Zagadka z jaskini Stajnia. „Polscy” neandertalczycy pod lupą naukowców

Dzięki badaniom udało się odtworzyć genetyczny portret małej grupki neandertalczyków zamieszkujących Europę Środkowo-Wschodnią, w tym tereny dzisiejszej Polski. Jak podkreślają naukowcy badanie można nazwać przełomowym – dotychczasowe analizy DNA neandertalczyków opierały się w głównej mierze na pojedynczych szczątkach znajdowanych w różnych miejscach i w różnym czasie. Znalezisko z jaskini Stajnia jest o tyle wyjątkowe, że pierwszy raz w ręce naukowców trafiła grupa neandertalczyków. Mowa o siedmiu osobach, które żyły w tym samym czasie i miejscu, na północ od Karpat.

Wyniki badań zostały właśnie opublikowane w czasopiśmie „Current Biology”.

„Niezwykły wynik”

– To niezwykły wynik, ponieważ po raz pierwszy jesteśmy w stanie zaobserwować małą grupę co najmniej siedmiu neandertalczyków z Europy Środkowo-Wschodniej, którzy żyli około 100 000 lat temu – podkreśliła koordynatorka badań, profesor Andrea Picin z Uniwersytetu w Bolonii. – W większości przypadków dane genetyczne neandertalczyków pochodzą z pojedynczych skamieniałości lub z pozostałości rozproszonych na różnych stanowiskach i w różnych okresach. W Stajni, przeciwnie, udało się odtworzyć małą grupę osobników, co po raz pierwszy dostarcza spójnego obrazu genetycznego neandertalczyków z tej części Europy – dodała naukowczyni.

Z kolei zdaniem współautorów badania, doktor habilitowanej Wioletty Nowaczewskiej z Uniwersytetu Wrocławskiego oraz profesora Adama Nadachowskiego z Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt Polskiej Akademii Nauk, możliwość identyfikacji grupy neandertalczyków w tak złożonym stanowisku jest istotnym osiągnięciem dla polskich i europejskich badań nad neandertalczykami.

– Od pewnego czasu wiedzieliśmy, że Jaskinia Stajnia zachowała wyjątkowe obiekty, ale te wyniki przekroczyły nasze oczekiwania – dodali polscy naukowcy.

Przebadali DNA polskich neandertalczyków. Oto, co się okazało

Badania wykazały, że neandertalczycy ze Stajni należeli do tej samej matczynej linii, co osobniki odkryte wcześniej na Półwyspie Iberyjskim, na północnym Kaukazie i w południowo-wschodniej Francji. Linia genetyczna tych neandertalczyków była rozpowszechniona na szerokim terenie zachodniej Eurazji, zanim zastąpiły ją inne, charakterystyczne dla późniejszych populacji neandertalczyków.

– Szczególnie fascynującym aspektem jest to, że dwa zęby należące do młodych osobników oraz jeden należący do dorosłego mają to samo DNA mitochondrialne – podkreśla Mateja Hajdinjak z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka.

Jest to dowód na to, że te osobniki mogły być ze sobą blisko spokrewnione.

Naukowcy mówią o przełomie

Dlaczego odkrycie w jaskini Stajnia jest tak istotne? Jak wskazują naukowcy, jest podważeniem dotychczasowych przekonań, że neandertalczycy pojawiali się w Europie Środkowo-Wschodniej jedynie peryferyjnie. Okazało się bowiem, że tereny te są kluczowe dla zrozumienia ich migracji, kontaktów biologicznych oraz rozprzestrzeniania się tradycji technologicznych w środkowym paleolicie.

Znalezisko w jaskini Stajnia nakierowało więc naukowców na jeden z najważniejszych punktów na mapie badań nad neandertalczykami – dzięki niemu możliwa była nie tylko rekonstrukcja biologii tej grupy, ale i śledzenie przemieszczania się i powiązań między populacjami.