Doping mistrza

Doping mistrza

Nasz film fabularny jest prawdziwszy niż dokument, który powstał w tym samym czasie. Lance Armstrong nigdy nie wpuściłby kamery do pokoju, w którym brał doping, więc taką scenę mogliśmy pokazać tylko my. W filmie inspirowanym prawdziwymi zdarzeniami – mówi reżyser Stephen Frears. Jego głośna już „Strategia mistrza” wchodzi do polskich kin.

Lance Armstrong to właściwie nie człowiek, tylko popkulturowy mit. Co jest dla reżysera najtrudniejsze, kiedy bierze się do takiego tematu?

Zrobiłem wcześniej „Królową” o brytyjskiej monarchini. Mam pewne doświadczenie w takich sytuacjach.

„Strategia mistrza” oparta jest na książce Davida Walsha, irlandzkiego dziennikarza, który śledził karierę Armstronga i jako pierwszypisał o dopingu, czym naraził się na ostracyzm. Jak pan wpadł na jej trop?

Przeczytałem książkę „The Secret Race” napisaną przez Tylera Hamiltona, kolarza i członka teamu Armstronga. Od razu pomyślałem, że to nie jest tylko opowieść o sportowej aferze, ale coś więcej. Wspólnie z Johnem Hodge’em, znanym m.in. jako autor scenariusza „Train spotting”, zaczęliśmy badać temat, zgłębiać tajniki wyścigów, szczególnie Tour de France. Przy tej okazji poznaliśmy Davida, który okazał się prawdziwą skarbnicą wiedzy o Armstrongu i spisku, w którym brał udział.

Ben Foster jest podobny do Armstron- ga. To pomogło mu dostać rolę?

Nie uważam, że fizyczne podobieństwo aktora do żyjącego bohatera jest szczególnie ważne. Czy Helen Mirren wyglądała jak królowa Elżbieta? Czy Gary Oldman przypominał Joego Ortona w „Nadstaw uszu”? Gdy aktor wchodzi w rolę, podobieństwo często przychodzi samo, nawet gdy na co dzień go nie ma. To właśnie robią dobrzy aktorzy, taką mają umiejętność. Wygląd nie był najważniejszym kryterium wyboru. Liczyło się, by obsadzić w głównej roli mocnego aktora. Ale obejrzawszy film, wiemy już, że Ben rzeczywiście wygląda jak Armstrong. Zabawne... To stało się samo. Nie taka była moja intencja, ale nie zatrzymywałem tego procesu.

Foster przeszedł imponującą transformację. Za takie role dostaje się Oscara...

To było ogromne wyzwanie, seria kolejnych wyrzeczeń. Ben musiał dojść do momentu, gdy będzie zachowywał się i wyglądał jak profesjonalny kolarz. Nie da się tego zamarkować, dokleić w postprodukcji. Trzeba mieć takie ciało, taką wytrzymałość. Przygotowaliśmy cały złożony proces treningowy i dietę, która pomogła mu fizycznie przeistoczyć się w profesjonalnego sportowca. W odpowiednim ciele umysł aktora pracuje inaczej.

Pierwowzór waszego bohatera żyje i ma się dobrze. Jednak na żadnym etapie nie zdecydowaliście się na kontakt z Armstrongiem. Dlaczego?

Od początku było dla mnie jasne, że nie będę szukał takiej możliwości. Zawsze uważałem, że Ben także nie powinien z nim rozmawiać. Co Armstrong mógłby nam powiedzieć? Żeby Ben trzymał kierownicę pod innym kątem? Żeby inaczej zawiązał te czy tamte buty? Armstrong to kłamca, który przez lata utrzymywał, że nie brał dopingu. Czy znowu próbowałby oszukiwać? Rozmowa z nim mogłaby tylko zaciemnić nasz osąd. Dlatego na żadnym etapie pracy jego zdanie i punkt widzenia nie miały dla mnie znaczenia. Wolałem polegać na własnej wyobraźni.

Fascynujące są pokazane w filmie relacje psychologiczne w zespole kolarskim. Dlaczego przez lata ci zawodnicy kłamali w imię sukcesu kogoś innego?

Drużyna kolarska przypomina piramidę. W teamie Armstronga wszyscy pracowali, by lider przekroczył linię mety jako pierwszy. Tylko on brylował przed kamerami, o jego kolegach się nie mówiło. W kolarskim slangu takich pomocników nazywa się domestique – z francuskiego „służący”. Czuć w tym dozę pogardy. Zawodnicy z tylnych rzędów przystawali na tę sytuację. Dobrze im za tę pomoc płacono, dostawali trudno dostępne środki dopingujące. Ale ma pani rację, pytając: „Dlaczego się na to godzili?”. Dotąd tego nie wiem. Bycie w teamie kolarskim to specyficzny stan umysłu. Przedziwna forma współzależności, może współuzależnienia. Schemat psychologiczny, gdzie liczy się tylko lider.

„Strategia mistrza” opowiada o sportowcu, ale nie jest filmem o sporcie.

Lubię sport, choć od kolarstwa wolę krykieta i piłkę nożną. Ale nigdy nie myślałem o „Strategii...” jako o klasycznej biografii sportowca. Myślę, że ten film ma w sobie coś z kryminału. To także w jakimś stopniu portret współczesnej amerykańskiej mentalności.

I opowieść o współczesnych mediach.

Zdecydowanie tak. I o dzisiejszym stylu życia, w którym największą rolę odgrywa pieniądz. Wszystkie decyzje w tej historii miały finansowe podłoże. Żeby zrobić z kolarstwa show, jakim jest dziś, potrzebna była gwiazda. Znaleziono ją, a potem dopilnowano, by wszyscy uwierzyli w jej mit. To media wykreowały Armstronga. Stworzyły potwora, z którego czerpały korzyści, a kiedy okazało się, że być może jeszcze więcej zarobią, niszcząc go, nie miały skrupułów.

Zastanawia mnie, czy miał pan swobodę w pracy nad filmem, czy konsultował się pan z prawnikami?

Wydawałoby się, że przy takim temacie prawnicy będą raczej nastawieni krytycznie, ale ostatecznie okazali się dość pomocni. Powstrzymali mnie przed pewnymi decyzjami i z perspektywy czasu widzę, że mieli rację. Na przykład w kwestii scen z udziałem działaczy federacji kolarskiej UCI (Union Cycliste Internationale). Oni nigdy nie przegrali żadnej sprawy w sądzie. Zatem powiedzenie na ekranie, że są bandą kanciarzy, mogłoby skończyć się pozwem i naszą przegraną. Prawnicy sugerowali zatem, żeby tego nie mówić. Posłuchałem ich.

Film jest oparty na faktach, ale wiele scen to inscenizacja. Zależało panu, by uzyskać równowagę między prawdą a fikcją?

Nie, w ogóle. Mogę od razu wymienić to, co w filmie zostało zmyślone. Prawdziwe są sceny konferencji prasowych, bo wszystkie były utrwalone – to można sprawdzić. Ale poza tym nie trzymałem się niewolniczo faktów. To nie jest żadna tajemnica, choć nie wydaje mi się, aby to było istotne.

W tym samym czasie co „Strategia...” powstawał głośny dokument Alexa Gibneya „Kłamstwa Armstronga”. Który z was stworzył obraz bliższy prawdy?

Współczułem Alexowi, bo wiedziałem, że Armstrong nigdy nie wpuściłby kamery do pokoju, w którym bierze doping. Czyli Alex nie miał możliwości pokazać tego, co najważniejsze. Nie mógł pokazać prawdy, mimo że kręcił dokument, a my fabułę! Z tego punktu widzenia nasz film fabularny jest prawdziwszy niż jego film dokumentalny. Pokazujemy, co znaczą słowa. „Brać doping” oznacza właśnie to, a transfuzja wygląda tak. To właśnie robił Armstrong przez te wszystkie lata. Sprowadzamy jego działalność z poziomu uogólnień, wygładzonych deklaracji medialnych na poziom faktów.

Fikcja prawdziwsza niż dokument?

Armstrong dokonał swojego medialnego coming outu w rozmowie z Oprah Winfrey. To ona pierwsza wyciągnęła z niego publiczne przyznanie się do winy. A jednak gdy zobaczyła nasz film, powiedziała: „A więc tak to wyglądało!”. Myślę, że nasza fabuła jest zapisem faktycznych wydarzeń. Wyobraźnia jest ciekawsza niż pełna ograniczeń rzeczywistość. ■

©℗ Wszelkie PRAWA ZASTRZeżone

Stephen Frears

(74 l.) to prawdziwy kameleon, czuje się doskonale w niemal każdym gatunku. Sławę przyniosły mu „Niebezpieczne związki” z Johnem Malkovichem, według XVIII-wiecznej powieści Choderlosa de Laclos. Przenosił też na ekran głośne współczesne książki, np. „Moją piękną pralnię” Hanifa Kureishiego i „Wierność w stereo” Nicka Hornby’ego. Jego największym sukcesem była nominowana do Oscara opowieść o współczesnej brytyjskiej monarchii – „Królowa” z Helen Mirren. Do Oscara nominowano go też za sensacyjnych „Naciągaczy” z Johnem Cusackiem i Anjelicą Huston.

Okładka tygodnika WPROST: 44/2015
Więcej możesz przeczytać w 44/2015 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 44/2015 (1703)

  • SKANER 26 paź 2015, 6:00 EDUKACJA Dobra wiadomość jest taka, że Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Jagielloński znalazły się w pierwszej dziesiątce najlepszych uczelni Europy Środkowo-Wschodniej i Azji Centralnej, odpowiednio na 6. i 7. miejscu. Takie dane... 5
  • Zdarzyło się jutro 26 paź 2015, 6:00 Sami swoi, czyli Zelnik kontra Wojewódzki, Kopacz kontra Szydło i zero siedem, zgłoś się. 14
  • Zwycięstwo cichej desperacji 26 paź 2015, 6:00 Bywają wybory, gdzie partie zamieniają się miejscami i życie toczy się dalej. Ale bywa i tak, że zmiana to tylko efekt uboczny głębszego zjawiska społecznego. Czegoś, co przegrani przeoczyli, a wygrani… Wygrani byli w opozycji i... 18
  • Droga do władzy 26 paź 2015, 6:00 Przemiana Beaty Szydło z polityka działającego na zapleczu w jedną z głównych rozgrywających dokonała się w zaledwie kilka miesięcy. W tym czasie wykazała się pracowitością i zdolnością do szybkiego uczenia się. 20
  • Taka piękna katastrofa 26 paź 2015, 6:00 To nie tylko wina Ewy Kopacz, że notowania Platformy Obywatelskiej spadały w sondażach przez całą kampanię parlamentarną. Ale to pani premier zapłaci za ostateczny wynik wyborczy. 22
  • Tak będzie wyglądał nowy rząd 26 paź 2015, 6:00 Rozmowy na temat podziału zadań i resortów trwały w PiS od tygodni. Władze partii za wszelką cenę chciały uniknąć sytuacji, w której radość po wyborczym zwycięstwie zakłóciłyby gorszące targi o stanowiska. Oto skład gabinetu, który będzie rządził Polską. 24
  • Rząd fachowców 26 paź 2015, 6:00 Piszę ten tekst przed wyborami. Skoro nic nie wiadomo, to można popuścić wodze wyobraźni i stworzyć rząd zgody narodowej obsadzony przez fachowców, którzy przecież są w każdej partii. Zacznijmy od uporządkowania sceny politycznej.... 27
  • Nowy rząd zastanie pole minowe 26 paź 2015, 6:00 Wrzawa kampanii wyborczej mocno zakłócała rzeczywisty obraz państwa, jaki kolejnej ekipie zostawia rząd Ewy Kopacz. Koalicja rządząca w naturalny sposób wyolbrzymiała swoje sukcesy i minimalizowała wpadki czy zaniechania. Za miesiąc-dwa... 28
  • Śledztwa powyborcze 26 paź 2015, 6:00 Prywatyzacja Ciechu, pomoc publiczna dla LOT, zakup Pendolino czy nowa infoafera to sprawy, którymi służby mogą się zająć ze zdwojoną mocą po 25 października. 32
  • Gwiazdy pokochają PiS 26 paź 2015, 6:00 Kampania parlamentarna 2015 była pierwszą od wielu lat, w której celebryci nie wsparli rządzących. Dziś, otwarcie popierając PO, można sobie tylko zaszkodzić. 34
  • Gwóźdź do trumny SLD 26 paź 2015, 6:00 W ciągu wieczoru stał się politycznym celebrytą. Adrian Zandberg nigdy nie był tak blisko zniszczenia swojego największego wroga politycznego. 36
  • W kolejce po aureolę 26 paź 2015, 6:00 Wyniesienie na ołtarze to olbrzymie przedsięwzięcie organizacyjne i finansowe. Mimo to w procesy kanonizacyjne coraz częściej angażują się też świeccy. 38
  • Czy wybór Franciszka jest ważny? 26 paź 2015, 6:00 Muszę przyznać: mam dylemat. Czytam właśnie wydaną po polsku książkę Antonia Socciego „Czy to naprawdę Franciszek? Kościół w czasach zamętu”. Socci to znany włoski dziennikarz, autor wielu książek. W najnowszej, której tytuł,... 41
  • Chora onkologia 26 paź 2015, 6:00 Po wejściu w życie pakietu onkologicznego niektórzy chorzy na raka czekają na leczenie nawet pięć razy dłużej niż wcześniej. Wzrosła też liczba pacjentów leczonych niezgodnie ze standardami. 42
  • Nie płacić na dziecko to grzech 26 paź 2015, 6:00 Państwo w sprawie alimentów jest tak nieskuteczne, że jedyną nadzieją dla osób samotnie wychowujących dzieci staje się społeczny front walki z alimenciarzami. 44
  • Co dalej z imperium Kulczyka 26 paź 2015, 6:00 W Belgii toczą się rozmowy, które mogą mieć większy wpływ na fortunę spadkobierców Jana Kulczyka niż ustalenia w sprawie Ciechu. Gra idzie o połączenie największego browaru na świecie AB inBev z warzącym nasze Tyskie SABMillerem. 48
  • Innowacyjność jego mać! 26 paź 2015, 6:00 Od lat jestem gnębiony przez dziennikarzy na różnych konferencjach o „innowacyjność”. Termin odmieniany na wszystkie sposoby: „Gospodarka nie jest innowacyjna”, „Przedsiębiorcy nie są innowacyjni” etc. W... 51
  • Polski kapitał do broni 26 paź 2015, 6:00 Na rosnących zamówieniach wojskowych chcą skorzystać nie tylko polskie fabryki zagranicznych koncernów czy państwowy czempion PGZ. Coraz większą rolę odgrywają budowane od podstaw i nastawione mocno na eksport firmy z rodzimym kapitałem. 52
  • Ostatni bojownik 26 paź 2015, 6:00 Amerykańscy libertarianie stracili właśnie swojego guru. Irwin Schiff zmarł w więzieniu, gdzie siedział, bo twierdził, że podatki dochodowe są nielegalne. 54
  • HOSSA BESSA 26 paź 2015, 6:00 Volkswagen listy pisze To już kolejna odsłona afery spalinowej Volkswagena. Dla przypomnienia kilka tygodni temu wyszło na jaw, że niemiecki koncern instalował w samochodach oprogramowanie manipulujące odczytami emisji spalin. Tego typu... 56
  • Ranking ksenofobii 26 paź 2015, 6:00 Czy naprawdę wschodnia część Europy jest bardziej szowinistyczna niż Zachód? Nawet pobieżna analiza skutecznie podważa takie przekonanie. 58
  • Polska – kraj korzeni wolności i tolerancji 26 paź 2015, 6:00 Największą ofiarą hejtu jest dziś polska historia. Z tego powodu zapomnieliśmy o tym, że to od nas świat uczył się wolności i tolerancji. Że to nad Wisłą powstawało pionierskie prawodawstwo w zakresie swobód. 61
  • Restalinizacja pamięci 26 paź 2015, 6:00 Historia według Kremla jest propagandowym narzędziem na usługach bieżącej polityki. Prawda historyczna nie ma żadnego znaczenia. 64
  • Gruzińska depresja 26 paź 2015, 6:00 Trzy lata po obaleniu Saakaszwilego Gruzja tkwi w gospodarczym i politycznym marazmie. To daje byłemu prezydentowi nadzieję na powrót do ojczyzny. 66
  • Zaprzeczanie mainstreamowi grozi inkwizycją 26 paź 2015, 6:00 Homoseksualiści nie są zagrożeniem dla społeczeństwa, ale przyznawanie im praw do adopcji dzieci to błędna polityka, pogłębiająca nierówności społeczne – mówi Ludovine de La Rochère, przewodząca konserwatywnemu ruchowi Le Manif pour tous. 68
  • Koniec talk-show 26 paź 2015, 6:00 Kategoria:„rozrywka, talk-show”. Dozwolone od lat 12. Takie informacje komputer jednego z dystrybutorów sygnału telewizyjnego przyporządkował debacie przedwyborczej kandydatek na premiera. Od dzisiaj – już po wyborach... 70
  • Cypryjski ciąg dalszy, czyli przymusowa likwidacja i przejęcie majątków spółek 26 paź 2015, 6:00 Mec. RobeRT Nogacki – jeden z najlepszych ekspertów w zakresie bezprawia urzędniczego – ocenia wydarzenia przez pryzmat interesów klientów swojej kancelarii. 71
  • Co Kasia Tusk chowa w szafie 26 paź 2015, 6:00 Beż wygląda luksusowo, sportowy zegarek pozwala nosić skórzane spodnie, a kot w butach miał rację, zakładając kozaki. To wyczytamy z podręczników stylu pisanych przez blogerów. Ale publiczność szuka dobrych rad – „Elementarz stylu” Kasi Tusk i inne tego typu... 74
  • Doping mistrza 26 paź 2015, 6:00 Nasz film fabularny jest prawdziwszy niż dokument, który powstał w tym samym czasie. Lance Armstrong nigdy nie wpuściłby kamery do pokoju, w którym brał doping, więc taką scenę mogliśmy pokazać tylko my. W filmie inspirowanym prawdziwymi zdarzeniami – mówi reżyser... 78
  • Czy jest z nami podczaszy? 26 paź 2015, 6:00 Wino się rozlało. Ale pytanie, czy prezydent Rzeczypospolitej Polskiej powinien w czasie uroczystej kolacji podejmować królewską parę trunkiem kosztującym 12 euro za butelkę, pozostaje w mocy. 80
  • Futurolodzy z Hollywood 26 paź 2015, 6:00 Filmy science fiction nie przewidują przyszłości, bo to niemożliwe. Oglądamy w nich więc marzenia wykreowane przez naukowców doradzających reżyserom, które tylko czasem stają się rzeczywistością. 82
  • Trzymają mnie wóda i kawa 26 paź 2015, 6:00 Celebryci w większości są przeraźliwie nudni. Z jednym wyjątkiem: Dave’a Matthewsa – mówi lider Dave Matthews Band, którego występy biją w Ameryce rekordy popularności. 28.10 grupa, której pięć kolejnych albumów debiutowało w USA na pierwszym miejscu list... 84
  • Kredką malowane 26 paź 2015, 6:00 Wyspiański, Wyczółkowski, Witkacy – to tylko niektórzy z artystów, których na wystawie w Muzeum Narodowym zaliczono do mistrzów pastelu. Publiczność bardzo lubi tę technikę, ale prace najwybitniejszych twórców są pokazywane rzadko, ponieważ bledną pod wpływem światła. 86
  • Wegekuchnia puka do drzwi 26 paź 2015, 6:00 Kilkanaście lat temu osoby, które z własnej woli nie jedzą mięsa uważane były za dziwaków. Do dzisiaj zresztą w niektórych domach jest to styl życia zupełnie niezrozumiały, a kiedy wegetarianin przychodzi na obiad, zagubieni gospodarze w popłochu szukają czegoś zielonego w... 87
  • Zahartować odporność 26 paź 2015, 6:00 Witaminy, napary z ziół i świeże soki pomogą wzmocnić odporność, ale najlepiej łączyć je z ruchem na świeżym powietrzu i szczepieniami – podkreślają lekarze. 88
  • Sprawy najistotniejsze 26 paź 2015, 6:00 Co jest w życiu najważniejsze? Zdrowie i relacje, które są nie do zastąpienia! 89
  • Dbamy o twoje zdrowie każdego dnia 26 paź 2015, 6:00 Innowacyjne suplementy diety wspomagające funkcjonowanie organizmu, a także nowoczesne produkty lecznicze i kosmetyczne – to źródło sukcesu rynkowego spółki LEK-AM. 90
  • Kalejdoskop kulturalny 26 paź 2015, 6:00 KSIĄŻKI Mariusz Cieślik Prostytutki w świecie fantazji Chyba najbardziej oczekiwana polska nowość tej jesieni. Najsłynniejszy „półkownik” ostatnich lat, książka, której wydanie wstrzymano, mimo że była już wydrukowana i... 92
  • Demografia. Najważniejsze zadanie dla nowego rządu 26 paź 2015, 6:00 Nasz dramat narodowy nosi tytuł „2-1-6”. Te trzy cyfry połączone w liczbę to nasze miejsce na świecie pod względem tego, ile w Polsce rodzi się dzieci. 216. pozycja na 224 sklasyfikowane kraje globu. Jeśli nic z tym nie... 102

ZKDP - Nakład kontrolowany