Nowotwór od urodzenia? To odkrycie może zmienić medycynę

Każdego roku w Polsce nowotwory są powodem śmierci około 100 tysięcy osób, a ponad milion zmaga się z tą chorobą. Przeżywalność pacjentów w dużej mierze zależy od momentu postawienia diagnozy – im wcześniej wykryty rak, tym większe szanse na skuteczną terapię. Dlatego kluczowe jest identyfikowanie pierwszych sygnałów ostrzegawczych.

Amerykańscy naukowcy z Instytutu Tjeerda H. van Andela odkryli, że skłonność do nowotworów można określić już w okresie prenatalnym. Wyniki ich badań, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Nature Cancer”, koncentrują się na różnicach epigenetycznych – czyli zmianach w ekspresji genów, które nie wynikają z mutacji DNA.

Epigenetyka kluczem do przyszłości onkologii. Przełomowe odkrycie

Te mechanizmy mają kluczowy wpływ na organizm. Regulują bowiem, w jaki sposób i kiedy odczytywane są informacje zapisane w genach. Zaburzenia w tym procesie mogą powodować, że nieprawidłowe komórki zaczynają się namnażać i przetrwać – mimo mechanizmów obronnych organizmu.

Naukowcy odkryli dwa różne wzory epigenetyczne, które mogą być obecne już na bardzo wczesnym etapie życia płodowego. Jeden z nich obniża ryzyko zachorowania na nowotwór, a drugi je zwiększa. Mało tego, badacze zauważyli, że w jednym przypadku, jeśli rak się rozwinie, to zwykle przybiera postać nowotworów płynnych – takich jak chłoniaki. W drugim przypadku zaś prowadzi do powstawania guzów litych, na przykład nowotworu prostaty.

Wnioski te wynikają z badań przeprowadzonych na myszach. Okazało się, że mimo identycznego kodu genetycznego, osobniki z obniżoną aktywnością genu TRIM28 wykazywały różne wzory epigenetyczne, które miały wpływ na ich podatność na nowotwory. Co istotne, zmiany te występowały już w okresie prenatalnym i mogły zarówno zwiększać, jak i zmniejszać ryzyko rozwoju raka w przyszłości.

Nowa era w profilaktyce nowotworowej?

Jak podkreśla dr Ilaria Panzeri, główna autorka badania, choroby nowotworowe często przypisuje się przypadkowi. Jednak badania epigenetyczne pokazują, że ich źródła mogą znajdować się w procesach zachodzących jeszcze przed narodzinami.

– Nasze odkrycia pokazują, że korzenie nowotworu mogą rozpoczynać się we wrażliwym okresie rozwoju, oferując nową perspektywę badania choroby oraz potencjalnie nowe opcje diagnozowania i leczenia – tłumaczy ekspertka.

Współautor badania, dr J. Andrew Pospisilik, zwraca z kolei uwagę, że wyniki otwierają zupełnie nowy rozdział w onkologii. Do tej pory diagnostyka nowotworowa koncentrowała się głównie na dorosłych pacjentach, a nie na możliwych przyczynach choroby jeszcze w okresie płodowym.