Kisiel transoceaniczny

Kisiel transoceaniczny

Dodano:   /  Zmieniono: 
7 marca mija 105. rocznica urodzin Stefana Kisielewskiego, którego przenikliwe analizy sytuacji gospodarczej i politycznej długo pomagały nam rozumieć świat.

Kiedy wydawało się, że cały jego dorobek jest przeczytany i „oswojony” – niespodzianka! Kisiel znów wszystkich zaskoczył, niejako zza grobu, pojawiając się w księgarniach z chyba najmniej znaną częścią swojej działalności. Właściwie to została ona kompletnie przeoczona z krajowego punktu widzenia i nieuwzględniana w analizach jego twórczości oraz biografiach. Gdy Kisiel zrezygnował w 1988 r. ze współpracy z „Tygodnikiem Powszechnym”, zwróciła się do niego z propozycją współpracy stacja radiowa WPNB. W efekcie Kisielewski co tydzień wygłaszał z Warszawy przez telefon pogadankę, która była nadawana w „Programie na serio”, a po przepisaniu drukowana też w weekendowym wydaniu polonijnego „Dziennika Związkowego”. Pierwszy z tych mówionych felietonów datowany jest na 1-2 kwietnia 1988 r., a ostatni opatrzony jest datą 30 sierpnia-2 września 1991 r. Stworzyły one wielki, układany na bieżąco wykład na temat przemian zachodzących w Polsce i Europie w okresie upadku komunizmu. I wyjaśnienie tego, co się dzieje, osobom mieszkającym za oceanem i pewnie nie za dobrze zorientowanym w meandrach polityki.

Teraz te felietony Kisiela układane dla polonijnych słuchaczy i czytelników przygotowało do publikacji książkowej wydawnictwo Fijorr Publishing (www.fijorr.com). Prezentujemy obszerne fragmenty ostatnich dwóch felietonów Kisiela z tego nieznanego krajowemu czytelnikowi zestawu – to prawdopodobnie ostatnie publiczne wystąpienia Stefana Kisielewskiego, który w niespełna miesiąc po wygłoszeniu ostatniego z tych tekstów zmarł (27 września 1991 r.).

23-25 sierpnia 1991 Dzień dobry państwu!

Wbrew moim przyjaciołom i znajomym byłem zdumiony, ale nie tym, co się stało w Rosji, ale że stało się to tak późno. Kraj, który przecież od setek lat rządzony był totalitarnie i bez litości: przez Tatarów, potem przez carów, wtrącony w przepaść filozofii Marksa, Engelsa, Lenina i Stalina – filozofii zastępującej religię, naukę, sztukę, politykę, kraj wpędzony w krwawą wojnę, w której stracił 20 mln ludzi – czy taki kraj mógł stać się od razu sojusznikiem Zachodu, krajem liberalnym, kapitalistycznym, normalnym? Przecież to właściwie było niemożliwe i ze zdumieniem patrzyłem na sukcesy Gorbaczowa, który z początku był przyjmowany na Zachodzie z nieufnością – pamiętam pierwsze spotkanie z Reaganem w Reykjaviku, gdzie patrzyli na siebie wilkiem. I oto Gorbaczow stawał się Zachodowi coraz bardziej sympatyczny, sądzono, że przeprowadzi wszelkie reformy. Dokonał rzeczy faktycznie niezwykłych w polityce zagranicznej: zgodził się na zjednoczenie Niemiec. Przecież Niemcy komunistyczne, NRD, to marzenie jeszcze od czasów Lenina – uważali i za swoją najważniejszą zdobycz. Uważali to za przedsionek komunizmu światowego. A tu Gorbaczow ze wszystkiego rezygnuje, staje się człowiekiem Zachodu, rozumiejąc się doskonale z zachodnimi mężami stanu. […]

Ale […] Zachód do pomocy konkretnej nie spieszył się. Bo Zachód się nigdy nie spieszy, sądząc, że sami sobie dadzą radę ci, którym się źle powodzi. […] Widzieliśmy, jak zawalono w gruncie rzeczy wojnę z Husseinem, jak Ameryka pozwalała, aby w Jugosławii jakieś małe narody krwawiły się w bezsensownej walce, jak Ameryka nie chce być żandarmem świata, bo mówi, że jest liberalna. I ten liberalizm obraca się w pozwolenie na działania niehumanitarne, na działania terrorystyczne, jakich widownią może się stać Europa Wschodnia. Oczywiście tu Zachód dostał coś bardzo konkretnego, dostał zjednoczenie Niemiec, kraje komunistyczne, tzw. satelickie, oderwały się i tworzą nową Europę, więc myślę, że Zachód jednak będzie miał wyrzuty sumienia i wpłynie na to, by ta grupa konserwatywna, prawicowa, nacjonalistyczno-marksistowska – czy jak ją nazwać – nie doprowadziła do terroru krwawego. Zwłaszcza chodzi im o osobę Gorbaczowa. Ja osobiście myślę, że z Gorbaczowem będzie tak, jak było z Chruszczowem – zachowa się go, oszczędzi, z tym że politykę jego zniweczy się lub złagodzi do maksimum. Tu kluczowe jest stanowisko Jelcyna, który, jak się zdaje, chce się rzeczywiście bronić. Ale krew się chyba nie poleje, bo za wielka byłaby to prowokacja nawet jak na obojętność Zachodu, obojętność amerykańską. Ale wszystkim, którzy się dziwią, których zaskoczyło, że stało się to w Rosji [...] dedykuję na zakończenie wierszyk. Wierszyk o mocarstwie rosyjskim:

Ale gdy słońce wolności zaświeci, Jakiż z powłoki tej owad wyleci? Czy motyl piękny wzbije się nad ziemię, Czy ćma wypadnie, brudne nocy plemię.

Ten wierszyk napisał Adam Mickiewicz w Petersburgu. Poznał się na Rosji i jej dwuznacznym, demonicznym charakterze, który nie minie przecież z miesiąca na miesiąc, z roku na roku. Dla nas jest to specjalnie ważne i specjalnie ciekawe, przecież siedzimy na samej granicy. Osobiście sądzę, że Rosja będzie miała zbyt wielkie kłopoty wewnętrzne właśnie z tą młodzieżą, która się pali do nowoczesnego liberalizmu. Zbyt wielkie kłopoty, by znowu próbować zhołdować narody Europy Wschodniej, zwłaszcza Polskę, Węgry czy Czechy. Ale uważać trzeba bardzo i za tydzień może już więcej się w tych sprawach wyjaśni. Na razie dziękuję.

30 sierpnia-2 września 1991 Dzień dobry państwu!

To, co się stało w Europie, przekracza możliwości wyobrażeniowe normalnego człowieka, zwłaszcza ze Starego Kontynentu, przez tyle lat podzielonego między dwa światopoglądy, dwa ustroje, dwa systemy. Spotykam ludzi mówiących, że nie nadążają, że stało się to tak szybko, iż nie są w stanie przestawić sobie myślenia. Upadek marksizmu, komunizm, imperium carów i imperium Stalina proklamowane przez tego marksizmu wieloletnich wodzów, menedżerów? W dodatku sprawa dokonana bez wojny, tylko z cieniem i pogróżką wojen gwiezdnych czy atomowych? To jest niesłychane. Przecież kongres wersalski i kongres jałtański, które zdecydowały o wieloletnich losach Europy, poprzedzone były długimi, krwawymi, straszliwymi wojnami, gdzie ginęły miliony ludzi. Wiadomo było, że świat się przepoczwarza, przerabia we krwi, w olbrzymim wysiłku..., a tu runęło wszystko samo z siebie jak krzywa budowla. Marksizm był błędem historii, ale jakże się to szybko i samodzielnie sprawdziło. Oczywiście to jeszcze nie jest koniec. W moskiewskiej polityce sowieckiej rozpocznie się długa, skomplikowana wojna z Gorbaczowem. W czym właściwie zawinił Gorbaczow? Zawinił w tym, w czym zawiniłby każdy z nas. Bał się, że pośpiechem, że nieostrożnością zawali wszystko. Nie wiedział, że i tak już to dojrzało do upadku. A jego koledzy, współpracownicy i znajomi w czasie tych 72 godzin na Krymie musieli przedstawiać mu całą sytuację walenia się Związku Radzieckiego, musieli go straszyć, musieli mu perswadować, że ich świat się wali, że trzeba ratować, że trzeba wstrzymać klęskę, że on stanie na czele i będzie imitował, będzie z nimi współpracował po cichu. Ja myślę, że może on przez chwilę uległ tej argumentacji ze względów patriotycznych, historycznych. O tym, czy uległ i co tam było, mogliby powiedzieć tylko ci trzej wysocy funkcjonariusze wojska i policji, którzy odebrali sobie życie. Ale polityka personalna to jest jedna sprawa, wcale nie najważniejsza. Bo tymczasem zacznie się w Rosji olbrzymi kryzys gospodarczy połączony z rozpadem państwa. Młodzież z Moskwy czy z Leningradu, która przejęła się amerykanizmem, która tak jak u nas pali się do wolnego rynku, nie wie jeszcze, co to znaczy kapitalizm w kraju, gdzie zlikwidowano chłopów, bogaczy, menedżerów, przedsiębiorców, gdzie myślenie o gospodarce nie istniało. My, w Polsce, także dzisiaj odczuwamy prymitywizm naszego życia gospodarczego, brak aparatów: bankowych, maklerskich, najrozmaitszych, brak tradycji, ale w porównaniu z Rosją to jesteśmy po prostu Zachodem! Co zresztą widać na ulicach, gdzie przyjechało masę Rosjan, żeby się tym wolnym u nas rynkiem napawać. W porównaniu z Rosją jesteśmy więc już rozwinięci. Natomiast tam nie wystarczy odrzucić marksizm, odrzucić partię, odrzucić buntujące się drobne kraje wcielone do Rosji. Trzeba zbudować nowe, skomplikowane społeczeństwo. Społeczeństwo myślące inaczej, myślące po nowemu, myślące po zachodniemu. Jak to zrobić? I wszyscy mówią, że pomóc musi Ameryka. Ja rozmawiałem niedawno z pewną Amerykanką, która z wielką pretensją mówiła: „Czego wy chcecie? Żebyśmy ciągle byli żandarmami waszego świata? Urządzajcie się sami!”. Otóż to jest niemożliwe. Ameryka wyrosła na żandarma i wyrosła na bankiera świata. Glob jest dzisiaj jedną całością i Ameryka nie wykręci się od tej roli. Oczywiście olbrzymie znaczenie mają i Europa, i Niemcy, które są potęgą w tej chwili, ale bez Ameryki glob nie urządzi się na nowo. Przyszły nowe czasy, czasy całościowe i będziemy musieli wszystkie problemy [...] uważać za problemy całego świata. No więc narzucimy Ameryce ten garb, na to nie ma rady. Zobaczymy, jak się sytuacja rozwinie, czy prezydent Bush zrozumie, że tu nie wystarczy sypać forsą, dolarami, że tu trzeba posyłać ludzi, aparaturę, tu trzeba szkolić, tu trzeba ściągnąć część aparatu rosyjskiego i nadać mu sensowny, nowoczesny kierunek. Inaczej nic się nie uda i mogą być jeszcze rzeczy straszne. Czego, oczywiście, nikomu nie życzę. Dziękuję.

Okładka tygodnika WPROST: 10/2016
Więcej możesz przeczytać w 10/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 10/2016 (1727)

  • Europa nie pomoże KOD 6 mar 2016, 20:00 Ani Wenecka, ani Europejska Komisja nie spełnią nadziei opozycji. Nie zawrócą biegu wydarzeń w Polsce. Nie żeby nasz rząd był wyjątkowo odporny na presję zewnętrzną, bo nie jest, ale dlatego że europejskie rządy są zbyt rozkojarzone... 4
  • SKANER 6 mar 2016, 20:00 PO PUBLIKACJI „WPROST” PIP sprawdza, czy był mobbing na UW W MINIONYM TYGODNIU PAŃSTWOWA INSPEKCJA PRACY ROZPOCZĘŁA KONTROLĘ W SPRAWIE PO- DEJRZEŃ O MOBBING W INSTYTUCIE STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH (ISM) UNIWERSYTETU... 8
  • Zdarzyło się jutro 6 mar 2016, 20:00 Wenecja przecieka, a Waszczykowski odpływa, czyli wydarzenia mniej lub bardziej prawdopodobne. 14
  • Potworny los dzieci 6 mar 2016, 20:00 Ponad 10 tys. uchodźców, głównie dzieci, przepadło gdzieś bez śladu. Policje wielu państw odnajdują je w domach publicznych, wyrywają z rąk organizacjom przestępczym, ale to tylko drobna część zaginionych. Jeszcze jeden koszmar, o którym obrońcy otwartych granic wolą nie mówić. 18
  • Zdelegalizujmy islam 6 mar 2016, 20:00 W momencie, w którym pozwalamy na rozprzestrzenianie się tej religii, to automatycznie tworzymy strefy, w których obywatele są pozbawiani tych wolności. Na przykład kobiety i dzieci w islamie nie mają przecież żadnych praw – mówi „Wprost” Miriam Shaded,... 21
  • Polska niegotowa na uchodźców 6 mar 2016, 20:00 W tym roku do Polski ma trafić nawet 400 imigrantów. Nieoficjalnie mówi się, że pierwsza setka może przybyć już w marcu. Problem w tym, że jak na razie nie ma nawet przepisów regulujących tę operację, wątpliwości budzą też pomysły jej sfinansowania. 24
  • Jak ma wyglądać relokacja w 2016 6 mar 2016, 20:00 Etap I: Weryfikacja ładze Grecji przedstawiły kandydatury W65 imigrantów, którzy chcą się ubiegać w Polsce o status uchodźcy. Spośród tych przebywających we Włoszech do tej pory chęć przyjazdu do naszego kraju zadeklarowało... 26
  • Uwaga na pomruk rasizmu 6 mar 2016, 20:00 Koniec niedzieli na lotnisku. Jeszcze małe zakupy. Za ladą śniady czterdziestolatek. Nagła nerwowa rozmowa z jednym z ostatnich klientów. – (ostrym tonem) A pan skąd? Jeszcze wodę poproszę… – Z Polski. – Gdzie tam?... 27
  • KOD – karuzela dziwnych indywidualności 6 mar 2016, 20:00 KOD-em rządzi dziś sześć osób. Wszyscy kojarzeni ze środowiskiem lewicowym. 28
  • Trzech kandydatów do rządzenia historią 6 mar 2016, 20:00 Instytut Pamięci Narodowej czekają zmiany i nie wpłynie na to wzmożona aktywność w poszukiwaniu prywatnych archiwów w domach PRL-owskich generałów. Będzie historyczne trzęsienie ziemi. 32
  • Zależność od ścieżki 6 mar 2016, 20:00 Zależność od ścieżki” to termin modny w naukach społecznych, gdy idzie o wyjaśnienie trwałości zjawisk. Oznacza on w tym przypadku, że rozwiązania i wzory ustrojowe przyjęte na etapie formowania się państwa trwają przez... 34
  • Kierunek: mediacja! Skorzystać czy nie? 6 mar 2016, 20:00 Dlaczego sędziowie kierują na mediację? Czy warto z niej skorzystać? Czy mediacja stanowi zagrożenie dla naszego interesu? 36
  • Jak zostać lekomanem 6 mar 2016, 20:00 Trzeba iść do lekarza pierwszego kontaktu i powiedzieć, że źle się sypia, albo poprosić o coś na stres. Dostajesz wtedy receptę na narkotyk, od którego możesz uzależnić się już po miesiącu, a może i szybciej. Legalnie, uprzejmie i bez ryzyka. W ramach NFZ. 38
  • Cloud computing, czyli magia obłoków 6 mar 2016, 20:00 Trudno byłoby znaleźć kogoś, kto korzysta z internetu i nie jest użytkownikiem chmury. Inaczej ma się rzecz z cloud computingiem w biznesie. Tu zmiany przebiegają wolniej, choć ich kierunek nie pozostawia cienia wątpliwości. 41
  • Kolana do zadań specjalnych 6 mar 2016, 20:00 Gdy w restauracji chleb dziś jest lekko czerstwy, to wiadomo, że za dwa dni będzie kamieniem. Tak samo jest z kolanem. Widzisz dziurę w chrząstce i już wiesz, jak to kolano będzie wyglądało za rok – mówi Robert Śmigielski, ortopeda. 42
  • BIOtajemnica 6 mar 2016, 20:00 Bio, eko, organic...Te napisy na produktach powodują, że ceny z miejsca skaczą do góry. My za to czujemy się zdrowsi. Co oznaczają te pojęcia? Czy warto za takie produkty płacić wyższą cenę? 45
  • Podatek od uzdolnionych 6 mar 2016, 20:00 Rząd wycofuje się z przygotowanego przez PO programu "Studia dla wybitnych" - dowiedział się "Wprost". Resort nauki rozważa za to zwolnienie studentów z podatku od stypendiów. 46
  • Rusza konkurs dla pasjonatów nauki 6 mar 2016, 20:00 Jesteś uczniem? Studentem? Doktorantem? A może po prostu dostrzegasz wokół siebie problem, który jesteś w stanie rozwiązać? Weź udział w naukowej edycji konkursu Młodzi Zdolni 2016 – Mój pomysł dla Polski, organizowanego przez „Wprost”. 47
  • Kisiel transoceaniczny 6 mar 2016, 20:00 7 marca mija 105. rocznica urodzin Stefana Kisielewskiego, którego przenikliwe analizy sytuacji gospodarczej i politycznej długo pomagały nam rozumieć świat. 48
  • W sieci mody 6 mar 2016, 20:00 Skanery tęczówek, wirtualne przymierzalnie, okulary do teleportacji – witamy w sklepach odzieżowych XXI w. 52
  • Światowa wódka 6 mar 2016, 20:00 Znajomy z opozycyjnego domu mówi, że opozycja kojarzy mu się z kłębami dymu: kuchnia, stado brodaczy, dyskusje i kłęby dymu. Gdyby był bardziej spostrzegawczy, dodałby jeszcze wiaderko wódki. Piło się w zasadzie wszędzie. Nie było... 55
  • Europejskie Chiny 6 mar 2016, 20:00 Zniesienie sankcji wobec Białorusi raczej nie wróży politycznego otwarcia, ale polscy przedsiębiorcy liczą, że rozkręci się tam biznes. Już teraz działa tam 400 polskich firm. 56
  • Dźwignia dla start-upów 6 mar 2016, 20:00 Masz pomysł na start-up i mieszkasz we wschodniej Polsce? Na rozwój swojej firmy możesz dostać pieniądze z Unii Europejskiej. Do wzięcia jest 200 mln euro. 58
  • Hossa bessa 6 mar 2016, 20:00 3,8 mld – tyle kosztowały polskich kierowców korki i utrudnienia w ruchu drogowym w 2015 r., wynika z obliczeń firmy konsultingowej Deloitte. Ta strata to głównie zmarnowany czas, który kierowcy mogliby wykorzystać bardziej produktywnie... 60
  • Arbitraż jako formuła rozwiązywania sporów korporacyjnych 6 mar 2016, 20:00 Arbitraż ze względu na swoje atrybuty stanowi atrakcyjną formę rozstrzygania sporów korporacyjnych. 61
  • NATO idzie na wschód 6 mar 2016, 20:00 Moskwa już wie, że NATO przesunie wojska na wschodnią granicę Polski. Czy przed szczytem w Warszawie czeka nas seria putinowskich prowokacji? 62
  • Samotność na Kremlu 6 mar 2016, 20:00 Wszyscy liberalnie myślący politycy albo odeszli, albo zostali usunięci z otoczenia rosyjskiego prezydenta. Coraz bardziej osamotnionego Putina otaczają już tylko siłowicy. 66
  • Moskwa widziana z Waszyngtonu 6 mar 2016, 20:00 Myślę, że niezależnie od reprezentowanej opcji politycznej każdy następny prezydent USA będzie miał twardsze stanowisko wobec Moskwy niż Barack Obama – mówi „Wprost” Andrew Weiss, znawca Rosji, wiceprezes Fundacji Carnegie. 69
  • Żywe talizmany 6 mar 2016, 20:00 Nigdzie na świecie nie rodzi się więcej albinosów niż w rejonie afrykańskiego Jeziora Wiktorii. I nigdzie nie czeka ich równie tragiczny los. 70
  • Zbiorowy gwałt na Polkach 6 mar 2016, 20:00 Żołnierze Armii Czerwonej mogli zgwałcić nawet 50 tys. Polek. Większość kobiet nigdzie tego nie zgłaszała, bo temat był wstydliwy, hańbiący – mówi prof. Marcin Zaremba, historyk, autor pionierskich badań na ten temat. 74
  • Nadzieja w świecie gwałtu 6 mar 2016, 20:00 Zgwałcone zakonnice stawały przed wyzwaniem pogodzenia wymuszonego macierzyństwa ze ślubami czystości. Opowiada o tym oparty na faktach film „Niewinne” Anne Fontaine. 75
  • Wino z gwiazdą 6 mar 2016, 20:00 Sister Moon produkowane w toskańskiej posiadłości Stinga uznano za jedno ze stu najlepszych win Włoch. Zazwyczaj celebrycki status właściciela nie gwarantuje jednak jakości wina, pomaga natomiast w sprzedaży. 78
  • Kino filmów używanych 6 mar 2016, 20:00 Polską „Planetą singli” zainteresowali się amerykańscy producenci. Hollywood regularnie szuka pomysłów za granicą. A sztukę remake’u opanowało do perfekcji. 80
  • Masza, niedźwiedź i Putin 6 mar 2016, 20:00 Największy sukces komercyjny rosyjskiej kinematografii to też sukces propagandowy Putina. 82
  • Wiedza z telewizora 6 mar 2016, 20:00 W polskich telewizjach jest miejsce nie tylko dla rozrywki. Polacy interesują się odkryciami naukowymi, więc wraca po ponad ćwierć wieku „Sonda”. Tym razem legendarny program będzie miał sporą konkurencję. 84
  • Co widać z góry 6 mar 2016, 20:00 Doktor Sarah Parcak chce odkryć miliony nieznanych dotąd zabytków. Dlatego organizuje armię archeologów amatorów, którzy będą analizować zdjęcia satelitarne. 86
  • Chłopcy z Woli 6 mar 2016, 20:00 Synowie „wroga ludu” założyli z kolegami organizację, która miała walczyć ze stalinowskim ustrojem. Zabili kilku przypadkowych milicjantów, okradli kilka sklepów i skończyli jak zwyczajni bandyci. 88
  • Kalejdoskop kulturalny 6 mar 2016, 20:00 KSIĄŻKI Mariusz Cieślik Sekrety i kłamstwa Pod od względem literackim „Nieznajomy” Harlana Cobena to typowy współczesny amerykański kryminał. Proste zdania, dużo dialogów, opisy ograniczone do niezbędnego minimum, no i zero... 92
  • Nieporadność dyplomatyczna 6 mar 2016, 20:00 Minister spraw zagranicznych Witold Waszczykowski zachował stanowisko. Nie dlatego że jest wytrawnym dyplomatą, bo nie jest. Głowę ocaliły mu opozycja i media, które już prawie ogłaszały pierwszą dymisję w rządzie Beaty Szydło. Ten... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany