z faktu, że rodzic podejmując decyzję o dobrowolnym posłaniu dziecka do szkoły, bierze pod uwagę jego umiejętności, w tym szczególnie te, które łatwo dają się zaobserwować i sprawdzić, np. czytanie, czyli do szkół trafiają dzieci, które lepiej radzą sobie pod tym względem.

Jak wypadły dzieci w standardowych testach psychologicznych, które także wykorzystywane są przez poradnie psychologiczne? Największe różnice pomiędzy siedmio- a sześciolatkami, na niekorzyść tych drugich, dotyczyły takich kwestii, jak rozumowanie pojęciowe, motoryka, mowa bierna oraz koordynacja wzrokowo-przestrzenna. Sześciolatki objęte obowiązkiem szkolnym praktycznie we wszystkich testach osiągały nieco słabsze wyniki od starszych kolegów, choć zdaniem naukowców nie były one duże i są zgodne z tempem ich rozwoju.

LICZY SIĘ WYKSZTAŁCENIE RODZICÓW

Największy niepokój budzą różnice pomiędzy umiejętnościami dzieci pochodzących z rodzin o różnym statusie społeczno-ekonomicznym.W przypadku sześciolatków są one bowiem większe niż w przypadku uczniów siedmioletnich. Dla przykładu różnica w umiejętnościach matematycznych siedmiolatków wynosi ok. 5 pkt. Ci pochodzący z rodzin o niskim wykształceniu zdobyli 114 pkt, a ci, których rodzice mają wykształcenie wyższe – 119 pkt. Sześcioletni uczniowie słabo wykształconych rodziców uzyskali 107 pkt, zaś podopieczni tych z wyższym wykształceniem 119 pkt.

Współautor badania dr Piotr Rycielski nie ma wątpliwości. – W przypadku 10 proc. młodszych uczniów, tych pochodzących z rodzin o niższym kapitale społeczno-ekonomicznym, trzeba sprawdzić, czy nie powinny zostać objęte specjalistycznym wsparciem. Także po to, by mogły w pełni korzystać z oferty edukacyjnej szkoły. To powinna być grupa specjalnej troski – podkreśla dr Rycielski.

Drugi z autorów tego badania dr Radosław Kaczan wskazuje, że chodzi przede wszystkim o wsparcie pedagogiczne, które jest niezbędne do prawidłowego rozwoju emocjonalnego i kształtowania kompetencji społecznych, pomoc logopedy, a także dodatkowe zajęcia szkolne, które podnosiłyby kompetencje matematyczne młodszych uczniów, a także rozwijały umiejętność pisania. Te wyliczenia naukowców odnoszą się jednak do uczniów, którzy rozpoczęli naukę w ubiegłym roku szkolnym, gdy sześciolatki stanowiły około jednej trzeciej grupy pierwszaków. W tym roku szkolnym jest ich około dwa razy więcej, a to oznacza, że tych wymagających – jak określiło to IBE „specjalnej troski” – też może być dwukrotnie więcej.

Taki stan rzeczy potwierdzają dane płynące z poradni psychologiczno-pedagogicznych, które orzekają o odroczeniu obowiązku szkolnego. Dla przykładu w Radomiu z grupy 1,3 tys. przebadanych sześciolatków odroczenie uzyskała ponad połowa, tj. 661. Grażyna Woźniak, dyrektor Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 1 w Radomiu, w rozmowie z PAP stwierdziła, że głównymi przyczynami były: „niedojrzałość funkcji percepcyjno-motorycznych, które warunkują powodzenie w nauce pisania i czytania, słaba dojrzałość emocjonalno-motywacyjno-zadaniowa w stosunku do wieku i do podjęcia roli ucznia”. Jej zdaniem gdyby te dzieci trafiły do szkół, mogłyby nie tylko mieć trudności z nauką, ale także zaburzenia emocjonalne.

Klęska szkolna

O tym, dlaczego tzw. gotowość szkolna jest tak niezbędna, by dziecko mogło rozpocząć naukę, opowiada Małgorzata Barańska, nauczycielka i autorka publikacji poświęconych wychowaniu wczesnoszkolnemu. – Dzieci bez odpowiedniej dojrzałości emocjonalnej, niegotowe do szkolnego trybu pracy zadaniowej, a dodatkowo nieposiadające wymaganych kompetencji sprawnościowych, bardzo szybko zderzą się z komunikatem nauczyciela, że zrobiły coś źle, zbyt wolno lub zachowały się niewłaściwie. Problem w tym, że taką informację odbierają jako ogromne niepowodzenie. Kolejne takie sygnały stopniowo coraz bardziej zniechęcają je do szkoły i nauki, bo kojarzą im się z negatywnymi doznaniami – wyjaśnia. Z czasem sytuacja się pogarsza. – Dziecko zaczyna przynosić do domu zadania, których nie udało mu się skończyć na lekcji. To oznacza, że zamiast się bawić jak jego koledzy, musi kontynuować aktywność, której nie lubi i tym bardziej zaczyna się zniechęcać do nauki – mówi Barańska.

Jeżeli szkoła nie zapewnia sześciolatkowi odpowiedniego wsparcia, o którym wspominają naukowcy z IBE, nauczyciel zaczyna przenosić część odpowiedzialności za jego naukę na rodziców. Otrzymują wskazówki, że z dzieckiem trzeba poćwiczyć czytanie, pisanie czy liczenie. – Jeżeli rodzice nie znajdą na to czasu lub chęci, mamy do czynienia z klęską szkolną. Uczeń zaczyna coraz bardziej odstawać od poziomu swojej klasy. Jeżeli nie uda się tej różnicy wyrównać na pierwszym etapie edukacji, to na każdym kolejnym jest coraz trudniej – dodaje ekspertka. Przekonuje, że wychowawcy, który ma pod opieką 25 uczniów o dużym zróżnicowaniu wiedzy, umiejętności czy sprawności, trudno jest takiemu zadaniu podołać. Najczęściej musi podjąć decyzję, czy poświęci swój czas uczniom uzdolnionym, czy tym, którzy wymagają wsparcia. O kulisach pracy ze zróżnicowaną wiekowo klasą, z przewagą sześciolatków, opowiada nam jedna z nauczycielek. – Mam kilku uzdolnionych matematycznie uczniów. Nie mogę jednak poświęcić im więcej uwagi, bo w tym samym czasie muszę się zająć siedzącym pod ławką zapłakanym sześciolatkiem, a z kolei inne dziecko zgłasza potrzebę wyjścia do toalety. To, co mogę zaoferować tym uczniom, to zadanie ekstra do rozwiązania, o żadnym indywidualnym toku nauczania nie ma mowy. To frustruje – podkreśla.

To dlatego w czasie debaty nad obniżeniem wieku szkolnego eksperci apelowali o zmniejszenie liczebności klas do kilkunastu uczniów albo wprowadzenie obowiązku, by klasami z sześciolatkami opiekowało się dwóch nauczycieli, tak jak to jest w przedszkolach, gdzie grupą zajmuje się dwóch wychowawców. Ministerstwo Edukacji nie zdecydowało się na żadne z tych dwóch rozwiązań. Szkołom co prawda dano możliwość zatrudniania asystentów nauczyciela w oparciu o kodeks pracy, ale zdecydowały się na to tylko bardzo nieliczne placówki.

Nieudana reforma

Zdaniem prof. Bogusława Śliwerskiego, przewodniczącego Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN, szkolna rzeczywistość sześciolatków może wyglądać jeszcze gorzej, niż obrazują to wyniki badań przeprowadzonych przez IBE. – Trzeba zwrócić uwagę, że badanie ich umiejętności przeprowadzono na tabletach w obecności psychologa. Pominięto w ten sposób rzeczywistą sytuację szkolną i społeczną ucznia, czyli np. takie elementy, jak stres związany z ekspozycją społeczną, poczucie wyobcowania w grupie, lęku czy naruszonych więzi, które młody człowiek rozpoczynający naukę ma prawo odczuwać – mówi Śliwerski. W jego ocenie sześciolatki radzą sobie w szkole gorzej nie dlatego, że pochodzą z rodzin o niższym kapitale społeczno-ekonomicznym,ale dlatego że do tej szkoły poszły zbyt wcześnie.

Zapytaliśmy MEN o pieniądze przeznaczone na celowe wsparcie uczniów, którzy rok wcześniej rozpoczęli naukę – zarówno te przekazane w ubiegłym roku szkolnym, jak i te, które są planowane w wydatkach na ten rok. Resort odpowiedział, że nie przewidział takich środków. Poinformował nas także, że nie zlecał żadnych badań sześciolatków, które obowiązkowo poszły do szkoły. Z naszych informacji wynika, że zagrożone jest finansowanie wszystkich pomiarów umiejętności najmłodszych uczniów, które do tej pory realizował IBE.

PiS chce dobrowolności

Bez wątpienia wyniki tych badań są mocnym wsparciem dla przeciwników reformy obniżającej wiek szkolny. Politycy Prawa i Sprawiedliwości zapowiedzieli już, że w sytuacji, gdy przejmą rządowe stery, jedną z ich pierwszych decyzji będzie wycofanie się z tej reformy. Plan działań kreślony przez partię Jarosława Kaczyńskiego jest następujący. Od 2016 r. o tym, czy sześcioletnie dziecko pójdzie do szkoły, czy też nie, będzie decydował rodzic. Ale jeszcze w tym roku, jeżeli PiS wygra wybory, rodzice dostaną możliwość cofnięcia sześciolatka ze szkoły do przedszkola. Wystarczy do tego ich decyzja, a nie – jak to jest teraz – orzeczenie z poradni psychologiczno-pedagogicznej. Co więcej, na taki ruch będą się mogli zdecydować przez cały rok szkolny, a nie – jak jest teraz - do końca roku kalendarzowego.

PiS chce także natychmiast zmienić tryb kształcenia w zerówkach. – Mamy gotowe zmiany w podstawie programowej, które przywracają obowiązkową w tych oddziałach naukę czytania i pisania. Obecne regulacje, które zdjęły ten obowiązek, wywierają na rodziców presję i zmuszają ich do posyłania dzieci do szkół, bo pozostawiając sześciolatka w zerówce, de facto ograniczają jego dostęp do nauki – stwierdził w rozmowie z „Wprost” Sławomir Kłosowski, poseł PiS i były wiceminister edukacji. ■

Okładka tygodnika WPROST: 39/2015
Więcej możesz przeczytać w 39/2015 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 39/2015 (1698)

  • Przesuwanie granic nicości 20 wrz 2015, 20:00 Samuel Huntington już w 1993 r. w swojej książce „Zderzenie cywilizacji” opisał nam historię naszych dziejów – aż do dnia dzisiejszego. Zabrakło mu jednak nieco wyobraźni na pełne ćwierć wieku. Świat, z jakim... 6
  • Skaner 20 wrz 2015, 20:00 Afera odfajkowana Prokuratura badała aferę taśmową 15 miesięcy. Nie ustaliła nic ponad to, co wiadomo było od dawna. I sprawę w ubiegłym tygodniu zamknęła. Według śledczych nielegalne podsłuchy zakładali dwaj kelnerzy. Do czego się... 10
  • Zdarzyło się jutro 20 wrz 2015, 20:00 Co łączy Isabel Marcinkiewicz z Jarosławem Kaczyńskim? Wyjaśnienie tej tajemnicy tylko w naszym przeglądzie wydarzeń prawdopodobnych i nie. 12
  • Słoń w składzie porcelany 20 wrz 2015, 20:00 Próbując integrować Europę na obraz i podobieństwo Niemiec, Angela Merkel zapędziła się w ślepy zaułek, doprowadzając do największego kryzysu w historii UE. 18
  • Najdroższa wersja solidarności 20 wrz 2015, 20:00 Jednym z najbardziej złowieszczych zwrotów używanych przez unijnych polityków i przywódców dużych państw UE jest „solidarność europejska”. Gdy te dwa wyrazy zaczynają być odmieniane przez wszystkie przypadki, wiadomo, że najsilniejsi w Unii Europejskiej chcą zmusić... 20
  • Migranci jak Smoleńsk 20 wrz 2015, 20:00 W Polsce dyskusja o obecnej fali uchodźców zatonęła w powodzi emocji. Ten mechanizm prowadzenia dyskusji publicznych funkcjonował u nas już wcześniej, a w kilku sprawach po prostu dominował. Na przykład w sprawie katastrofy smoleńskiej,... 22
  • Koniec Europy bez granic 20 wrz 2015, 20:00 Najważniejsza zdobycz zjednoczonej Europy chwieje się w posadach. Wędrówka ludów chcących się osiedlić w Unii postawiła pod znakiem zapytania przyszłość strefy Schengen. 23
  • Jak ogrodowe krasnale 20 wrz 2015, 20:00 Unijna polityka zagraniczna istnieje tylko na papierze. W rzeczywistości prowadzą ją w imieniu Europy Niemcy, wspomagani przez Francję. 25
  • Słabe euro, mocne Niemcy 20 wrz 2015, 20:00 Choć krytycznych opinii na temat unii walutowej przybywa, trudno je usłyszeć w Berlinie. Niemcy są największym beneficjentem wspólnej waluty i kryzysu w strefie euro. 26
  • Pola złota 20 wrz 2015, 20:00 Mimo że Europa pogrążona jest w stagnacji, ponad 40 proc. budżetu wydaje na dopłaty dla rolników. Głównymi zwolennikami tej polityki są Francja i Niemcy. 28
  • Koniec multikulti albo koniec Europy 20 wrz 2015, 20:00 Exodus imigrantów i uchodźców napływających do Europy wymaga więcej politycznej logiki, a mniej ideologii, zwłaszcza lewicowej. Jak na razie jest dokładnie odwrotnie. 29
  • Instrukcja obsługi imigranta 20 wrz 2015, 20:00 Pojawienie się w Polsce przybyszów z Bliskiego Wschodu może być tylko kwestią czasu. W naszym kraju będą oni egzotyczną ciekawostką, warto więc poznać kilka podstawowych faktów, które mogą się przydać w bezpośrednich kontaktach. 30
  • Jak demoralizuje się władza 20 wrz 2015, 20:00 Mimo posiadania materiałów obciążających szefa klubu parlamentarnego PSL Jana Burego prokuratura nie jest w stanie postawić mu zarzutów. W zaskakujących okolicznościach odłożono posiedzenie komisji w sprawie odebrania mu immunitetu. Murem za Burym stoi szef ludowców Janusz... 32
  • Zieloni czują się osaczeni 20 wrz 2015, 20:00 Po ujawnieniu przez „Wprost”, że Janusz Piechociński miał uzgadniać obsadę stanowiska wiceprezesa NIK, ludowcy z PSL doszukują się w tym przedwyborczej gry. Część nie wyklucza jednak, że przewodniczący może przypłacić skandal utratą stanowiska. 35
  • Obniżek danin nie będzie 20 wrz 2015, 20:00 Uproszczenia, które chcemy wprowadzić, nie zmienią generalnie kwoty, jeśli chodzi o fundusze ubezpieczeniowe czy ZUS – mówi minister Andrzej Halicki. 36
  • Brak kandydatów na przywódcę PO 20 wrz 2015, 20:00 Po wyborach Ewę Kopacz czeka walka o utrzymanie władzy w partii. Paradoksalnie jej szanse nie są małe, bo nie ma kto jej zastąpić. 38
  • Jak się skutecznie pozbyć własnych wyborców… 20 wrz 2015, 20:00 Euforia, wielkie rozczarowanie, a potem już tylko niesmak. Tak mniej więcej mógł się poczuć wyborca PO po prezentacji jej programu. Najpierw przecierał oczy ze zdumienia i w niemym zachwycie obliczał, ile mu zostanie w kieszeni, gdy... 39
  • Wyciskanie kursanta 20 wrz 2015, 20:00 Państwo znalazło kolejny sposób na utrudnienie życia kandydatom na prawo jazdy. Nie dość, że wyciąga z ich kieszeni grube pieniądze za dokumenty, egzaminy i poprawki, to blokuje też dostęp do pytań, które mogą się pojawić na egzaminach. 40
  • Program, że Mucha nie siada 20 wrz 2015, 20:00 Bardzo innowacyjny system podatkowy. Będzie on dramatycznie prosty i dla użytkownika, i dla pracodawcy, i dla pracownika. Natomiast jest on dość skomplikowany, by wyjaśnić, o co w nim chodzi”. Tak o nowym programie PO wypowiedziała... 41
  • Rodzina bidulem podzielona 20 wrz 2015, 20:00 Ośmioro rodzeństwa, mających dom, rodziców, w kwietniu trafiło do domu dziecka. Sąd, wbrew woli rodziców i oburzonych mieszkańców podkarpackiego Pruchnika, uznał, że sytuacja materialna rodziny uniemożliwia właściwą opiekę nad dziećmi. Po naszym apelu sprawą zainteresowała się... 42
  • Koniec zabawy, panowie... 20 wrz 2015, 20:00 Tymczasowy niewielki plac targowy w mieście powiatowym. Ostatnie ulewy zmywają prowizoryczne utwardzenie terenu i robi się problem, bo kupcy oczekują od właściciela placu, czyli od miasta, natychmiastowej naprawy i umożliwienia dalszego... 45
  • Sześciolatki specjalnej troski 20 wrz 2015, 20:00 Nawet co dziesiąty sześciolatek, który w ubiegłym roku rozpoczął naukę w szkole, może wymagać fachowej pomocy. Takie wnioski płyną z niepublikowanych jeszcze badań, do których dotarł „Wprost”. W tym roku szkolnym pomocy potrzebować może dwa razy więcej młodszych... 46
  • Gross poszedł o jeden most za daleko 20 wrz 2015, 20:00 Nie można wyrywać z kontekstu twierdzeń, które opatrzone były licznymi zastrzeżeniami – mówi dr hab. Marcin Zaremba, badacz najnowszej historii Polski. 50
  • Zapomniani bohaterowie 20 wrz 2015, 20:00 Misje w Iraku i Afganistanie to pierwsze, z których polscy żołnierze wracali okaleczeni fizycznie i psychicznie. Państwu zajęło sporo czasu, zanim wzięło za nich odpowiedzialność. 52
  • Sercem zaprosić i się nie wystraszyć 20 wrz 2015, 20:00 Wśród anegdot o marszałek Senatu Alicji Grześkowiak jedna jest szczególnie sympatyczna. Podczas debaty na temat ustawy repatriacyjnej dopytywana w jednej z parlamentarnych komisji przez jakiegoś urzędnika, jak rozpoznać na granicy... 54
  • Biznes na komunie 20 wrz 2015, 20:00 Trudno znaleźć markę z czasów PRL, której nie próbuje się wskrzesić. Do sklepów trafiają właśnie nowe głośniki Tonsilu, Pewex otwiera sklepokawiarnie, szykują się premiery starych-nowych aut i motocykli. Sama nostalgia to jednak za mało, by odnieść sukces. 56
  • Lepsze prywatne 20 wrz 2015, 20:00 Od bezpieczeństwa, przez ekonomię, zarządzanie i energetykę, po rady, jak być twardym w biznesie. Za nami XXV Forum Ekonomiczne w Krynicy. 60
  • Strach w oczach „doradców” 20 wrz 2015, 20:00 Jeszcze PiS nie przejął władzy, a już się dzieją cuda i innowacje na skalę światową. Strach się bać, co będzie dalej. Wielu z tych, którzy byli na Forum Ekonomicznym w Krynicy, mogło sobie pooglądać dość żenujące i mało... 61
  • Hossa Bessa 20 wrz 2015, 20:00 Franki bez trybunału Ważna informacja dla frankowiczów. Rzecznik generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że kredyty walutowe są instrumentami finansowymi. Nie takiej decyzji oczekiwali Polacy zadłużeni w walutach... 62
  • Rolnik 2.0 20 wrz 2015, 20:00 Maszyna sortująca według rozmiaru i koloru sześć ton jabłek na godzinę. Albo inteligentny nawóz, który po posypaniu pola sam przemieszcza się w kierunku rośliny. Polscy rolnicy potrafią być innowacyjni, ale z kolegami z Zachodu nadal konkurują przede wszystkim niską ceną. 63
  • Musimy nakarmić świat 20 wrz 2015, 20:00 Niedługo liczba ludności wzrośnie – według szacunków – do 9 mld. Do tego czasu musimy zwiększyć produkcję żywności aż o 60 proc. Bez nawozów mineralnych jest to niemożliwe – mówi Paweł Jarczewski, prezes zarządu Grupy Azoty 68
  • Zielone ludziki w Syrii 20 wrz 2015, 20:00 Rosjanie zaczynają jątrzyć w Syrii, skąd płynie nieprzerwana fala imigrantów do Europy. To, co dla większości świata jest dramatem wojny, dla Putina wyjątkową szansą, aby wyjść z izolacji. 70
  • Najbogatsi nędzarze Ameryki 20 wrz 2015, 20:00 W myśl znanego kiedyś w Polsce powiedzenia w komunizmie deficytowy będzie nawet piasek na pustyni. Wenezuelczycy właśnie się o tym boleśnie przekonują. 72
  • Seriale dobre, bo polskie 20 wrz 2015, 20:00 U progu nowego sezonu telewizyjnego sensacją stała się zapowiedź wejścia do Polski giganta Netflixa. Nic nie wskazuje jednak, żeby miało to wywołać rewolucję na naszym rynku seriali. Najważniejsi nadawcy wiedzą, że krajowy widz woli krajowy produkt. 76
  • Nikczemność to w polityce norma 20 wrz 2015, 20:00 Michael Dobbs, autor powieści „House of Cards”, opowiada o tym, co wspólnego ma Margaret Thatcher z Frankiem Underwoodem, i o tym, na ile kultowy serial odzwierciedla prawdziwy świat polityki. 80
  • Francja to Houellebecq 20 wrz 2015, 20:00 Michel Houellebecq to największa gwiazda francuskiej literatury, pisarz skandalista, którego książki krytykuje nawet premier. Nikt jak on nie potrafi wyrazić zbiorowych lęków, takich jak strach Zachodu przed islamizacją. 82
  • Przemoc, seks i syreny 20 wrz 2015, 20:00 Na festiwalu w Gdyni do głosu dochodzi nowe pokolenie. Wśród ośmiu debiutów prezentowanych w tegorocznych konkursach można znaleźć najwięcej świeżości i odwagi w myśleniu o kinie. 84
  • Koniec z zapaleniem wątroby typu C 20 wrz 2015, 20:00 W medycynie bywa, że słowo „rewolucja” pada na wyrost. Nie w tym wypadku. Nowe leki dla chorych z wirusowym zapaleniem wątroby typu C są skuteczne niemal w 100 proc. I są już w Polsce refundowane, czyli dostępne dla pacjentów. 86
  • Jesienny wyskok po przygodę 20 wrz 2015, 20:00 Zamiast wspominać z rozrzewnieniem lato, rusz w Polskę w poszukiwaniu adrenaliny i przygody. Szukamy nowych miejsc aktywnego wypoczynku. 88
  • Posiłek mistrzów 20 wrz 2015, 20:00 Dla aktywnej, uprawiającej sport osoby właściwa dieta powinna stać się kolejną dyscypliną. Odpowiednio dobrane produkty, ich jakość, ilość oraz sposób przygotowania posiłku mają ogromny wpływ na kondycję i wydajność organizmu. 91
  • Książki 20 wrz 2015, 20:00 Pani Sienkiewicz Prawdziwa literacka sensacja z Litwy. Henryk Sienkiewicz, gdyby żył dziś, pewnie pisałby jak Kristina Sabaliauskaitė (która polskim rozmówcom lubi się przedstawiać jako Krystyna Sobolewska). „Silva rerum”... 92
  • Muzyka 20 wrz 2015, 20:00 My Słowianie Afrykanie Nic się w ich karierze nie zgadza. Zaczynali od telewizyjnego castingu, a skończyli jako ulubieńcy publiczności alternatywnej, faworyci rynku niezależnej muzyki. Mieszają na swój unikatowy sposób gatunki i... 93
  • Filmy 20 wrz 2015, 20:00 Na poprawę humoru Marzenie o polskim kinie popularnym powoli się spełnia. Pojawiły się filmy gatunkowe, a teraz przychodzi czas na komedie. Takie, których nie oglądałoby się ze wstydem. – W „Królu życia” odkryłem... 94
  • Prezes powinien być zadowolony 20 wrz 2015, 20:00 Trudno opisuje się samochody, które kupują prezesi firm, by mieć przyjemność z bycia wożonym. To nie kierowca jest przecież najważniejszą osobą w takim aucie. Hierarchię ważności łatwo rozpoznać po udogodnieniach, jakie mają... 96
  • Know-how 20 wrz 2015, 20:00 Zegarek ładny i inteligentny Asus ZenWatch zachwyca detalami, profilowanym bokiem koperty, solidną metalową obudową, paskiem z prawdziwej skóry, stylową klamrą. To nie jest zabawka, to prawdziwy sprzęt. Ale korzystanie z niego przynosi... 97
  • Premier Kopacz nie wie, o czym mówi 20 wrz 2015, 20:00 Nie cichnie dyskusja o propozycji zmian w podatkach i składkach, którą przedstawiła PO. Dlaczego? Bo jest ona tak niejasna, w dodatku została podlana populistycznym sosem pod hasłem „zlikwidujemy składki do ZUS i NFZ” oraz... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany