Nikczemność to w polityce norma

Nikczemność to w polityce norma

Michael Dobbs, autor powieści „House of Cards”, opowiada o tym, co wspólnego ma Margaret Thatcher z Frankiem Underwoodem, i o tym, na ile kultowy serial odzwierciedla prawdziwy świat polityki.

Jest pan zadowolony z serialu „House of Cards” z Kevinem Spaceyem w roli Franka Underwooda?

Jako producent wykonawczy nie mam wyboru – muszę ten serial kochać. Ale naprawdę myślę, że to jedna z najlepszych produkcji ostatnich lat. Żyjemy w złotym wieku telewizji. Cieszę się więc, że mogę brać w tym udział.

Zmieniłby pan coś, gdyby miał większy wpływ na scenariusz?

Nie, scenariusz jest świetny i oddaje sprawiedliwość postaciom, które stworzyłem w książkach, pokazując szlachetne motywy i niskie pobudki, które stoją za działaniami polityków. Do tego dochodzi najwyższej klasy aktorstwo. Kevin Spacey i Robin Wright są wspaniali i wyraźnie między nimi iskrzy. W serialu Netflixa podoba mi się to, czego zabrakło w miniserialu BBC. Rola żony Franka, Claire, jest tutaj dużo większa. To nie jest już tylko opowieść o przebiegłym, nikczemnym polityku, którego wspiera oddana żona.

Ile wspólnego ma książkowy Francis Urquhart z serialowym Frankiem Underwoodem? Czy mógłby posunąć się tak daleko jak Underwood?

Obaj pochodzą z tego samego miotu. Oczywiście, w obu przypadkach mamy różne realia, bo Francis Urquhart postarzał się już o 25 lat. Ale korzenie „House of Cards” sięgają nie 25 lat wstecz, lecz dwa tysiąclecia. Jako dzieciak musiałem przeczytać „Juliusza Cezara” Szekspira. Myślałem, że będzie strasznie nudny. A skąd! Przecież to historia najpotężniejszego człowieka na świecie, którego na schodach Kapitolu zadźgali jego najlepsi przyjaciele! Nikczemność w polityce jest czymś ponadczasowym i często spotykanym.

Miał pan okazję poznać takich Urquhartów?

Jestem w polityce od ponad 40 lat, wciąż pracuję w Westminsterze. Widziałem polityków każdego rodzaju. Wielu z nich z pewnością chciałoby zostać kimś takim jak Urquhart, niewielu się to udało. „House of Cards” przedstawia ciemną stronę polityki, obfituje w dramatyczne wydarzenia. Ale trzeba pamiętać, że to nie jest serial dokumentalny. Istnieją politycy, którzy są dobrymi ludźmi. Z reguły ponoszą klęski, których nikt nawet nie dostrzega. Sam jestem politykiem i, proszę mi wierzyć, robimy, co w naszej mocy, ale często okazuje się, że to o wiele za mało.

A więc świat polityki nie wygląda tak jak w „House of Cards”?

Nie, ale można „House of Cards” traktować jako soczewkę skupiającą ludzkie słabości i mocne strony. Tak samo robił to Szekspir w „Juliuszu Cezarze”, „Makbecie”, „Hamlecie”, „Otellu”. Pokazywał ciemną i porywczą stronę naszej natury. Życie nie jest tak wyraziste, to domena sztuki.

Jest jeszcze ta codzienna nuda, której nie ma w książkach.

Nie powiedziałbym, że polityka jest nudna. Politycy zajmują się najczęściej tym, co nie działa. Proste sprawy rozwiązują się same. Bardzo często nie wybieramy między dobrem a złem, ale między mniejszym a większym złem. Polityk nierzadko ma świadomość, że będzie gorzej. Zastanawia się wtedy, co zrobić, by wyrządzić jak najmniejsze szkody. Rzadko nadarza się okazja, by zmienić coś na lepsze. To trudny zawód, nic więc dziwnego, że najwybitniejsi politycy są skomplikowanymi ludźmi, a nie ministrantami.

Był pan bliskim współpracownikiem Margaret Thatcher, która z pewnościąnie była łatwą osobą. Czy Żelazna Dama miała w sobie coś z Urquharta?

Miała podobną siłę przebicia, zapał, obsesję na punkcie władzy. Myślę, że to cechy niemal wszystkich wielkich przywódców. Margaret Thatcher, podobnie jak Francis Urquhart, nie była kimś, w towarzystwie kogo można się było odprężyć. Miała w sobie determinację, podejmowała ryzyko, zdarzało jej się popełniać błędy. Ale bez ryzyka nie można wiele osiągnąć.

A czy istnieje coś takiego jak istota polityki? Czemu tak bardzo pociąga ona Urqhuartów i Underwoodów?

Pozwolę sobie na analogię z piłką nożną. Możesz być najlepszy na świecie, ale sukces osiągniesz jako jeden z 11 zawodników. Nie możesz mieć cały czas piłki ani strzelić wszystkich goli, musisz być częścią drużyny, w innym razie nie wygrasz. Kiedy wybiegasz na boisko, nie tracisz swoich umiejętności, zaangażowania ani zasad, ale wiesz, że w pewnym momencie będziesz musiał iść na kompromis. Cofnąć się do obrony, oddać piłkę koledze. Masz przy tym świadomość, że jeśli za daleko się posuniesz, zdradzisz samego siebie. Gra toczy się jednak o władzę, bo bez niej nie strzelisz goli, nie będziesz w stanie niczego osiągnąć. Pytanie: jak daleko się posuniesz, żeby ją zdobyć? Urquhart i Underwood zdają sobie sprawę, że nie zdobędą wszystkich bramek, ale chcą przez cały czas być w zwycięskiej drużynie.

Nie sądzi pan, że Urquhart w drugiej książkowej części „House of Cards” zatytułowanej „Ograć króla” przestaje grać zespołowo?

Na pewno jest bardziej narażony na niebezpieczeństwo. Mówi się, że każda kariera polityczna kończy się porażką. W Wielkiej Brytanii w ostatnich 100 latach właściwie każdy kolejny premier był zmuszony do ustąpienia ze stanowiska. Nikt nie mógł sobie pozwolić na ten drobny luksus, by odejść w chwili, którą wybrał. Jest takie zdjęcie, gdy Margaret Thatcher opuszcza Downing Street we łzach. Jesteś najpotężniejszym człowiekiem w kraju, ale wiesz, że w końcu cię dopadną.

W „House of Cards. Ograć króla” bohaterowie próbują manipulować wynikami wyborów przy użyciu sondaży opinii publicznej. Co dziś byłoby odpowiednikiem sondaży?

Sondaże wciąż są potężną bronią, tutaj akurat niewiele się zmieniło. Podczas ostatnich wyborów w Wielkiej Brytanii badania wskazywały na to, że torysi nie mają szans na zwycięstwo. Sondaże nie były celowo ustawione, ale nie odzwierciedlały też prawdziwego obrazu sytuacji.

Podobnie było u nas w przypadku wyborów prezydenckich.

Sondaże wpływają na klimat polityczny. Torysi sądzili, że przegrają, więc w kampanii dali z siebie wszystko. Różnica między prognozami a wynikami była olbrzymia, pobiliśmy laburzystów o 6,5 proc.! Ale sprawa nie dotyczy tylko wyborów – dzięki sondażom można również przeprowadzić reformy, zyskać poparcie dla konkretnych działań.

A istnieją jakieś nowe narzędzia równie potężne co sondaże?

Na pewno ważne są media społecznościowe, choć trudno jeszcze politykom powiedzieć, jaki naprawdę mają wpływ. Nie do końca wiadomo też, jak ich używać. Ale potencjał mają ogromny, czego przykładem może być arabska wiosna. Bez Twittera i Facebooka by jej nie było. Dlatego w ostatniej kampanii wyborczej Partia Konserwatywna wydała więcej na promocję w mediach społecznościowych niż na tradycyjną reklamę.

Czy rzeczywiście jest tak, że media chodzą na sznurku władzy, jak w „House of Cards”?

Politycy bardzo chcieliby kontrolować media i odwrotnie. Ale sądzę, że od czasu, gdy pisałem „House of Cards”, wiele się zmieniło. Politycy kontrolowali wówczas media i w dużej mierze ustalali, jakie sprawy mają się znaleźć na porządku dziennym. Dziś za sprawą internetu i kanałów newsowych jest inaczej.

Skąd pański przydomek „cyngiel o twarzy dziecka”?

Och, to było tyle lat temu! Pełniłem kiedyś niewdzięczną funkcję szefa sztabu Partii Konserwatywnej, a ponieważ polityka bywa okrutna, zdarzało się, że musiałem podziękować niektórym za współpracę. Ale chyba nie było tak źle, bo część z nich wciąż się ze mną przyjaźni.

Wycofa się pan kiedyś z polityki?

Próbowałem tego wielokrotnie. Ale nie potrafię, to jest jak narkotyk. Chyba nigdy jej nie rzucę. ■"

Sir Michael Dobbs (ur. 1948 r.) przez lata był jedną z czołowych postaci Partii Konserwatywnej w Wielkiej Brytanii. W latach 1977-1979 osobisty doradca Margaret Thatcher, później był członkiem rządu Johna Majora i wiceprzewodniczącym partii. Międzynarodową sławę przyniosła mu trylogia z Francisem Urquhartem w roli głównej, która powstawała w latach 1989- 1994. Cykl na mały ekran przeniosło najpierw BBC. W 2013 r. na kanwie powieści Dobbsa powstał serial z Kevinem Spaceyem i Robin Wright. W Polsce właśnie ukazuje się druga powieść z cyklu „House of Cards” – „Ograć króla”.

Okładka tygodnika WPROST: 39/2015
Więcej możesz przeczytać w 39/2015 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 39/2015 (1698)

  • Przesuwanie granic nicości 20 wrz 2015, 20:00 Samuel Huntington już w 1993 r. w swojej książce „Zderzenie cywilizacji” opisał nam historię naszych dziejów – aż do dnia dzisiejszego. Zabrakło mu jednak nieco wyobraźni na pełne ćwierć wieku. Świat, z jakim... 6
  • Skaner 20 wrz 2015, 20:00 Afera odfajkowana Prokuratura badała aferę taśmową 15 miesięcy. Nie ustaliła nic ponad to, co wiadomo było od dawna. I sprawę w ubiegłym tygodniu zamknęła. Według śledczych nielegalne podsłuchy zakładali dwaj kelnerzy. Do czego się... 10
  • Zdarzyło się jutro 20 wrz 2015, 20:00 Co łączy Isabel Marcinkiewicz z Jarosławem Kaczyńskim? Wyjaśnienie tej tajemnicy tylko w naszym przeglądzie wydarzeń prawdopodobnych i nie. 12
  • Słoń w składzie porcelany 20 wrz 2015, 20:00 Próbując integrować Europę na obraz i podobieństwo Niemiec, Angela Merkel zapędziła się w ślepy zaułek, doprowadzając do największego kryzysu w historii UE. 18
  • Najdroższa wersja solidarności 20 wrz 2015, 20:00 Jednym z najbardziej złowieszczych zwrotów używanych przez unijnych polityków i przywódców dużych państw UE jest „solidarność europejska”. Gdy te dwa wyrazy zaczynają być odmieniane przez wszystkie przypadki, wiadomo, że najsilniejsi w Unii Europejskiej chcą zmusić... 20
  • Migranci jak Smoleńsk 20 wrz 2015, 20:00 W Polsce dyskusja o obecnej fali uchodźców zatonęła w powodzi emocji. Ten mechanizm prowadzenia dyskusji publicznych funkcjonował u nas już wcześniej, a w kilku sprawach po prostu dominował. Na przykład w sprawie katastrofy smoleńskiej,... 22
  • Koniec Europy bez granic 20 wrz 2015, 20:00 Najważniejsza zdobycz zjednoczonej Europy chwieje się w posadach. Wędrówka ludów chcących się osiedlić w Unii postawiła pod znakiem zapytania przyszłość strefy Schengen. 23
  • Jak ogrodowe krasnale 20 wrz 2015, 20:00 Unijna polityka zagraniczna istnieje tylko na papierze. W rzeczywistości prowadzą ją w imieniu Europy Niemcy, wspomagani przez Francję. 25
  • Słabe euro, mocne Niemcy 20 wrz 2015, 20:00 Choć krytycznych opinii na temat unii walutowej przybywa, trudno je usłyszeć w Berlinie. Niemcy są największym beneficjentem wspólnej waluty i kryzysu w strefie euro. 26
  • Pola złota 20 wrz 2015, 20:00 Mimo że Europa pogrążona jest w stagnacji, ponad 40 proc. budżetu wydaje na dopłaty dla rolników. Głównymi zwolennikami tej polityki są Francja i Niemcy. 28
  • Koniec multikulti albo koniec Europy 20 wrz 2015, 20:00 Exodus imigrantów i uchodźców napływających do Europy wymaga więcej politycznej logiki, a mniej ideologii, zwłaszcza lewicowej. Jak na razie jest dokładnie odwrotnie. 29
  • Instrukcja obsługi imigranta 20 wrz 2015, 20:00 Pojawienie się w Polsce przybyszów z Bliskiego Wschodu może być tylko kwestią czasu. W naszym kraju będą oni egzotyczną ciekawostką, warto więc poznać kilka podstawowych faktów, które mogą się przydać w bezpośrednich kontaktach. 30
  • Jak demoralizuje się władza 20 wrz 2015, 20:00 Mimo posiadania materiałów obciążających szefa klubu parlamentarnego PSL Jana Burego prokuratura nie jest w stanie postawić mu zarzutów. W zaskakujących okolicznościach odłożono posiedzenie komisji w sprawie odebrania mu immunitetu. Murem za Burym stoi szef ludowców Janusz... 32
  • Zieloni czują się osaczeni 20 wrz 2015, 20:00 Po ujawnieniu przez „Wprost”, że Janusz Piechociński miał uzgadniać obsadę stanowiska wiceprezesa NIK, ludowcy z PSL doszukują się w tym przedwyborczej gry. Część nie wyklucza jednak, że przewodniczący może przypłacić skandal utratą stanowiska. 35
  • Obniżek danin nie będzie 20 wrz 2015, 20:00 Uproszczenia, które chcemy wprowadzić, nie zmienią generalnie kwoty, jeśli chodzi o fundusze ubezpieczeniowe czy ZUS – mówi minister Andrzej Halicki. 36
  • Brak kandydatów na przywódcę PO 20 wrz 2015, 20:00 Po wyborach Ewę Kopacz czeka walka o utrzymanie władzy w partii. Paradoksalnie jej szanse nie są małe, bo nie ma kto jej zastąpić. 38
  • Jak się skutecznie pozbyć własnych wyborców… 20 wrz 2015, 20:00 Euforia, wielkie rozczarowanie, a potem już tylko niesmak. Tak mniej więcej mógł się poczuć wyborca PO po prezentacji jej programu. Najpierw przecierał oczy ze zdumienia i w niemym zachwycie obliczał, ile mu zostanie w kieszeni, gdy... 39
  • Wyciskanie kursanta 20 wrz 2015, 20:00 Państwo znalazło kolejny sposób na utrudnienie życia kandydatom na prawo jazdy. Nie dość, że wyciąga z ich kieszeni grube pieniądze za dokumenty, egzaminy i poprawki, to blokuje też dostęp do pytań, które mogą się pojawić na egzaminach. 40
  • Program, że Mucha nie siada 20 wrz 2015, 20:00 Bardzo innowacyjny system podatkowy. Będzie on dramatycznie prosty i dla użytkownika, i dla pracodawcy, i dla pracownika. Natomiast jest on dość skomplikowany, by wyjaśnić, o co w nim chodzi”. Tak o nowym programie PO wypowiedziała... 41
  • Rodzina bidulem podzielona 20 wrz 2015, 20:00 Ośmioro rodzeństwa, mających dom, rodziców, w kwietniu trafiło do domu dziecka. Sąd, wbrew woli rodziców i oburzonych mieszkańców podkarpackiego Pruchnika, uznał, że sytuacja materialna rodziny uniemożliwia właściwą opiekę nad dziećmi. Po naszym apelu sprawą zainteresowała się... 42
  • Koniec zabawy, panowie... 20 wrz 2015, 20:00 Tymczasowy niewielki plac targowy w mieście powiatowym. Ostatnie ulewy zmywają prowizoryczne utwardzenie terenu i robi się problem, bo kupcy oczekują od właściciela placu, czyli od miasta, natychmiastowej naprawy i umożliwienia dalszego... 45
  • Sześciolatki specjalnej troski 20 wrz 2015, 20:00 Nawet co dziesiąty sześciolatek, który w ubiegłym roku rozpoczął naukę w szkole, może wymagać fachowej pomocy. Takie wnioski płyną z niepublikowanych jeszcze badań, do których dotarł „Wprost”. W tym roku szkolnym pomocy potrzebować może dwa razy więcej młodszych... 46
  • Gross poszedł o jeden most za daleko 20 wrz 2015, 20:00 Nie można wyrywać z kontekstu twierdzeń, które opatrzone były licznymi zastrzeżeniami – mówi dr hab. Marcin Zaremba, badacz najnowszej historii Polski. 50
  • Zapomniani bohaterowie 20 wrz 2015, 20:00 Misje w Iraku i Afganistanie to pierwsze, z których polscy żołnierze wracali okaleczeni fizycznie i psychicznie. Państwu zajęło sporo czasu, zanim wzięło za nich odpowiedzialność. 52
  • Sercem zaprosić i się nie wystraszyć 20 wrz 2015, 20:00 Wśród anegdot o marszałek Senatu Alicji Grześkowiak jedna jest szczególnie sympatyczna. Podczas debaty na temat ustawy repatriacyjnej dopytywana w jednej z parlamentarnych komisji przez jakiegoś urzędnika, jak rozpoznać na granicy... 54
  • Biznes na komunie 20 wrz 2015, 20:00 Trudno znaleźć markę z czasów PRL, której nie próbuje się wskrzesić. Do sklepów trafiają właśnie nowe głośniki Tonsilu, Pewex otwiera sklepokawiarnie, szykują się premiery starych-nowych aut i motocykli. Sama nostalgia to jednak za mało, by odnieść sukces. 56
  • Lepsze prywatne 20 wrz 2015, 20:00 Od bezpieczeństwa, przez ekonomię, zarządzanie i energetykę, po rady, jak być twardym w biznesie. Za nami XXV Forum Ekonomiczne w Krynicy. 60
  • Strach w oczach „doradców” 20 wrz 2015, 20:00 Jeszcze PiS nie przejął władzy, a już się dzieją cuda i innowacje na skalę światową. Strach się bać, co będzie dalej. Wielu z tych, którzy byli na Forum Ekonomicznym w Krynicy, mogło sobie pooglądać dość żenujące i mało... 61
  • Hossa Bessa 20 wrz 2015, 20:00 Franki bez trybunału Ważna informacja dla frankowiczów. Rzecznik generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że kredyty walutowe są instrumentami finansowymi. Nie takiej decyzji oczekiwali Polacy zadłużeni w walutach... 62
  • Rolnik 2.0 20 wrz 2015, 20:00 Maszyna sortująca według rozmiaru i koloru sześć ton jabłek na godzinę. Albo inteligentny nawóz, który po posypaniu pola sam przemieszcza się w kierunku rośliny. Polscy rolnicy potrafią być innowacyjni, ale z kolegami z Zachodu nadal konkurują przede wszystkim niską ceną. 63
  • Musimy nakarmić świat 20 wrz 2015, 20:00 Niedługo liczba ludności wzrośnie – według szacunków – do 9 mld. Do tego czasu musimy zwiększyć produkcję żywności aż o 60 proc. Bez nawozów mineralnych jest to niemożliwe – mówi Paweł Jarczewski, prezes zarządu Grupy Azoty 68
  • Zielone ludziki w Syrii 20 wrz 2015, 20:00 Rosjanie zaczynają jątrzyć w Syrii, skąd płynie nieprzerwana fala imigrantów do Europy. To, co dla większości świata jest dramatem wojny, dla Putina wyjątkową szansą, aby wyjść z izolacji. 70
  • Najbogatsi nędzarze Ameryki 20 wrz 2015, 20:00 W myśl znanego kiedyś w Polsce powiedzenia w komunizmie deficytowy będzie nawet piasek na pustyni. Wenezuelczycy właśnie się o tym boleśnie przekonują. 72
  • Seriale dobre, bo polskie 20 wrz 2015, 20:00 U progu nowego sezonu telewizyjnego sensacją stała się zapowiedź wejścia do Polski giganta Netflixa. Nic nie wskazuje jednak, żeby miało to wywołać rewolucję na naszym rynku seriali. Najważniejsi nadawcy wiedzą, że krajowy widz woli krajowy produkt. 76
  • Nikczemność to w polityce norma 20 wrz 2015, 20:00 Michael Dobbs, autor powieści „House of Cards”, opowiada o tym, co wspólnego ma Margaret Thatcher z Frankiem Underwoodem, i o tym, na ile kultowy serial odzwierciedla prawdziwy świat polityki. 80
  • Francja to Houellebecq 20 wrz 2015, 20:00 Michel Houellebecq to największa gwiazda francuskiej literatury, pisarz skandalista, którego książki krytykuje nawet premier. Nikt jak on nie potrafi wyrazić zbiorowych lęków, takich jak strach Zachodu przed islamizacją. 82
  • Przemoc, seks i syreny 20 wrz 2015, 20:00 Na festiwalu w Gdyni do głosu dochodzi nowe pokolenie. Wśród ośmiu debiutów prezentowanych w tegorocznych konkursach można znaleźć najwięcej świeżości i odwagi w myśleniu o kinie. 84
  • Koniec z zapaleniem wątroby typu C 20 wrz 2015, 20:00 W medycynie bywa, że słowo „rewolucja” pada na wyrost. Nie w tym wypadku. Nowe leki dla chorych z wirusowym zapaleniem wątroby typu C są skuteczne niemal w 100 proc. I są już w Polsce refundowane, czyli dostępne dla pacjentów. 86
  • Jesienny wyskok po przygodę 20 wrz 2015, 20:00 Zamiast wspominać z rozrzewnieniem lato, rusz w Polskę w poszukiwaniu adrenaliny i przygody. Szukamy nowych miejsc aktywnego wypoczynku. 88
  • Posiłek mistrzów 20 wrz 2015, 20:00 Dla aktywnej, uprawiającej sport osoby właściwa dieta powinna stać się kolejną dyscypliną. Odpowiednio dobrane produkty, ich jakość, ilość oraz sposób przygotowania posiłku mają ogromny wpływ na kondycję i wydajność organizmu. 91
  • Książki 20 wrz 2015, 20:00 Pani Sienkiewicz Prawdziwa literacka sensacja z Litwy. Henryk Sienkiewicz, gdyby żył dziś, pewnie pisałby jak Kristina Sabaliauskaitė (która polskim rozmówcom lubi się przedstawiać jako Krystyna Sobolewska). „Silva rerum”... 92
  • Muzyka 20 wrz 2015, 20:00 My Słowianie Afrykanie Nic się w ich karierze nie zgadza. Zaczynali od telewizyjnego castingu, a skończyli jako ulubieńcy publiczności alternatywnej, faworyci rynku niezależnej muzyki. Mieszają na swój unikatowy sposób gatunki i... 93
  • Filmy 20 wrz 2015, 20:00 Na poprawę humoru Marzenie o polskim kinie popularnym powoli się spełnia. Pojawiły się filmy gatunkowe, a teraz przychodzi czas na komedie. Takie, których nie oglądałoby się ze wstydem. – W „Królu życia” odkryłem... 94
  • Prezes powinien być zadowolony 20 wrz 2015, 20:00 Trudno opisuje się samochody, które kupują prezesi firm, by mieć przyjemność z bycia wożonym. To nie kierowca jest przecież najważniejszą osobą w takim aucie. Hierarchię ważności łatwo rozpoznać po udogodnieniach, jakie mają... 96
  • Know-how 20 wrz 2015, 20:00 Zegarek ładny i inteligentny Asus ZenWatch zachwyca detalami, profilowanym bokiem koperty, solidną metalową obudową, paskiem z prawdziwej skóry, stylową klamrą. To nie jest zabawka, to prawdziwy sprzęt. Ale korzystanie z niego przynosi... 97
  • Premier Kopacz nie wie, o czym mówi 20 wrz 2015, 20:00 Nie cichnie dyskusja o propozycji zmian w podatkach i składkach, którą przedstawiła PO. Dlaczego? Bo jest ona tak niejasna, w dodatku została podlana populistycznym sosem pod hasłem „zlikwidujemy składki do ZUS i NFZ” oraz... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany